Bức ảnh cuối cùng và những phút giây định mệnh
Trong những ngày gần đây, mạng xã hội lan truyền mạnh mẽ một thông tin gây chấn động: Iran được cho là đã công bố bức ảnh cuối cùng của Giáo Chủ tối cao Ali Khamenei, ghi lại chỉ vài phút trước khi ông qua đời. Theo nội dung lan truyền, camera giám sát trong văn phòng riêng đã vô tình trở thành “nhân chứng thầm lặng”, ghi lại hình ảnh ông đang ngồi đọc Kinh Qur’an trong những giây phút cuối đời. Người ta mô tả rằng ông ra đi trong trạng thái đang ăn chay và cầu nguyện – một hình ảnh mang đậm màu sắc tôn giáo, khiến nhiều người xúc động sâu sắc. Những dòng chữ đi kèm bức ảnh thường nhấn mạnh rằng ông “không biết đến nỗi sợ”, và cái chết của ông được gọi là “tử vì đạo” – một khái niệm thiêng liêng trong niềm tin Hồi giáo.

Một căn phòng giản dị – biểu tượng của lối sống khắc khổ
Điều khiến bức ảnh gây chú ý không chỉ là nhân vật trung tâm, mà còn chính là không gian xung quanh. Căn phòng nhỏ, nội thất đơn sơ với bộ bàn ghế gỗ, chiếc kệ sách khiêm tốn và vài bức ảnh treo tường đã khiến nhiều người bất ngờ. Không có sự xa hoa, không có dấu hiệu của quyền lực phô trương – tất cả toát lên vẻ giản dị đến mức khó tin đối với một người đứng đầu một quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn tại Trung Đông. Hình ảnh ấy khiến người ta nhớ đến câu ca dao xưa: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, ý nói giá trị thực nằm ở bản chất chứ không phải hình thức bên ngoài. Với những người ủng hộ, đây là minh chứng cho một cuộc đời thanh đạm, tận tụy với niềm tin và lý tưởng.

Làn sóng cảm xúc trên mạng xã hội
Ngay sau khi thông tin lan truyền, hàng loạt bình luận từ khắp nơi trên thế giới đã xuất hiện. Nhiều người bày tỏ sự tiếc thương, gọi ông là “tấm gương tinh thần”, “một cuộc đời sống vì đức tin”. Có người viết rằng “đây là giấc mơ của mọi tín đồ Hồi giáo – được ra đi khi đang đọc Kinh Qur’an”, trong khi những người khác cầu nguyện cho ông được yên nghỉ nơi thiên đường. Những biểu tượng cảm xúc như 💔😢 xuất hiện dày đặc, thể hiện sự xúc động lan rộng. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến hoài nghi, yêu cầu xác minh thông tin và cập nhật thêm từ phía chính phủ hoặc quân đội Iran, cho thấy câu chuyện này không chỉ đơn thuần là cảm xúc mà còn mang yếu tố chính trị và truyền thông.

Sự thật, niềm tin và sức mạnh của hình ảnh
Trong thời đại mạng xã hội, một bức ảnh có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt, mang theo nhiều tầng ý nghĩa – từ tôn giáo, chính trị đến cảm xúc cá nhân. Dù tính xác thực của thông tin vẫn cần được kiểm chứng rõ ràng, nhưng không thể phủ nhận rằng hình ảnh này đã chạm đến trái tim của nhiều người. Nó gợi lên những câu hỏi lớn: thế nào là một cuộc đời đáng sống? Liệu quyền lực có đồng nghĩa với xa hoa? Hay như câu tục ngữ “giàu vì bạn, sang vì vợ, nhưng sống vì đạo nghĩa”, giá trị thật sự nằm ở niềm tin và cách con người đối diện với cái chết?


Đêm định mệnh 28/2 – khi Tehran rung chuyển
Ngày 28/2/2026 đã đi vào lịch sử như một trong những bước ngoặt chấn động nhất của Trung Đông. Trong đêm tối phủ kín thủ đô Tehran, một chiến dịch không kích quy mô lớn do Mỹ và Israel phối hợp đã bất ngờ giáng xuống hàng loạt mục tiêu quân sự và chính trị của Iran. Trọng tâm của chiến dịch này không chỉ là phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự, mà còn nhắm trực tiếp vào “trái tim quyền lực” của chế độ – nơi Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đang hiện diện.

Theo các nguồn tin tình báo, cuộc tấn công được chuẩn bị kỹ lưỡng với độ chính xác cao, dựa trên thông tin về thời gian và địa điểm cuộc họp của lãnh đạo Iran. Những quả tên lửa đạn đạo đã đánh trúng khu phức hợp nơi ông Khamenei đang ở, biến nơi từng là trung tâm chỉ huy thành đống đổ nát chỉ trong vài phút.

Trong cuộc tấn công chớp nhoáng đó, Ayatollah Ali Khamenei – người đã lãnh đạo Iran từ năm 1989 – đã thiệt mạng cùng nhiều quan chức cấp cao và người thân. Các báo cáo cho biết ông đang ở trong khu phức hợp tại Tehran khi đòn không kích bắt đầu, và không có cơ hội thoát thân.

Một số nguồn tin còn tiết lộ rằng nhiều nhân vật quan trọng trong bộ máy quyền lực Iran, bao gồm các chỉ huy quân sự và cố vấn an ninh, cũng thiệt mạng trong cùng đợt tấn công. Đây được xem là một “đòn chặt đầu” (decapitation strike) – chiến thuật nhằm loại bỏ toàn bộ tầng lớp lãnh đạo trong một cú đánh duy nhất.

Truyền thông Iran sau đó đã chính thức xác nhận cái chết của ông vào ngày 1/3, đồng thời tuyên bố quốc tang 40 ngày – một nghi thức dành cho những mất mát mang tính biểu tượng quốc gia.

Bối cảnh: thất bại đàm phán và ngòi nổ chiến tranh
Cuộc tấn công không phải là một sự kiện đơn lẻ. Nó diễn ra ngay sau khi vòng đàm phán hạt nhân giữa Iran và Mỹ tại Geneva thất bại, khiến căng thẳng leo thang đến mức không thể kiểm soát.

Washington và Tel Aviv cho rằng chương trình tên lửa và hạt nhân của Iran là “mối đe dọa không thể chấp nhận”, trong khi Tehran kiên quyết không nhượng bộ. Chính sự bế tắc này đã đẩy khu vực đến bờ vực chiến tranh toàn diện.

Như câu tục ngữ Việt Nam đã nói: “Tức nước vỡ bờ” – khi áp lực dồn nén quá lâu, bùng nổ chỉ là vấn đề thời gian.

Ngay sau cái chết của ông Khamenei, thế giới rơi vào trạng thái căng thẳng cao độ. Iran tuyên bố sẽ trả đũa “không thể quên”, trong khi các lực lượng Vệ binh Cách mạng cảnh báo một cuộc phản công dữ dội nhằm vào Mỹ và Israel.

Các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz bị đe dọa, nhiều công ty vận tải buộc phải đổi lộ trình, khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển.

Liên Hợp Quốc kêu gọi kiềm chế, trong khi các quốc gia trên thế giới chia rẽ sâu sắc: một số ủng hộ hành động quân sự, số khác lên án mạnh mẽ vì lo ngại chiến tranh khu vực sẽ bùng phát thành xung đột toàn cầu.

Khoảng trống quyền lực và tương lai Iran
Sau cái chết của lãnh tụ tối cao, Iran lập tức kích hoạt cơ chế khẩn cấp: một hội đồng lãnh đạo tạm thời được thành lập để điều hành đất nước, trong khi Hội đồng Chuyên gia bắt đầu quá trình chọn người kế nhiệm.

Cái chết của ông Khamenei không chỉ là sự mất mát của một cá nhân, mà còn là sự sụp đổ của một biểu tượng quyền lực kéo dài hơn ba thập kỷ. Nó mở ra một giai đoạn bất định, nơi tương lai của Iran có thể rẽ sang nhiều hướng – cải cách, cứng rắn hơn, hoặc thậm chí hỗn loạn nội bộ.

