Kính chúc toàn thể quý độc giả, toàn thể thành viên thân yêu của VietBF, từ những cây bút kỳ cựu cho đến những người lặng lẽ ghé thăm mỗi ngày, một năm mới Bính Ngọ 2026 an khang – thịnh vượng – bình an – hạnh phúc.

“Năm mới tấn tài tấn lộc,
Xuân sang vạn sự như ý.”

Bước sang năm Ngựa – biểu tượng của sức mạnh, bền bỉ và bứt phá – VietBF cũng xin được cùng quý vị “phi nước đại”, mở rộng chân trời nội dung, nâng cấp công nghệ, làm mới trải nghiệm để phục vụ cộng đồng ngày một tốt hơn.

🌟 Ra Mắt Hai Trang Video Mới – Công Nghệ DUO 2.0

🎵 DUO Music Video Portal
Trang video âm nhạc mới với thiết kế hai hàng video song song (DUO layout), tối ưu hiển thị và trải nghiệm.

• Sử dụng công nghệ tải trang tự động thế hệ 2.0 – mượt mà, liền mạch, không gián đoạn.
• Video không có quảng cáo YouTube chen ngang giữa chừng.
• Tối ưu đặc biệt cho iPad, nhưng desktop và mobile đều sử dụng linh hoạt.

🎬 DUO Series Movies Portal
Không gian phim bộ – phim dài tập – tuyển chọn đặc sắc.

• Giao diện hai hàng DUO, xem liên tục, không bị phân mảnh nội dung.
• Công nghệ tải tự động 2.0 – lướt đến đâu tải đến đó.
• Không quảng cáo YouTube ở giữa video.
• Tối ưu trải nghiệm trên iPad – màn hình rộng, hiển thị đẹp, điều hướng dễ dàng.

“Xem phim liền mạch – nghe nhạc không ngắt quãng”.

📈 Các Trang Thông Tin Mới Ra Mắt

Bên cạnh hệ thống video, VietBF chính thức ra mắt thêm nhiều chuyên mục tiện ích:

• Trang Tỷ giá – cập nhật thị trường, vàng, USD, Bitcoin…
• Trang Dự Báo Thời Tiết – thông tin khí hậu toàn cầu mỗi ngày.
• Tin tức từ 3 ngày trước
• Tin tức từ 5 ngày trước
• Tin tức từ 15 ngày trước
• Tin tức từ 25 ngày trước

Tất cả đều nằm trong VietBF Menu (bên trái top màn hình) – dễ truy cập, rõ ràng, tiện lợi.


🚀 Nâng Cấp Toàn Bộ Hệ Thống – Autoscroll 2.0

Toàn bộ các trang của VietBF nay đã được nâng cấp lên công nghệ tải tự động thế hệ mới nhất 2.0:

• Tải nội dung mượt mà.
• Không cần bấm sang trang thủ công.
• Tối ưu hiệu suất cho desktop, tablet và mobile.
• Giảm độ trễ – tăng trải nghiệm đọc liên tục.

💝 Lời Tri Ân Đầu Xuân

Một diễn đàn không thể lớn mạnh nếu thiếu sự đồng hành của quý độc giả và thành viên. Mỗi lượt đọc, mỗi bình luận, mỗi chia sẻ là một viên gạch xây nên cộng đồng VietBF hôm nay.

“Muốn đi nhanh thì đi một mình,
Muốn đi xa thì đi cùng nhau.”

Năm Bính Ngọ 2026 – chúc tất cả quý vị:

• Sức khỏe dồi dào.
• Gia đình an vui.
• Công việc hanh thông.
• Tài lộc đủ đầy.
• Tâm an – trí sáng – lòng nhẹ nhàng.

VietBF xin trân trọng cảm ơn và kính chúc một mùa xuân rực rỡ!

🌸 Chúc Mừng Năm Mới Bính Ngọ 2026! 🌸

Pháp vừa ra quyết định hạn chế quyền tiếp cận các Bộ trưởng của Pháp đối với Đại sứ Mỹ tại Pháp Charles Kushner. Ông Charles Kushner vốn là cha của Jared Kushner, con rể của ông Trump.

Ông Charles Kushner dự tang lễ bà Ivana Trump, người vợ đầu của Tổng thống Trump tại New York, Mỹ, ngày 20/7/2022. (Ảnh: Bloomberg)
Bộ Ngoại giao Pháp cho biết, quyết định này được đưa ra sau khi Đại sứ Mỹ Charles Kushner không có mặt theo giấy triệu tập của Ngoại trưởng Pháp, có liên quan đến lời phát ngôn về cái chết của nhân vật hoạt động cực hửu người Pháp Quentin Deranque hồi đầu tháng này.

Theo bản tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Pháp, ông Kushner được triệu tập để làm rõ các lời phát ngôn lcó iên quan đến cái chết của ông Deranque. Tuy nhiên, ông này đã không có mặt theo lịch hẹn trong ngày 23/2.

"Trước sự hiểu lầm rõ ràng về những yêu cầu căn bản đối với nhiệm vụ của một người đại sứ, Bộ trưởng đã quyết định ông Kushner không còn được tiếp cận trực tiếp các thành viên trong Chính phủ Pháp", tuyên bố này có nêu rõ.

Dù vậy, ông Kushner vẫn được phép thực hiện nhiệm vụ và duy trì các nghi thức trao đổi ngoại giao với giới chức Pháp.

Ngày 24/2, Ngoại trưởng Pháp ông Jean-Noël Barrot cho biết việc đại sứ Mỹ không có mặt theo giấy triệu tập "chắc chắn sẽ có ảnh hưởng không hay đến khả năng thực hiện nhiệm vụ của ông này tại Pháp".

Ông Barrot nhấn mạnh quyết định này sẽ không gây ảnh hưởng đến mối bang giao giữa Hoa Kỳ và Pháp” song yêu cầu phía Mỹ phải đưa ra "một lời giải thích cụ thể".

"Bi kịch trong cái chết của nhân vật hoạt động xã hội Quentin Deranque đã tác động sâu sắc đến nước Pháp và gia đình nạn nhân. Điều mà chúng tôi cần nói rõ là sự bác bỏ mọi hành vi nhằm khai thác với mục đích chính trị đối với bi kịch này", Ngoại trưởng Barrot có phát biểu trên đài FranceInfo.

Trước đó, Ngoại trưởng Barrot đã có đánh giá về một số lời phát ngôn của ông Kushner về sự việc này là "sự can thiệp không phù hợp vào vấn đề nội bộ của nước Pháp".

Một nguồn tin thân cận với Ngoại trưởng Pháp cho biết ông Kushner đã điện đàm với ông Barrot trong ngày 24/2, sau khi đã vắng mặt theo giấy triệu tập.

Trong cuộc trao đổi, Ngoại trưởng Pháp tái khẳng định lý do triệu tập, nhấn mạnh rằng "Pháp sẽ không chấp nhận bất cứ hình thức can thiệp hoặc cơ hội thao túng nào từ chính quyền của quốc gia thứ ba đối với những cuộc tranh luận bên trong nước Pháp".

Theo nguồn thạo tin có chia sẻ với CNN, Đại sứ Mỹ đã bày tỏ mong muốn "sẽ không can thiệp vào các cuộc tranh luận nội bộ của Pháp và tái khẳng định tình hữu nghị giữa Pháp và Hoa Kỳ". Hai bên cũng thống nhất sẽ gặp gỡ trực tiếp trong những ngày sắp tới.

Phát ngôn viên của Đại sứ quán Mỹ tại Paris mô tả cuộc điện đàm là "thẳng thắn và thân thiện", đồng thời hai bên tái khẳng định sự cam kết hợp tác.

Đây không phải lần đầu mà ông Kushner, cha đẻ của Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, không xuất hiện theo giấy triệu tập từ phía chính phủ Pháp.

Tháng 8/2025, Bộ Ngoại giao Pháp từng cho triệu tập ông Kushner sau khi ông tố cáo chính phủ Pháp đã hành động không đủ mạnh trong việc đối phó với chủ nghĩa bài Do Thái. Khi đó, một nguồn tin cho biết đại diện lâm thời Mỹ đã được triệu tập đến trụ sở Bộ Ngoại giao, trong thời gian ông Kushner không có mặt tại Paris.

Về nhân vật hoạt động cực hửu người Pháp Quentin Deranque, anh này vừa qua đời ở tuổi 23 vì bị chấn thương sọ não nghiêm trọng trong một vụ ẩu đả xảy ra tại thành phố Lyon (Pháp) ngày 12/2/2026.

Vụ này đã thu hút sự chú ý của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ngày 21/2, Đại sứ quán Mỹ tại Pháp chia sẻ bài đăng trên mạng xã hội X của Cục Chống khủng bố thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ, trong đó nêu rằng các báo cáo cho thấy Deranque "bị sát hại bởi các phần tử cực đoan" và sự việc này "rất đáng lo ngại".

Video ghi lại vụ ẩu đả dẫn đến cái chết của Deranque cho thấy một nhóm người đeo mặt nạ đá và đấm Deranque khi anh này đã nằm gục dưới đất. Sự việc đã gây ra chấn động dư luận ở Pháp.

Giới chức Pháp đã truy tố hai người về tội giết người liên quan đến vụ này, đồng thời cho bắt giữ thêm tổng cộng là 11 người khác để điều tra.

Bang British Columbia ở Canada cho biết bắt đầu từ năm nay họ sẽ chuyển qua sử dụng cố định theo giờ DST (Daylight saving time) chứ không còn cho chỉnh giờ lên xuống +/-1 tiếng theo mùa như trước đây. Điều này được cho là sẽ giúp cải thiện tốt cho sức khỏe người dân, giảm sự ảnh hưởng lên giờ giấc sinh hoạt và phát triển kinh tế.

Việc sử dụng cố định giờ DST đã được bắt đầu từ Chủ Nhật vừa rồi (ngày 8/3/2026), khi đồng hồ được điều chỉnh sớm lên 1 tiếng, và cũng là lần chỉnh giờ cuối cùng của bang British Columbia, nếu như mọi năm đến mùa Đông thì đồng hồ sẽ được chỉnh lùi lại 1 tiếng, dự kiến năm nay là rơi vào ngày 1/11, thì đến thời điểm đó đồng hồ vẫn cứ giữ nguyên, không cho chỉnh lùi giờ nữa.

Nhiều quốc gia phương Tây trong đó có Hoa Kỳ và Canada thường cho chỉnh đồng hồ +1 tiếng vào mùa Xuân và -1 tiếng khi mùa Đông đến. Khi mùa Xuân và Hè đến, thời gian ban ngày sẽ dài hơn ban đêm nên họ thường chỉnh lại đồng hồ đi sớm hơn 1 tiếng, ngược lại khi Đông đến thì chỉnh đồng hồ lùi lại 1 tiếng để cho bù trừ.

British Columbia giải thích việc không chỉnh giờ theo mùa nữa như sau: Một cuộc khảo sát được thực hiện vào mùa Hè năm 2019 với 223,000 người tham gia, cho thấy có đến 93% người dân ủng hộ việc sử dụng cố định giờ DST, không cần chỉnh giờ +/-1 theo mùa nữa. Tương tự, 90% các ngành nghề đều ủng hộ việc sử dụng giờ cố định, không cần chỉnh sửa.
Bằng chứng cho thấy là:
- Giúp cho giấc ngủ, lịch học và lịch sinh hoạt hàng ngày không bị gián đoạn.
- Buổi tối mùa Đông sẽ dài hơn, các gia đình có nhiều thời gian quây quần bên nhau hơn, kích thích vui chơi ngoài trời và tiêu dùng.
- Giảm gánh nặng cho các doanh nghiệp khi không cần phải chỉnh giờ lại theo mùa.
- Bảo đảm tính thống nhất trong hoạt động của ngành vận tải và kỹ nghệ (có rất nhiều quốc gia khác cũng không cho chỉnh giờ).

Theo gov.bc.ca

Một tiếng nổ lúc 11:30 đêm và “vết máu còn trên tay”: câu chuyện cứu bé gái 3 tuổi ở Tehran
Giữa lúc Mỹ và Israel tiếp tục không kích Iran, một cư dân Tehran vừa kể lại khoảnh khắc mà anh gọi là “cơn ác mộng sống” – khi anh và cha mình kéo một bé gái 3 tuổi ra khỏi căn nhà hàng xóm bị san phẳng.

Theo lời kể với hãng tin bán chính thức Mehr News, gia đình anh bị đánh thức vào khoảng 11:30 (giờ địa phương). Cha anh bước ra và thấy cảnh tượng khó tin: cửa trước bị giật tung, khói bao trùm, và ngôi nhà như vừa bị “xé” ra khỏi khung nền. Khi cả nhà bước ra ngoài, họ nhìn thấy căn nhà của hàng xóm “bị phá hủy hoàn toàn”.

Người đàn ông nói gia đình hàng xóm có ba đứa trẻ: một bé trai, một bé gái và một trẻ sơ sinh. Cha anh phát hiện bé gái còn sống. Hai cha con lao vào, cố kéo em ra khỏi đống đổ nát.

Anh kể lại trong nước mắt: anh bế bé gái trong tình trạng em thở gấp, thở nặng nhọc. Họ phải đưa em xuống 15 tầng lầu, rồi trao cho người khác đưa đi bệnh viện. Em vẫn cố “hít những hơi nhỏ”, người dính máu. Anh nói một câu lạnh người: anh vẫn còn máu của em dính trên người mình.

Nhưng câu chuyện không dừng ở đó. Anh quay lại tòa nhà cùng cha và phát hiện mẹ của bé gái cùng đứa con sơ sinh bị vùi dưới gạch vụn. Anh mô tả cảnh tượng đứa bé sơ sinh như bị ngạt “dưới người mẹ” giữa đống đổ nát, trong khi người con trai của gia đình ấy sống sót. Còn nhà anh – cũng tan hoang, cửa bị giật khỏi bản lề, một đêm bình thường biến thành một đêm không thể quên.

“Khủng hoảng lớn”: người Lebanon chạy đôn chạy đáo tìm thuốc giữa bom đạn
Khi mặt trận lan sang Lebanon, chiến tranh không chỉ đánh vào nhà cửa mà còn đánh thẳng vào… tủ thuốc. Nhiều dân thường Lebanon nói họ đang chật vật tìm các vật tư y tế sống còn, đặc biệt là insulin cho người tiểu đường.

Một phụ nữ 34 tuổi ở Beirut – mẹ của hai con, mắc tiểu đường tuýp 1 – mô tả tình hình là “một cuộc khủng hoảng lớn”. Cô nói không khí hiện trường “cực kỳ căng thẳng”, bom rơi liên tục, leo thang nhanh. Nhưng điều làm cô sợ nhất lại là chuyện tưởng như rất “đời”: thiếu insulin tác dụng nhanh.

Cô đã đi nhiều nhà thuốc mà không kiếm được. Cô nói bản thân đã “hết sạch”, chỉ kịp gom được một hộp – đủ cầm cự khoảng một tháng. Nhà cung cấp thì trả lời mơ hồ: không biết khi nào mới có hàng trở lại; không có “lý do hay giải thích” rõ ràng.

Đáng chú ý, cô là người sáng lập một tổ chức vận động/phi lợi nhuận về tiểu đường mang tên Positive on Glucose – và giờ đây, chính cô cũng thú nhận bất lực khi những người cùng cảnh ngộ tìm đến nhờ giúp đỡ: “Tôi không thể giúp họ.”

Trong lúc nhiều gia đình còn đang lo chạy khỏi vùng nguy hiểm, một nỗi lo khác lặng lẽ bò vào: thiếu thuốc. Với tiểu đường tuýp 1, không có insulin không phải chuyện “đợi vài hôm” – mà có thể dẫn tới biến chứng nguy hiểm và diễn biến nhanh. Thứ “đạn” đáng sợ nhất đôi khi không bay trên trời, mà nằm ở chỗ… kệ thuốc trống trơn.

Thị trường toàn cầu phản ứng ra sao: Châu Á “rụng” mạnh, Âu – Mỹ cố giữ bình tĩnh
Khi xung đột bùng lên, nhà đầu tư nhìn vào một điểm nghẽn quen thuộc: năng lượng và tuyến vận tải. Và phản ứng lần này cho thấy sự phân hóa rõ rệt.

Tại châu Á, cú sốc nặng nhất rơi vào Hàn Quốc: chỉ số Kospi có phiên lao dốc khoảng 12% – mức giảm gây choáng váng, kéo theo tâm lý hoảng loạn sau hai ngày biến động dữ dội. Những nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng (đặc biệt LNG và dầu từ Trung Đông) bị xem là “lộ sườn” hơn cả: giá năng lượng chỉ cần nhích mạnh là lập tức bóp nghẹt kỳ vọng tăng trưởng, thổi bùng rủi ro lạm phát và làm thị trường chứng khoán chao đảo.

Trong khi đó, thị trường châu Âu và Mỹ lại có xu hướng “gồng” hơn: sau vài phiên biến động mạnh, cổ phiếu dần ổn định trở lại, một phần vì hy vọng tình hình có thể hạ nhiệt nếu xuất hiện kênh đàm phán gián tiếp. Thậm chí có thông tin rằng Iran đã phát tín hiệu liên lạc gián tiếp với phía Mỹ để bàn khả năng thương lượng, khiến nhà đầu tư tạm bớt hoảng và giá dầu bớt “bốc”.

Nhưng sự bình tĩnh này mỏng như tờ giấy: chỉ cần tuyến vận tải chiến lược bị siết chặt hơn, hoặc các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào hạ tầng năng lượng lan rộng, thị trường có thể lại “đổi mặt” ngay trong một đêm.

Xăng Mỹ nhảy vọt: 2 ngày tăng 20 cent, lên khoảng 3,19 USD/gallon
Chiến tranh ở Trung Đông nhưng ví tiền ở Mỹ cũng “rụng theo”. Tại Mỹ, giá xăng trung bình toàn quốc tăng thêm khoảng 9 cent chỉ trong một ngày, đưa mức trung bình lên quanh 3,19 USD/gallon theo AAA. Tính trong hai ngày, giá tăng khoảng 20 cent – mức nhảy hai ngày được mô tả là mạnh nhất kể từ giai đoạn đầu năm 2022 khi thị trường năng lượng toàn cầu chấn động vì các diễn biến lớn ở châu Âu.

Nguyên nhân trực diện được nhắc đến là nỗi lo gián đoạn nguồn cung khi eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch mà một phần rất lớn dầu mỏ thế giới đi qua – bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi leo thang quân sự và các đòn trả đũa nhằm vào cơ sở dầu khí trong khu vực. Khi dầu thô “nóng”, giá xăng thường nóng theo – và người tiêu dùng là người cảm rõ nhất, nhanh nhất.

Nhà Trắng gặp khẩn các “ông lớn” quốc phòng: tăng tốc sản xuất vũ khí vào thứ Sáu
Khi chiến dịch quân sự kéo dài và kho dự trữ bị tiêu hao, một câu hỏi kiểu “hậu cần lạnh lùng” lập tức xuất hiện: đạn dược lấy ở đâu ra để bắn tiếp?

Theo các thông tin được đưa ra, Nhà Trắng dự kiến sẽ tiếp các lãnh đạo cấp cao của những tập đoàn quốc phòng Mỹ trong ngày thứ Sáu để bàn chuyện đẩy nhanh sản xuất vũ khí. Bối cảnh là nhu cầu bổ sung kho dự trữ tăng mạnh sau các hoạt động quân sự, trong đó có chiến dịch đánh Iran, đồng thời áp lực từ các điểm nóng khác trên thế giới cũng khiến dây chuyền sản xuất bị kéo căng.

Trong các phát biểu công khai gần đây, phía chính quyền cũng cố thể hiện sự tự tin về năng lực hậu cần – thậm chí dùng những cụm từ kiểu “nguồn cung gần như không giới hạn”, “có thể đánh lâu dài”… Nhưng thực tế, để “đánh lâu” thì công nghiệp quốc phòng phải chạy kịp: từ hợp đồng, vật tư, nhân lực, cho đến năng lực giao hàng. Chiến tranh hiện đại không chỉ là cuộc đấu trên bầu trời, mà là cuộc đấu ở… nhà máy.

Iran trả đũa lan rộng và tín hiệu “nấc thang” mới: tên lửa hướng Thổ Nhĩ Kỳ bị NATO bắn hạ
Một dấu mốc đáng chú ý trong ngày: Thổ Nhĩ Kỳ thông báo hệ thống phòng thủ của NATO đã bắn hạ một tên lửa Iran bay về hướng không phận nước này, sau khi tên lửa đi qua khu vực Iraq và Syria. Mảnh vỡ rơi xuống gần Hatay, và phía Thổ Nhĩ Kỳ nói không có thương vong.

Điểm nhạy cảm nằm ở chỗ Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO. Vì vậy, việc một vật thể bay mang tính tấn công hướng tới không phận/thềm phòng thủ của một nước NATO lập tức làm dấy lên câu hỏi: liệu có kích hoạt các điều khoản tập thể hay không? Nhưng các phát biểu kèm theo lại cho thấy sự “kìm” rất rõ: phía Mỹ nói không thấy dấu hiệu dẫn tới Điều 5, còn NATO lên án việc nhắm mục tiêu vào Thổ Nhĩ Kỳ và khẳng định đoàn kết, nhưng vẫn cố tránh để sự việc biến thành một cái cớ mở rộng chiến tranh theo cơ chế liên minh.

Nói cách khác: nấc thang leo thang đã chạm tới hàng rào NATO – và vì thế, mọi bên đều vừa căng vừa phải “đỡ lời”, “đỡ đòn” cho khéo để không trượt thành đối đầu trực diện lớn hơn.

Quốc hội Mỹ “đòi quyền phanh”: Thượng viện bỏ phiếu về nghị quyết War Powers liên quan chiến dịch Iran
Trong nước Mỹ, một mặt trận khác cũng nóng lên: mặt trận pháp lý – chính trị quanh quyền phát động chiến tranh. Thượng viện Mỹ dự kiến bỏ phiếu về một nghị quyết theo War Powers nhằm hạn chế/kiểm soát thẩm quyền của Tổng thống trong việc tiếp tục hành động quân sự với Iran nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Những người thúc đẩy nói thẳng: các thượng nghị sĩ phải “ghi danh” rõ ràng – ủng hộ hay phản đối – thay vì để chiến tranh trôi theo quán tính quyền lực hành pháp. Lập luận cốt lõi là Hiến pháp Mỹ trao quyền tuyên chiến/cho phép chiến tranh cho Quốc hội, và nếu cơ chế này bị “bỏ quên”, tương lai các đời tổng thống có thể tiến hành can thiệp quân sự một cách ngày càng tùy tiện.

