Hàng loạt robotaxi 'chết cứng' ở Trung Quốc: Công nghệ vượt trước, an toàn theo sau?

[june04]

Sự cố hàng loạt xe tự lái Apollo Go 'đứng hình' giữa đường tại Vũ Hán đêm 31-3 không chỉ làm lộ điểm yếu kỹ thuật, mà còn đặt ra câu hỏi cấp bách: Liệu ngành robotaxi Trung Quốc có đang mở rộng quá nhanh so với năng lực quản lý an toàn?

Đêm 31-3, hàng loạt xe taxi tự lái Apollo Go bất ngờ "chết cứng" giữa đường tại Vũ Hán - TP được xem là một trong những trung tâm robotaxi lớn nhất Trung Quốc. Từ 20h57, trung tâm 122 liên tục nhận cuộc gọi từ hành khách mắc kẹt, nút báo tình trạng khẩn cấp và kênh liên lạc trong xe hoạt động không hiệu quả.

Sự cố không gây ra thương vong, nhưng nhanh chóng châm ngòi cho những câu hỏi lớn về độ tin cậy của xe tự lái - không chỉ ở Trung Quốc mà với cả ngành công nghiệp robotaxi toàn cầu.

Khi an toàn thuật toán chưa đủ
Cảnh sát giao thông Vũ Hán xác định nguyên nhân ban đầu là lỗi hệ thống, trong khi tổng đài Apollo Go cho rằng sự cố liên quan đến mạng. Đến nay, Baidu vẫn chưa công bố nguyên nhân cụ thể.

Một hành khách kể lại trên trang Đại Hà Báo rằng khi xe đột ngột dừng trên cầu vượt vành đai, ông không dám tự ý ra ngoài dù cửa vẫn có thể mở, vì xung quanh là dòng phương tiện di chuyển với tốc độ cao.

Tạp chí Autoweek nhận định robotaxi có xu hướng dừng lại khi gặp lỗi kỹ thuật hoặc tình huống khó xử lý, đặc biệt khi hệ thống phụ thuộc vào kết nối hoặc điều khiển tập trung.

Theo ông Chu Khắc Lực - Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế mới Trung Quốc, đây là trạng thái rủi ro tối thiểu, và cách xử lý phổ biến trong ngành là khi hệ thống nhận thấy việc tiếp tục di chuyển không đảm bảo an toàn, xe sẽ chủ động giảm tốc hoặc dừng lại chờ xử lý.

Đây không phải lần đầu tiên kịch bản này xảy ra. Cuối năm 2025, Hãng robotaxi Waymo của Mỹ cũng rơi vào tình huống tương tự khi một trạm đèn tín hiệu ở San Francisco mất điện, khiến hàng loạt xe dừng tại chỗ vì thuật toán không thể xác nhận độ an toàn của ngã tư.

Theo nền tảng The Paper, Apollo Go từng công bố sở hữu 10 lớp dự phòng an toàn, bao gồm cảm biến, tính toán, định vị, phanh, lái, nguồn điện và mạng 5G. An toàn về mặt thuật toán chưa chắc đã là an toàn giao thông trong thực tế.

Ông Kỷ Tuyết Hồng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đổi mới công nghiệp ô tô thuộc Đại học Công nghệ Bắc Kinh, nhận định taxi tự lái của Trung Quốc hiện vẫn ở giai đoạn vận hành thử nghiệm mở rộng và còn tồn tại những vấn đề về vận hành lẫn quản lý.

Mở rộng nhanh, chuẩn chưa kịp theo
Apollo Go bắt đầu triển khai dịch vụ taxi không người lái tại Vũ Hán từ tháng 8-2022 với khoảng 20 xe. Sau nhiều lần mở rộng, Vũ Hán trở thành TP có quy mô vận hành lớn nhất của hãng, đạt điểm hòa vốn tính theo từng phương tiện vào quý 2-2025.

Báo cáo tài chính của Baidu cho thấy trong quý 4-2025, dịch vụ này thực hiện 3,4 triệu chuyến đi không người lái, tăng hơn 200% so với cùng kỳ. Đến tháng 2-2026, tổng số chuyến của Apollo Go trên toàn cầu đã vượt 20 triệu, phủ rộng 26 TP.

Đà tăng trưởng đó đặt trong bức tranh chung của toàn ngành: tính đến ngày 13-3, đội xe của các hãng dẫn đầu như Pony.ai, Apollo Go và WeRide đều vượt 1.000 chiếc. Riêng Pony.ai và WeRide đặt mục tiêu năm 2026 lần lượt là trên 3.000 và 2.600 xe, theo báo cáo của Công ty chứng khoán Huayuan.

Tháng 1-2026, Thượng Hải công bố kế hoạch thúc đẩy ứng dụng quy mô lớn công nghệ tự lái cấp độ L4 trong taxi, xe buýt và vận tải, với mục tiêu đến năm 2027 phục vụ hơn 6 triệu lượt hành khách và vận chuyển trên 800.000 TEU hàng hóa. Thâm Quyến cũng vừa công bố kế hoạch đẩy nhanh thương mại hóa xe thông minh kết nối và mở rộng thử nghiệm robotaxi trên phạm vi toàn TP.

Tuy nhiên tốc độ mở rộng này đang vượt trước năng lực quản lý. Báo Kinh Tế Tham Khảo, trực thuộc Tân Hoa xã, dẫn ý kiến một doanh nghiệp vận hành trong ngành nhận định rằng sự cố tại Vũ Hán không chỉ liên quan đến công nghệ, mà còn bộc lộ hạn chế trong khâu điều phối, phản ứng hiện trường và hỗ trợ hành khách khi nhiều xe cùng gặp trục trặc.

Các chuyên gia trao đổi với tờ Kinh Tế Tham Khảo đề xuất xây dựng nền tảng giám sát vận hành tự lái cấp quốc gia, đồng thời sớm hoàn thiện các phương án ứng phó với gián đoạn mạng, sập hệ thống hoặc tấn công mạng khi robotaxi bước vào vận hành quy mô lớn.

Trung Quốc siết tiêu chuẩn an toàn xe tự lái
Ngày 12-2, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc đã công bố lấy ý kiến đối với tiêu chuẩn bắt buộc về "Yêu cầu an toàn đối với hệ thống lái tự động của xe thông minh kết nối". Dự thảo yêu cầu các nhà sản xuất xây dựng hệ thống quản lý an toàn xuyên suốt vòng đời phương tiện - từ thiết kế, thử nghiệm đến triển khai thực tế - cùng khả năng xử lý tình huống rủi ro.

Đối với cấp độ L3, tiêu chuẩn yêu cầu người dùng có khả năng tiếp quản khi hệ thống phát tín hiệu. Trong khi với cấp độ L4, xe phải có khả năng tự động xử lý và đưa phương tiện về trạng thái an toàn mà không cần người dùng can thiệp. Các tiêu chuẩn an toàn cho taxi tự lái tại Trung Quốc, từ cấp địa phương đến quốc gia, vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.