Mar 30, 2026 #CuocsongMy #ansinhxahoi #SSI
LeDinhvlogsusa#Cuocs ongMy#ansinhxahoi#SS I#MediCal#Medicaid#m edicare#vietnam

👉LeDinh không phải là CPA, không phải là luật sư, không phải là chuyên gia và cũng không làm cho cơ quan chính phủ! Những chia sẽ ở kênh LeDinh vlogs-USA chỉ mang tính chất tham khảo và giải trí. Quý vị phải là người tự xác minh, tự đưa ra quyết định cho từng trường hợp cụ thể của mình và tự chịu trách nhiệm với quyết định đó. Nếu quý vị muốn có những lời khuyên cụ thể, chính thức (legal advice) hãy liên hệ với các dịch vụ, các chuyên gia CPA, Accountant (kế toán), Attorney (luật sư)...để họ có thể xem hồ sơ cho trường hợp cụ thể của quý vị.

MẤT MEDICAL VÌ THẤT NGHIỆP? TÍN CHỈ HƯU TRÍ? TRÌNH PASSPORT NÀO KHI TỚI VIETNAM?

VATICAN CITY, Ý

Trong Thánh Lễ Lá hôm Chúa nhật ở Quảng Trường Thánh Phêrô, Đức Giáo Hoàng Leo XIV lên tiếng bác bỏ những luận điệu mượn danh Thiên Chúa để biện minh cho chiến tranh, theo NPR đưa tin ra hôm Chủ nhật, 29/3/2026.

Trong khi Hoa Kỳ và Israel tấn công Iran và Nga tiếp tục xâm lăng Ukraine, vị chủ chăn Giáo Hội Công Giáo La Mã đã sử dụng bài giảng Lễ Lá của ngài khi nói rằng, "Chúa là 'vua của hòa bình', Người luôn phản đối bạo động và an ủi những người bị áp bức".

"Thưa anh chị em, đây chính là Thiên Chúa của chúng ta: Chúa Giêsu, Vị Vua Của Hòa Bình – Đấng khước từ chiến tranh, và là Đấng mà không ai có thể lợi dụng để biện minh cho chiến tranh", Đức Giáo Hoàng phát biểu. "Người không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến. Người từ chối họ".

Đức Giáo hoàng Leo XIV chủ tế Thánh Lễ Lá Chủ nhật ở quảng trường Thánh Phêrô, Vatican, hôm Chủ nhật, 29/3/26. (Ảnh: Marco Bertorello/AFP via Getty Images)
Đức Giáo Hoàng đã dành bài giảng trong Chúa nhật Lễ Lá để khẳng định rằng, Thiên Chúa là "Vị Vua Hòa Bình", Đấng khước từ bạo lực và xoa dịu những người đang chịu áp bức.

Ngài nói rằng trong Tuần Thánh, các Kitô hữu không thể quên rằng có rất nhiều người trên khắp thế giới đang phải chịu đựng đau khổ, giống như chính Đức Chúa Giêsu xưa kia.

Trong một lời chúc lành đặc biệt vào cuối Thánh Lễ, Đức Giáo Hoàng cho biết ngài đang cầu nguyện đặc biệt cho các Kitô hữu tại Trung Đông, những người đang "phải gánh chịu hậu quả của một cuộc xung đột tàn khốc. Trong nhiều trường hợp, họ không thể cử hành trọn vẹn các nghi thức của những ngày Thánh này".

"Những thử thách mà họ đã phải gánh chịu đang lay động lương tâm của tất cả mọi người. Chúng ta hãy dâng lời cầu nguyện lên Chúa Giêsu, để Ngài nâng đỡ những người đang bị chiến tranh làm tổn thương, cũng như mở ra những con đường cụ thể dẫn đến hòa giải và hòa bình trường cửu", Đức Giáo Hoàng Leo chia sẻ.

Các lãnh đạo thuộc mọi phe phái trong cuộc chiến liên quan đến Iran đều viện dẫn tôn giáo để biện minh cho những hành động của mình. Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth của Mỹ dựa vào đức tin Cơ Đốc Giáo để khắc họa cuộc chiến này như nỗ lực của một quốc gia Cơ Đốc nhằm đánh bại kẻ thù bằng sức mạnh quân sự.

Tương tự, Giáo Hội Chính thống Giáo Nga cũng từng biện minh cho cuộc xâm lược Ukraine của nước này, coi đó là một "cuộc thánh chiến" chống lại thế giới phương Tây, thế giới mà họ cho rằng đã sa vào vòng tà ác. Và ngay cả đám giáo quyền Iran cũng vậy, khi hô hào dân Iran mở cuộc thánh chiến chống lại Hoa Kỳ và đòi tiêu diệt đất nước Israel.

Hôm 20/3, tại Ngũ Giác Đài, Bộ Trưởng Pete Hegseth đưa ra lời kêu gọi người dân Mỹ thực hiện một kiểu cầu nguyện trong thời chiến. Ông đề nghị họ hãy cầu nguyện cho chiến thắng trên chiến trường và sự an toàn của các binh sĩ Mỹ.

"Mỗi ngày, chúng ta hãy quỳ gối cầu nguyện, cùng gia đình tại trường học hay trong các nhà thờ của quý vị", ông này nói. "Nhân danh Chúa Giêsu Kitô".

"Chúng ta có năng lực vượt trội hơn. Ý chí của chúng ta kiên cường hơn. Binh sĩ của chúng ta ưu tú hơn", ông Hegseth phát biểu trong một cuộc phỏng vấn gần đây với chương trình "60 Minutes" của đài CBS News. "Sự che chở của Đức Chúa Trời Toàn Năng luôn hiện diện để bảo vệ những người lính ấy, và chúng tôi cam kết thực hiện sứ mạng này đến cùng".

Theo nhật báo The New York Times, nhánh Cơ Đốc Giáo bảo thủ tại Hoa Kỳ, mà ông Hegseth vốn là thành viên, từ lâu đóng vai trò trọng tâm trong phong trào ủng hộ Tổng Thống Donald Trump. Chính ông Trump và các giới chức cao cấp trong chính quyền của ông thường xuyên viện dẫn những tư tưởng của nhánh Cơ Đốc Giáo.

"Tôi đã được Chúa cứu sống để đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại", ông Trump phát biểu tại lễ nhậm chức vào đầu năm 2025, hàm ý về một sứ mạng thiêng liêng sau khi ông sống sót trong một vụ ám sát bất thành. Và vào tháng trước tại Munich, Đức, Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định rằng nước Mỹ và châu Âu được gắn kết với nhau như những nền văn minh nhờ vào "đức tin Cơ Đốc giáo".

Chủ Nhật Lễ Lá đánh dấu sự kiện Chúa Giêsu khải hoàn tiến vào thành Jerusalem trong khoảng thời gian dẫn đến sự kiện Ngài chịu bị đóng đinh trên thập tự giá, sự kiện mà các tín hữu Cơ Đốc tưởng niệm vào ngày thứ Sáu Tuần Thánh, trước Chủ nhật Phục Sinh.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ cử hành Thánh Lễ Chủ nhật Phục sinh tại quảng trường Thánh Phêrô, và sau đó ban phép lành Phục Sinh từ ban công của Vương Cung Thánh Đường.

Hình ảnh gây sốc lan truyền toàn cầu
Những ngày gần đây, mạng xã hội và các kênh tin tức quốc tế đồng loạt lan truyền loạt hình ảnh được cho là ghi lại cảnh một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry – còn gọi là “mắt thần” của Không quân Mỹ – bị phá hủy nặng tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Ả Rập Xê Út. Trong ảnh, chiếc máy bay dường như bị tách làm đôi, phần thân trước và đuôi vỡ nát, xung quanh là mảnh vỡ cháy đen và dấu vết của một vụ nổ lớn. Những hình ảnh này nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi nếu là thật, đây sẽ là một trong những tổn thất nghiêm trọng hiếm thấy của Không quân Hoa Kỳ trong nhiều năm qua.