Ở chiều ngược lại, phe phản đối việc “trói tay” Tổng thống lập luận rằng trong lúc leo thang, hạn chế quyền hành pháp có thể làm suy yếu khả năng răn đe và tạo cơ hội cho đối phương. Nhưng dù kết quả bỏ phiếu thế nào, cuộc tranh luận lần này vẫn là lời nhắc: chiến tranh không chỉ diễn ra ngoài biên giới – nó còn bùng lên ngay trong cấu trúc quyền lực của Washington.

Giá dầu “hạ nhiệt” tạm thời, chứng khoán Âu – Mỹ hồi lại; châu Á lãnh cú đòn vì lệ thuộc năng lượng Trung Đông
Giá dầu trong phiên thứ Tư đã chững lại sau đợt tăng mạnh trước đó, tạo lực đỡ cho chứng khoán châu Âu và Mỹ hồi phục khi nhà đầu tư nuôi hy vọng gián đoạn dài hạn đối với thị trường năng lượng sẽ không quá nghiêm trọng, đồng thời theo dõi sát diễn biến chiến sự Trung Đông. Tâm lý toàn cầu vẫn trong trạng thái “tiêu hóa cú sốc” do chiến tranh Mỹ–Iran và xung đột lan rộng trong khu vực gây ra: chứng khoán châu Á rơi mạnh, còn thị trường Âu – Mỹ ổn định hơn sau hai ngày biến động dữ dội.

Một điểm nhấn lớn là mức độ dễ tổn thương của Hàn Quốc và Nhật Bản vì phụ thuộc nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc lao dốc 12% trong ngày thứ Tư, sau khi đã giảm 7,24% vào thứ Ba, tiến sát ngưỡng “thị trường gấu” về mặt kỹ thuật. Dù vậy, Kospi vẫn tăng gần 21% tính từ đầu năm; thị trường Hàn Quốc từng là ngôi sao năm 2025 khi tăng tới 76% nhờ kỳ vọng AI và nhóm cổ phiếu chip. Các chuyên gia Capital Economics lưu ý rằng vì những nền kinh tế này gần như phụ thuộc LNG cho nguồn cung khí đốt, họ đặc biệt “nhạy cảm” trước tình trạng nguồn cung từ Trung Đông bị ngưng trệ.

Chứng khoán Mỹ và châu Âu bật lại, còn giá dầu dịu bớt sau thông tin cho rằng Iran đã liên lạc gián tiếp với Mỹ để bàn về đàm phán chấm dứt xung đột. Song song, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận Mỹ có thể triển khai cơ chế “đảm bảo hành lang an toàn” qua eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu khi cần thiết và phù hợp, củng cố tuyên bố trước đó của Tổng thống Donald Trump về khả năng hải quân Mỹ hộ tống tàu bè – yếu tố góp phần giúp giá năng lượng bớt “nóng”. Dù vậy, giới phân tích cảnh báo rủi ro vẫn còn lớn, vì thị trường cổ phiếu đang có xu hướng “định giá theo kịch bản đẹp nhất”.

Trong tuần qua, xu hướng đa dạng hóa sang cổ phiếu châu Âu và châu Á (vốn từng vượt trội S&P 500) bị thử thách mạnh, đặc biệt tại châu Á – nơi gánh phần lớn “nỗi đau” thị trường. Nikkei 225 của Nhật giảm khoảng 8% trong tuần và có nguy cơ trở thành tuần tệ nhất kể từ tháng 3/2020.

Ở nhóm năng lượng, dầu ổn định hơn sau hai ngày tăng vọt: dầu thô Mỹ giảm 0,3% còn 74,32 USD/thùng; Brent giảm 0,2% còn 81,25 USD/thùng, quanh vùng cao nhất kể từ tháng 1/2025. Nhờ giá dầu bớt căng, chứng khoán Mỹ đỡ áp lực: Dow tăng 330 điểm (+0,68%), S&P 500 tăng 0,86%, Nasdaq tăng 1,4%. Tính theo tuần, Dow và S&P giảm chưa tới 0,5%, còn Nasdaq vẫn tăng, dù bất định địa chính trị còn dày đặc. Một báo cáo tích cực về khu vực dịch vụ của Mỹ cũng góp phần nâng tâm lý.

Giá xăng tại Mỹ tăng khoảng 9 cent, lên gần 3,20 USD/gallon (theo AAA). Hợp đồng tương lai xăng tại Mỹ nhích lên, nâng mức tăng trong tuần lên gần 9%. Khí tự nhiên Mỹ giảm 4,2% (đảo chiều so với mức tăng 3,2% của thứ Ba). Dầu diesel Mỹ đi ngang nhưng vẫn tăng gần 23% trong tuần. Tại châu Âu, giá khí tự nhiên và diesel giảm lần lượt 9% và 3% sau hai ngày tăng mạnh, giúp thị trường “dịu lại”, dù tính cả tuần vẫn tăng rất cao (khí tự nhiên khoảng +55%, diesel khoảng +30%). Một số ý kiến cho rằng chiến tranh vẫn tiếp diễn, nhưng thị trường tạm thời lắng xuống; cam kết hộ tống tàu qua Hormuz của ông Trump giúp giá năng lượng ổn định hơn, từ đó các thị trường khác bớt rung lắc trong lúc chờ diễn biến mới.

Ở nhóm trú ẩn và trái phiếu, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng khi nhà đầu tư bán trái phiếu và cân nhắc tác động lạm phát từ giá năng lượng cao. Lợi suất 10 năm từ vùng 3,96% cuối Chủ nhật tăng lên khoảng 4,08% (cao nhất khoảng hai tuần), cho thấy nỗi lo lạm phát đang quay lại nhanh và khiến thị trường thận trọng hơn. Đồng USD suy yếu so với các đồng tiền lớn khác sau cú nhảy mạnh hai ngày trước, dù chỉ số USD vẫn tăng khoảng 1,35% trong tuần nhờ nhu cầu trú ẩn và lo ngại lạm phát có thể khiến Fed duy trì lập trường “chưa vội nới”.

Vàng tăng 0,9% nhưng vẫn giảm khoảng 1,5% trong tuần dù thường được xem là tài sản trú ẩn. Bitcoin tăng mạnh hơn 7% trong 24 giờ, vượt mốc 71.000 USD. Một số phân tích nhận định bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chiến tranh có thể sớm kết thúc đều giúp giảm lo sợ thiếu hụt năng lượng kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả khi hy vọng tồn tại, kịch bản xung đột kéo dài nhiều tháng và lôi kéo thêm các nước khác vẫn là khả năng không thể loại trừ, cùng nguy cơ các đợt tấn công mới nhằm vào hạ tầng dân sự và năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh.

Trump công kích đồng minh châu Âu giữa chiến tranh Iran: rạn nứt xuyên Đại Tây Dương ngày càng lộ rõ

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba đã ngồi cùng Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Phòng Bầu dục và bất ngờ tung ra những lời chỉ trích gay gắt nhằm vào một số đồng minh châu Âu, cho thấy những rạn nứt ngày càng rõ trong liên minh phương Tây khi chiến tranh Mỹ – Israel với Iran đang leo thang.

Trong cuộc trao đổi, ông Trump đặc biệt nhắm vào Thủ tướng Anh Keir Starmer. Ông nói rằng “đây không phải Winston Churchill mà chúng ta đang đối mặt”, ám chỉ nhà lãnh đạo Anh đã từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Anh tại quần đảo Chagos ở Ấn Độ Dương để tiến hành các cuộc tấn công vào Iran.

Không dừng lại ở đó, Trump còn công kích Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez, thậm chí đe dọa áp đặt lệnh cấm vận thương mại toàn diện đối với Tây Ban Nha sau khi Madrid phản đối các cuộc không kích của Mỹ vào Iran.

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngồi cạnh Trump nhưng hầu như giữ im lặng. Sau cuộc gặp, ông nói với báo chí rằng ông đã “trao đổi rất rõ ràng trong cuộc trò chuyện riêng” với Trump về hai vấn đề này vì không muốn làm bùng nổ bất đồng trước công chúng.

Những phát biểu của Trump một lần nữa làm lộ rõ sự chia rẽ giữa Washington và các đồng minh châu Âu, đồng thời phản ánh thế cân bằng khó khăn mà các nhà lãnh đạo châu Âu đang cố duy trì kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran vào cuối tuần trước.

Một mặt, họ muốn thể hiện sự ủng hộ đối với các đồng minh vùng Vịnh và tránh làm Washington phật ý, bởi châu Âu vẫn nằm dưới chiếc ô an ninh NATO do Mỹ dẫn dắt. Đồng thời, vai trò của Mỹ cũng rất quan trọng trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào liên quan đến Ukraine.

Mặt khác, nhiều nước châu Âu lại cố hạn chế sự tham gia của mình vào cuộc chiến mà nhiều chính phủ ở lục địa này không dám khẳng định là hợp pháp theo luật quốc tế và vốn không được dư luận trong nước ủng hộ.

Trong một tuyên bố chung, Đức, Pháp và Anh – nhóm E3 – đã tránh việc công khai ủng hộ hay lên án trực tiếp các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Thay vào đó, họ lên án các đòn trả đũa của Iran, tái khẳng định chỉ trích chế độ Tehran, kêu gọi “khôi phục đàm phán” và cho biết đang “giữ liên lạc chặt chẽ với các đối tác quốc tế”.

Tuy vậy, ngay cả khi cố mô tả vai trò của mình chỉ mang tính phòng thủ, các nước châu Âu vẫn đối mặt nguy cơ bị kéo sâu hơn vào cuộc chiến khu vực đang mở rộng. Nguy cơ đó trở nên rõ ràng vào thứ Tư khi hệ thống phòng không NATO bắn hạ một tên lửa Iran bay về phía không phận Thổ Nhĩ Kỳ – được cho là lần đầu tiên liên minh này phải đánh chặn một tên lửa Iran hướng đến lãnh thổ của một quốc gia thành viên.

Một số nước châu Âu đã bắt đầu triển khai lực lượng để bảo vệ lợi ích của mình tại khu vực. Anh cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự cho những cuộc tấn công “mang tính phòng thủ” nhằm vào các bệ phóng tên lửa của Iran. Sau khi một máy bay không người lái tấn công căn cứ quân sự của Anh tại Cyprus, London đã điều thêm trực thăng chống drone và một tàu chiến tới khu vực, dù phải mất khoảng một tuần mới đến nơi.

Pháp cũng tăng cường hiện diện quân sự. Tổng thống Emmanuel Macron cho biết một khinh hạm Pháp đã tới Cyprus và Paris đang gửi thêm các hệ thống phòng không tới khu vực.

Các hệ thống phòng không của Anh và Pháp tại Trung Đông cũng đã tham gia những hoạt động hạn chế, giúp đánh chặn một số tên lửa và máy bay không người lái của Iran, nhưng vẫn cố giữ hoạt động của mình trong phạm vi pháp lý của chiến tranh phòng vệ.

Một yếu tố khác khiến châu Âu thận trọng là lý do mà chính quyền Trump đưa ra để tấn công Iran bị nhiều người cho là mơ hồ và thay đổi liên tục. Tổng thống Mỹ và các quan chức cấp cao đôi khi đưa ra những lập luận trái ngược nhau về mối đe dọa “cận kề” từ chương trình hạt nhân Iran mà không đưa ra bằng chứng cụ thể.

Các quan chức Mỹ cũng gạt bỏ những đánh giá tình báo trước đó cho rằng Iran phải đến khoảng năm 2035 mới có khả năng phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa nếu nước này thực sự quyết định làm như vậy. Điều này cũng mâu thuẫn với tuyên bố trước đây của chính Trump rằng chương trình hạt nhân Iran đã bị “xóa sổ” sau các cuộc tấn công của Mỹ vào mùa hè năm ngoái.

Thủ tướng Anh Keir Starmer, vốn là một luật sư nhân quyền trước khi bước vào chính trường, tỏ ra đặc biệt thận trọng khi liên quan đến một cuộc chiến có cơ sở pháp lý quốc tế gây tranh cãi.

Tư vấn pháp lý của chính phủ Anh chỉ cho phép London tham gia “phòng vệ tập thể cho các đồng minh khu vực khi họ yêu cầu hỗ trợ”, cũng như thực hiện “những hành động phòng thủ hạn chế và cụ thể nhằm vào các cơ sở tên lửa của Iran đã tham gia tấn công các đồng minh”.

Tuyên bố nhấn mạnh rằng điều này “không đồng nghĩa với việc Anh tham gia sâu hơn vào cuộc xung đột rộng lớn giữa Mỹ, Israel và Iran”.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thậm chí còn đi xa hơn khi tuyên bố trong bài phát biểu trước quốc dân rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã được tiến hành “ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế”, dù ông vẫn cho rằng Iran phải chịu “trách nhiệm chính” cho tình hình hiện nay.

Dù vậy, nhóm E3 không hoàn toàn thống nhất quan điểm. Thủ tướng Đức Merz cho biết ông sẽ không lên lớp các đồng minh về luật quốc tế khi đến Washington gặp Trump.

Trong khi Starmer từ chối cho phép lực lượng Anh tham gia các chiến dịch tấn công, ông vẫn nhấn mạnh rằng “mối quan hệ đặc biệt” giữa Mỹ và Anh vẫn đang hoạt động. Ông nói trước Quốc hội rằng máy bay Anh đang giúp bảo vệ lực lượng Mỹ tại Trung Đông, và đó mới là bản chất thực sự của liên minh chứ không phải những phát biểu chỉ trích qua lại.

Trong khi phần lớn châu Âu cố giữ vị trí trung gian – ủng hộ Mỹ ở mức phòng thủ – thì Tây Ban Nha nổi lên như tiếng nói phản đối mạnh mẽ nhất. Thủ tướng Pedro Sánchez kiên quyết không để Madrid tham gia chiến tranh, bất chấp các lời đe dọa thương mại từ Washington.

Trong bài phát biểu trên truyền hình, ông Sánchez nói rằng Tây Ban Nha sẽ không “đồng lõa với điều gì đó gây hại cho thế giới và trái với giá trị cũng như lợi ích của chúng tôi chỉ để tránh bị trả đũa”.

Đối với cả các nhà hoạch định chính sách châu Âu lẫn công chúng, bóng ma của cuộc chiến Iraq năm 2003 vẫn còn ám ảnh. Quyết định tham gia cuộc chiến đó từng khiến chính phủ Công đảng Anh thời điểm ấy mất uy tín nặng nề, và với tư cách là thủ tướng Công đảng đầu tiên kể từ thời kỳ đó, Starmer chắc chắn muốn tránh lặp lại sai lầm lịch sử.

Bên cạnh đó, cả Starmer lẫn Sánchez đều đang chịu áp lực chính trị trong nước. Starmer, dù thắng lớn trong bầu cử cách đây gần hai năm, đang suy yếu trước sức ép từ cả cánh tả lẫn cánh hữu và vừa phải chịu thất bại khó xử trong một cuộc bầu cử bổ sung. Còn Sánchez đang đối mặt với bê bối tham nhũng và thất bại trong nhiều cuộc bầu cử khu vực.

Trong bối cảnh đó, việc tỏ ra thận trọng hoặc phản đối một cuộc chiến mới ở Trung Đông cũng trở thành lựa chọn chính trị an toàn hơn đối với nhiều nhà lãnh đạo châu Âu.


Trung Quốc kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, cảnh báo chiến tranh Iran có thể gây tổn hại lớn cho kinh tế toàn cầu

Trung Quốc đã kêu gọi Iran, Mỹ và Israel “ngay lập tức chấm dứt giao tranh” nhằm tránh làm tổn hại thêm đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu khi xung đột tại Trung Đông đang leo thang nhanh chóng.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho biết eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng mà Iran có ảnh hưởng kiểm soát – là một hành lang thương mại thiết yếu đối với hàng hóa và năng lượng của thế giới. Ông nhấn mạnh rằng việc duy trì an ninh và ổn định tại khu vực này là lợi ích chung của toàn bộ cộng đồng quốc tế.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông Lin Jian kêu gọi các bên liên quan “ngay lập tức dừng các hoạt động quân sự, tránh làm leo thang căng thẳng và ngăn chặn tình trạng bất ổn khu vực gây tổn hại lớn hơn cho nền kinh tế toàn cầu.”

Tuyên bố của Bắc Kinh phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của các nền kinh tế lớn trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng nếu chiến tranh kéo dài.

Eo biển Hormuz hiện là một trong những “yết hầu năng lượng” quan trọng nhất thế giới. Khoảng một nửa lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc và khoảng 29% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mà nước này mua từ nước ngoài đều đi qua tuyến đường biển này.

Trong khi đó, Qatar – một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới – cho biết các chuyến xuất khẩu khí hóa lỏng của nước này hiện gần như đã bị đình trệ do tình hình an ninh bất ổn.

Theo ước tính của các tổ chức năng lượng quốc tế, hơn 20% lượng dầu của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Tuy nhiên, kể từ khi chiến tranh với Iran bùng phát vào cuối tuần, tuyến đường biển chiến lược này đã bị gián đoạn đáng kể, làm dấy lên lo ngại về cú sốc năng lượng mới đối với thị trường toàn cầu.

Mojtaba Khamenei – người con bí ẩn của lãnh tụ tối cao Iran và khả năng kế vị quyền lực tối thượng

Sau cái chết của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, sự chú ý của giới quan sát quốc tế đang dồn vào một nhân vật đầy bí ẩn nhưng có ảnh hưởng lớn trong hệ thống quyền lực Tehran: Mojtaba Khamenei – con trai thứ hai của ông.

Theo hiến pháp Iran, lãnh tụ tối cao mới sẽ được lựa chọn bởi Hội đồng Chuyên gia (Assembly of Experts), một cơ quan gồm 88 giáo sĩ cấp cao. Trong những ngày tới, cơ quan này dự kiến sẽ họp để quyết định người kế nhiệm vị trí quyền lực cao nhất của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Trong số các ứng viên tiềm năng, Mojtaba Khamenei đang được nhắc đến nhiều nhất. Ông được cho là có mạng lưới quan hệ sâu rộng trong giới quyền lực Iran, đặc biệt là với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) – lực lượng quân sự tinh nhuệ và có ảnh hưởng cực lớn trong hệ thống chính trị – quân sự của nước này.

Dù hiếm khi xuất hiện trước công chúng và ít khi giữ các chức vụ chính thức nổi bật, Mojtaba Khamenei từ lâu đã được xem là một nhân vật quyền lực “đứng sau hậu trường”. Nhiều nguồn tin cho rằng ông hiểu rất rõ cách vận hành của hệ thống chính trị Iran và có ảnh hưởng đáng kể trong các quyết định nội bộ của chế độ.

Theo Maha Yahya, Giám đốc Trung tâm Carnegie Trung Đông có trụ sở tại Beirut, nếu Mojtaba được chọn làm lãnh tụ tối cao, điều đó sẽ mang ý nghĩa rằng chế độ hiện tại đang tiếp tục duy trì sự ổn định và kế thừa quyền lực.

Bà nhận định rằng cho đến nay chưa có dấu hiệu cho thấy hệ thống quyền lực của Iran đang rạn nứt. Theo bà, bộ máy nhà nước vẫn đang vận hành khá chặt chẽ và chưa xuất hiện các dấu hiệu chia rẽ đáng kể.

Một điểm đáng chú ý là Mojtaba Khamenei thường được xem là nhân vật có quan điểm cứng rắn hơn so với cha mình. Vì vậy, nếu ông trở thành lãnh tụ tối cao mới, nhiều nhà phân tích cho rằng chính sách của Iran có thể trở nên cứng rắn hơn trong bối cảnh áp lực quân sự từ Mỹ và Israel gia tăng.

Theo phân tích của Yahya, việc Mojtaba nắm quyền sẽ gửi một thông điệp rõ ràng rằng chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel sẽ không buộc Iran phải thay đổi lập trường chiến lược.

Bà cũng cho rằng chiến lược của Tehran lâu nay là gia tăng “cái giá phải trả” cho đối thủ bằng nhiều cách khác nhau, đặc biệt là thông qua các đòn tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và các mục tiêu dân sự, qua đó gây ảnh hưởng đến các nền kinh tế ở châu Âu và nhiều khu vực khác.

Trong bối cảnh chiến tranh đang lan rộng và quyền lực tối cao của Iran đang đứng trước bước ngoặt lịch sử, quyết định của Hội đồng Chuyên gia về người kế nhiệm Ayatollah Ali Khamenei được xem là một trong những yếu tố quan trọng có thể định hình tương lai chính trị của Iran cũng như cục diện địa chính trị Trung Đông trong nhiều năm tới.

TÌNH TRẠNG SA SÚT CỦA DONALD TRUMP


Sáng nay 3-3-2026 , vào khoảng 11 giờ , Tổng thống Hoa Kỳ bước vào East Room với một vết phát ban lộ rõ bên phải cổ áo.

Lớp trang điểm màu cam của ông trông loang lổ, như thể ông được báo gấp rằng mình phải tham dự một sự kiện vào phút chót.






Khi đứng trên bục phát biểu suốt 40 phút trong một buổi lễ lẽ ra để trao Huân chương Danh dự, ông gặp khó khăn khi đọc máy nhắc chữ và một lần nữa nói những câu lộn xộn, vô nghĩa trước sự chứng kiến của cả thế giới.

“Cuối cùng, chúng ta tôn vinh thêm một người lính Mỹ, một werria của whorl đã ngã xuống. Của các cuộc chiến. Và thực sự, của thực sự terra” , Trump nói khi giới thiệu một người nhận Huân chương Danh dự.

Đó chỉ là lời nhắc mới nhất về mức độ nguy hiểm mà chúng ta đang đối mặt khi ông giữ chức Tổng thống.

Đây là người vừa khởi động một cuộc chiến hiện đã cuốn cả một khu vực vào hỗn loạn.

Và đó mới chỉ là khởi đầu. Khi buổi lễ bắt đầu bằng một lời cầu nguyện, gần như tất cả mọi người trong phòng đều cúi đầu, ngoại trừ Trump , người nhìn quanh vô định, có vẻ khó chịu và không biết phải làm gì.

Suốt bài phát biểu, chúng ta liên tục được nhắc nhở rằng :

- " Đất nước đã sa sút đến mức nào. Đặc biệt là qua những điều ông cho là đáng để nhắc đến. "

Bởi ngay cả khi nói về những quân nhân dũng cảm đã hy sinh để phục vụ đất nước, ông cũng không thể tập trung vào họ hay nỗi mất mát của họ


https://www.youtube.com/watch?v=VxOE0iDWyRM



Điều đó trở nên rõ ràng khi ông nói :

“Xin hãy cùng tôi cảm ơn mọi quân nhân Mỹ đang dũng cảm đứng nơi hiểm nguy. Họ thực sự tuyệt vời. Và tôi chỉ muốn cảm ơn các bạn.

Chúng ta có rất nhiều người ở ngay đây. Cảm ơn rất nhiều. Cảm ơn. Cảm ơn mọi người.

Chúng ta có rất nhiều quân nhân tuyệt vời ở đây cùng chúng ta trong tòa nhà xinh đẹp này, phải không, nó đẹp chứ ?

Chúng ta đang xây thêm một chút cho tòa nhà.

Chúng ta đang cải thiện tòa nhà. Thấy tấm rèm đẹp đó khi nó hạ xuống không, hiện giờ các bạn thấy một cái hố rất, rất sâu, nhưng khoảng một năm rưỡi nữa, các bạn sẽ thấy một tòa nhà rất, rất đẹp.

Và lối vào ở ngay đó. Thật ra nó đẹp đến mức tôi nghĩ tôi thậm chí sẽ — tôi nghĩ tôi sẽ tiết kiệm tiền cho những cánh cửa vì không thể đẹp hơn thế được.

Tôi chọn những tấm rèm đó trong nhiệm kỳ đầu tiên. Tôi luôn thích màu vàng.

Nhưng tôi nghĩ chúng ta có thể tiết kiệm rất nhiều tiền. Tôi vừa tiết kiệm — tôi vừa tiết kiệm tiền rèm.





Nhưng, ờ, và nó sẽ — nó sẽ ngoạn mục, sẽ là phòng khiêu vũ đẹp nhất. Tôi tin vậy vì tôi đã xây nhiều phòng khiêu vũ. Tôi tin nó sẽ là phòng khiêu vũ đẹp nhất ở bất cứ đâu trên thế giới.

Và khi các bạn nghe tiếng đóng cọc ngoài kia, các bạn biết vì sao Đệ nhất Phu nhân không hoàn toàn hài lòng ?

Bà ấy nói liệu tiếng máy đóng cọc có bao giờ dừng lại không ?

Các bạn biết không, họ làm từ sáu giờ sáng đến 11 giờ 30 tối.

Các bạn tưởng tượng được không ? Nghe không ? Với tôi, đó là âm thanh đẹp, bà ấy không thích. Tôi thích.

Các bạn biết không, với tôi — ngoài chuyện ở đây vì chúng tôi đang quyên góp, không một xu nào từ người nộp thuế.

Nó sẽ dưới ngân sách, trước tiến độ. Sẽ là 400 triệu đô hoặc ít hơn. Nhiều người nói 400 triệu đô hoặc hơn.

Không, sẽ ít hơn. Nhưng, ờ, khi tôi nghe âm thanh đó, âm thanh đẹp phía sau tôi, điều đó có nghĩa là tiền nên tôi thích nó, nhưng vợ tôi thì không hài lòng.

Bà ấy nói chuyện này điên rồ rồi. Tôi nói, đừng lo. Chúng ta sẽ xong trong vài tháng.”


https://www.youtube.com/watch?v=TohMVSc5vIA



Rồi như thể chợt nhớ ra lý do mình có mặt ở đó, ông nói :

- “ Nhưng bây giờ là lý do chúng ta tụ họp sáng nay để ghi nhận lòng dũng cảm vô song của ba anh hùng Mỹ thực sự đáng kinh ngạc, một người còn sống và hai người đã không còn với chúng ta”.





Đây là sự kiện để tôn vinh những người dũng cảm nhất trong chúng ta, những thành viên quân đội đã hy sinh bản thân để cứu người khác. Điều đó là không thể bào chữa.

Và mỗi ngày Tổng thống Hoa Kỳ đại diện cho đất nước trong tình trạng suy giảm của mình là thêm một ngày chúng ta lún sâu hơn vào vùng chưa từng biết trên trường quốc tế.

Tôi muốn nói rõ rằng tôi không chia sẻ điều này vì thấy vui, hay vì thích thú khi chỉ ra một người rõ ràng đang gặp vấn đề, đặc biệt là một người lớn tuổi.

Bởi nếu may mắn, tất cả chúng ta đều có cơ hội già đi, và tuổi tác thường đi kèm với thách thức. Thực tế là tôi chia sẻ vì tôi muốn tương lai an toàn cho các con gái mình. Tôi muốn tương lai an toàn cho mọi trẻ em trên thế giới.

Và người đàn ông này đang làm thế giới mất ổn định.

Việc ông ta được phép đưa ra những quyết định đang khiến người Mỹ, và thẳng thắn mà nói là bất kỳ ai, phải mất mạng trong tình trạng hiện tại của ông, là điều không thể chấp nhận.


https://www.youtube.com/watch?v=TFmVmVYx3tE



Tôi không muốn phải viết điều này. Nhưng cần phải có một hồ sơ về những gì đang xảy ra ở đất nước chúng ta.

Các thế hệ tương lai cần nhìn lại và thấy những dấu hiệu đã đưa chúng ta đến điều mà tôi e là điểm gãy của đất nước và thế giới.

Bởi bất cứ điều gì sắp tới, chúng ta đang thấy cảnh báo ngay bây giờ.

Và điều duy nhất chúng ta có thể làm lúc này là nói sự thật và bảo đảm càng nhiều người càng tốt biết điều gì thực sự đang diễn ra.





Bởi trong bài phát biểu, ông còn làm một việc khác không chỉ do riêng ông. Nó được sắp đặt quá kỹ, quá hoàn hảo để Trump tự mình dàn dựng.

Ông kể câu chuyện về Trung sĩ Nhất Roddy Edmonds . Một câu chuyện đáng được kể với sự trang nghiêm và tôn kính, và là câu chuyện tôi luôn giữ trong tim như hành động dũng cảm tối thượng.

Năm 1945, trong một trại tù binh chiến tranh của Đức, một chỉ huy Đức Quốc xã ra lệnh cho tất cả binh sĩ Mỹ gốc Do Thái tập trung điểm danh sáng hôm sau. Ai cũng biết điều đó có nghĩa là :

- Cái chết chắc chắn.


https://www.youtube.com/watch?v=FcuEWx5cTLo



Edmonds, sĩ quan Mỹ cấp cao nhất trong trại, bảo toàn bộ 1.200 người đứng cùng nhau.

Sáng hôm sau, khi viên chỉ huy Đức yêu cầu tất cả binh sĩ Do Thái bước ra, mọi người lính đều bước lên, không chỉ những người Do Thái. Và khi viên chỉ huy dí súng vào giữa trán Edmonds và hét lên rằng :

-“ Họ không thể đều là người Do Thái”, Edmonds đáp lại :

- “ Tất cả chúng tôi đều là người Do Thái ở đây”. Viên sĩ quan hạ vũ khí, và hơn 200 mạng sống được cứu.

Con trai của Trung sĩ Edmonds đã nhận huân chương thay cha mình. Đó là khoảnh khắc xúc động mà hầu hết những người trong phòng đều cảm nhận sâu sắc. Nhưng không phải Trump.

Dù cố gắng, ông vẫn giữ giọng đều đều và nhanh chóng lướt qua khoảnh khắc thiêng liêng ấy để chuyển sang phần khác.

Edmonds xứng đáng với huân chương đó. Nó đã bị trì hoãn quá lâu. Nhưng toàn bộ buổi lễ chỉ là sân khấu và trình diễn.

Trump không quan tâm đến những người đàn ông này. Và sự mỉa mai của việc dàn dựng buổi lễ này trong khi sáu người Mỹ đang nằm chết vì cuộc chiến ông vừa khởi động, là điều vượt quá sự xúc phạm.





*****

Giá lăn bánh của Kia Sorento ở thời điểm đầu tháng 2/2026 đã giảm đáng kể nhờ có ưu đãi cực kỳ hấp dẫn. Đây sẽ là lợi thế để mẫu SUV của Kia có thể ‘hạ gục’ Ford Everest và Toyota Fortuner.
Mẫu Crossover/SUV cỡ D Sorento lần đầu được ra mắt tại thị trường Việt Nam vào năm 2011. Sau khi được cập nhật thế hệ mới vào ngày 14/9/2020, mẫu xe này tiếp tục được nâng cấp với phiên bản facelift ra mắt hồi tháng 9/2025.

Ở phiên bản mới nhất, Kia Sorento không chỉ sử dụng nền tảng khung gầm thế hệ mới đầy vững chãi, mà còn được nhà sản xuất thực hiện những thay đổi ở thiết kế cũng như bổ sung công nghệ. Đây là cơ sở để Sorento tiếp tục nuôi tham vọng cạnh tranh với những đối thủ rất đáng gờm như Ford Everest, Toyota Fortuner, Hyundai Santa Fe hay Mitsubishi Pajero Sport, Mazda CX-8…


Hiện tại, Kia Sorento tại thị trường Việt Nam được lắp ráp bởi THACO và phân phối với 7 phiên bản cùng 4 tùy chọn hệ truyền động gồm Plug-in hybrid (PHEV), hybrid (HEV), máy dầu (diesel) và máy xăng. Mẫu xe này có tới 9 tùy chọn màu sơn để khách hàng lựa chọn là: Xanh Mineral, Xanh Gravity, Đỏ Sunset, Đỏ Runway, Bạc, Xám, Nâu, Trắng và Đen.

Riêng các phiên bản PHEV và HEV có 4 tùy chọn màu sơn ngoại thất là: Xanh rêu (Jungle Wood Green), Đen (Fusion Black), Xanh nước biển (Mineral Blue) và Trắng (Glacial White Pearl cùng 2 tùy chọn màu nội thất Nâu và Đen.

*Lưu ý: giá lăn bánh trên chỉ mang tính chất tham khảo, giá chưa bao gồm khuyến mại tại đại lý, giá có thể thay đổi tùy theo khu vực và trang bị từng xe.

Kia Sorento facelift có trục cơ sở 2.815 mm với chiều dài tổng thể 4.810, chiều rộng 1.900 mm và cao 1.700 mm. Nhờ được phát triển dựa trên ngôn ngữ thiết kế “Refined Blodness”, ngoại thất của mẫu xe này được đánh giá cao với vẻ lịch lãm, thể thao cực kỳ đẹp mắt.

Ở phía trước, đầu xe của Kia Sorento facelift đã có sự thay đổi với lưới tản mới lớn hơn, cùng với đó là cụm đèn chiếu sáng lấy cảm hứng từ “người anh em” Carnival và dải LED định vị được thiết kế thanh mảnh, tạo nên một diện mạo cao cấp và hiện đại. Trong khi đó, nếu nhìn từ bên hông, chúng ta có thể nhận thấy bộ mâm 20 inch của Kia Sorento đã được cập nhật với thiết kế mới mẻ hơn, giúp tổng thể chiếc xe trông vững chãi và thể thao hơn.

Bên trong cabin, không gian nội thất của Kia Sorento cũng đã được nâng cấp với cụm màn hình đôi 12,3 inch, gồm màn hình giải trí trung tâm và bảng đồng hồ kỹ thuật số. Màn hình giải trí của Kia Sorento facelift mới không chỉ có kích thước lớn hơn, mà còn hỗ trợ kết nối Android Auto và Apple CarPlay không dây. Cần số truyền thống cũ đã được thay thế bằng phím bấm điện tử, giúp khu vực điều khiển trung tâm trở nên gọn gàng và hiện đại hơn.

Mẫu xe Kia Sorento facelift cũng được trang bị tiêu chuẩn hàng loạt tiện nghi cao cấp như: Đèn viền nội thất, cổng sạc type-C cho cả ba hàng ghế, cần số dạng núm xoay, rèm che nắng, sạc không dây, HUD, hệ thống âm thanh Bose 12 loa, điều hòa tự động hai vùng, ghế trước có làm mát và sưởi ấm, ghế lái nhớ vị trí, vô-lăng có sưởi.

Kia Sorento vẫn sử dụng các tùy chọn động cơ SmartStream 2.2D (công suất 198 mã lực, mô-men xoắn 440 Nm, kết hợp hộp số DCT 8 cấp) và SmartStream 2.5G (công suất 177 mã lực, mô-men xoắn 232 Nm, đi kèm hộp số tự động 6 cấp). Các phiên bản FWD cung cấp 4 chế độ lái cơ bản (Smart, Sport, Eco và Comfort). Trong khi đó, phiên bản AWD có thêm 3 chế độ off-road (Sand, Mud và Snow).

Quyết ‘lật đổ’ Ford Everest, Kia Sorento giảm giá lăn bánh đầu tháng 2/2026 rẻ hơn Toyota Fortuner ảnh 4
Hai tính năng cảnh báo gồm hỗ trợ tránh va chạm trước và sau khi đỗ xe trên Kia Sorento facelift đã được nâng cấp lên bản 2.0. Cảm biến hông cũng được bổ sung vào danh sách trang bị an toàn của mẫu xe này. Ngoài ra, Kia Sorento vẫn có đầy đủ những tính năng tiên tiến trong gói ADAS như cảnh báo hành khách hàng ghế sau, cảnh báo lái xe mất tập trung, cảnh báo mở cửa an toàn, hiển thị điểm mù trên màn hình, camera 360 độ, 6 túi khí, ga tự động thích ứng, cảnh báo phương tiện cắt ngang, cảnh báo điểm mù và hỗ trợ giữ làn.

VietBF@ sưu tập

Một cuộc “quay đầu” đầy sóng gió: tin đồn Đàm Vĩnh Hưng trở về Việt Nam
Những ngày đầu năm 2026, mạng xã hội rộ lên nhiều lời bàn tán xoay quanh ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng. Trong đó, có luồng tin cho rằng anh đã “vội vã” trở về Việt Nam vì lo sợ bị ICE bắt và trục xuất. Cũng theo những lời đồn, việc quay về Việt Nam lần này không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn gắn với áp lực tài chính. Đàm Vĩnh Hưng đã bán nhà tại Việt Nam vì nợ nần, rồi đến cả nhà bên Mỹ cũng phải bán. Nam ca sĩ phải tính đường mưu sinh bằng một mô hình dễ xoay vòng nhất: mở quán cà phê, vừa có dòng tiền mỗi ngày, vừa có cơ hội kéo khách nhờ danh tiếng. Và thế là cái tên “Cà Phê Cà Pháo” xuất hiện như một dấu chấm than: nghe vừa lạ tai, vừa dễ nhớ, vừa đủ gây tò mò để người ta ghé thử một lần.

Vụ kiện với chồng ca sĩ Bích Tuyền – ông Willam III: nút thắt pháp lý
Một chương khác khiến dư luận dậy sóng là vụ kiện giữa Đàm Vĩnh Hưng và ông Willam III (chồng ca sĩ Bích Tuyền). Nhiều người xem đây là biến cố “đổ thêm dầu” vào giai đoạn bất ổn của nam ca sĩ, bởi kiện tụng ở Mỹ vốn tốn kém, dai dẳng và dễ bào mòn hình ảnh.

Tóm lược diễn biến được báo chí ghi nhận:
Tai nạn xảy ra tại một sự kiện ở nhà ông Gerard Williams (California) hồi tháng 2/2024, khiến nam ca sĩ bị chấn thương ở chân. Sau đó, phía Đàm Vĩnh Hưng nộp đơn kiện, cho rằng chủ nhà có phần bất cẩn; phía ông Gerard có những phản ứng pháp lý ngược lại, trong đó có thông tin từng kiện chéo và yêu cầu bồi thường mang tính biểu tượng.

Đến giữa năm 2025, tòa tiểu bang California bác yêu cầu hủy vụ kiện từ phía bị đơn, đồng nghĩa vụ việc vẫn tiếp tục được xét xử theo quy trình. Đầu tháng 10/2025, có diễn biến đáng chú ý về mặt thủ tục: hồ sơ được xử lý theo hướng đưa vụ việc quay lại hệ thống tòa tiểu bang (sau tranh luận về thẩm quyền giữa tòa liên bang và tòa tiểu bang).

Kết quả vụ kiện: đã “ngã ngũ” chưa?
Tính đến các thông tin công khai được báo chí cập nhật rộng rãi gần nhất, vụ việc chủ yếu mới dừng ở các quyết định thủ tục (tòa nào xử, hồ sơ chuyển/hoàn về đâu, yêu cầu nào bị bác/được chấp nhận), chưa phải một phán quyết cuối cùng về thắng – thua hoặc mức bồi thường cuối cùng. Nói cách khác: đây vẫn là một cuộc kéo co pháp lý, và “kết quả” (nếu có) sẽ phụ thuộc vào các phiên/đợt xử tiếp theo hoặc khả năng đôi bên dàn xếp.

Theo đúng luồng thông tin đang lan truyền, quán “Cà Phê Cà Pháo” mở cửa đầu năm 2026, ngày 5/2/2026. Nhưng chỉ ít lâu sau, lại rộ lên lời đồn rằng quán đang bị ế rất nặng, phải tìm đủ cách kéo khách, đặt cược vào sức nóng của sự nổi tiếng.

Người ta bảo rằng những ngày đầu có thể đông vì tò mò, vì muốn chụp hình, vì muốn “check-in”. Nhưng khi cơn sốt qua đi, quán sẽ phải tự đứng bằng chất lượng và trải nghiệm. Nếu không, danh tiếng chỉ là chiếc loa phóng thanh, bật lớn được vài hôm rồi cũng phải tắt.

Đàm Vĩnh Hưng là ai: một hành trình dài từ “Tiếng hát truyền hình” đến đời sống làm cha
Đàm Vĩnh Hưng (tên thật Huỳnh Minh Hưng, sinh năm 1971, quê Quảng Nam) bước vào đời sống âm nhạc đại chúng từ cuối thập niên 1990, tạo dấu ấn mạnh từ đầu những năm 2000 với nhạc xưa, trữ tình, bolero lẫn nhạc trẻ. Một loạt album từng được nhắc nhiều như Hưng (2004), Dạ khúc cho tình nhân (2005), Tình ca hoài niệm (2006), Giải thoát (2007)…

Năm 2022, nam ca sĩ công bố có con ruột và giữ kín thông tin mẹ của bé. Những năm gần đây, hình ảnh “người đàn ông của sân khấu” dần xuất hiện thêm một lớp khác: một người cha dành phần lớn lịch sinh hoạt cho con trai, chọn sự bền bỉ và nề nếp thay cho những cơn bốc lửa thường thấy ngày trước.

Đời nghệ sĩ: khi ánh đèn sân khấu không còn là bến đỗ duy nhất. Dẫu câu chuyện ngoài kia đúng hay sai, sự thật vẫn là: showbiz luôn khắc nghiệt. Một ngày còn là “ông hoàng”, ngày khác có thể bị kéo vào vòng xoáy tin đồn, kiện tụng, và những cuộc kiểm đếm tài sản.

Trung Đông bước vào ngày thứ năm của chiến tranh: không kích, tên lửa và khói lửa khắp khu vực

Cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran đang bước sang ngày thứ năm với mức độ leo thang chưa từng thấy trong nhiều thập niên. Các cuộc không kích, tên lửa, máy bay không người lái và pháo kích đang diễn ra trên nhiều mặt trận trải dài từ Iran, Israel, Lebanon cho đến vùng Vịnh.

Israel cho biết lực lượng phòng vệ Israel (IDF) đã bắt đầu làn sóng không kích thứ 10 nhằm vào thủ đô Tehran kể từ khi chiến dịch quân sự bùng nổ hôm thứ Bảy. Theo tuyên bố của quân đội Israel, các cuộc tấn công mới nhất nhằm vào những mục tiêu được cho là thuộc “chế độ khủng bố Iran”, bao gồm trung tâm chỉ huy quân sự, cơ sở của lực lượng an ninh nội địa và lực lượng bán quân sự Basij.

Một cư dân ở phía bắc Tehran nói rằng đêm vừa qua là một trong những đêm kinh hoàng nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra.

Người này cho biết họ nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn liên tục trong đêm và các tòa nhà rung chuyển mạnh. “Chúng đánh rất mạnh. Đó là một đêm tồi tệ. Chúng tôi không biết họ đánh vào đâu nhưng có cảm giác tiếng nổ vang khắp thành phố.”

Người dân ở Tehran cho biết họ muốn rời khỏi thành phố và chạy lên vùng núi để tránh bom đạn. Tuy nhiên họ không biết chính xác vị trí các căn cứ quân sự, vì vậy không thể biết nơi nào thực sự an toàn.

Truyền thông nhà nước Iran cũng xác nhận nhiều vụ nổ đã xảy ra ở nhiều khu vực trong nước vào sáng thứ Tư. Một bức ảnh được định vị địa lý cho thấy cột khói đen lớn bốc lên gần thành phố Isfahan, nơi được cho là có các cơ sở quân sự và hạt nhân quan trọng.

Mỹ và Israel tuyên bố phá hủy phần lớn quân đội Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chiến dịch quân sự đang đạt được kết quả rất lớn. Ông nói rằng không quân và hải quân Iran đã bị “đánh gục” trong những ngày đầu của cuộc chiến.

Theo các số liệu được phía Mỹ công bố:

• Khoảng 2.000 mục tiêu quân sự và chiến lược của Iran đã bị phá hủy
• 17 tàu chiến Iran bị đánh chìm hoặc phá hủy
• Nhiều cơ sở chỉ huy, căn cứ tên lửa và hệ thống phòng không đã bị tấn công

Mục tiêu của chiến dịch, theo lời ông Trump và các quan chức Israel, là phá hủy năng lực quân sự của Iran và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính quyền hiện tại.

Israel cũng tuyên bố họ đã tấn công một khu phức hợp ở Qom – nơi họp của Hội đồng Chuyên gia, cơ quan tôn giáo gồm 88 giáo sĩ có nhiệm vụ chọn ra lãnh tụ tối cao mới sau khi Ayatollah Ali Khamenei bị giết.

Cuộc tấn công này mang ý nghĩa rất lớn về mặt biểu tượng và chính trị. Qom là một trong những thành phố linh thiêng nhất của Hồi giáo Shia và là trung tâm đào tạo giáo sĩ của Iran.

Sau khi khu phức hợp bị tấn công, các giáo sĩ buộc phải họp trực tuyến để chọn lãnh tụ mới, vì không thể tụ tập trực tiếp.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố:

Bất kỳ ai được chọn làm lãnh tụ tối cao mới của Iran đều sẽ trở thành mục tiêu ám sát hợp pháp của Israel.