Có tấn công thật, nhưng chưa rõ mức độ thiệt hại
Các nguồn tin quốc tế cho biết đã có một cuộc tấn công nhằm vào căn cứ Prince Sultan, nơi lực lượng Mỹ đồn trú tại Ả Rập Xê Út. Một quan chức Mỹ xác nhận có 12 binh sĩ bị thương, trong đó có 2 người bị thương nặng sau cuộc tấn công. Ngoài ra, một số báo cáo cũng cho biết ít nhất hai máy bay tiếp nhiên liệu đã bị hư hại.

Điều này cho thấy: cuộc tấn công là có thật, và thiệt hại là có thật. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại cụ thể – đặc biệt liên quan đến chiếc E-3 AWACS – vẫn còn là dấu hỏi lớn.

Mỹ chưa xác nhận: khoảng lặng đầy ẩn ý
Cho đến thời điểm hiện tại, điều đáng chú ý nhất chính là sự im lặng từ phía Mỹ.

Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ chưa đưa ra tuyên bố chính thức
Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) chưa xác nhận
Không quân Mỹ (USAF) cũng không công bố bất kỳ thông tin nào về việc mất máy bay E-3

Trong bối cảnh thông tin lan truyền mạnh mẽ, sự im lặng này khiến dư luận đặt ra nhiều câu hỏi:
Liệu đây là một tổn thất quá lớn nên chưa thể công bố?
Hay đơn giản là thông tin đang bị thổi phồng vượt quá thực tế?

“Im lặng cũng là một câu trả lời” – nhưng là câu trả lời gì, thì vẫn còn phải chờ.

Cuộc chiến thông tin: thật – giả lẫn lộn
Một điểm đáng chú ý là nhiều nguồn tin về việc “UAV Shahed của Iran phá hủy E-3” lại xuất phát từ các kênh có liên hệ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Trong bối cảnh xung đột căng thẳng, thông tin kiểu này không thể tách rời yếu tố tuyên truyền.

Trong chiến tranh hiện đại, không chỉ có bom đạn mà còn có “đạn thông tin”. Một bức ảnh thật có thể được dùng để kể một câu chuyện chưa chắc đã hoàn toàn chính xác. Thời gian chụp, nguyên nhân thiệt hại, thậm chí danh tính chiếc máy bay – tất cả vẫn chưa được xác minh độc lập hoàn toàn.

Như ông bà ta từng nói: “Trăm nghe không bằng một thấy, trăm thấy chưa chắc đã là thật.”

Nếu là thật: tổn thất chiến lược cực lớn
Máy bay E-3 AWACS không phải là khí tài thông thường. Đây là:

Trung tâm chỉ huy bay trên không
Hệ thống giám sát radar tầm xa
“Bộ não” điều phối toàn bộ chiến trường

Một chiếc E-3 có giá trị hàng trăm triệu USD và đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc kiểm soát không phận. Nếu thực sự bị phá hủy, đây sẽ là đòn giáng mạnh không chỉ về quân sự mà còn về uy tín của Mỹ.

Chính vì vậy, việc xác nhận hay không xác nhận thông tin này không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn liên quan đến chiến lược và tâm lý chiến.


Sự ra đời của “mắt thần” trên không
Trong lịch sử chiến tranh hiện đại, có những loại vũ khí không cần bắn một viên đạn nhưng vẫn quyết định thắng bại. Boeing E-3 Sentry – hay còn gọi là AWACS (Airborne Warning and Control System) – chính là một trong số đó. Ra đời vào những năm 1970, trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh căng thẳng giữa Mỹ và Liên Xô, E-3 được thiết kế để giải quyết một vấn đề sống còn: làm sao nhìn thấy đối phương từ rất xa, trước khi họ kịp ra tay.

Dựa trên khung thân máy bay dân dụng Boeing 707, E-3 được trang bị một hệ thống radar hình đĩa khổng lồ gắn phía trên thân – biểu tượng đặc trưng khiến nó trở thành một trong những máy bay dễ nhận biết nhất thế giới. Chiếc E-3 đầu tiên chính thức đi vào hoạt động năm 1977, mở ra một kỷ nguyên mới: chiến tranh dựa trên thông tin và kiểm soát không gian.



Cấu tạo đặc biệt: bộ não bay giữa bầu trời
Điểm nổi bật nhất của E-3 chính là “chiếc đĩa bay” phía trên – thực chất là radar AN/APY-1 và sau này là AN/APY-2. Hệ thống này có khả năng:

Phát hiện mục tiêu cách xa hàng trăm km
Theo dõi hàng trăm máy bay cùng lúc
Phân biệt mục tiêu địch – ta
Dẫn đường và điều phối toàn bộ lực lượng không quân

Bên trong thân máy bay là một trung tâm chỉ huy thực thụ, nơi các sĩ quan điều khiển chiến trường theo thời gian thực. Không quá khi nói rằng:
👉 Nếu tiêm kích là “thanh kiếm”, thì E-3 chính là “bộ não” điều khiển thanh kiếm đó.

“Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng” – triết lý cổ xưa này đã được E-3 biến thành hiện thực trên bầu trời.

Vai trò trong các cuộc chiến lớn
Từ khi ra đời đến nay, E-3 Sentry đã tham gia hầu hết các chiến dịch quân sự lớn của Mỹ và NATO:

Chiến tranh Vùng Vịnh 1991: E-3 đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát không phận, giúp liên quân áp đảo hoàn toàn Iraq.
Chiến tranh Kosovo (1999): điều phối các cuộc không kích chính xác.
Afghanistan & Iraq sau 2001: giám sát không gian và hỗ trợ tác chiến liên tục.
Chiến dịch chống khủng bố toàn cầu: theo dõi và kiểm soát các mục tiêu trên diện rộng.

Ở mỗi chiến trường, E-3 luôn đứng sau hậu trường, nhưng lại là nhân tố quyết định cục diện. Không có nó, nhiều chiến dịch sẽ giống như “đánh trong đêm tối”.

NATO và mạng lưới AWACS toàn cầu
Không chỉ Mỹ, Tổ chức NATO cũng vận hành một lực lượng E-3 riêng, đặt căn cứ tại Geilenkirchen (Đức). Ngoài ra, các quốc gia như Anh, Pháp, Ả Rập Xê Út cũng từng sử dụng hoặc biến thể từ hệ thống AWACS.

Điều này cho thấy:
👉 E-3 không chỉ là vũ khí, mà là một hệ thống quyền lực kiểm soát bầu trời.

Trong chiến tranh hiện đại, ai nhìn thấy trước – người đó thắng.

Những nâng cấp và thách thức theo thời gian
Trải qua gần 50 năm, E-3 đã được nâng cấp nhiều lần:

Hệ thống radar cải tiến
Thiết bị điện tử hiện đại hơn
Khả năng chống nhiễu tốt hơn

Tuy nhiên, tuổi đời của nền tảng Boeing 707 đã khiến E-3 dần bộc lộ hạn chế:

Chi phí bảo trì cao
Công nghệ bắt đầu lỗi thời so với chiến tranh điện tử mới
Khó đối phó với tên lửa và UAV hiện đại

Chính vì vậy, Mỹ đang lên kế hoạch thay thế dần E-3 bằng thế hệ mới như E-7 Wedgetail.

WASHINGTON, D.C.

Nhân viên Cơ Quan An Ninh Giao Thông Vận Tải (TSA) bắt đầu nhận được lương trở lại hôm thứ Hai, 30/3/26, sau hơn một tháng làm việc không có lương, giới chức Bộ Nội An (DHS), nơi giám sát TSA, cho hay, theo USA Today đưa tin ra.

"TSA ngay lập tức bắt đầu tiến hành trả lương cho nhân viên và có thể nhân viên cơ quan này bắt đầu nhận được lương ngay trong hôm nay", bà Lauren Bis, quyền phụ tá Bộ trưởng DHS, thông báo cho báo USA Today hôm thứ Hai 30/3.