Ông nói rằng Israel và Mỹ sẽ tiếp tục chiến dịch cho đến khi “khả năng của chế độ Iran bị phá hủy”.

Hơn 1.000 người chết tại Iran, thương vong lan khắp khu vực

Theo tổ chức Human Rights Activists News Agency, hơn 1.000 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Con số này bao gồm cả dân thường, trẻ em và binh sĩ.

Nhiều thành phố lớn của Iran đang hứng chịu các đợt không kích liên tục.

Ngoài Iran, thương vong cũng xảy ra ở nhiều nước trong khu vực.

Tại Lebanon:

• Một cuộc không kích ở Aramoun gần Beirut giết chết 6 người
• Một cuộc tấn công vào tòa nhà dân cư ở Baalbek giết 5 người và làm bị thương 15 người

Israel đã ra lệnh sơ tán cho hơn một chục thị trấn và làng mạc ở miền nam Lebanon, cảnh báo rằng các cuộc không kích sắp xảy ra.

Tại Kuwait:

• Một bé gái 11 tuổi thiệt mạng khi mảnh vỡ tên lửa rơi xuống khu dân cư

Tại Qatar:

• Một tên lửa đạn đạo Iran đánh trúng căn cứ không quân Al Udeid, căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông.
• Không có thương vong được báo cáo.

Tại Saudi Arabia:

• Hệ thống phòng không đã bắn hạ hai tên lửa hành trình và chín máy bay không người lái.

Tại UAE:

• Một tàu hàng bị vật thể không xác định bắn trúng ngoài khơi Fujairah.

Căn cứ Mỹ tại Trung Đông bị tấn công, 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng

Iran đã tiến hành nhiều cuộc tấn công trả đũa nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực.

Theo Lầu Năm Góc, 6 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng drone của Iran. Danh tính của bốn người trong số họ đã được công bố.

Ngoài ra:

• Một trạm CIA tại Saudi Arabia bị tấn công
• Một lãnh sự quán Mỹ ở Dubai bị đánh trúng
• Một căn cứ Mỹ ở Qatar bị tên lửa tấn công

Do nguy cơ an ninh gia tăng, Mỹ đã:

• đóng cửa đại sứ quán ở Saudi Arabia, Kuwait và Lebanon
• cho phép nhân viên ngoại giao rời khỏi Oman và Cyprus
• ra lệnh tăng cường an ninh tại tất cả căn cứ quân sự Mỹ trên toàn nước Mỹ

Các nước ồ ạt sơ tán công dân khỏi Trung Đông

Chiến tranh khiến phần lớn không phận Trung Đông bị đóng cửa, khiến hàng nghìn người nước ngoài bị mắc kẹt.

Nhiều quốc gia đang gấp rút tổ chức các chiến dịch sơ tán.

Hoa Kỳ cho biết hơn 1.500 công dân Mỹ đã yêu cầu được hỗ trợ rời khỏi khu vực.

Tuy nhiên đại sứ Mỹ tại Israel cảnh báo rằng khả năng hỗ trợ của đại sứ quán rất hạn chế.

Các nước châu Âu cũng đang triển khai các chuyến bay sơ tán:

• Anh phối hợp với các hãng hàng không để tăng chuyến bay
• Pháp tổ chức hai chuyến bay quân sự
• Italy và Cộng hòa Czech cũng đang đưa công dân về nước

UAE thông báo đã mở hành lang hàng không an toàn với các nước láng giềng để giúp người dân và du khách rời khỏi khu vực.

Eo biển Hormuz tê liệt, dầu khí thế giới rúng động

Một trong những hậu quả lớn nhất của cuộc chiến là sự tê liệt của eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

Khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua tuyến đường này mỗi ngày.

Iran đã tuyên bố sẽ tấn công bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua eo biển.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy tuyến đường hiện gần như không còn tàu dầu hoạt động.

Hậu quả kinh tế đã bắt đầu lan rộng:

• giá dầu và khí đốt tăng mạnh
• chi phí vận chuyển dầu tăng kỷ lục
• thị trường chứng khoán toàn cầu lao dốc

Tại Mỹ, giá xăng đã tăng mạnh nhất trong một ngày kể từ năm 2005, thời điểm bão Katrina.

Các nền kinh tế châu Á đặc biệt lo ngại vì 60% lượng dầu của khu vực đến từ Trung Đông.

Thị trường chứng khoán châu Á đã giảm mạnh:

• Hàn Quốc: KOSPI giảm 12,3%
• Nhật Bản: Nikkei giảm 4,7%
• Hong Kong: Hang Seng giảm 3,1%
• Đài Loan: TAIEX giảm 3,9%

Nguy cơ khủng hoảng kinh tế và nhân đạo toàn cầu

Các nhà kinh tế cảnh báo nếu chiến tranh kéo dài, thế giới có thể phải đối mặt với:

• lạm phát tăng mạnh
• tăng trưởng kinh tế chậm lại
• khủng hoảng năng lượng

Tại Myanmar, chính quyền quân sự đã phải áp dụng chế độ phân phối xăng dầu.

Xe có biển số chẵn chỉ được phép chạy vào ngày chẵn và biển số lẻ chạy vào ngày lẻ.

Tại Thái Lan, chính phủ kêu gọi người dân không tích trữ xăng dầu và khuyến khích làm việc từ xa để tiết kiệm nhiên liệu.

Liên Hiệp Quốc cảnh báo rằng nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn kéo dài:

• giá thực phẩm sẽ tăng mạnh
• hệ thống y tế sẽ bị quá tải
• nguồn cung hàng hóa thiết yếu sẽ thiếu hụt ở nhiều nước.

Phương Tây triển khai lực lượng quân sự khắp Trung Đông

Trước nguy cơ chiến tranh lan rộng, nhiều nước phương Tây đã triển khai thêm lực lượng quân sự.

Pháp đã:

• điều động tiêm kích Rafale bảo vệ căn cứ ở UAE
• triển khai tàu sân bay Charles de Gaulle cùng các tàu hộ tống đến Địa Trung Hải

Anh đã triển khai tàu chiến bảo vệ căn cứ ở Cyprus sau khi căn cứ RAF Akrotiri bị drone tấn công.

Tuy nhiên chính phủ Anh khẳng định sẽ không tham gia chiến dịch tấn công Iran.

CIA được cho là hỗ trợ lực lượng Kurd nổi dậy tại Iran

Một diễn biến đáng chú ý khác là việc CIA được cho là đang tìm cách vũ trang các lực lượng người Kurd nhằm kích động một cuộc nổi dậy trong nội địa Iran.

Nếu thông tin này được xác nhận, nó cho thấy chiến lược của Mỹ không chỉ dừng ở tấn công quân sự mà còn tìm cách làm sụp đổ chính quyền Iran từ bên trong.

Thế giới đứng trước bước ngoặt địa chính trị mới

Trong khi đó, Trung Quốc – đồng minh lớn của Iran – đã lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, nhưng cho đến nay chưa có hành động quân sự hay biện pháp can thiệp mạnh mẽ nào.

Một số nhà phân tích cho rằng Bắc Kinh đang lựa chọn cách tiếp cận thực dụng, tránh đối đầu trực tiếp với Washington trong khi vẫn kêu gọi bảo vệ tuyến vận tải dầu qua eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh chiến tranh tiếp tục lan rộng, nhiều chuyên gia cho rằng cuộc xung đột này có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Nếu điều đó xảy ra, Trung Đông – vốn đã là một trong những khu vực bất ổn nhất thế giới – có thể bước vào một thời kỳ hỗn loạn mới với hậu quả lan rộng ra toàn cầu.

Trump “hạ” liền hai đồng minh thân cận của Bắc Kinh: Maduro bị bắt, Khamenei bị giết

Chỉ trong thời gian ngắn, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tay với hai đồng minh được xem là gần gũi nhất của Bắc Kinh: Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Maduro hiện bị còng tay giam tại một cơ sở giam giữ ở New York sau khi bị đặc nhiệm Mỹ “chộp” khỏi Caracas trong một cuộc đột kích qua đêm. Còn Khamenei bị giết trong một vụ thả bom giữa ban ngày ngay trung tâm Tehran, theo mô tả là một chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel.

Sau các diễn biến này, Trung Quốc phản ứng giận dữ về mặt ngôn từ: lên án việc bắt giữ hoặc ám sát một lãnh đạo quốc gia có chủ quyền và chỉ trích dấu hiệu “thay đổi chế độ”. Bắc Kinh cũng tìm cách trấn an Tehran, thể hiện tình hữu nghị. Tuy nhiên, ngoài lời lẽ ngoại giao và các tuyên bố phản đối, Trung Quốc hầu như chưa làm gì hơn, trong khi đối thủ địa chính trị của họ đang “đảo luật chơi”.

“Thực dụng lạnh lùng”: vì sao Tập Cận Bình không muốn đối đầu Mỹ vì Iran?

Theo các phân tích, đối với Chủ tịch Tập Cận Bình, yếu tố thực dụng đang chi phối quyết định. Iran không đứng trên cùng trong danh sách ưu tiên so với mục tiêu lớn hơn là giữ ổn định quan hệ Trung–Mỹ, đặc biệt khi Bắc Kinh hướng tới cuộc thượng đỉnh sắp diễn ra với ông Trump tại Bắc Kinh vào cuối tháng này.

Một số chuyên gia còn cho rằng Trung Quốc có thể “thở” theo nghĩa chiến lược khi Mỹ bị hút bớt sự chú ý và nguồn lực quân sự khỏi Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Nói cách khác, Trung Quốc vừa tức, vừa quan sát, nhưng vẫn cân đo sao cho không bị lôi vào cuộc đối đầu trực diện với Washington.

Có nhận định thẳng thừng rằng Trung Quốc “đậm lời, nhạt rủi ro”: sẵn sàng lên tiếng ở Liên Hiệp Quốc, nhưng tránh cung cấp hỗ trợ đáng kể cho Tehran nếu điều đó kéo theo cái giá chiến lược.

Trung Quốc mua nhiều dầu Iran, nhưng Iran không “quan trọng như người ta tưởng”

Dù Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của dầu Iran, tầm quan trọng chiến lược của Iran đối với Bắc Kinh được đánh giá là hạn chế hơn nhiều suy đoán phổ biến.

Hợp tác quân sự Trung–Iran được mô tả là vẫn “có trần”, không bùng nổ thành một liên minh kiểu bảo kê an ninh. Thương mại và dòng vốn đầu tư giữa Trung Quốc với Iran cũng bị so sánh là nhỏ hơn đáng kể so với quan hệ kinh tế của Bắc Kinh với nhiều nước vùng Vịnh khác. Trung Quốc muốn giữ thế cân bằng ở Trung Đông, duy trì quan hệ với cả Iran lẫn các đối thủ của Iran như Saudi Arabia, Kuwait… để bảo đảm lợi ích năng lượng và thương mại lâu dài.

Bắc Kinh vì vậy “không thấy lợi ích” nếu phải nâng cấp căng thẳng với Mỹ chỉ vì Iran. Họ ưu tiên giữ “đình chiến thương mại”, giữ ổn định tổng thể quan hệ song phương, và không muốn tự tay đập vỡ đà tích cực mà họ đã tạo ra với chính quyền Trump thời gian qua.

Bắc Kinh hỗ trợ Iran bằng “ngoại giao – kinh tế”, tránh dấn thân quân sự

Trung Quốc từ lâu được xem là nguồn hỗ trợ ngoại giao và kinh tế quan trọng của Iran: mua phần lớn dầu xuất khẩu của Iran, phản đối các lệnh trừng phạt “đơn phương” từ Mỹ, ủng hộ lập luận của Tehran rằng chương trình hạt nhân mang mục đích hòa bình.

Trong những năm gần đây, Bắc Kinh còn nâng “không gian ngoại giao” cho Iran bằng cách đưa Tehran vào các cấu trúc như BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải, giúp Iran bớt bị cô lập trong bối cảnh phương Tây gia tăng áp lực.

Ngoài ra, cũng có thông tin cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc đã cung ứng một số hóa chất phục vụ chương trình tên lửa của Iran và hỗ trợ xây dựng hạ tầng giám sát nội địa. Trung Quốc khẳng định hoạt động thương mại của họ tuân thủ luật pháp quốc tế.

Nhưng một điểm nhất quán là: Bắc Kinh tránh can dự trực tiếp vào các cuộc xung đột của đối tác. Trung Quốc ít thể hiện tham vọng trở thành “người bảo trợ an ninh” ở Trung Đông, phần vì bài học Afghanistan và Iraq cho thấy cái giá của vai trò bảo kê có thể rất đắt và dễ sa lầy.

Sự kiềm chế này từng thấy rõ trong xung đột Iran – Israel năm ngoái và các đợt tấn công đường không của Mỹ sau đó: Trung Quốc chủ yếu dừng ở mức lên tiếng, không mở rộng hỗ trợ thực địa.

“Liên kết 4 bên” Trung–Nga–Iran–Bắc Hàn: nhìn thì chặt, nhưng khi biến cố thì… ai tự lo nấy?

Tại Washington, lo ngại về trục quan hệ Trung Quốc – Iran – Nga – Triều Tiên đang tăng lên. Lãnh đạo bốn nước từng xuất hiện tại Bắc Kinh trong một sự kiện quân sự lớn như một màn trình diễn đoàn kết, và Trung Quốc – Nga – Iran cũng duy trì các cuộc tập trận chung định kỳ.

Tuy nhiên, chính việc Bắc Kinh chỉ hỗ trợ Iran ở mức hạn chế khi Iran hứng chịu các đòn quân sự lớn trong năm qua lại khiến người ta đặt câu hỏi: nếu khủng hoảng thật sự “chạm ngưỡng sinh tử”, Trung Quốc có sẵn sàng đứng ra gánh rủi ro hay không?

Một số ý kiến cho rằng các đối tác ở xa Trung Quốc, như Iran hay Venezuela, có thể nhìn vào việc này để tự hỏi: khi gặp nạn, liệu Bắc Kinh có “buông tay” để bảo toàn lợi ích lớn hơn?

Chiến tranh lại mở ra “cơ hội cấu trúc” cho Trung Quốc: Mỹ bị phân tâm, kho vũ khí bị bào mòn

Dù không muốn dấn thân, Trung Quốc vẫn có thể nhìn thấy những “cửa lợi” về chiến lược:

Nếu Mỹ sa lầy trong chiến dịch quân sự kéo dài ở Trung Đông, sự tập trung và nguồn lực của Washington dành cho Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ bị co lại một phần. Một chiến dịch cường độ cao cũng có thể bào mòn dự trữ vũ khí của Mỹ.

Trong bối cảnh đó, việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu một số loại đất hiếm cho mục đích quân sự (những vật liệu quan trọng với nhiều hệ thống vũ khí từ tên lửa đến tiêm kích) có thể khiến quá trình bổ sung kho dự trữ của Mỹ khó khăn hơn, ít nhất là trong một giai đoạn.

Cú sốc ngắn hạn: dầu mỏ là “đau đầu” thật của Bắc Kinh

Dẫu có cơ hội chiến lược, Bắc Kinh vẫn đối mặt cú sốc thực tế về năng lượng.

Gần như toàn bộ dầu thô xuất khẩu của Iran được cho là chảy về Trung Quốc, và lượng này chiếm khoảng 13% tổng dầu thô nhập khẩu đường biển của Trung Quốc. Chuỗi cung ứng dầu Iran sang Trung Quốc thường dựa vào mạng lưới tàu chở dầu trung gian, chuyển tải vòng qua nước thứ ba, rồi đổ vào các nhà máy lọc dầu tư nhân nhỏ ở ven biển Trung Quốc.

Những nhà máy này thường được gọi là “teapot refineries”, và họ hay làm việc với một mạng lưới tàu bị mô tả là “dark fleet” sử dụng các biện pháp che giấu để né trừng phạt. Chính quyền Trump đã trừng phạt nhiều mắt xích bị cáo buộc liên quan đến vận chuyển và lọc dầu trong quá trình gia tăng sức ép lên Iran từ năm ngoái.

Tuy vậy, nhiều phân tích cho rằng tác động ngắn hạn lên Trung Quốc vẫn có thể “chịu được”, vì Bắc Kinh đã đa dạng hóa nguồn cung trong nhiều năm, và các nhà máy tư nhân có thể xoay sang các nguồn khác như dầu Nga.

Ngoài ra, một số đánh giá nói Iran đã tăng xuất khẩu từ giữa tháng 2, và một lượng dầu vẫn nằm trong các kho nổi ngoài khơi (bao gồm khu vực gần Singapore), giúp giảm sốc nguồn cung trong ngắn hạn.

Hormuz mới là “yết hầu”: nếu tắc lâu, Trung Quốc cũng khó thở

Nỗi lo lớn hơn của Trung Quốc không chỉ là dầu Iran, mà là nguy cơ xung đột lan rộng làm gián đoạn nghiêm trọng eo biển Hormuz – tuyến hàng hải sống còn cho dầu từ Saudi Arabia, Kuwait và nhiều nước vùng Vịnh.

Dầu từ Trung Đông chiếm khoảng một phần ba tổng nhu cầu của Trung Quốc và hơn một nửa lượng nhập khẩu đường biển, mà phần đáng kể đi qua Hormuz. Iran kiểm soát bờ phía bắc eo biển, và có lời đe dọa sẽ biến các tàu đi qua thành mục tiêu.

Ngay cả trước khi những tuyên bố đe dọa được nhắc tới rộng rãi, hoạt động tàu thuyền qua tuyến này đã bị chững lại mạnh vì lo ngại an toàn, nhất là sau khi các tàu dầu trong khu vực bị tấn công.

Phía Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của Hormuz với thương mại và kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, lập luận rằng ổn định an ninh tại khu vực phục vụ lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Dù vậy, Trung Quốc có một “tấm đệm” đáng kể: dự trữ dầu thô trong nước được ước tính khoảng 1,2 tỷ thùng, tương đương khoảng 115 ngày nhập khẩu dầu thô đường biển, có thể giúp Bắc Kinh chống đỡ cú sốc tức thời nếu nguồn cung bị gián đoạn.

Trung Quốc muốn biến khủng hoảng thành thông điệp: “Mỹ can thiệp, Trung Quốc không can thiệp”

Một hướng đi khác được dự báo là Bắc Kinh sẽ tận dụng cuộc chiến để củng cố thông điệp tuyên truyền với “Global South”: Mỹ hành động theo kiểu bá quyền, can thiệp quân sự và thay đổi chế độ; còn Trung Quốc tự định vị là bên tôn trọng chủ quyền, nguyên tắc không can thiệp.

Một số nhà quan sát ở Trung Quốc lập luận rằng việc không đưa ra bảo đảm an ninh cho đối tác là “tính toán có chủ đích”: linh hoạt hơn, tránh quá tải chiến lược, tránh chi phí bảo kê đồng minh.

Nhưng điểm yếu cũng rất rõ: khi khủng hoảng chuyển sang bạo lực, nếu không có năng lực can thiệp cứng, Bắc Kinh sẽ bị hạn chế khả năng định hình kết cục an ninh. Thậm chí, sự “đứng ngoài” này có thể bị diễn giải như tín hiệu khuyến khích các bước đi mạo hiểm hơn từ phía Washington.

Nói gọn lại: Trung Quốc đang cố giữ thế “vừa lên tiếng, vừa đứng ngoài”, để bảo toàn lợi ích lớn nhất của họ – quan hệ với Mỹ và ổn định kinh tế – nhưng cái giá đi kèm là câu hỏi về độ tin cậy của Bắc Kinh với các đối tác khi thời tiết chuyển giông bão.

Trong khi Bộ trưởng An ninh Nội địa (DHS) bà Kristi Noem sắp rời khỏi vị trí cấp nội các của mình, Thượng nghị sĩ Thom Tillis (CH-Bắc Carolina) cũng muốn Phó Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Stephen Miller hãy từ chức ngay và rời khỏi vòng thân cận của Tổng thống Trump.

Ông Tillis đã nói với Jake Tapper của CNN trên chương trình "State of the Union" hôm Chủ nhật cho rằng Miller, một cố vấn lâu năm của Trump từ chiến dịch tranh cử tổng thống đầu tiên của ông, "không có đủ năng lực cần có" và "đã liên tục gây ra những điều đáng xấu hổ cho chính quyền".

Khi người dẫn chương trình Tapper hỏi liệu rằng ông Tillis có nghĩ rằng Miller nên bị cho bãi nhiệm hay không, thượng nghị sĩ sắp nghỉ hưu đã trả lời ngay, "Ồ, tất nhiên là tôi đã nghĩ như vậy"

"Stephen không chỉ thực sự muốn vẽ lên một bức tranh. Ông ta không quan tâm đến nội dung. Ông ta chỉ quan tâm nhiều hơn đến phần hình thức", nghị sĩ Tillis có nói thêm sau đó.

"Nhưng tôi cũng nghĩ rằng ông ta có ảnh hưởng quá lớn đến các hoạt động của Nội các", theo lời ông Tillis. "Và tôi tin rằng chúng ta có những thành viên khác trong Nội các có đủ năng lực, nhưng đôi khi họ lại làm việc ít hơn những gì mà họ muốn vì sự chỉ đạo và ảnh hưởng quá lớn của ông này".

Thượng nghị sĩ Cộng Hòa tiểu bang Bắc Carolina trước đây đã chỉ trích cả ông Miller và bà Noem vì dám cho rằng Renee Good và Alex Pretti, hai công dân Mỹ, đã có hành động bất hợp pháp khi bị các nhân viên nhập cư liên bang bắn chết ở Minneapolis hồi đầu năm nay.

Giờ đây, khi Thượng nghị sĩ Markwayne Mullin (CH-Oklahoma) chuẩn bị cho phiên điều trần xác nhận để thay thế bà Noem đứng đầu Bộ An ninh Nội địa (DHS), ông Tillis tin rằng người đồng nghiệp của ông tại Thượng viện sẽ giữ tính cách độc lập hơn và dựa trên số liệu trong việc thực hiện chương trình cho trục xuất di dân lậu của ông Trump. Ông Tillis đã đặc biệt chỉ trích Miller vì đã thúc đẩy việc tăng cường việc bắt giữ người nhập cư theo chỉ tiêu là 3,000 người/ngày.

"Ông Mullin sẽ tận dụng các nguồn lực để thực thi pháp luật, chuyên môn, những người như đặc phái viên biên giới Tòa Bạch Ốc Tom Homan để thực hiện đúng mọi nhiệm vụ được giao", thượng nghị sĩ Tillis nói về ông Mullin. “Và nếu ông ta không làm được việc, chúng tôi sẽ buộc ông ấy phải gánh chịu mọi trách nhiệm".

"Nhưng tôi rất tin tưởng vào người bạn đồng nghiệp của mình, và tôi mong chờ ông ta sẽ kiểm soát được bộ phận này", thượng nghị sĩ sắp nghỉ hưu có nói thêm.

** Đọc thêm ở đây:
- https://thehill.com/homenews/senate/...ler-criticism/

Ngày 4/8/2020, một vụ nổ khổng lồ xảy ra tại cảng Beirut, Lebanon khi 2.750 tấn ammonium nitrate phát nổ sau nhiều năm bị lưu trữ sai quy định. Vụ nổ tạo ra sóng xung kích khổng lồ, phá hủy phần lớn thủ đô Beirut, khiến hơn 7.000 người bị thương và hàng trăm người thiệt mạng. Video này sẽ phân tích chi tiết nguyên nhân, diễn biến và hậu quả của thảm họa Beirut – một trong những vụ nổ phi hạt nhân lớn nhất trong lịch sử.

NGHỊ ĐỊNH 46: ĐẢNG QUYẾT, DÂN LIỆT, TUYÊN GIÁO Ở ĐÂU?
Hàng trăm tấn hàng hóa bị ách tắc tại cửa khẩu, hàng tỷ đồng hàng hóa bị thiệt hại vì chậm trễ, chi phí để xử lý lên đến tỷ đồng, những con số biết nói đáng sợ này, hậu quả của Nghị định 46, được Tuyên giáo giải quyết trong vài chữ “cần thiết nhưng chưa đúng lúc”. Trong lúc doanh nghiệp khó khăn, xã hội náo loạn, chỉ vì chữ ký “vô tâm” của những con người mang danh lãnh đạo, thì được Tuyên giáo bao biện chỉ bằng vài chữ “lỡ rồi”.
Hàng trăm tỷ của nền kinh tế, tiền vốn của doanh nghiệp, những vấn đề dân sinh, xã hội, sao mà qua ngòi bút của Tuyên giáo, nó nhẹ thế! Trong khi Thủ Chính tặng nhà xây lại do cái thủy điện xả lũ thì được ca ngợi như “công ơn cha mẹ”, vậy mà chỉ một chữ ký thổi bay trăm tỷ tiền vốn của dân, gây hậu quả lớn lên xã hội, thì chỉ được coi là thiệt hại nhỏ, lẽ đương nhiên! Cuối cùng thì “huề cả làng”!
Rồi đây, Tuyên giáo lại tiếp tục “bổn cũ soạn lại”, ca ngợi cán bộ đã không quản khó nhọc để giải quyết hậu quả của Nghị định 46, giống như “làm một bãi” rồi quay lại dọn thì cho là đáng khen, tận tụy. Sau cuối, chỉ có tiền của dân còn rất nhiều, mặc sức cho cán bộ thử!


Nghị định 46 về an toàn thực phẩm như “sao quả tạ”, giáng vào không chỉ nền kinh tế, mà hơn hết, vào đầu của người dân đã khổ nay còn khổ hơn. Hàng loạt lô hàng có nguy cơ “treo” tại cửa khẩu, còn doanh nghiệp thì như bị trời giáng, hoa mắt chóng mặt không biết phải làm sao trước các quy định “trời ơi đất hỡi” này.
Chia sẻ từ một doanh nghiệp có hàng đang bị kẹt lại, nếu không được thông quan sớm, số hàng thực phẩm đông lạnh của công ty có nguy cơ thành phân bón cho đất, vì chỉ cần trễ vài giờ hoặc vài ngày, thì chất lượng sản phẩm đã giảm sút nghiêm trọng và người mua cũng ngại nhận hàng.
Không chỉ doanh nghiệp, mà chính người dân cũng sẽ bị cái Nghị định 46 này làm một cú “nổ đom đóm xuân”. Hàng tấn hàng kẹt lại tại cửa khẩu, gây nên tình trạng khan hiếm hàng hóa tiêu dùng trong nước, đội giá, nâng giá và đầu cơ là điều tất yếu. Suốt một năm đi làm để dành được vài đồng, nay giá tiêu dùng, hàng hóa tăng vọt, thì người dân chỉ có nước “nghỉ ăn Tết” thì mới mong sống tiếp với đồng tiền ít ỏi còn lại.
Mùa xuân của Đảng, mùa xuân của Cách mạng, nhưng không phải là mùa xuân của nhân dân. Tết này “chua hẳn” Tết xưa/ Nhân dân hụt hẫng, lưa thưa điêu tàn.

Reuters mô tả đòn đánh được canh đúng thời điểm khi Khamenei đang họp với nhóm thân cận; phía Mỹ/Israel nói họ đẩy sớm thời điểm đánh sau khi Israel phát hiện cuộc họp diễn ra vào buổi sáng 28/2/2026 thay vì buổi tối. WSJ cũng nói đại ý: Mỹ–Israel chọn thời điểm đánh vì đó là “cơ hội” để trúng các lãnh đạo. Reuters nhấn mạnh là: đòn đánh được kích hoạt khi có xác nhận cuộc họp; tức “mấu chốt” là biết được Khamenei đang ở đâu, lúc nào, rồi điều chỉnh kế hoạch cho kịp.

Vì sao tình báo Mỹ, đặc biệt Israel lại có thông tin Giáo Chủ họp bất thường buổi sáng và ra kế hoạch đánh trúng, thủ tiêu Giáo Chủ và các quan chức cao cấp Iran?
Các nguồn lớn mô tả rằng thời điểm tấn công được đẩy sớm sau khi tình báo Israel phát hiện cuộc họp diễn ra sớm hơn dự kiến, trong khi tình báo Mỹ xác định được vị trí của Khamenei khi ông họp với “nhóm thân cận”.

1-Theo dõi “pattern-of-life” (quy luật sinh hoạt) + dấu hiệu bất thường. Reuters nói Mỹ “pinpointed” vị trí của Khamenei lúc họp, và chiến dịch được kích hoạt khi có xác nhận về cuộc họp; Israel phát hiện cuộc họp xảy ra sớm. Reuters nói Mỹ/Israel “timed” theo cuộc họp và lo ngại ông ấy “đi vào ẩn náu” nếu chậm.
2-SIGINT/COMINT: nghe lén liên lạc, metadata, “chỉ dấu” của bộ máy bảo vệ. Những “chỉ dấu kỹ thuật” này đủ để biết “có sự kiện lớn” và ước lượng khung giờ.

3-IMINT/ISR: vệ tinh, UAV trinh sát, ảnh nhiệt/hoạt động phương tiện. Reuters cũng nhắc tới việc ảnh vệ tinh cho thấy khu compound, đoàn xe/xe hộ tống, hoạt động bất thường quanh khu an ninh, tăng đột biến lực lượng canh gác.

4-HUMINT: nguồn tin người trong mạng lưới (có thể nhiều tầng),người ở “vòng ngoài” (hậu cần, an ninh, lái xe, kỹ thuật), hoặc một mắt xích trong chuỗi tổ chức cuộc họp
cung cấp “mẩu thông tin nhỏ” (giờ/địa điểm/khách mời), rồi cơ quan tình báo đối chiếu với SIGINT/IMINT để nâng độ chắc.

Israel nổi tiếng về mạng lưới HUMINT và các chiến dịch “đánh đúng thời điểm”, đặc biệt trong các mục tiêu cấp cao ở Trung Đông (dù chi tiết cụ thể luôn được giữ kín).
Mỹ (CIA + hệ thống ISR/NSA/J2) mạnh ở năng lực thu thập đa nguồn và “fuse” thành đánh giá xác suất cao. Các nguồn tường thuật Mỹ xác định vị trí, Israel phát hiện thời điểm (cuộc họp buổi sáng), rồi hai bên điều chỉnh kế hoạch tấn công.

Vì sao Iran có thể nghĩ “Mỹ không dám làm đến mức này”?
1) Iran tin vào “răn đe trả đũa” của mình

Iran sở hữu kho tên lửa/ UAV lớn và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm; họ thường dựa vào khả năng gây thiệt hại cho căn cứ Mỹ/đồng minh để khiến Washington “chùn tay”. Cả CTP/ISW cũng mô tả Iran đã theo đuổi nhiều nỗ lực ngoại giao–thông tin–quân sự để ngăn Mỹ tấn công (tức Iran đặt cược rằng răn đe sẽ hiệu quả).

2) Bài toán “Mỹ sợ sa lầy” khiến Tehran tin Washington sẽ tránh đòn đánh cực đoan

Nhiều phân tích trước ngày nổ súng cho rằng đánh Iran là rủi ro cao, dễ kéo vào chiến tranh khu vực. Reuters có bài trước đó nói Mỹ chuẩn bị cho kịch bản chiến dịch kéo dài nhiều tuần và rủi ro với lực lượng Mỹ “lớn hơn nhiều” nếu đánh Iran.
Chính vì rủi ro cao, Iran tin Mỹ sẽ dừng ở mức “đe dọa/áp lực”, không đi tới đòn đánh thẳng vào lãnh đạo.

3) “Cửa sổ ngoại giao” và tâm lý Mỹ sẽ còn mặc cả

Reuters mô tả một số quan chức khu vực đánh giá Tehran đang mạo hiểm tính toán sai khi tiếp tục giữ lập trường đòi nhượng bộ, trong lúc Trump bị “kẹt” bởi chính việc tăng quân: đã lên thang thì khó rút mà không “mất mặt”. Đây là kiểu tình huống khiến phía Iran dễ nghĩ rằng Mỹ chỉ “làm màu” để ép đàm phán, không dám nổ súng thật.

4) Iran có thể đánh giá thấp quyết tâm “đánh lớn để đổi chế độ”

Nhiều bài bình luận và phân tích sau đòn đánh nhấn mạnh đây là canh bạc lớn của Trump và mang màu sắc “regime change”. Nếu Iran không tin Mỹ thực sự chọn con đường này, họ sẽ dễ bị bất ngờ khi Mỹ–Israel đánh rất mạnh và đánh thẳng vào trung tâm quyền lực.

Nhưng cũng có lý do khiến Iran “không hẳn ảo tưởng”

Iran không phải không biết rủi ro; họ đã có chiến dịch răn đe và phòng ngừa. Vấn đề là răn đe là trò chơi hai phía: nếu Washington/Israel tin rằng Iran sẽ không trả đũa “đủ đau” (hoặc họ chấp nhận trả giá), răn đe của Iran mất tác dụng. Một số bình luận chính sách lập luận rằng các lần Iran phản ứng không “quyết liệt” trước đó có thể khiến Mỹ tin họ có thể đi xa hơn. Nói nôm na: Iran nghĩ Mỹ sẽ “dọa để ép”, nhưng Mỹ lại quyết “đánh để phá thế”.

Khamenei mất mạng hay Maduro bị bắt sống ngay tại nơi quyền lực nhất và an toàn nhất cũng chỉ vì tin vào quảng cáo


Vụ không kích tiêu diệt Khamenei và gia đình ông ta được biết như sau:

Ngay sau khi nhận được sự chia sẻ tình báo của Israel, rằng Khamenei sẽ gặp gỡ các thuộc hạ của mình vào thứ Bảy, vì vậy họ ngay lập tức phát động cuộc tấn công.
Những chiếc F-35 mất gần hai tiếng đồng hồ để bay từ Israel đến Tehran, và ngay cả trong nội địa Iran, cũng mất 40 phút. Mặc dù khoảng cách xa như vậy, nhưng toàn bộ hệ thống cảnh giới không phận và radar phòng không của Iran hoàn toàn không hề hay biết về mối nguy hiểm.

Tehran không có bất cứ việc phát tín hiệu báo động hay cảnh giác nào, và người dân địa phương cũng không nghe thấy bất kỳ tiếng súng phòng không nào. Khamenei hoàn toàn không hay biết và cái chết cho ông ta đã được định đoạt

Vẫn câu hỏi cũ của cuộc chiến 12 ngày năm 2025 và cuộc đột kích của Hoa Kỳ vào Venezuela vừa qua, là toàn bộ các khí tài cảnh giới, giám sát, theo dõi không phận và phòng không, bắt bám mục tiêu trên không của Iran và Venezuela được Trung Quốc và Nga trang bị, theo chính các quốc gia này ca ngợi là tối tân nhất, hiện đại nhất, hoàn toàn bắt bám các loại máy bay tàng hình thế hệ 5 và cả thế hệ 6 trong tương lai. Ngay cả B-2 hoặc B-21 mới nhất cũng không thể thoát. Cùng đó là các hệ thống tên lửa phòng không tối tân nhất, vượt cả Patriot và có thể bắn hạ cả các mục tiêu ngoài bầu khí quyển. Kèm theo đó nào là Su-30, S-35… Nhưng tất cả đều im lặng cả trước, trong và sau khi đối phương hoàn thành nhiệm vụ?

Nếu điều đó xảy ra chỉ 1 lần và bị bất ngờ thì có thể lý giải được. Nhưng ở đây là 3 lần, cả 3 lần đều câm lặng. Nhất là lần này, Hoa Kỳ đã cảnh báo và cho Iran thời gian chuẩn bị cả 2 tháng trời và Iran liên tục tuyên bố chắc nịch với thế giới, đã sẵn sàng nghênh chiến và khiến Hoa Kỳ phải trả giá đắt vì dám tấn công

Cái giá phải trả cho Venezuela và Iran là quá đắt. Đắt đến mức độ không thể tính toán bằng định lượng

Vậy việc đổ tiền của, công sức, trí tuệ vào việc mua/trang bị vũ khí, khí tài hiện đại để nhằm bảo vệ đất nước, nhưng lại không thể có bất cứ phản ứng nào, dù là nhỏ nhất khiến ngay cả nguyên thủ quốc gia cũng không có thời gian lẩn trốn, để người bị bắt, kẻ bị tiêu diệt, thì nó thế nào?

Cái kết đau đớn cho Maduro và Khamenei cũng là đoạn buồn đớn đau cho Nga và Trung Quốc, cả về uy tín, vị thế của kẻ đồng minh; cả về chiến lược năng lượng. Đặc biệt là về công nghệ vũ khí. Tất cả đã bị l/!ộ:t t/rầ.n

Cho dù ở đâu đó người ta vẫn cố tình bám víu vào sự tự huyễn hoặc bản thân để bao biện, đổ thừa cho “nội gián”, “phản bội” trong nội bộ nhằm tự lên dây cót lòng tin cho chính mình. Nhưng thực tế là thực tế. Đúng là đúng, sai là sai

Kết luận: chết vì quá tin vào quảng cáo

???
Nguồn: TBBT

=================

Nếu phòng không Iran có S-300 và Bavar-373, tại sao F-35 vẫn vào đánh được ngay giữa Tehran?
Câu hỏi này rất hay vì nó chạm đúng bản chất của chiến tranh hiện đại: không phải ai có tên lửa phòng không mạnh hơn, mà là ai “nhìn thấy trước và phá hệ thống trước.”

Iran đúng là có các hệ thống khá mạnh như S-300 và Bavar-373, được thiết kế để bắn máy bay, drone và tên lửa ở tầm xa.
Nhưng có nhiều lý do khiến F-35 vẫn có thể đánh vào tận Tehran.

1. F-35 gần như “vô hình” với radar phòng không

F-35 là máy bay tàng hình thế hệ 5.

Stealth không làm máy bay “biến mất hoàn toàn”, nhưng làm radar chỉ thấy nó ở khoảng cách rất ngắn.

Ví dụ:

Máy bay thường Radar thấy từ
F-16 200–300 km
F-35 có thể chỉ 20–40 km

Khi radar phát hiện muộn:

phòng không không đủ thời gian khóa mục tiêu

tên lửa không kịp phóng

2. S-300 và Bavar-373 không còn nguyên vẹn

Trước các cuộc không kích lớn, nhiều radar và trận địa đã bị đánh phá từ trước.

Các báo cáo cho thấy radar S-300 và một số hệ thống cảnh giới của Iran đã bị phá trong các đợt tấn công trước đó, làm suy yếu mạng lưới phòng không.

Khi radar bị phá, các bệ phóng tên lửa gần như bị mù.

3. Hệ thống phòng không Iran không tích hợp tốt

Phòng không hiện đại cần mạng lưới cực kỳ phức tạp:

radar cảnh giới

radar điều khiển hỏa lực

trung tâm chỉ huy

liên lạc dữ liệu

Một số phân tích cho rằng hệ thống Iran “brittle” – dễ vỡ và không tích hợp tốt, nghĩa là các phần không phối hợp hiệu quả.

Khi một phần bị phá → cả hệ thống sụp.

4. Mỹ và Israel luôn “dọn đường” trước

Chiến thuật tiêu chuẩn gọi là:

SEAD / DEAD

Suppression / Destruction of Enemy Air Defense.

Tức là:

1️⃣ đánh radar
2️⃣ đánh trung tâm chỉ huy
3️⃣ đánh kho tên lửa
4️⃣ mới đưa máy bay vào.

Thường dùng:

tên lửa hành trình Tomahawk

drone

chiến tranh điện tử

máy bay tàng hình

5. Tác chiến điện tử (EW)

Máy bay Mỹ mang hệ thống gây nhiễu radar cực mạnh.

Radar có thể:

thấy mục tiêu giả

mất khóa

bị nhiễu hoàn toàn

Nhiều khi phòng không không biết đâu là mục tiêu thật.


6. F-35 có khả năng “đánh trước khi bị phát hiện”

F-35 có radar AESA và hệ thống cảm biến 360°.

Nó có thể:

phát hiện radar phòng không

bắn tên lửa chống radar

phá trận địa SAM

trước khi radar kịp khóa nó.

7. Tên lửa tầm xa phóng ngoài vùng phòng không

Một điều ít người để ý:

F-35 không cần bay vào khu vực phòng không.

Nó có thể phóng:

JDAM

JSOW

JASSM

từ hàng trăm km.

S-300 và Bavar-373 không phải đồ chơi.
Chúng rất nguy hiểm với:

F-16

F-15

máy bay không stealth.

Nhưng với chiến tranh hiện đại:

1️⃣ máy bay tàng hình
2️⃣ tác chiến điện tử
3️⃣ phá radar trước
4️⃣ vũ khí tầm xa

→ phòng không có thể bị vô hiệu hóa trước khi kịp phản ứng.

===================

S-400
Nhiều chuyên gia quân sự nói S-400 cũng rất khó bắn rơi F-35 không phải vì S-400 yếu, mà vì hai hệ thống được thiết kế cho hai triết lý chiến tranh hoàn toàn khác nhau:

S-400: phòng không tầm xa, dựa rất nhiều vào radar mạnh.

F-35: máy bay tàng hình, thiết kế để làm radar nhìn thấy nó quá muộn.

Khi hai hệ thống này gặp nhau, lợi thế thường nghiêng về bên bị phát hiện sau cùng.

1. Tàng hình làm radar phát hiện quá muộn

F-35 có diện tích phản xạ radar (RCS) cực nhỏ.

Ví dụ đơn giản:

Máy bay thường: radar thấy từ 200–300 km

Máy bay stealth: có thể chỉ 20–30 km

Trong khi đó nhiều tên lửa của S-400 cần:

thời gian khóa mục tiêu

dẫn đường

cập nhật dữ liệu.

Nếu radar chỉ phát hiện khi máy bay đã quá gần, cửa sổ bắn sẽ rất ngắn.

2. F-35 có thể thấy radar trước

F-35 có hệ thống cảm biến cực mạnh:

radar AESA

hệ thống DAS 360°

thu tín hiệu radar đối phương.

Điều này cho phép F-35:

phát hiện radar phòng không đang bật

xác định vị trí trận địa SAM

tấn công trước bằng tên lửa chống radar.

Nói cách khác:
F-35 có thể “nhìn thấy S-400 trước khi S-400 nhìn thấy nó”.

3. Tác chiến điện tử rất mạnh

F-35 mang hệ thống EW (Electronic Warfare) tích hợp trong thân máy bay.

Nó có thể:

gây nhiễu radar

tạo mục tiêu giả

làm radar mất bám mục tiêu.

Nếu radar bị nhiễu mạnh, tên lửa phòng không sẽ mất dẫn đường.

4. F-35 không cần bay vào vùng nguy hiểm

Một điểm quan trọng: F-35 có thể tấn công từ xa.

Các vũ khí như:

JASSM

JSOW

bom dẫn đường JDAM

có thể phóng từ ngoài vùng phòng không.

Như vậy:

F-35 bay tới

phóng vũ khí

quay đầu

mà không cần vào tầm bắn S-400.

5. Phòng không phụ thuộc vào mạng lưới radar

S-400 mạnh khi:

radar hoạt động

mạng lưới chỉ huy còn nguyên.

Nhưng nếu:

radar bị phá

bị nhiễu

bị tấn công trước

thì bệ phóng tên lửa gần như bị mù.

Chiến thuật của Mỹ/NATO thường là:

phá radar

phá trung tâm chỉ huy

rồi mới đưa máy bay vào.

6. Thực tế chiến tranh cho thấy xu hướng này

Trong nhiều cuộc xung đột hiện đại:

phòng không mạnh vẫn bị xuyên thủng

đặc biệt khi đối thủ có stealth + EW + vũ khí tầm xa.

Điều này không có nghĩa S-400 vô dụng, nhưng nó không phải “lá chắn bất khả xâm phạm” như nhiều quảng cáo.

================

Nhiều tướng Mỹ từng nói rằng nếu xảy ra chiến tranh Mỹ–Trung, F-35 có thể là vũ khí nguy hiểm nhất trên bầu trời. Lý do không phải chỉ vì nó là máy bay tàng hình, mà vì F-35 là “trung tâm thần kinh” của toàn bộ chiến trường hiện đại.

Nói đơn giản: F-35 không chỉ là máy bay chiến đấu – nó là một hệ thống chiến tranh mạng hóa.

1. F-35 là “máy bay trinh sát bay” cực mạnh

F-35 có hệ thống cảm biến thuộc loại mạnh nhất từng gắn trên máy bay chiến đấu:

• Radar AESA AN/APG-81
• Hệ thống quang học EOTS
• Hệ thống DAS quan sát 360° quanh máy bay
• Thu tín hiệu radar và điện tử đối phương

Nhờ đó F-35 có thể:

phát hiện máy bay

phát hiện radar

phát hiện tên lửa

phát hiện tàu chiến

từ rất xa.

Nhiều phi công nói rằng F-35 “nhìn thấy chiến trường trước khi chiến trường nhìn thấy nó.”

2. “Sensor fusion” – hợp nhất tất cả dữ liệu chiến trường

Điểm đặc biệt nhất của F-35 là sensor fusion.