Nhân viên TSA đang cho kiểm tra an ninh hành khách tại Phi trường BWI ở Baltimore, Maryland, hôm thứ Hai, 30/3/26. (Ảnh: Heather Diehl/Getty Images)
"Nhân viên TSA biết ơn tổng thống và Bộ trưởng DHS ra lệnh trả lương trở lại cho nhân viên TSA", bà Bis cho biết. "Làm việc không có lương đã buộc hơn 500 nhân viên bỏ TSA và hàng ngàn người bỏ ca".

Hôm Chủ nhật, có đến 10,59% số nhân viên TSA (khoảng 3,100 người) khắp nước Mỹ bỏ ca làm việc, theo bà Bis cho biết. Hôm thứ Sáu tuần trước, 12,35% số nhân viên TSA đã bỏ ca, nhiều nhất kể từ khi chính phủ đóng cửa một phần, bà này cho hay.

Một số nhân viên TSA cho biết họ đã nhận được lương sáng hôm thứ Hai. Một nhân viên TSA ở Houston, Texas, cho hay rốt cuộc, ông có tiền để mua thức ăn, đổ xăng và mua thuốc men mà ông đang cần. Một số người khác hi vọng sẽ trả được nợ tiền nhà để khỏi bị đuổi, theo CNN.

Trong khi đó, tin tức cho hay hoạt động tại phi trường khắp nước Mỹ cũng gần như trở lại bình thường. Hồi tuần trước, thời gian làm thủ tục an ninh ở một số phi trường lớn kéo dài lên đến 4 tiếng, nhưng hôm thứ Hai chỉ còn vài phút.

Bộ Nội An (DHS) bị đóng cửa từ khi ngân sách đã hết hạn hồi giữa tháng Hai cho đến nay vì phía Dân Chủ và Cộng Hòa ở Thượng Viện vẫn còn nhiều sự bất đồng với nhau về việc cho cải tổ lại cơ quan này, khiến cho hàng ngàn nhân viên TSA làm việc không có lương suốt hơn 6 tuần. Do đó, nhiều nhân viên đã bỏ ca hoặc xin bỏ việc hoàn toàn.

Tình trạng thiếu nhân viên TSA gây ra hỗn loạn tại các phi trường khắp nước Mỹ, có nơi, hành khách phải xếp hàng rồng rắn ra tận bãi đậu xe để chờ làm thủ tục an ninh.

Cho đến nay, một số dự luật ngân sách DHS vẫn chưa được thông qua, vì phía Dân Chủ tiếp tục đòi cải tổ hệ thống Cảnh Sát Di Trú (ICE), cũng thuộc DHS, sau khi các nhân viên đặc vụ di trú đã bắn chết hai công dân Mỹ ở Minnesota hồi tháng Giêng vừa qua. Phía Cộng Hòa chặn những dự luật khác nhưng không bao gồm việc thay đổi luật bầu cử và nhiều vấn đề khác.

Giữa lúc thiếu nhân viên TSA, chính quyền Tổng Thống Trump đã ra lệnh đưa ICE đến hàng loạt phi trường lớn để hỗ trợ, nhưng theo một số nhân viên TSA cho hay, ICE còn làm cho việc kiểm tra an ninh lại rắc rối thêm.

Quốc Hội đã nghỉ làm việc hai tuần kể từ hôm thứ Sáu tuần trước mà không có dấu hiệu đạt được thỏa thuận về ngân sách DHS. Để giải quyết tình trạng này, Tổng Thống Trump ký sắc lệnh chuyển những khoản tiền đã dành riêng cho DHS đễ trả lương cho nhân viên TSA. Tuy nhiên, đó chỉ là giải pháp tạm bợ, và ngân sách dài hạn cho DHS vẫn cần được Quốc Hội phê chuẩn, nhưng cho đến ngày 14/4, các vị dân cử mới quay trở lại làm việc.

DOHA, Qatar

Hơn 1,100 người Afghanistan từng hỗ trợ cho quân đội Hoa Kỳ trong cuộc chiến kéo dài 20 năm đang bị mắc kẹt tại một trại tỵ nạn do Mỹ điều hành ở Qatar, họ đã phải sống trong các container không có cửa sổ, nóng như thiêu đốt ở sa mạc và đối mặt với nguy cơ sẽ bị đuổi đi trước hạn chót cuối tháng Ba 2026 này.

Đây là những cựu quân nhân thuộc lực lượng đặc biệt Afghanistan, những thông dịch viên từng che chắn cho lính Mỹ khỏi lằn ranh sinh tử, và gia đình của họ.

Cảnh người tỵ nạn Afghanistan được đưa vào một nhà kho trong trại As Sayliyah, ở QATAR, hồi năm 2021. (Ảnh: Sgt. Jimmie Baker / U.S. Army via Getty Images)
Tuy nhiên, Tổng Thống Donald Trump đã cho đình chỉ chương trình tiếp nhận người tỵ nạn này và đang tiến hành cho đóng cửa trại Camp As Sayliyah, nơi được xem là trại tỵ nạn cuối cùng do chính phủ Mỹ trực tiếp phụ trách dành cho người Afghanistan, theo NBC News cho hay ngày Chủ nhật, 29/3/2026.

Bây giờ, các người bạn đồng minh từng sát cánh chiến đấu cùng quân đội Mỹ đang đứng trước một tối hậu thư tàn khốc từ chính quyền Trump: Hoặc đi đến một quốc gia thứ ba chưa xác định, hoặc nhận một khoản tiền nhỏ để quay trở về Afghanistan, nơi mà kẻ thù Taliban đang cai trị sẽ chờ sẵn với giá treo cổ và sự trả thù tàn bạo.

Nhà tù giữa sa mạc và cái giá làm người bạn đồng minh

Trại As Sayliyah, từng được coi là "trạm dừng chân hi vọng", giờ đây chẳng khác nào như một trại tập trung những thân phận vô thừa nhận. Theo bản tin từ NBC News, chính quyền Trump đã ra lệnh cho đóng cửa trại này vào ngày 31/3/2026, cắt đứt mọi hi vọng được đến định cư tại Mỹ của những người đã được qua sự thẩm định kỹ lưỡng.

Đây là trại duy nhất dành cho người tỵ nạn Afghanistan do chính phủ Hoa Kỳ trực tiếp vận hành, trong khi hàng ngàn người khác đang bị mắc kẹt tại Afghanistan, Pakistan và nhiều nơi khác kể từ khi Trump trở lại nắm quyền và ra lệnh đình chỉ chương trình tái định cư người tỵ nạn. Những người trong trại cho biết, họ gần như không nhận được bất cứ thông tin nào về tương lai bất định của mình.

Những người Afghanistan này bị cấm rời khỏi trại, sống trong những thùng container sắt không có cửa sổ, trong điều kiện nóng như thiêu đốt giữa sa mạc. Trên đầu họ, hoả tiễn từ cuộc xung đột với Iran vẫn thường xuyên xé toạc bầu trời, khiến cho những đứa trẻ Afghan phải run rẩy trong tiếng nổ hỏa tiển ngăn chận của hệ thống phòng không.

Sinh mạng của thân phận đồng minh đã hết thời
Chính phủ Trump hiện đang chào mời từ 1,000 đến 4,500 USD cho mỗi người để họ "tự nguyện quay trở về nộp mình cho bọn Taliban". Mohammad, một cựu thông dịch viên từng bị thương nặng khi phục vụ trong quân đội Mỹ, cay đắng cho biết: "Dù là một triệu hay một tỷ đô la, tôi cũng không thể đem mạng sống của cha, anh hay em gái mình ra để đánh đổi".

Một nữ luật sư tên Salimi, cũng cho biết, cô từng làm đại diện cho phụ nữ bị bạo hành tại Afghanistan, nhiều người trong số đó có chồng là thành viên Taliban. Khi Taliban trở lại nắm quyền, cô đã nhận được lời đe dọa đến tính mạng.

Sau nhiều tháng qua kiểm tra, cô được chấp thuận sang Mỹ và bay đến Qatar vào năm 2025, tin rằng tương lai đã được bảo đảm. Nhưng chỉ trong vòng hai tuần sau khi ông Trump trở lại Toà Bạch Ốc, mọi thứ đã bị đảo ngược.
"Chúng tôi không biết tương lai rồi sẽ ra sao", luật sư Salimi than thở.

Phụ nữ là nhóm chịu thiệt thòi nặng nề nhất dưới chế độ Taliban, với các lệnh cấm học tập, hạn chế xuất hiện nơi công cộng và xóa bỏ luật bảo vệ chống hiếp dâm và hôn nhân cưỡng ép.

Chính quyền Trump gọi chương trình tái định cư này là "di sản sai lầm của thời ông Biden" và cáo buộc rằng nhiều người chưa được cho thẩm định kỹ. Nhưng thực tế cho thấy chính Tổng Thống Trump là người đưa ra quyết định số phận của những người đồng minh Afghanistan này.

Từ Doha đến chính sách bài di dân
Nhìn lại dòng lịch sử chưa đầy một thập niên, nước Mỹ dưới thời ông Trump hai lần đã "đâm sau lưng" chính quyền Afghanistan do chính Washington đã dựng lên và bảo trợ:

– Đàm phán bỏ rơi đồng minh:
Tại Doha hồi năm 2020, chính quyền Trump đã thực hiện một hành động vô tiền khoáng hậu là đi đàm phán trực tiếp với Taliban mà không có sự hiện diện của chính phủ Kabul. Hành động này không khác gì một bản án tử hình ký sẵn cho một quốc gia đồng minh, làm suy yếu tính chính danh của chính phủ Afghanistan và mở đường cho sự sụp đổ chóng vánh của Kabul vào năm 2021.

– Đẩy vào tuyệt lộ:
Giờ đây, khi họ đã bị mất nước, Tổng Thống Trump lại một lần nữa chối bỏ quyền tỵ nạn của họ. Sau vụ nổ súng của một cá nhân người gốc Afghanistan tại Washington, Trump viện cớ để ra lệnh đình chỉ toàn bộ chương trình tỵ nạn cho người Afghanistan, dồn những người từng chiến đấu bên cạnh binh sĩ Mỹ và gia đình họ vào tuyệt lộ.

Nếu Vào Năm 1975 Có Một Donald Trump?
Đối với cộng đồng người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ, thảm cảnh của người Afghan gợi lại những ký ức kinh hoàng của Tháng Tư Đen năm 1975. Khi Sài Gòn bị sụp đổ, hàng trăm ngàn người lính Việt Nam Cộng Hòa và gia đình đã được Mỹ đón nhận như một trách nhiệm về đạo đức với những người bạn đồng minh cùng chiến tuyến.

Thế nhưng, hãy thử đặt một câu hỏi nhức nhối: Nếu Donald Trump là Tổng thống vào năm 1975, số phận của người tỵ nạn Việt Nam sẽ đi về đâu?

Thực tế nhắc nhở cho chúng ta nắm biết rằng, ông Donald Trump, người đã 5 lần tìm cách né tránh bổn phận nhập ngũ trong cuộc chiến ở Việt Nam qua những lý do sức khỏe mập mờ như "bị gai xương gót chân", cũng là người chỉ trích cuộc chiến Việt Nam vớig lập luận "Nước Mỹ trên hết" đầy vị kỷ.

Nếu một tổng thống coi bạn đồng minh Afghan đã từng cứu mạng lính Mỹ là "gánh nặng" và muốn tống khứ họ về cho kẻ thù, thì liệu ông ta có mở cửa đón nhận hàng trăm ngàn bạn đồng minh Việt Nam Cộng Hoà cùng chiến đấu trong một cuộc chiến mà ông luôn chỉ trích và tránh né không tham gia vào hay không?

Câu trả lời dường như đã quá rõ ràng qua chính sách hiện tại tại trại As Sayliyah. Những người lính đặc nhiệm Afghan đã từng đổ xương máu cùng với các quân nhân Mỹ giờ đây đang lang thang trên những con đường mang tên các tiểu bang Hoa Kỳ ngay trong trại tỵ nạn để "học về một quê hương mà họ sẽ không bao giờ được đặt chân tới", nay sẽ phải đối diện với cảnh bị ép vào chỗ chết hoặc đi về một phương trời vô định đổi lấy vài ngàn đô la.

Thảm cảnh của Afghanistan là lời nhắc nhở đau xót rằng trong chính trị, lời thề đồng minh đôi khi chỉ mỏng manh như một tờ giấy, và đối với những người lãnh đạo khinh miệt sự hy sinh đồng minh khác chủng tộc thì lòng trung thành là một món hàng có thể mặc cả bằng vài ngàn đô la để đẩy người khác vào chỗ chết.

Tại sao dùng tai nghe không dây chống ồn lại bị đau tai? Tìm hiểu ngay hiện tượng "bị hút màng nhĩ" và bí kíp sử dụng ANC thoải mái nhất trong bài viết này.

Chắc hẳn có không ít người khi mới đeo tai nghe chống ồn chủ động (ANC) đã cảm thấy có một áp lực kỳ lạ đè lên màng nhĩ, giống như lúc máy bay đang hạ cánh hay lúc lặn sâu dưới nước. Hiện tượng này không hiếm thấy, và cần nên tìm hiểu xem, "thủ phạm" thực sự đằng sau cảm giác khó chịu này cũng như cách để được tận hưởng âm nhạc mà không lo bị nhức đầu nữa.

Nhiều người có thể nhận thấy cảm giác khó chịu về âm thanh khi sử dụng chức năng ANC trên tai nghe​
​
Hiện tượng "bị hút màng nhĩ" khi cho bật chế độ chống ồn ANC là gì?​
Đây là một phản ứng sinh lý của não bộ trước sự biến mất đột ngột của âm thanh ở tần số thấp, tạo ra ảo giác về sự thay đổi áp suất không khí bên trong tai.

Khi kích thích chức năng chống ồn chủ động, tai nghe sẽ phát ra một sóng âm ngược pha để làm triệt tiêu các tạp âm từ môi trường. Tuy nhiên, quá trình này vô tình đã khiến cho não bộ bị "đánh lừa". Trong điều kiện tự nhiên, khi áp suất không khí thay đổi (như khi đi trên máy bay), các âm thanh tần số thấp thường sẽ bị triệt tiêu đầu tiên. Do đó, khi tai nghe cho lọc bỏ ra những âm thanh này, não bộ ngay lập tức mặc định rằng có một sự thay đổi áp suất lớn đang xảy ra, dẫn đến cảm giác bị nén màng nhĩ rất khó chịu.

Trên thực tế, không có một áp lực vật lý thực sự nào đang tác động lên tai của bạn. Tất cả chỉ là một "trò chơi tâm lý" mà não bộ tự dựng lên do thiếu đi các điểm tham chiếu âm thanh quen thuộc từ môi trường ở chung quanh.

Tại sao một số người lại bị đau tai hơn người khác?​
Độ nhạy cảm với tần số thấp của mỗi người có sự khác biệt nhau, đồng thời chất lượng thuật toán ANC và độ khít của tai nghe cũng đóng một vai trò quyết định.

Cho nên không phải bất cứ một ai cũng gặp phải tình trạng này. Những người có thính giác nhạy cảm với các dải tần cực thấp thường dễ bị "ngợp" hơn khi bật lên chế độ ANC. Bên cạnh đó, các mẫu tai nghe chống ồn với giá rẻ thường có thuật toán xử lý âm thanh thô bạo, tạo ra sự chênh lệch âm thanh quá gắt, khiến cho não bộ không kịp thích nghi.

Ngoài ra, sự thiết kế vật lý cũng là một yếu tố quan trọng. Các dòng tai nghe In-ear (nhét tai) có nút cao su quá khít hoặc tai nghe Over-ear (chụp qua tai) có lực kẹp quá mạnh sẽ có cộng hưởng cùng với sóng âm ngược pha của ANC, làm gia tăng cảm giác bí bách và gây ra sự khó chịu cho trong một thời gian dài.