Máy bay tự động:

thu dữ liệu từ radar

từ vệ tinh

từ máy bay khác

từ tàu chiến

từ drone

Sau đó hợp nhất thành một bản đồ chiến trường duy nhất hiển thị cho phi công.

Điều này làm giảm cực mạnh gánh nặng của phi công.

Phi công F-35 không phải tự phân tích dữ liệu như các máy bay thế hệ 4.

3. F-35 là “trạm chỉ huy bay” cho cả đội quân

F-35 có thể chia sẻ dữ liệu chiến trường qua datalink với:

tàu chiến

hệ thống phòng không

máy bay khác

drone

vệ tinh.

Ví dụ:

1️⃣ F-35 phát hiện mục tiêu
2️⃣ gửi tọa độ cho tàu chiến
3️⃣ tàu chiến phóng tên lửa

→ mục tiêu bị tiêu diệt mà F-35 không cần bắn gì.

Đây gọi là network-centric warfare (chiến tranh mạng hóa).

4. F-35 có thể mở đường cho cả cuộc chiến

Trong chiến tranh lớn, nhiệm vụ đầu tiên là:

phá phòng không đối phương.

F-35 rất mạnh ở nhiệm vụ này vì:

• tàng hình
• phát hiện radar
• tấn công radar bằng tên lửa chống radar
• gây nhiễu điện tử.

Khi radar bị phá:

→ máy bay khác (F-15, F-16, B-1, B-52) mới có thể vào.

5. Mỹ có số lượng F-35 khổng lồ

Một yếu tố cực quan trọng là quy mô.

Hiện nay:

Mỹ có hàng trăm F-35

NATO có hàng trăm

Nhật, Hàn, Úc cũng có.

Trong chiến tranh Thái Bình Dương, F-35 có thể xuất phát từ:

tàu sân bay

căn cứ Nhật Bản

căn cứ Hàn Quốc

Guam

Úc.

Điều này tạo ra mạng lưới máy bay stealth cực lớn quanh Trung Quốc.

6. F-35 hoạt động rất tốt với drone và AI

Chiến tranh tương lai có thể gồm:

drone tấn công

drone trinh sát

drone cảm tử.

F-35 có thể đóng vai trò “chỉ huy đàn drone”.

Máy bay:

phát hiện mục tiêu

drone tấn công.

7. Trung Quốc rất lo ngại F-35

Trung Quốc phát triển các hệ thống để đối phó như:

máy bay J-20 stealth

radar tần số thấp

phòng không HQ-9.

Nhưng nhiều chuyên gia cho rằng lợi thế mạng lưới và cảm biến của F-35 vẫn rất lớn.

=================

Mỹ đã phá và làm tê liệt hệ thống phòng không Venezuela trước khi trực thăng bay vào.

Dưới đây là bức tranh thực tế của chiến dịch “Operation Absolute Resolve”.

1. Trước khi trực thăng bay vào, Mỹ đã đánh sập phòng không trước

Chiến dịch không bắt đầu bằng trực thăng.

Nó bắt đầu bằng một cuộc tấn công lớn với hơn 150 máy bay gồm:

F-35

F-22

B-1B

máy bay gây nhiễu EA-18G Growler

drone trinh sát

máy bay tiếp dầu.

Trước khi lực lượng đặc nhiệm vào Caracas:

tên lửa hành trình và bom chính xác đánh vào radar, căn cứ không quân và trung tâm liên lạc

máy bay tác chiến điện tử gây nhiễu radar và liên lạc quân đội Venezuela.

Mục tiêu là mở một “hành lang trên không” an toàn cho trực thăng.

2. Radar Venezuela bị “làm mù” bởi chiến tranh điện tử

Máy bay EA-18G Growler có nhiệm vụ:

phát hiện radar đối phương

gây nhiễu tín hiệu

tạo mục tiêu giả trên màn hình radar

bắn tên lửa chống radar.

Khi radar bị nhiễu:

hệ thống S-300 hoặc Buk không thể khóa mục tiêu

trung tâm chỉ huy không biết chuyện gì đang xảy ra.

Một chuyên gia EW nói rằng các hệ thống radar Venezuela bị “làm mù hoàn toàn” trong giai đoạn đầu chiến dịch.

3. Một số hệ thống S-300 thậm chí không hoạt động

Các phân tích sau chiến dịch cho thấy vấn đề lớn của Venezuela là:

nhiều hệ thống không được bảo trì tốt

thiếu phụ tùng do cấm vận

một số bệ phóng không kết nối với radar.

Thậm chí có hệ thống còn:

nằm trong kho

chưa triển khai ngoài trận địa.

Điều này khiến mạng lưới phòng không không hoạt động đúng như lý thuyết.

4. Mỹ đã nghiên cứu phòng không Venezuela nhiều tháng

CIA và quân đội Mỹ đã:

theo dõi radar Venezuela nhiều tháng

xác định vị trí từng trận địa SAM

phân tích chu kỳ hoạt động của radar.

Nhờ vậy họ biết:

radar nào cần phá

radar nào cần gây nhiễu

radar nào có thể bỏ qua.

Đây gọi là SEAD – Suppression of Enemy Air Defenses.

5. Trực thăng chỉ bay vào sau khi bầu trời đã “an toàn”

Sau khi phòng không bị vô hiệu hóa:

trực thăng đặc nhiệm của 160th SOAR

chở Delta Force

bay rất thấp để tránh radar còn lại và đột kích vào căn cứ Fuerte Tiuna.

Trong trận đánh:

vẫn có hỏa lực mặt đất bắn vào trực thăng

một chiếc bị trúng đạn.

Nhưng không có hệ thống SAM nào phản ứng hiệu quả.

Trực thăng Mỹ không phải “bay vào như chỗ không người”.

Trình tự thực tế là:

1️⃣ CIA theo dõi hệ thống phòng không nhiều tháng
2️⃣ chiến tranh điện tử làm mù radar
3️⃣ tên lửa và bom phá radar + căn cứ
4️⃣ máy bay chiếm ưu thế trên không
5️⃣ trực thăng đặc nhiệm mới bay vào bắt Maduro

Nói đơn giản:

Không phải S-300 vô dụng.
Mà là nó đã bị phá và làm mù trước khi trận đánh bắt đầu.

==========

Cuộc chiến 12 ngày năm 2025 giữa Israel – Iran (sau đó Mỹ tham chiến), có một hiện tượng giống: phòng không Iran gần như không phản ứng hiệu quả trong một số đòn tấn công lớn, đặc biệt là đợt ném bom Fordow bằng B-2. Nhưng lý do không phải đơn giản là “phòng không vô dụng Nga-Trung”, mà là vì nó đã bị đánh tê liệt trước đó.

Dưới đây là bức tranh thực tế của chiến dịch.

1️⃣ Trước khi B-2 ném bom Fordow, phòng không Iran đã bị đánh nhiều ngày

Cuộc chiến không bắt đầu bằng B-2.

Trước đó Israel đã tấn công hệ thống phòng không Iran từ ngày 13/6 trong nhiều đợt không kích nhằm:

phá radar

phá các hệ thống S-300

phá trung tâm chỉ huy phòng không

Đến khi Mỹ tham chiến, nhiều hệ thống đã bị suy yếu hoặc phá hủy.

Vì vậy khi B-2 bay vào, mạng lưới phòng không Iran không còn hoạt động như ban đầu.

2️⃣ B-2 được bảo vệ bởi cả một lực lượng lớn

Đợt tấn công Fordow không phải chỉ có B-2 bay vào một mình.

Chiến dịch Operation Midnight Hammer có:

hơn 125 máy bay tham gia

tiêm kích F-35 và F-22 đi trước để xử lý phòng không

máy bay tiếp dầu

máy bay trinh sát

tàu ngầm phóng tên lửa Tomahawk.

Các tiêm kích đi trước có nhiệm vụ:

phát hiện radar

tiêu diệt SAM

bảo vệ B-2.

3️⃣ B-2 là máy bay stealth cực khó phát hiện

B-2 có diện tích phản xạ radar cực nhỏ.

Điều đó có nghĩa:

radar phát hiện rất muộn

hệ thống SAM không kịp khóa mục tiêu

Ngoài ra, B-2 bay:

rất cao

rất xa

thả bom dẫn đường chính xác.

4️⃣ Đòn đánh Fordow chỉ kéo dài khoảng 25–30 phút

Khi đến mục tiêu:

6 B-2 thả 12 bom xuyên bunker GBU-57

1 B-2 đánh Natanz

tàu ngầm phóng 30 tên lửa Tomahawk.

Toàn bộ đợt tấn công diễn ra trong khoảng nửa giờ.

Pentagon nói rằng không có hỏa lực phòng không đáng kể từ Iran trong thời điểm đó.

5️⃣ Vì sao Iran không phản ứng kịp?

Có 4 lý do chính mà các chuyên gia nhắc đến:

1️⃣ Radar bị phá trước đó
Israel đã đánh nhiều radar trong các ngày trước.

2️⃣ Máy bay stealth
B-2 và F-35 rất khó phát hiện.

3️⃣ Tấn công bất ngờ ban đêm
B-2 bay từ Mỹ trong chuyến bay 18 giờ liên tục.

4️⃣ Nhiều mũi tấn công cùng lúc
bom bunker + tên lửa Tomahawk + tiêm kích.

6️⃣ Nhưng điều này không có nghĩa phòng không Iran “vô dụng”

Trong cuộc chiến đó Iran vẫn:

phóng hàng trăm tên lửa và drone trả đũa

tấn công Israel và căn cứ Mỹ ở Trung Đông.

Tức là Iran vẫn còn năng lực chiến đấu, chỉ là hệ thống phòng không tại khu vực bị đánh đã bị áp đảo trong thời điểm đó.

Rạng sáng Chủ Nhật, ngày 29/3/2026, khi kim đồng hồ vừa chạm mốc 2 giờ, người dân Đức lại quen thuộc với khoảnh khắc “nhảy cóc” lên 3 giờ sáng. Một giờ đồng hồ bỗng dưng biến mất – và giấc ngủ cũng theo đó mà ngắn lại.

Sự chuyển đổi sang giờ mùa hè không chỉ là thay đổi con số trên đồng hồ, mà còn là một cú “điều chỉnh” bất ngờ đối với cơ thể. Nhiều người thức dậy với cảm giác mệt mỏi, uể oải, đầu óc chậm nhịp hơn thường lệ. Không ít người ví von đây như một chuyến bay xuyên múi giờ… nhưng lại diễn ra ngay trong chính nơi mình sống.

Khi thói quen bị xáo trộn

Cơ thể con người vốn hoạt động theo một “đồng hồ sinh học” ổn định. Vì vậy, chỉ một thay đổi nhỏ về thời gian cũng đủ khiến nhịp sinh hoạt bị đảo lộn. Những ngày đầu sau khi đổi giờ, việc khó tập trung hay cảm giác thiếu năng lượng là điều dễ hiểu.

Đối với cộng đồng người Việt tại Đức, điều này càng rõ rệt hơn khi vừa phải thích nghi với môi trường sống, vừa phải “làm quen lại” với thời gian mới mỗi năm hai lần.

Câu chuyện tranh luận chưa có hồi kết

Việc đổi giờ theo mùa không phải là điều mới mẻ. Nó đã tồn tại trong nhiều thập kỷ tại Đức và các nước châu Âu, với mục tiêu ban đầu là tiết kiệm năng lượng bằng cách tận dụng ánh sáng tự nhiên.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của biện pháp này vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Dù Liên minh châu Âu từng ghi nhận sự ủng hộ của đa số người dân trong việc chấm dứt đổi giờ (qua cuộc bỏ phiếu năm 2019), các quốc gia thành viên vẫn chưa thể thống nhất lựa chọn giữ nguyên giờ mùa hè hay mùa đông.

Kết quả là, việc đổi giờ vẫn tiếp tục – như một thói quen chưa thể dừng lại.

Hai góc nhìn trái chiều

Với một số người, giờ mùa hè mang lại cảm giác tích cực: buổi tối kéo dài hơn, ánh nắng ở lại lâu hơn, và sau một ngày làm việc, họ vẫn còn thời gian tận hưởng cuộc sống ngoài trời.

Nhưng với nhiều người khác, cái giá phải trả lại không hề nhỏ. Giấc ngủ bị ảnh hưởng, trẻ em khó đi ngủ khi trời vẫn sáng, và cơ thể cần thời gian để thích nghi. Những thói quen như uống thêm cà phê để chống buồn ngủ cũng khiến người ta đặt câu hỏi: liệu việc đổi giờ có thực sự tiết kiệm năng lượng như mục tiêu ban đầu?

Một vòng lặp quen thuộc mỗi năm

Dù ủng hộ hay phản đối, thực tế là mỗi năm người dân vẫn phải trải qua hai lần điều chỉnh đồng hồ – và cả cơ thể. Câu chuyện về giờ mùa hè vì thế vẫn chưa có hồi kết, khi các nhà lập pháp còn đang cân nhắc giữa lợi ích và hệ lụy.

Cho đến khi có quyết định cuối cùng, “đêm mất ngủ hợp pháp” vẫn sẽ quay trở lại, như một phần quen thuộc nhưng không hẳn dễ chịu của cuộc sống hiện đại.

Theo như có một quán cà phê ở Garden Grove đã bị cáo buộc hoạt động bất hợp pháp, bao gồm một số vi phạm quy định về việc trưng bày đồ vật khỏa thân mới đây lại bị cảnh sát Mỹ vừa đóng cửa khiến có mười bảy người đã bị bắt giữ tại quán cà phê DD vào thứ Năm vừa qua, sau có một cuộc điều tra của cảnh sát đối với cơ sở kinh doanh này.

Quán DD Café của người chủ gốc Việt ở số 10552 McFadden Ave, Garden Grove, CA 92843, đã bị đóng cửa vì đã hoạt động như một club thoát y, với các vũ công cung cấp dịch vụ tình dục, 17 người bị bắt. Quán đã mở cửa được 5 năm

Mười bảy người đã bị bắt giữ tại quán cà phê DD vào thứ Năm, ngày 5 tháng 2, sau một cuộc điều tra của cảnh sát đối với cơ sở kinh doanh này ở Garden Grove, California, theo thông báo báo chí của Sở Cảnh sát Garden Grove (GGPD), trong đó có các chủ doanh nghiệp.

Bên trong quán cà phê DD ở Garden Grove, những người phụ nữ đang phục vụ nhiều hơn cả cà phê. Camera bí mật của Foxnews đã ghi lại cảnh các nữ phục vụ múa thoát y, mời gọi khách hàng nhảy múa riêng tư để lấy tiền và nói với khách hàng rằng họ có thể mang rượu vào quán với một khoản phí.

Một người phụ nữ bên trong, tự xưng là người quản lý, nói với phóng viên rằng địa điểm này “chỉ là một quán cà phê”, rồi yêu cầu phóng viên rời đi. Chủ quán không có mặt để bình luận.

Quán cà phê DD’s được cho là không chỉ đơn thuần là nơi bán đồ uống nóng, mà còn cung cấp dịch vụ giải trí dành cho người lớn, được nhiều người dân địa phương biết đến như một câu lạc bộ thoát y bí mật. Trang Yelp của cơ sở này hiển thị ảnh các nhân viên mặc bikini và liệt kê nó trong các danh mục kinh doanh “cà phê & trà”, “quán nước ép & sinh tố” và “giải trí dành cho người lớn”.

“Tôi nghe nói chuyện đó đang xảy ra… Có gái mại dâm, vũ nữ thoát y, đủ thứ kiểu đó,” Anh Nguyễn, một người dân địa phương ở Garden Grove, cho biết.

Một người người khách đã kể lại trải nghiệm của chính mình trên mạng xã hội khi cô ấy vô tình bước vào một quán mà cô ấy nghĩ chỉ là để uống cà phê.

“Hôm nay tôi vô tình đến một câu lạc bộ thoát y,” Paulina Abena viết trong bài đăng. “Tôi biết các bạn đang nghĩ gì, ‘Vô tình ư?’ Nhưng thật đấy, thật sự là vô tình… Tôi bước vào và mọi người đều khỏa thân.”

Sau khi video của cô ấy bắt đầu thu hút sự chú ý trên TikTok, cảnh sát Garden Grove đã tự mình đến hiện trường vào tuần trước. Họ đã lập biên bản xử phạt 17 người vào thứ Sáu, trong đó một số người còn bị buộc tội khỏa thân nơi công cộng. Cơ sở kinh doanh này cũng bị phạt vì tàng trữ rượu bên trong mà không có giấy phép.

Abena mô tả DD Café là quán cà phê “không mặc áo” trong video TikTok, cho biết cô đã đến đó sau khi tìm kiếm các quán cà phê trong khu vực và tìm thấy quán hiện đã đóng cửa. “Họ muốn nói đến cỡ ngực khủng,” cô nói về tên quán. “Vì vậy, khi tôi bước vào, mọi người đều khỏa thân. Theo đúng nghĩa đen, tất cả đều khỏa thân… Tôi là người phụ nữ duy nhất không khỏa thân trong quán.”

Theo thông báo của Sở Cảnh sát Georgia (GGPD), Đơn vị Điều tra Đặc biệt của sở đã tiến hành điều tra quán cà phê DD “sau khi nhận được khiếu nại về các hoạt động bất hợp pháp xảy ra bên trong cơ sở kinh doanh”. Vào ngày 5 tháng 2, cảnh sát đã thực hiện lệnh khám xét tại cơ sở này. Theo thông cáo báo chí, các sĩ quan chuyên trách trấn áp băng đảng cũng có mặt tại hiện trường.

Trung sĩ Nick Jensen của Sở Cảnh sát GGPD nói rằng cảnh sát đã phát hiện các nhân viên của quán cà phê DD phục vụ khách hàng trong bộ bikini, cũng như trong những trang phục mà tờ báo mô tả là “thiếu vải ở nhiều mức độ khác nhau”.

Trung sĩ cảnh sát GGPD cho biết quán cà phê này đã vi phạm các quy định về khỏa thân nơi công cộng và rượu bia, cùng với một số quy định khác của thành phố Garden Grove. Tờ báo đưa tin, trích dẫn nguồn tin từ chính quyền, rằng cơ sở kinh doanh này không được phép bán rượu tại địa điểm đó.

Bài đăng trên Facebook cho biết: “Đơn vị Điều tra Đặc biệt (SIU) của Sở Cảnh sát Garden Grove đã tiến hành điều tra quán cà phê DD Cafe sau khi nhận được khiếu nại về các hoạt động bất hợp pháp xảy ra bên trong quán.” Bài đăng cũng nói thêm rằng “quán đã bị dán nhãn đỏ với sự hỗ trợ của bộ phận Thi hành Quy định Garden Grove.” Cảnh sát nói rằng nhãn đỏ cho thấy vấn đề liên quan đến an toàn hoặc các mối lo ngại khác. Điều này có nghĩa là cơ sở kinh doanh này phải ngừng hoạt động cho đến khi các vi phạm được khắc phục.

Anh Nguyễn cho rằng việc chính quyền phát hiện ra chỉ là vấn đề thời gian.

“Họ chỉ muốn giữ mọi chuyện kín đáo thôi,” anh ấy nói. “Họ muốn tránh xa sự chú ý của công chúng và mọi thứ.”

Theo cảnh sát, quán cà phê DD’s hiện đã bị dán biển “Cấm vào” bên ngoài do vi phạm nhiều quy định về xây dựng, bao gồm nguy cơ cháy nổ và vi phạm quy định về sử dụng đất. Ny

Bối cảnh: Chiến sự leo thang và lệnh “rời đi ngay lập tức”

Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran đã bước sang ngày thứ tư với cường độ cao, kéo theo các đợt tấn công trả đũa lan rộng khắp Trung Đông. Trong bối cảnh đó, Bộ Ngoại giao Mỹ phát đi cảnh báo yêu cầu công dân rời khỏi 14 quốc gia trong khu vực do “nguy cơ an toàn nghiêm trọng”.

Danh sách bao gồm:

Bahrain

Ai Cập

Iran

Iraq

Israel

Jordan

Kuwait

Lebanon

Oman

Qatar

Saudi Arabia

Syria

UAE

Yemen

Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn không phận khu vực đang bị hạn chế hoặc đóng cửa, các hãng hàng không hủy chuyến hàng loạt, khiến việc “rời đi ngay lập tức” trở thành bài toán gần như bất khả thi.

Người Mỹ tại UAE: Tin Abu Dhabi hơn Washington

Tại UAE, đặc biệt là Abu Dhabi và Dubai, nhiều người Mỹ nói với CNN rằng họ cảm thấy thất vọng với cách Washington xử lý tình hình.

Kiran Ali – người sáng lập nhóm WhatsApp gồm 800 phụ nữ Mỹ sống tại Dubai – cho biết tâm trạng chung là:

Tin tưởng vào khả năng điều hành và phòng không của UAE

Cảm thấy Mỹ chưa làm đủ để bảo vệ công dân

Bức xúc vì không có hỗ trợ tài chính sơ tán

Bà cho rằng thông điệp từ Bộ Ngoại giao Mỹ mâu thuẫn: kêu gọi rời đi ngay trong khi khi gọi điện tư vấn lại khuyên “trú ẩn tại chỗ”.

Nhiều người Mỹ tại UAE nói họ tin rằng hệ thống phòng thủ tên lửa của nước sở tại đang hoạt động hiệu quả và tình hình vẫn nằm trong kiểm soát.

So sánh gây sốc: Drone ở Dubai hay bạo lực súng đạn ở Mỹ?

Một người đàn ông Mỹ tại Dubai chia sẻ:

“Nhà hoài nghi trong tôi biết con gái tôi có khả năng bị trúng đạn ở Mỹ cao hơn bị drone đánh trúng ở Dubai.”

Phát biểu này phản ánh sự so sánh tâm lý giữa:

Nguy cơ tên lửa và drone bị đánh chặn tại Vùng Vịnh

Nguy cơ xả súng tại trường học ở Mỹ

Đối với một số gia đình, quyết định ở lại không chỉ dựa trên địa chính trị mà còn dựa trên cảm nhận về môi trường sống hàng ngày.

Những người quyết rời đi: Hành trình vòng vèo và tốn kém

Không phải ai cũng chọn ở lại.

Một người Mỹ tại Dubai cho biết anh rời UAE qua biên giới đường bộ sang Oman, sau đó tìm được chuyến bay sang Sri Lanka sau nhiều giờ tìm kiếm.

Một phụ nữ Mỹ tại Saudi Arabia nói vụ drone đánh trúng Đại sứ quán Mỹ ở Riyadh đã khiến cô quyết định bay về Mỹ qua châu Phi và châu Âu.