Cách khắc phục cảm giác khó chịu khi dùng tai nghe chống ồn​
Nên bắt đầu bằng cách cho điều chỉnh mức độ ANC, sử dụng chế độ xuyên thấu hoặc thay đổi kích cỡ nút tai để giảm bớt đi áp lực.

Nếu mới vừa làm quen với loại tai nghe chống ồn, đừng nên vội vàng bật mức chống ồn cao nhất (Max ANC). Hầu hết các ứng dụng đi kèm của Sony, Apple hay Bose đều cho phép chúng ta điều chỉnh lại mức độ để khử nhiễu âm lượng. Hãy bắt đầu ở mức trung bình để cho não bộ có thời gian để làm quen. Một giải pháp thông minh khác là sử dụng chức năng gọi là "chống ồn thích ứng" ("Adaptive ANC"), chức năng này sẽ tự động điều chỉnh lại dựa trên môi trường thực tế, giúp cho cảm giác đeo tự nhiên hơn.

Bên cạnh đó, việc chọn đúng kích cỡ nút tai (eartips) rất quan trọng đối với loại nhét tai. Một nút tai quá lớn sẽ tạo ra áp lực vật lý lên ống tai, kết hợp cùng áp lực ảo từ ANC sẽ khiến cho người ta nhanh chóng cảm thấy bị khó chịu, nhức đầu. Hãy thử chuyển sang kích cỡ nhỏ hơn một chút hoặc chọn loại nút bằng bọt biển (memory foam) để giúp việc thoát khí tốt hơn.

Cảnh cáo về hóa chất độc hại trong loại tai nghe không dây phổ biến​
Bên cạnh cảm giác khó chịu về âm thanh, người tiêu dùng cần lưu ý đến chất liệu hoàn thiện của tai nghe không dây để tránh các nguy cơ về bệnh da liễu và nội tiết.

Một thông tin khá đáng lo ngại: Nghiên cứu gần đây từ châu Âu đã phát hiện ra có hơn 80 mẫu tai nghe không dây phổ biến trên thị trường có chứa chất BPA và các hóa chất độc hại vượt ngưỡng cho phép. Những chất này khi tiếp xúc trực tiếp với da tai trong thời gian dài, đặc biệt là khi ra mồ hôi nhiều, có thể gây ra các vấn đề không tốt về sức khỏe.

Vì vậy, thay vì ham rẻ chọn ra các mẫu tai nghe không rõ nguồn gốc, có mức độ chống ồn ANC quá mạnh nhưng chất liệu nhựa tái chế rẻ tiền, nên ưu tiên bỏ tiền mua các thiết bị có nhãn lớn, có kèm chứng chỉ an toàn cho sức khỏe rõ ràng. Việc đầu tư cho một chiếc tai nghe không dây xịn không chỉ là để nghe cho hay mà còn là để bảo vệ cho đôi tai và sức khỏe của chính mình.

Có nên tiếp tục sử dụng tai nghe chống ồn ANC?​
Hoàn toàn nên dùng, nhưng cần có sự điều chỉnh thông minh để cân đối giữa sự yên tĩnh và cảm giác được thoải mái.

Kỹ thuật chống ồn là một cuộc đột phá giúp tập trung nhiều hơn trong công việc và bảo vệ thính lực khỏi những tiếng ồn với cường độ cao từ môi trường. Cảm giác khó chịu ban đầu thường sẽ biến mất sau 1-2 tuần sử dụng khi não bộ đã quen với môi trường âm thanh mới. Tuy nhiên, nếu sau một thời gian dài sử dụng mà vẫn thấy bị nhức đầu, chóng mặt khi bật chế độ chống ồn ANC lên, hãy cân nhắc chuyển sang các mẫu tai nghe loại "Open-ear" hoặc chỉ sử dụng loại chống ồn thụ động.

Tai nghe chống ồn là một phương tiện nghe tuyệt vời nhưng không phải là một giải pháp "một kích cỡ sẽ phù hợp cho tất cả". Hiểu rõ cơ chế và biết cách cho điều chỉnh sẽ giúp cho mọi người tận hưởng kỹ thuật này một cách trọn vẹn nhất khi nghe nhạc, chẳng hạn.

Câu hỏi thường gặp​
Q: Tại sao tôi cảm thấy buồn nôn khi dùng tai nghe chống ồn?

Đây là do sự mâu thuẫn giữa hệ thống tiền đình (cảm nhận chuyển động) và thính giác. Khi ANC triệt tiêu âm thanh môi trường quá sạch, não bộ có thể bị nhầm lẫn về định hướng không gian, gây ra cảm giác say sóng hoặc buồn nôn.

Q: Dùng tai nghe chống ồn có làm hỏng màng nhĩ không?

Không. Kỹ thuật ANC không tạo ra áp suất không khí trên thực tế. Tuy nhiên, việc nghe nhạc ở âm lượng quá lớn để bù đắp cho cảm giác bí bách mới là nguyên nhân gây hại cho thính lực.

Q: Làm sao để biết tai nghe của tôi có bị lỗi ANC gây ra đau tai không?

Nếu bạn nghe thấy tiếng 'rì rì' hoặc tiếng gió rít khi ở trong phòng yên tĩnh, có thể microphone chống ồn bị lỗi, tạo ra sóng âm sai lệch gây áp lực lên tai.

Với chiến lược "cây gậy và củ cà rốt" quen thuộc, một mặt, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố gia hạn thêm 10 ngày tạm dừng các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở năng lượng trọng yếu của Iran. Mặt khác, các động thái điều động quân đội Mỹ tới khu vực Vùng Vịnh vẫn tiếp diễn.


Theo PakTribune, những phản ứng đan xen này cho thấy Washington đang luân phiên giữa nhượng bộ và gây sức ép cứng rắn đối với Iran.

“Cây gậy và củ cà rốt” là một công thức ngoại giao truyền thống, kết hợp giữa lợi ích và sức ép – thậm chí là đe dọa quân sự – nhằm kiểm soát đối phương. Cách tiếp cận của Mỹ, vừa nới lỏng trừng phạt vừa đe dọa gây thiệt hại nghiêm trọng, được xem là một phương thức nhằm buộc Iran thay đổi hành vi.

Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này vẫn gây tranh cãi lớn, khi nhiều bằng chứng cho thấy nó chỉ phát huy tác dụng trong ngắn hạn hơn là mang lại hòa bình và ổn định lâu dài.


Sự nghi ngờ về thiện chí của Mỹ cùng lập trường cứng rắn của Iran không dễ bị xóa bỏ chỉ bằng chiến lược “cây gậy và củ cà rốt”. Dù vậy, cách tiếp cận này có thể mở ra một khoảng không gian cho các cuộc đàm phán ngoại giao, hướng tới một dạng ổn định nhất định trong khu vực, PakTribune bình luận.

Theo các chuyên gia, “củ cà rốt” cần đủ hấp dẫn – chẳng hạn như thừa nhận quyền tự vệ của Iran và dỡ bỏ trừng phạt – để không bị coi là thao túng, mà trở thành động lực thực sự khiến Tehran cân nhắc tuân thủ một phần hoặc toàn bộ yêu cầu. Ngược lại, “cây gậy” – tức các biện pháp cưỡng ép và sử dụng vũ lực – phải đủ mạnh, đáng tin cậy và mang tính trừng phạt cao. Thực tế cho thấy, nếu việc triển khai thiếu nhất quán, hậu quả có thể rất tiêu cực.

Mức độ thiếu tin cậy sâu sắc giữa Mỹ và Iran khiến bất kỳ hành động cưỡng ép nào cũng có thể khiến tình hình leo thang trở lại. Ngược lại, nếu quá phụ thuộc vào nhượng bộ, Mỹ có thể làm suy yếu vị thế đàm phán và thu hẹp khả năng gây sức ép lên Iran. Về phía Tehran, điều này có thể tạo ra cảm giác bị bóp nghẹt chiến lược, ảnh hưởng đến những nguyên tắc cốt lõi như chủ quyền và độc lập.

Một số nhà phân tích cho rằng, chìa khóa nằm ở việc kết hợp khéo léo hai yếu tố này – vừa duy trì sức ép chiến lược, vừa mở cửa đối thoại – nhằm đạt được kết quả tích cực mà không đẩy xung đột đi xa hơn.

Sau một tháng không kích dữ dội và các cuộc tấn công bằng tên lửa nhưng không đạt đột phá, các quốc gia vùng Vịnh và cộng đồng quốc tế vẫn đang lo ngại nguy cơ leo thang. Khoảng cách giữa tuyên bố ngoại giao và thực tế trên chiến trường ngày càng lớn, khi mỗi đòn tấn công đều làm gia tăng căng thẳng và khiến triển vọng hòa bình thêm xa vời.

Nếu các nỗ lực đàm phán thất bại, cuộc chiến có nguy cơ bước sang một giai đoạn nguy hiểm hơn, với khả năng lan rộng thành xung đột khu vực. Căng thẳng Mỹ–Iran đã gây ra những lo ngại toàn cầu về kinh tế do gián đoạn thương mại năng lượng. Và nếu bạo lực tiếp tục leo thang, mức độ tàn phá sẽ càng nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, nếu các bên liên quan bỏ lỡ cơ hội mong manh cho đối thoại, một vòng xoáy hỗn loạn kéo dài có thể bao trùm Tây Á, đặc biệt là Trung Đông.

Vietbf @ Sưu tầm

Người Trung Quốc có câu thành ngữ cổ "Thiên Hạ Vấn Đỉnh, Đỉnh Định Trung Nguyên" (tạm dịch là người trong thiên hạ đi tìm những chiếc đỉnh để có thể thâu tóm giang sơn). Chữ "Đỉnh" ở đây là một danh từ không hề đơn giản. Nó chính là những cổ vật Cửu Đỉnh nổi tiếng. Nhưng sau khi nhà Chu diệt vong, bảo vật truyền quốc tượng trưng cho thiên hạ – Cửu Đỉnh – đã đi đâu?

Cửu Đỉnh thời Chu tượng trưng cho chín châu trong thiên hạ. Sau khi nhà Tần thống nhất Trung Hoa, vì sao lại không còn thấy tung tích của chúng? Tương truyền, vào đầu thời Hạ, vua Hạ là Đại Vũ chia thiên hạ thành chín châu, rồi đúc chín chiếc đỉnh, tượng trưng cho từng châu. Trên thân mỗi đỉnh đều khắc họa danh sơn đại xuyên và các vật kỳ lạ trong thiên hạ, mỗi đỉnh đại diện cho một châu, và tất cả được tập trung tại kinh đô nhà Hạ. Khi Thương Thang lật đổ Hạ Kiệt, ông đã dời Cửu Đỉnh về kinh đô nhà Thương. Đến khi Bàn Canh dời đô về Ân, Cửu Đỉnh cũng được chuyển theo.

Sau khi Chu Vũ Vương diệt Thương, ông từng cho trưng bày Cửu Đỉnh công khai tại Triều Ca. Khi Chu Thành Vương lên ngôi, Chu Công Đán xây dựng Lạc Ấp, đưa Cửu Đỉnh về đó, và đích thân Thành Vương chủ trì nghi lễ, an trí Cửu Đỉnh trong Minh Đường. (Theo “Sử ký – Chu bản kỷ”: Thành Vương ở đất Phong, sai Triệu Công xây lại Lạc Ấp theo ý của Vũ Vương; Chu Công xem bói, hoàn thành việc xây dựng và đặt Cửu Đỉnh tại đó.) Ở Lạc Dương ngày nay vẫn còn Chu Công miếu với “Định Đỉnh đường”, con đường bên ngoài gọi là “Định Đỉnh lộ”.


Theo các nguồn sử liệu, hình dáng của Cửu Đỉnh bắt nguồn từ một khu vực văn hóa thuộc Hà Nam ngày này và đã có lịch sử 8000 năm (tức đã xuất hiện từ gần 6000 năm trước công nguyên). Những vật dụng mang hình dáng như Cửu Đỉnh có tác dụng để nấu thực phẩm chủ yếu là thịt thú rừng và rượu, ngoài ra cũng dùng để đựng nước mưa.
Bước sang thời Đông Chu, vương thất suy yếu, các chư hầu bắt đầu nhòm ngó quyền lực trung ương. Thời Chu Định Vương, Sở Trang Vương từng đến Lạc Ấp “hỏi về độ lớn nhỏ, nặng nhẹ của đỉnh”, bị đại phu Vương Tôn Mãn bác bỏ. Sau này, Sở Linh Vương cũng từng có ý định như vậy nhưng không thành do nội loạn. (Sử chép: “Đỉnh nặng hay nhẹ không nằm ở đỉnh mà ở đức; đức nhà Chu tuy suy nhưng thiên mệnh chưa đổi, không thể hỏi đến đỉnh.”)

Đến thời Tần Huệ Vương, Trương Nghi đề xuất kế sách muốn đoạt Cửu Đỉnh để hiệu lệnh chư hầu. Sở Khoảnh Tương Vương và vua nước Tề cũng đều nhòm ngó bảo vật này. Chu Noãn Vương phải khéo léo xoay xở giữa các nước để giữ được Cửu Đỉnh.


Tần Vũ Vương cậy khoẻ đã đưa ra lời thách đấu với lực sĩ Mạnh Thuyết, thi xem ai nâng được cao hơn cái đỉnh (Đỉnh Ung) này. Mạnh Thuyết thi trước nhưng không thể nhấc hết cả 3 chân đỉnh lên.
Năm thứ ba đời Tần Vũ Vương, ông tiến vào Lạc Dương, nhìn thấy những hoa văn và chữ khắc trên đỉnh, vô cùng ngưỡng mộ văn hóa Trung Nguyên, quyết tâm mang đỉnh về nước. Ông dùng sức nhấc thử, nhưng vì quá sức, chiếc đỉnh rơi xuống, làm gãy xương ống chân, hôn mê và qua đời ngay trong đêm do mất máu.

Cửu Đỉnh do Đại Vũ đúc là biểu tượng tối cao của vương quyền. Nhà Thương diệt Hạ đoạt đỉnh, nhà Chu diệt Thương cũng đoạt đỉnh. Vậy khi Tần diệt Chu, có lấy được Cửu Đỉnh hay không?


Tới lượt của Vũ Vương, đúng là không hổ danh vị Vua sức khỏe vô địch, ông đã nâng được đỉnh Chủ lên cao khoảng 2 gang tay so với mặt đất. Nếu như nâng thành công rồi mà đặt xuống ngay thì đã không xảy ra chuyện lớn. Đằng này, Vũ Vương trong tiếng hò reo cổ vũ của bày tôi, lại cố giữ đỉnh lâu, đến nỗi quá sức, bị đỉnh rơi vào chân, gãy luôn xương bánh chè.
Thực tế, sau khi Tần thống nhất thiên hạ, Cửu Đỉnh đã biến mất. Trong “Sử ký – Phong thiện thư”, Tư Mã Thiên viết: “Vũ thu kim của chín mục mà đúc chín đỉnh… khi gặp minh quân thì hưng thịnh, đỉnh truyền từ Hạ sang Thương. Khi đức nhà Chu suy, xã tắc nước Tống mất, đỉnh liền chìm lấp, ẩn mà không thấy.”