Điểm chung là họ đều nói lệnh sơ tán “đến muộn” và thiếu kế hoạch cụ thể trước khi chiến dịch quân sự bắt đầu.

Tuy nhiên, cả hai đều bày tỏ mong muốn quay lại Vùng Vịnh khi tình hình ổn định.

Phản ứng của chính quyền Mỹ: Thu xếp máy bay quân sự và charter

Chính quyền Mỹ cho biết đang:

Tổ chức máy bay quân sự

Thu xếp chuyến bay thuê riêng

Liên hệ trực tiếp gần 3.000 công dân

Nhà Trắng nói Bộ Ngoại giao đang “tích cực xây dựng phương án hỗ trợ hồi hương”.

Tổng thống Donald Trump cho biết không có kế hoạch sơ tán trước khi chiến dịch bắt đầu vì “mọi thứ diễn ra rất nhanh”.

Ngoại giao tạm ngừng: Đàm phán Mỹ–Iran đóng băng

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff – người từng dẫn dắt các vòng đàm phán hạt nhân – chưa liên lạc với phía Iran kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu.

Một quan chức cấp cao nói rõ:
“Đây là hành động quân sự và nó phải chạy hết chu trình.”

Tổng thống Trump tuyên bố Iran “muốn nói chuyện” nhưng “đã quá muộn”.

Tình hình quân sự: Hơn 1.700 mục tiêu bị tấn công

Theo quân đội Mỹ:

Hơn 1.700 mục tiêu đã bị đánh trúng

Bổ sung B-1, B-52 và F-15 vào chiến dịch

Iran bị suy yếu đáng kể về năng lực radar và phòng không

Israel tuyên bố tiêu diệt một chỉ huy cấp cao của Lực lượng Quds phụ trách Lebanon.

Trong khi đó, Iran tiến hành các đợt trả đũa nhằm vào cơ sở quân sự và hạ tầng trong khu vực.

Tổn thất dân sự và tranh cãi quốc tế

Theo các nguồn Iran:

Hơn 780 người thiệt mạng

Trong đó có 168 trẻ em và 14 giáo viên sau vụ tấn công vào một trường tiểu học

Phía Mỹ nói không chủ đích nhắm vào trường học và sẽ điều tra nếu có liên quan.

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) xác nhận có hư hại tại cơ sở làm giàu Natanz nhưng không phát hiện hậu quả phóng xạ.

IAEA cũng cho biết không có bằng chứng Iran “chỉ còn vài ngày hoặc vài tuần” là có bom hạt nhân.

Khủng hoảng năng lượng: Eo biển Hormuz và cú sốc giá dầu

Gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – đã gây chấn động thị trường.

Hệ quả:

Giá dầu Brent tăng mạnh

Giá xăng Mỹ tăng 11 cent trong một ngày – mức tăng lớn nhất kể từ 2005

Một số mỏ dầu tại Iraq bắt đầu cắt giảm sản lượng

Chuyên gia cảnh báo nếu eo biển không sớm mở lại, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng.

Phòng không Vùng Vịnh: Đánh chặn hiệu quả nhưng có giới hạn

UAE và các nước Vùng Vịnh công bố tỷ lệ đánh chặn cao đối với tên lửa và drone Iran.

Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo nếu nhịp độ tấn công kéo dài hơn 1–2 tuần, các kho đạn đánh chặn cao cấp có thể đối mặt nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng.

Tranh luận tại Quốc hội Mỹ: Mục tiêu chiến tranh là gì?

Tại Washington, các nghị sĩ tranh cãi:

Đây là phòng vệ hay thay đổi chế độ?

Có cần bỏ phiếu theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh?

Nguy cơ sa lầy kéo dài?

Một số lãnh đạo Cộng hòa nhấn mạnh cần tài trợ đầy đủ cho Bộ An ninh Nội địa trong bối cảnh nguy cơ khủng bố gia tăng.

Phe Dân chủ chỉ trích thông điệp thay đổi liên tục của Nhà Trắng.

Trump gặp Thủ tướng Đức: Đồng thuận chiến lược và thông điệp từ Washington–Châu Âu

Trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ–Israel và Iran lan rộng ở Trung Đông, một trong những cuộc gặp song phương quan trọng nhất trong tuần vừa qua là sự tiếp kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Friedrich Merz của Germany tại Nhà Trắng.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chính phủ Đức là một trong số ít đối tác châu Âu công khai ủng hộ Washington trong việc phản ứng với Iran ở mức “hạn chế”, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm leo thang. Sự xuất hiện của ông Merz ở Washington không chỉ nhằm thảo luận về chiến tranh với Iran, mà còn bàn về quan hệ kinh tế – thương mại, an ninh châu Âu, và vai trò của NATO trong bối cảnh bất ổn hiện tại.

Trong tuyên bố chung, cả hai nhà lãnh đạo khẳng định rằng mục tiêu chiến sự là nhằm “đẩy lùi mối đe dọa từ Tehran” và “bảo vệ đồng minh, lợi ích an ninh và dòng chảy thương mại toàn cầu”.

Ông Merz phát biểu:

“Chúng ta đang đứng cùng nhau để đối phó với một mối đe dọa nghiêm trọng đối với tự do và an ninh toàn cầu. Đức hiểu được tầm quan trọng của sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương trong thời điểm này.”

Thông điệp này được xem là sự ủng hộ chính trị quan trọng từ một trong những cường quốc châu Âu đối với Mỹ, nhất là khi nhiều chính phủ châu Âu khác đã kêu gọi kiềm chế và tránh leo thang.

Không giống những giai đoạn xung đột trước đây, ông Merz và phía Đức nhấn mạnh rằng ủng hộ không đồng nghĩa với toàn bộ cam kết quân sự, mà là:

Ủng hộ bảo vệ các đồng minh

Bảo vệ lợi ích an ninh khu vực

Khuyến khích kiềm chế leo thang

Tăng cường hợp tác tình báo và hậu cần

Trong một số tuyên bố, ông Merz nhấn mạnh rằng Đức không tham gia trực tiếp vào các hoạt động tấn công, nhưng sẽ hỗ trợ Mỹ và các đồng minh trong khu vực về mặt hậu cần, thông tin và biện pháp phòng thủ. Điều này phản ánh mong muốn của nhiều chính phủ Tây Âu: hòa giải sự cần thiết hỗ trợ Mỹ mà không biến xung đột thành một cuộc chiến toàn diện kéo dài.

Ngoài chiến tranh với Iran, hai nhà lãnh đạo còn bàn về vị thế của North Atlantic Treaty Organization (NATO).

Theo các quan chức tham vấn, chủ đề trọng yếu gồm:

Tăng cường an ninh phía Đông, đối phó với mối nguy từ Nga

Sự liên kết giữa xung đột Trung Đông và an ninh đồng minh ở châu Âu

Định hướng Nga và Mỹ tiếp tục phối hợp bảo đảm an ninh xuyên lục địa

Ông Merz nhấn mạnh rằng châu Âu và Mỹ “chia sẻ trách nhiệm an ninh chung”, điều này được xem là thông điệp gửi tới cả Moscow và Tehran rằng sự chia rẽ sẽ không dễ bị khai thác ngay cả khi Mỹ căng sức ở Trung Đông.

Một phần quan trọng của hội đàm là bàn về kinh tế và thương mại, bởi chiến tranh gây ảnh hưởng mạnh tới:

Giá dầu và khí đốt toàn cầu

Chuỗi cung ứng

Đầu tư và rủi ro thị trường tài chính

Ông Merz nhắc lại tầm quan trọng của đối thoại kinh tế Mỹ–EU để giảm thiểu cú sốc thị trường hiện tại, bao gồm giá dầu tăng cao và nguy cơ lạm phát lan rộng nếu xung đột kéo dài.

Cuộc gặp giữa Trump và Merz cũng gửi đi thông điệp chính trị mang tính răn đe:

Đối với Iran: Liên minh xuyên Đại Tây Dương sẽ không chấp nhận chiến dịch gây tổn hại cho đồng minh và tự do thương mại

Đối với Nga: Mặc dù quan hệ với Moscow đang thắt chặt hơn trong một vài lĩnh vực chiến lược, châu Âu và Mỹ vẫn giữ đường hướng chính sách an ninh nghiêm ngặt đối với hoạt động quân sự hung hăng

Điều này phản ánh một tính toán chiến lược rộng hơn: không để xung đột Trung Đông làm xói mòn liên minh phương Tây đối phó Nga hoặc làm suy yếu vị thế an ninh chung của NATO.

Trump hạ thấp khả năng Reza Pahlavi trở thành lãnh đạo Iran

Tổng thống Donald Trump đã giảm nhẹ khả năng nhà hoạt động lưu vong Reza Pahlavi có thể trở thành nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran, cho rằng ông ưu tiên một nhân vật xuất thân từ bên trong đất nước hơn.

Phát biểu trước báo giới, ông Trump nói:
“Có một số người thích ông ấy, và chúng tôi cũng chưa nghĩ quá nhiều về điều đó. Theo tôi, có lẽ một người từ bên trong Iran sẽ phù hợp hơn.”

Reza Pahlavi là con trai của vị shah cuối cùng của Iran và từ lâu đã tự định vị mình như một gương mặt nổi bật của phong trào đối lập Iran ở nước ngoài.

Tuy nhiên, ông Trump cho biết dù Pahlavi “có vẻ là một người rất tốt”, nhưng khả năng cao hơn là một người “đang ở trong nước và có được sự ủng hộ phổ biến, nếu có người như vậy” sẽ là lựa chọn phù hợp hơn cho vai trò lãnh đạo.

Trump dọa cắt thương mại với Tây Ban Nha, chỉ trích chi tiêu NATO và việc từ chối cho Mỹ dùng căn cứ

Trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự không hài lòng đối với chính phủ Spain, đặc biệt về vấn đề chi tiêu quốc phòng trong khuôn khổ North Atlantic Treaty Organization (NATO).

Ông Trump cho biết phần lớn các quốc gia châu Âu đã đồng ý nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP theo đề xuất của ông, nhưng Tây Ban Nha không làm vậy. Ông nói:
“Mọi quốc gia châu Âu, theo yêu cầu của tôi, đều trả 5%, và họ nên làm như vậy. Tất cả đều rất nhiệt tình – Đức, tất cả mọi người. Nhưng Tây Ban Nha thì không.”

Trước đó vào tháng 6 năm ngoái, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã bác bỏ đề xuất NATO nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, gọi đây là kế hoạch “phi lý” và “phản tác dụng”. Mục tiêu ban đầu của NATO là 2% GDP.

Ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo mạnh mẽ:
“Chúng tôi sẽ cắt toàn bộ thương mại với Tây Ban Nha. Chúng tôi không muốn có bất kỳ điều gì liên quan đến Tây Ban Nha.”

Theo dữ liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ, trong năm 2025, tổng kim ngạch thương mại giữa Mỹ và Tây Ban Nha đạt 47,5 tỷ USD. Mỹ xuất khẩu sang Tây Ban Nha nhiều hơn nhập khẩu khoảng 4,6 tỷ USD, điều này đồng nghĩa nếu cắt thương mại, doanh nghiệp Mỹ có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.

Ngoài ra, ông Trump cũng chỉ trích việc Tây Ban Nha không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình, có thể liên quan đến đề nghị gần đây của Washington nhằm sử dụng căn cứ đồng minh ở Trung Đông để triển khai các đợt tấn công tiếp theo nhằm vào Iran. Ông nói thêm:
“Tây Ban Nha không có gì chúng tôi cần, ngoài những con người tuyệt vời.”

Ngồi cạnh ông Trump, Thủ tướng Đức Merz cũng nhận xét rằng Tây Ban Nha là quốc gia duy nhất chưa chấp nhận mục tiêu tăng chi tiêu quốc phòng và cho biết Berlin đang cố gắng thuyết phục Madrid vì “đây là một phần của an ninh chung.”

Trump kêu gọi người dân Iran “chưa nên” xuống đường biểu tình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày hôm nay cho biết ông chưa muốn người dân Iran xuống đường biểu tình vào lúc này, với lý do tình hình an ninh còn quá nguy hiểm.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục trong cuộc gặp song phương với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Trump nói: “Nếu các bạn định ra ngoài biểu tình, đừng làm điều đó lúc này. Ngoài kia rất nguy hiểm. Rất nhiều bom đang được thả.”

Trước đó, ngay sau các cuộc không kích cuối tuần qua, ông Trump đã đăng tải một video kêu gọi người dân Iran “giành lại quyền kiểm soát chính phủ của mình.” Ông tiếp tục lặp lại lời kêu gọi này trong các cuộc trả lời phỏng vấn sau đó, nhưng không nêu rõ ông ủng hộ nhân vật cụ thể nào thay thế vị Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công.

Ông Trump nói: “Chúng tôi muốn thấy ai đó lên nắm quyền và trao lại đất nước cho người dân, rồi chúng ta sẽ xem người dân quyết định thế nào.” Tổng thống Mỹ cũng tiết lộ rằng ông từng có ít nhất một phương án thay thế trong đầu, nhưng người này hiện cũng đã thiệt mạng.

“Không phải thời Churchill”: Trump chỉ trích Anh về thỏa thuận chủ quyền đảo

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Ba đã công khai chỉ trích Vương quốc Anh là “rất, rất thiếu hợp tác”, tái khơi lại bất đồng với đồng minh thân cận này liên quan đến quyết định từ bỏ chủ quyền đối với quần đảo có đặt căn cứ quân sự chung với Mỹ.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói: “Đây không phải là thời của Churchill. Anh đã rất, rất thiếu hợp tác về cái hòn đảo ngu ngốc mà họ có, rồi lại trao đi và ký hợp đồng thuê 100 năm, liên quan đến việc có thể người bản địa tuyên bố chủ quyền.”

Ông Trump cũng phàn nàn về chính sách năng lượng và nhập cư của Anh, cáo buộc giới lãnh đạo nước này phụ thuộc quá nhiều vào điện gió và không làm đủ để kiểm soát nhập cư. Trước đó, ông từng thúc ép Anh đẩy nhanh hoạt động khai thác dầu khí tại Biển Bắc.

“Họ dựng tua-bin gió khắp nơi, phá hỏng đất nước, phá hỏng cảnh quan,” ông nói. “Hãy mở cửa Biển Bắc.”

Ông Trump nhiều lần chỉ trích thỏa thuận của Anh về việc trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, trong khi vẫn tiếp tục thuê căn cứ quân sự chung Mỹ - Anh trên đảo Diego Garcia.

Trong những ngày gần đây, ông Trump cũng thể hiện rõ sự không hài lòng với Thủ tướng Anh Keir Starmer về phản ứng của London trước các cuộc không kích Mỹ - Israel nhằm vào Iran.

Hôm Chủ nhật, ông Starmer thông báo Anh sẽ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình cho “mục đích phòng thủ cụ thể và hạn chế”, tập trung vào các bệ phóng và kho chứa tên lửa của Iran, đồng thời nhấn mạnh Anh sẽ không trực tiếp tham gia vào các hoạt động tấn công nhằm vào chính quyền Iran.

Trump: Không có kế hoạch sơ tán người Mỹ trước đòn không kích Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Ba cho biết không có kế hoạch sơ tán công dân Mỹ tại Trung Đông trước các cuộc không kích chung Mỹ - Israel nhằm vào Iran, cho rằng chiến dịch quân sự diễn ra quá nhanh để có thể tổ chức việc di tản từ trước.

Trả lời phóng viên tại Phòng Bầu dục về việc hàng ngàn người Mỹ đang mắc kẹt trong khu vực và lý do không có kế hoạch sơ tán, ông Trump nói: “Bởi vì mọi chuyện diễn ra rất nhanh.”

Ông không đi sâu vào chi tiết hậu cần hỗ trợ công dân Mỹ ở nước ngoài, chỉ nói rằng ông có thể hỏi Ngoại trưởng Marco Rubio, nhưng cho rằng tình huống lúc đó cho thấy Mỹ có thể sắp bị tấn công. “Tôi nghĩ chúng tôi đang đối mặt với một tình huống mà chúng tôi sẽ bị tấn công. Họ đang chuẩn bị tấn công Israel. Họ đang chuẩn bị tấn công những nước khác,” ông nói về phía Iran.

Phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại về sự an toàn của công dân Mỹ tại Trung Đông.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi người Mỹ trên khắp khu vực “rời đi ngay” bằng các phương tiện thương mại. Tuy nhiên, phần lớn có thể khó rời đi nhanh chóng do nhiều hãng hàng không đã tạm ngưng các chuyến bay trong khu vực. Chính phủ Mỹ hiện chưa triển khai các chuyến bay sơ tán dành cho công dân của mình.

Rủi ro kinh tế toàn cầu gia tăng khi xung đột Trung Đông leo thang

Các nhà kinh tế cảnh báo lạm phát có thể tăng và tăng trưởng kinh tế toàn cầu có nguy cơ chậm lại nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài.

Giá dầu và khí đốt tự nhiên tăng mạnh, trong khi thị trường chứng khoán lao dốc hôm thứ Ba khi giới đầu tư lo ngại về tác động kinh tế của tình hình leo thang nhanh chóng.

Thierry Wizman, chiến lược gia tại Macquarie Group, nhận định trong một báo cáo rằng: “Khả năng cuộc chiến hiện tại mang tính ‘lạm phát’ là điều đang khiến các nhà giao dịch hoảng loạn hôm nay.” Ông cho biết quan điểm trước đó về một cuộc chiến ngắn ngày đã bị đảo lộn, đặc biệt sau những phát biểu từ chính quyền Trump cho thấy xung đột có thể kéo dài hơn vài tuần.

Trung Đông là khu vực sản xuất lớn về dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, nhưng xuất khẩu năng lượng của khu vực hiện gần như bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế.

Iran tuyên bố sẽ tấn công các tàu cố gắng đi qua tuyến đường thủy hẹp này, nơi thường trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu mỗi ngày. Cộng hòa Hồi giáo cũng đã tấn công hạ tầng năng lượng trong khu vực, buộc một số nhà sản xuất phải ngừng khai thác, làm gia tăng nguy cơ nguồn cung toàn cầu bị siết chặt.

Holger Schmieding, kinh tế trưởng của Berenberg, cho biết việc đóng cửa kéo dài eo biển Hormuz sẽ gây tổn hại đến tăng trưởng kinh tế và làm gia tăng lạm phát trên toàn cầu, dù ông hiện chưa kỳ vọng xung đột kéo dài quá vài tuần.

Giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – đã tăng gần 8% lên khoảng 84 USD/thùng trong ngày thứ Ba, so với mức 72,90 USD hôm thứ Sáu trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Trong khi đó, giá khí đốt tự nhiên kỳ hạn tại châu Âu tăng vọt 22% sau khi nhà sản xuất khí đốt lớn nhất Qatar quyết định ngừng sản xuất do các cuộc tấn công từ phía Iran.

David Oxley, kinh tế trưởng phụ trách hàng hóa tại Capital Economics, nhận định: “Đối với thị trường năng lượng, tình hình đang diễn biến theo chiều hướng tệ nhất có thể.” Ông cảnh báo các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng cho thấy xung đột đã bước vào “vùng chưa từng có tiền lệ.”

Ủy ban châu Âu cho biết đang “theo dõi sát” diễn biến giá cả và nguồn cung năng lượng, đồng thời sẽ triệu tập một “nhóm đặc nhiệm năng lượng” với các quốc gia thành viên trong tuần này.

Mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào giá tăng cao đến đâu và kéo dài bao lâu, vì điều đó quyết định việc giá năng lượng và hàng hóa tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng ở mức độ nào.

Theo Capital Economics, nếu xung đột kéo dài và đẩy giá dầu lên mức 90–100 USD/thùng trong thời gian dài, áp lực lạm phát toàn cầu sẽ gia tăng và tăng trưởng tại các nền kinh tế lớn sẽ chậm lại. Tuy nhiên, Mỹ – với tư cách là nước xuất khẩu ròng dầu mỏ – sẽ ít bị tổn thương hơn so với châu Âu hay châu Á.

Anh điều chiến hạm sau vụ tấn công căn cứ tại Cyprus

Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố Anh sẽ điều động một chiến hạm tới khu vực sau vụ tấn công nhằm vào căn cứ quân sự của nước này tại Cyprus, trong bối cảnh gia tăng lo ngại từ phe đối lập cũng như trong chính nội bộ đảng cầm quyền rằng Anh có thể bị cuốn sâu hơn vào xung đột Trung Đông.

Anh sẽ triển khai các trực thăng có khả năng chống máy bay không người lái và chiến hạm HMS Dragon của Hải quân Hoàng gia tới khu vực. Ông Starmer cho biết quyết định này nhằm bảo đảm “an ninh của Cyprus và các quân nhân Anh đang đồn trú tại đó”, đồng thời nhấn mạnh đây là sự tiếp nối của các “hoạt động phòng thủ.”

Thủ tướng Starmer nhiều lần khẳng định Anh sẽ không tham gia cùng Mỹ và Israel trong bất kỳ hành động tấn công nào. Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại nước này có thể bị kéo vào một cuộc xung đột tương tự Iraq khi các lợi ích của Anh đang trở thành mục tiêu trực tiếp.

Hôm thứ Hai, một máy bay không người lái đã bị bắn hạ trên đường băng tại căn cứ RAF Akrotiri ở Cyprus – trung tâm quan trọng cho các hoạt động không quân của Anh tại Trung Đông. Đây được cho là cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào căn cứ này kể từ năm 1986.

Cũng trong sáng thứ Hai, hai máy bay không người lái khác hướng về RAF Akrotiri đã bị đánh chặn, theo người phát ngôn chính phủ Cyprus.

Ông Starmer đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho các cuộc không kích “phòng thủ” nhằm vào các địa điểm tên lửa của Iran, cho rằng điều này cần thiết để bảo đảm “quyền tự vệ tập thể” của các đồng minh và bảo vệ sinh mạng công dân Anh.

Một số nghị sĩ thuộc đảng Lao động cầm quyền cảnh báo chính phủ đang lặp lại những sai lầm trong quá khứ. Nghị sĩ John McDonnell nói với BBC: “Tôi chỉ nghĩ rằng chúng ta đang bị lôi kéo vào, giống như đã từng xảy ra ở Iraq.”

Chuyên gia cảnh báo: Các nước Vùng Vịnh có thể khó trụ quá 1–2 tuần nếu Iran duy trì nhịp tấn công

Các chuyên gia nhận định các quốc gia Vùng Vịnh có thể gặp khó khăn trong việc tự vệ trước các đợt không kích của Iran nếu cường độ tấn công hiện nay kéo dài quá “một hoặc hai tuần.”