Theo ghi chép, ít nhất đến cuối thời Chu, Cửu Đỉnh vẫn còn ở Lạc Dương. Có truyền thuyết nói rằng sau khi Tần diệt Chu, đã dời đỉnh về Hàm Dương, nhưng đến khi Tần Thủy Hoàng thống nhất thiên hạ thì không rõ tung tích. Về sau xuất hiện bốn giả thuyết chính:


Cửu Đỉnh gồm chín chiếc đỉnh (còn gọi là chiếc vạc) bằng đồng. Theo truyền thuyết, Hạ Vũ là vua đầu tiên của nhà Hạ, cũng là triều đại được cho là đầu tiên xuất hiện trên lãnh thổ Trung Quốc hiện nay là người cho đúc những chiếc đỉnh này.
1. Bị chôn theo hoặc bị nấu chảy tại Lạc Dương

Có ý kiến cho rằng vương thất Đông Chu suy yếu, không đủ sức bảo vệ Cửu Đỉnh, lại gặp khó khăn tài chính nên có thể đã nấu chảy để đúc tiền, hoặc chôn theo vua nhằm tránh bị cướp.

2. Bị Tần mang về rồi nấu chảy

Một số ghi chép nói Tần từng lấy Cửu Đỉnh về, sau đó Tần Thủy Hoàng nấu chảy vũ khí đúc tượng đồng, có thể tiện thể nấu luôn Cửu Đỉnh. Tuy nhiên, các ghi chép của Tư Mã Thiên lại mâu thuẫn và thiếu bằng chứng rõ ràng.


Có ý kiến cho rằng vương thất Đông Chu suy yếu, không đủ sức bảo vệ Cửu Đỉnh, lại gặp khó khăn tài chính nên có thể đã nấu chảy để đúc tiền, hoặc chôn theo vua nhằm tránh bị cướp.
3. Chìm xuống sông Tứ Thủy ở Bành Thành (nay là Từ Châu)

Ban Cố trong “Hán thư” cho rằng Cửu Đỉnh đã chìm xuống sông. Tần Thủy Hoàng từng sai người trục vớt nhưng không thành. Tuy nhiên, giả thuyết này bị nghi ngờ vì không giải thích được việc đỉnh đi xa hàng nghìn dặm.

4. Bị Vương Mãng nấu chảy đúc tiền

Thuyết này cho rằng thời Tân triều, do thiếu ngân khố nên Vương Mãng nấu chảy đỉnh. Nhưng điều này bị xem là vô lý vì trước đó Cửu Đỉnh đã thất lạc.


Theo sách Kính Thư thì chín châu đó là: Ký Châu, Duyệt Châu, Thanh Châu, Từ Châu, Dương Châu, Kinh Châu, Dự Châu, Nhiễm Châu, Ung Châu. Đây là các vùng lãnh thổ ban đầu ở Trung Nguyên. Trên mỗi chiếc đỉnh đồng đều khắc tên một châu.
Chu Noãn Vương – vị vua cuối cùng của Đông Chu – trị vì trong thời kỳ cực kỳ suy yếu. Ông thậm chí phải vay tiền dân để đánh trận, thua trận không trả nổi nên phải trốn nợ. Trong hoàn cảnh đó, rất có thể khi qua đời, ông không đủ khả năng đúc đỉnh mới để tùy táng, nên đã chôn luôn Cửu Đỉnh theo mình để tránh bị các nước cướp đoạt.

Từ đó, Cửu Đỉnh biến mất hoàn toàn trong lịch sử, trở thành một bí ẩn lớn kéo dài hàng nghìn năm.

Vietbf @ Sưu tầm

Phong Thanh Dương là một trong những nhân vật được yêu thích nhất trong tiểu thuyết kiếm hiệp Tiếu Ngạo Giang Hồ của cố nhà văn Kim Dung.

Phong Thanh Dương là một nhân vật phụ trong tiểu thuyết Tiếu Ngạo Giang Hồ, nhưng lại là một trong những nhân vật vô cùng quan trọng và có ảnh hưởng lớn đến cốt truyện, mặc dù xuất hiện rất ít trong truyện.

Phong Thanh Dương là thái sư thúc của Nhạc Bất Quần, chưởng môn phái Hoa Sơn, và là thái sư thúc tổ của Lệnh Hồ Xung, nhân vật chính của truyện. Ông đại diện cho phe "Kiếm tông" trong phái Hoa Sơn, đối lập với "Khí tông" về quan điểm và phương pháp luyện võ. Kiếm tông chủ trương luyện kiếm pháp là chính, trong khi Khí tông thiên về nội công.

Trong truyện, Phong Thanh Dương chỉ xuất hiện một lần khi truyền thụ bí kíp Độc Cô Cửu Kiếm, một tuyệt kỹ kiếm pháp vô địch của Độc Cô Cầu Bại, cho Lệnh Hồ Xung. Đây là một khoảnh khắc quan trọng, giúp Lệnh Hồ Xung trở thành một cao thủ kiếm pháp bậc nhất. Sau đó, ông lại ẩn mình và không xuất hiện nữa, nhưng vẫn được nhắc đến qua những lời ca ngợi của các nhân vật khác trong truyện.

Ngoại hình gầy gò

Miêu tả về ngoại hình của Phong Thanh Dương được tác giả nhấn mạnh sự gầy gò, tiều tụy, khác hẳn với những hình ảnh tráng kiện của các võ sĩ khác. Điều này thể hiện một cuộc sống tĩnh lặng, ít vận động và tinh thần tự tại của ông.

Bù lại vẻ ngoài gầy yếu, đôi mắt của Phong Thanh Dương lại sáng quắc, thể hiện sự thông minh, tinh anh và thâm hậu trong võ học.

Tính cách phóng khoáng

Phong Thanh Dương không thích ràng buộc bởi các quy tắc, lễ nghi của giang hồ. Ông sống một cuộc đời tự do, ung dung tự tại.

Với tài năng võ công tuyệt đỉnh, Phong Thanh Dương tỏ ra khá cao ngạo và bất cần trước những tranh đấu quyền lực trong giang hồ.

Bên cạnh vẻ ngoài lạnh lùng, Phong Thanh Dương lại là một người rất nhân hậu và chính trực. Ông luôn sẵn sàng giúp đỡ những người gặp khó khăn.

Sau khi đạt đến đỉnh cao võ học, Phong Thanh Dương chỉ mong muốn được sống một cuộc sống yên bình, tránh xa những tranh đấu giang hồ.

Võ công của Phong Thanh Dương

Phong Thanh Dương là một trong số ít những người có thể sử dụng được toàn bộ sức mạnh của Độc Cô Cửu Kiếm. Ông đã truyền thụ bí kíp này cho Lệnh Hồ Xung và giúp chàng trai trẻ này trở thành một kiếm khách xuất chúng.

Đến cuối truyện Tiếu Ngạo Giang Hồ, chỉ có Phong Thanh Dương và Độc Cô Cầu Bại được xác nhận là có thể sử dụng "Phá Khí Thức" - một chiêu thức vô cùng lợi hại trong Độc Cô Cửu Kiếm.

Cuộc sống ẩn dật

Dù là một cao thủ võ lâm đỉnh cao, Phong Thanh Dương lại chọn cuộc sống ẩn dật trên Ngọc Nữ Phong (chỉ có duy nhất Lệnh Hồ Xung và Điền Bá Quang biết Phong Thanh Dương ở ẩn tại đây) để tránh xa những tranh đấu giang hồ. Ông dành phần lớn thời gian để nghiên cứu võ học và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên.

Mặc dù sống ẩn dật, nhưng Phong Thanh Dương vẫn có ảnh hưởng rất lớn đến giang hồ. Ông được các võ lâm cao thủ kính trọng và ngưỡng mộ. Hình ảnh của Phong Thanh Dương trở thành một biểu tượng của sự tự do, phóng khoáng và tinh thần võ hiệp cao thượng.

Có thể nói Phong Thanh Dương là một nhân vật phức hợp và đầy bí ẩn. Ông là sự kết hợp hoàn hảo giữa tài năng võ công tuyệt đỉnh, tính cách phóng khoáng và một cuộc sống ẩn dật thanh bình. Hình tượng của Phong Thanh Dương đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả và trở thành một trong những nhân vật kinh điển của tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung.

Vietbf @ Sưu tầm