Sau khi Bloomberg đưa tin hôm thứ Hai rằng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar đang khẩn trương củng cố hệ thống phòng không, cơ quan báo chí của hai nước này đã ra tuyên bố riêng, nhấn mạnh rằng kho dự trữ phòng không của họ chưa bị cạn kiệt và vẫn được bảo đảm đầy đủ.

Theo Bộ Quốc phòng UAE, nước này đã phá hủy 172 tên lửa đạn đạo trong tổng số 186 quả được phát hiện, đồng thời bắn hạ 755 trong số 812 máy bay không người lái.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo tỷ lệ đánh chặn thành công cao như vậy có thể khó duy trì lâu dài.

Jean-Loup Samaan, nghiên cứu viên tại Viện Trung Đông thuộc Đại học Quốc gia Singapore, nói rằng với cường độ tấn công hiện tại của Iran, UAE “không thể chỉ dựa vào các phương tiện phòng thủ hiện có quá một hoặc hai tuần.”

Số lượng máy bay không người lái Shahed mà Iran sở hữu chưa rõ, nhưng theo Shashank Joshi, biên tập viên quốc phòng của tạp chí The Economist, Iran được cho là có khoảng 2.500 tên lửa với nhiều tầm bắn khác nhau.

Mặc dù chưa rõ kho tên lửa đánh chặn của các quốc gia Vùng Vịnh còn bao nhiêu, ông Joshi nhận định rằng nếu tình trạng này kéo dài thêm khoảng một tuần nữa, có thể sẽ xuất hiện tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, đặc biệt là với các loại đạn đánh chặn hiện đại nhất.

Bộ Quốc phòng UAE khẳng định nước này có đủ đạn dược để đẩy lùi các cuộc tấn công của Iran trong thời gian cần thiết.

Trong khi đó, theo Hasan Alhasan, chuyên gia cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, các nước Vùng Vịnh có thể chuyển từ thế phòng thủ sang thế tấn công nếu kích hoạt lực lượng không quân hiện đại và đa dạng của mình. Ông cho rằng nếu điều đó xảy ra, cục diện có thể trở nên “rộng mở” hơn đáng kể.

Các chuyến bay sơ tán bắt đầu triển khai khi người dân tìm cách rời Trung Đông

Khi xung đột với Iran tiếp tục gây hỗn loạn ngành hàng không tại Trung Đông và lan rộng ra nhiều khu vực khác, chỉ một số lượng hạn chế chuyến bay còn có thể rời khu vực do không phận bị đóng cửa. Nhiều quốc gia đang tích cực triển khai các biện pháp đưa công dân của mình về nước an toàn.

Tây Ban Nha cho biết các hoạt động sơ tán công dân tại nhiều quốc gia Trung Đông đã được triển khai từ hôm nay. Ngoại trưởng José Manuel Albares thông báo hơn 175 công dân Tây Ban Nha đang trên đường bay về Madrid từ Abu Dhabi bằng chuyến bay thương mại.

Tại Vương quốc Anh, Văn phòng Thủ tướng (Downing Street) đang chuẩn bị một chuyến bay thuê bao sơ tán từ Oman, đồng thời phối hợp với các hãng hàng không để hỗ trợ công dân Anh rời Trung Đông. Người phát ngôn Downing Street cho biết chính phủ đang liên lạc chặt chẽ với lãnh đạo các hãng hàng không và giới chức các nước liên quan nhằm tăng cường năng lực vận chuyển cho công dân Anh.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi công dân rời các quốc gia Trung Đông bằng các chuyến bay thương mại hiện có. Công dân Mỹ cũng được khuyến khích đăng ký tham gia Chương trình Ghi danh Du khách Thông minh (STEP) để Bộ Ngoại giao có thể liên lạc trong trường hợp khẩn cấp.

Chính phủ Canada sáng nay đăng thông báo trên mạng xã hội khuyến nghị công dân “rời Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ngay khi có thể đặt được chuyến bay.” Ottawa cũng khuyên người dân tránh mọi chuyến đi tới Bahrain, Iraq, Israel, Kuwait, Lebanon, Qatar và UAE, đồng thời tránh các chuyến đi không thiết yếu tới Jordan, Oman và Saudi Arabia.

Chính phủ Úc đã mở một cổng thông tin khẩn cấp dành cho công dân đang ở Israel, Iran, Qatar và UAE, đồng thời cảnh báo người dân chuẩn bị cho những gián đoạn nghiêm trọng về đi lại trong những ngày tới. Công dân Úc được khuyến cáo tránh hầu hết các điểm đến tại Trung Đông.

Cập nhật thương vong tại Trung Đông sau loạt không kích và trả đũa

Hàng trăm người, bao gồm cả trẻ em và giáo viên, đã thiệt mạng trong những ngày gần đây sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch ném bom dữ dội nhằm vào Iran, khiến Lãnh tụ Tối cao của nước này thiệt mạng và châm ngòi cho làn sóng bạo lực lan rộng trong khu vực.

Tehran đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa vào các căn cứ không quân của Mỹ trong khu vực, trong khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tuyên bố đã phóng đạn từ Lebanon vào Israel.

Nhiều hình ảnh cho thấy các cột khói xám khổng lồ bao trùm các tòa nhà, phòng bệnh viện bị phá hủy nặng nề và nhiều ngôi nhà bị san phẳng, khi các cộng đồng phải đối mặt với thương vong và tàn phá nghiêm trọng.

Dưới đây là những thông tin hiện có về số người thiệt mạng trong khu vực:

Iran: Ít nhất 787 người đã thiệt mạng do các cuộc không kích của Mỹ và Israel trên khắp Iran, theo hãng tin bán chính thức Tasnim dẫn nguồn từ Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran. Trong số đó có 168 trẻ em và 14 giáo viên thiệt mạng sau vụ tấn công vào một trường tiểu học nữ sinh hôm thứ Bảy, theo truyền thông nhà nước.

Lebanon: Chính phủ Lebanon cho biết ít nhất 52 người đã thiệt mạng và 154 người bị thương trong các cuộc không kích của Israel trên khắp Lebanon hôm thứ Hai.

Israel: Theo cơ quan cấp cứu Magen David Adom, ít nhất 10 người đã thiệt mạng và hơn 200 người bị thương tại Israel kể từ khi nước này tấn công Iran.

Iraq: Ít nhất bốn binh sĩ thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Mỹ - Israel tại tỉnh Diyala, theo cơ quan truyền thông của lực lượng này.

Kuwait: Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ít nhất chín người đã thiệt mạng tại Kuwait kể từ thứ Bảy, bao gồm sáu quân nhân Mỹ. Quân đội Kuwait cho biết có thêm hai quân nhân nước này thiệt mạng, và Bộ Y tế Kuwait xác nhận một người đã tử vong trong một vụ tấn công hôm Chủ nhật.

UAE: Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết ít nhất ba người đã thiệt mạng tại nước này.

Bahrain: Truyền thông nhà nước Bahrain cho biết một người đã thiệt mạng sau khi mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn gây ra hỏa hoạn trên một “tàu nước ngoài” tại Khu Công nghiệp Salman.

Trong lịch sử chính trị Mỹ, có lẽ chưa có tổng thống nào gây tranh cãi hơn TT Trump vì những thay đổi, cải cách vô tiền khoáng hậu của ông. Dĩ nhiên, ai cũng biết chính trường Mỹ hiện nay chưa phân hóa tới mức gây ra nội chiến như thời TT Lincoln. Nhưng sự thật là so sánh Trump với Lincoln không chỉnh. Nội chiến xẩy ra không phải vì những thay đổi, cải cách gì của một mình ông Lincoln, mà câu chuyện 'giải phóng' nô lệ da đen đã là một chuyển hướng lớn của xã hội Mỹ khi đó, không phải là một cải cách cục bộ do Lincoln đưa ra. Không có Lincoln cũng có thể đã xẩy ra nội chiến, với bất cứ ai khác làm TT.

Ngay đây, cũng xin nhắc lại cho đám vẹt u mê, chính sách 'giải phóng nô lệ da đen' do đảng CH chủ trương, khi đó bị đảng DC chống đối cực kỳ mãnh liệt, cho mãi tới những năm Kennedy-Johnson, qua các thống đốc DC miền nam kỳ thị nặng như George Wallace của Alabama, Lester Maddox của Georgia,... Lincoln cũng là một TT Cộng Hòa.
Dĩ nhiên không kém, những phân hóa hiện nay trong chính trường đã có từ ít nhất thời Obama, không phải hoàn toàn là hiện tượng mới do Trump mang đến. Nhưng phân hóa chính trị Mỹ chưa bao giờ sâu đậm như hiện nay. Mà đó, dù muốn hay không, sẽ là gia tài Trump để lại cho lịch sử.

Trump đã làm gì?
Câu hỏi lớn nhất các sử gia sẽ vùi đầu nghiên cứu trong không biết bao nhiêu trăm năm nữa là tại sao Trump có vẻ như là tổng thống gây tranh cãi lớn nhất? Không phải chỉ là chuyện ủng hộ hay chống mà phải nói là cuồng mê và cuồng chống tới độ mất phần lớn lý trí và công tâm luôn. Trong cả hai phe.
Có thể nói Trump nhẩy vào chính trị không giống bất cứ vị tổng thống tiền nhiệm nào. Ông không phải là chính trị gia chuyên nghiệp ước mơ leo tới tột đỉnh sự nghiệp chính trị là cái ghế TT như một Biden mơ mộng. Ông cũng không mơ tưởng làm tổng thống như một bước kế tiếp của lịch sử chính trị Mỹ nhắm 'giải phóng' hoàn toàn dân da đen, hội nhập trọn vẹn dân da đen vào chính trị Mỹ như Obama mong muốn.
Trump nhẩy vào chính trị vì bất mãn, vì bực mình chứng kiến cái mà ông cho là sự suy thoái của Mỹ như một đại cường thế giới, suy đồi luân lý đạo đức cổ truyền Mỹ, xóa nhòa dần những giá trị cổ điển của Mỹ, suy yếu của các định chế nền tảng của chính trị Mỹ. Từ đó, cảm thấy phải làm một cái gì để chặn cái đà lao xuống hố và vực nước Mỹ hùng mạnh trở lại.

Trong một môi trường đã phân hóa nặng rất lâu từ trước đó rồi, những ý kiến cải cách, khai phá của Trump dĩ nhiên chỉ có thể gây tranh cãi, chống đối tối đa, hơn xa tất cả những gì các vị tiền nhiệm đã trực diện. Mà cái khổ là Trump càng làm mạnh thì chống đối như một phản ứng tự vệ tất nhiên cũng mạnh thêm. Mà càng chống đối mạnh thì Trump lại càng tố mạnh hơn nữa. Một vòng xoáy bất tận. Chuyện chưởng Kim Dung đầy rẫy chuyện càng đánh mạnh thì càng bị phản ứng dội ngược mạnh.
Việc chống đối Trump có nhiều khía cạnh cần nhận chân cho rõ.
Trước hết, ta cần tìm hiểu sâu hơn về cái gọi là 'hiện tượng' Trump để hiểu cho rõ hơn vai trò và vị thế của Trump trong lịch sử Mỹ, bỏ qua những công kích tào lao của đám vẹt, kiểu như Trump chuyên nói láo, gian dâm, trốn thuế, trốn lính, độc tài, gian manh,... có tính ấu trĩ, chỉ phản ảnh trình độ thấp kém, chửi bới lăng nhăng vô nghĩa của đám vẹt thiếu giáo dục căn bản.
Trở lại câu hỏi tại sao Trump lại gây tranh cãi lớn như vậy, bị chống đối mạnh như vậy, phải nhìn nhận trả lời câu hỏi này không dễ, có phần rắc rối. Nếu có thể tóm tắt được thì trên căn bản, có 4 yếu tố khiến Trump bị đánh phá tàn bạo nhất:
Trump làm TT trong môi trường đã bị phân hóa chính trị cực đoan nhất;
Trump đưa ra một ý thức hệ trái ngược tuyệt đối với cánh tả đã nắm quyền từ thời Obama, mang tính 'nhổ cỏ tận gốc';
Trump có cá tính đặc biệt rất mạnh, ăn nói cũng như hành động một cách cứng rắn nhất, gây tranh cãi mạnh nhất;
Trump bị truyền thông dòng chính coi như kẻ thù sinh tử phải chặn bằng mọi giá, nghĩa là đánh chết bỏ, khuynh đảo dư luận quần chúng bằng cách thổi phồng cho thật lớn những chuyện bất lợi cho Trump.

1. BỐI CẢNH PHÂN HÓA
Như DĐTC đã bàn qua nhiều lần, chính trường Mỹ ngày càng bị phân hóa nặng, đặc biệt là từ thời Obama. Khi Obama còn làm TT, báo loa phường Washington Post đã tặng ông ta danh hiệu 'tổng thống gây phân hóa nhất lịch sử chính trị Mỹ' tính tới thời điểm đó.
Cái mỉa mai lớn nhất là Obama đã được bầu làm TT vì tiếng nói có vẻ ôn hòa, kêu gọi đại đoàn kết toàn dân bất kể khác biệt màu da, chủng tộc, chính kiến,... 'There is no white America, no black America, there is only the United States of America'. Đó chính là câu rao hàng mang Obama lên đỉnh cao của quyền lực. Nhưng tiêu biểu cho tất cả chính trị gia Mỹ, Obama nói một đằng làm một nẻo.
Chẳng bao lâu ngay sau khi tuyên thệ nắm quyền, Obama đã chửi thẳng mặt phe đối lập CH: 'Bầu cử có hậu quả'. Nghĩa là như một con vẹt đã viết một cách thô lỗ nhất để công kích Trump "Tao thắng cử, tao muốn làm gì thì làm. Tụi mày thua, câm miệng lại".
Obama có thể rất dẻo lưỡi, nhưng về chính sách và cách hành động, không dẻo chút nào. Luật đầu tiên, cũng là luật lớn nhất là Obamacare là luật cực đoan nhất mà nhiều đời TT không ai dám đụng tới vì tốn kém quá nhiều. Đúng như ông tiền nhiệm Clinton đã nhận định: đó là một cái luật điên rồ nhất: vì muốn cho một chục triệu người có bảo hiểm y tế, cả 60 triệu người phải è cổ đóng bảo phí gấp hai lần, phải đổi bác sĩ, nhà thương, thuốc men,... Nhưng Obama bất chấp. Obama chính là người đã 'khai sinh' ra nạn phân hóa nặng nề trong chính trường Mỹ.
Thêm vào đó, thời Obama cũng là thời đã khai sinh ra cái gọi là chính trị theo cá tính hay bản năng -identity politics- với những đặc điểm của cá nhân như màu da, giới tính, tính tình, giai cấp xã hội, học vấn,... thay thế hoàn toàn ý thức hệ, quan điểm chính trị, chính sách kinh bang tế thế,... Thiên hạ chúi mũi vào đời tư, cá nhân các chính khách. Obama đắc cử phần lớn vi màu da chứ chẳng phải vì tài cán, kinh nghiệm hay đường hướng, chính sách tương lai. Kinh nghiệm của Obama là kinh nghiệm của một anh lo làm đẹp một khu phố (thông cống, đắp ổ gà, thay bóng đèn đường,...), trong khi chính sách của Obama toàn là ... hy vọng, HOPE!
Đưa đến Trump là người lý tưởng nhất để soi mói vì quá khứ cũng như cá tính thật đặc biệt, thật phức tạp của Trump.

2. KHẮC BIỆT Ý THỨC HỆ
Đã vậy, nếu có ai đó nhìn kỹ các vấn đề chính sách, quan điểm chính trị, thì thấy ngay Trump đứng bên kia đầu cầu so với Obama, khác một trời một vực với Obama. Trong khi Trump là một doanh gia bảo thủ thì Obama lại là một trí thức cấp tiến.
Tính cấp tiến của Obama có thể nói là hơn xa tất cả các TT tiền nhiệm. Ngay trước khi Obama lên nắm quyền là TT CH Bush con, nhưng trước Bush con đã là Clinton. Tuy thuộc đảng DC, nhưng Clinton nổi tiếng vì là người đã rất 'hoành tráng' tuyên bố "Nhà Nước bao đồng khổng lồ như chúng ta biết đã cáo chung" -the big government as we know it is over-. Nôm na ra, chính sách cấp tiến đã cáo chung trong cơn lũ lụt bảo thủ Reagan. Chỉ sống lại với Obama gần ba chục năm sau.
Trong khi Trump lại rất bảo thủ, công khai chủ trương trở về lại những giá trị bảo thủ nền tảng như giá trị gia đình, bác bỏ phá thai, bác bỏ đồng tính, tôn vinh tôn giáo lại, chống cộng và xã nghĩa triệt để. Ngay cả trong cuộc sống cá nhân của Trump và các con, ai cũng thấy rõ: không hút sách, không rượu chè, không cờ bạc tuy sở hữu cả lô sòng bài. Trump có thẻ có ba vợ, nhưng không cuỗm vợ bạn, cũng không tắm chung với con gái. Không có đứa con nào như quái thai Hunter Biden.
Khác biệt DC-CH qua con người Obama, Trump, rồi Biden,... nổi bật rõ ràng, phá rách thêm phân hóa giữa hai đảng
Đi xa hơn khác biệt ý thức hệ, phe DC coi Trump như một đe dọa nguy hiểm nhất cho thể chế dân chủ kiểu Mỹ. Thật ra, Trump là một đe dọa cho sự sống còn của ĐẢNG DÂN CHỦ -Democratic Party- chứ không phải cho thể chế dân chủ -democratie-, cũng là đe dọa lớn nhất cho tất cả mọi ước vọng cấp tiến thiên tả.
Dĩ nhiên là đã có những công kích đi quá trớn như tố cáo Trump là Hitler, nhưng những tố cáo đó mang tính tuyên truyền xuyên tạc rẻ tiền, dùng để nói chuyện với đám đông ít hiểu biết, dễ hiểu cho họ, dễ dẫn dắt họ -đám vẹt là tiêu biểu, ôm chầm lấy tuyên truyền rẻ tiền này, ra rả tố Trump là Hitler, thậm chí còn trẻ con tới độ đặt tên Trump là Adolf Trump, Vladimir Trump, Tập Cận Trump, Hồ Chí Trump,...
Trump lại thẳng tay lật ngược hay xóa bỏ rất nhiều biện pháp mà phe cấp tiến coi như xương sống của chính sách cấp tiến: giảm thuế quy mô, trục xuất di dân lậu, siết chặt trợ cấp, xóa bỏ văn hóa 'thức tỉnh', và kinh hoàng nhất, dường như Trump đã thành công lớn trong việc sắp xếp lại các khối cử tri, mang khối lao động trước đây là lực lượng cử tri nồng cốt của đảng DC qua phe CH, chưa kể đang gặm nhấm mạnh vào các khối cử tri da nâu và da đen luôn. Trump hiển nhiên đang giết đảng DC, từ chính sách tới nhân sự.
Nguy hiểm hơn nữa, Trump đã công khai thử thách xem quyền hạn của mình đi được bao xa như DĐTC đã bàn qua. Trump có vẻ coi phe đối lập DC như ruồi, coi các quan tòa như tay sai của đảng DC nhắm mắt cản Trump, và nhất là coi cả truyền thông như kẻ thù. Nghĩa là Trump đang phá nát tất cả các định chế nền tảng của thể chế chính trị Mỹ.
Mà cái bực mình khiến đối lập không thể chịu nổi là những chính sách của Trump lại thành công, có những kết quả thật khó công kích, được hậu thuẫn chung của dân cả nước. Chẳng hạn như Trump giảm thuế đồng loạt cho tất cả dân Mỹ. Phe cấp tiến bóp méo, xuyên tạc Trump giảm thuế nhà giàu, siết cổ nhà nghèo, nhưng phiền là chẳng ai tin, ngoại trừ những người cuồng nhất.
Hay khi Trump tăng thuế quan đồng loạt cho cả thế giới khiến dân Mỹ hầu hết thấy vui vì bớt bị khai thác. Phe cấp tiến ra rả tố tăng thuế quan, dân Mỹ sẽ lãnh đủ, với vật giá bay lên mây rất nhanh. Một năm sau khi Trump nắm quyền, người dân chỉ thấy lạm phát ngày càng bớt thôi, bây giờ đang ở mức thấp kỷ lúc 2,4%. Một con vẹt con la hoảng mỗi lần đổ xăng là tim ngừng đập vì cháy túi, khiến tất cả thiên hạ lăn ra đất cười hô hố vì trên thực tế xăng trên cả nước bây giờ xấp xỉ khoảng 2-3 đô một ga-lông, so với 5-6 đô thời Biden.
Chủ trương thu nhỏ Nhà Nước của Trump cũng là một nguyên do khổng lồ cho việc thù ghét Trump. Cả ngàn, cả vạn công chức ngồi mát ăn bát vàng bị Trump cho về nhà đuổi gà, thì lẽ đương nhiên, những công chức mất việc đó và gia đình, bạn bè,... không thể nào mê thích Trump được.
Trong vấn đề di dân lậu, Trump ra tay không hề mềm mỏng gì, thậm chí có khi quá nặng tay, nhưng kết quả là trong một năm đầu đã có hơn 2 triệu di dân lậu ra khỏi xứ, tự nguyện hay bị bắt. Dân tị nạn Việt trên thực tế hưởng lợi với chính sách của Trump vì nhiều lý do: bớt cạnh tranh về công ăn việc làm, giúp mức lương có thể lên cao hơn, được an toàn hơn trong các khu phố Việt gần các khu di dân lậu,... Thế nhưng đám vẹt tị nạn cuồng chống Trump nhắm mắt nhai lại lập luận của truyền thông loa phường, sỉ vả Trump lung tung, còn phịa chuyện hù dọa vớ vẩn Trump có thể trục xuất luôn cả dân tị nạn Việt.
Tất cả những thành công của Trump ép đảng DC tới chỗ phải nhắm mắt nhắm mũi trả đòn, đánh Trump chết bỏ để tìm sống.

3. CÁ TÍNH CỦA TRUMP
Ngay cả cách xử thế hai người cũng là hai thái cực. Obama dẻo lưỡi bao nhiêu thì Trump huỵch tẹt thẳng thừng bấy nhiêu. Hai hướng đi kèm theo hai cách hành động khác nhau như nước với lửa.
Hai cách làm việc có thể hiểu được nếu nhìn kỹ hơn.
Trước Obama, đã có vài ứng cử viên TT da đen ra tranh cử TT, nổi nhất là mục sư Jesse Jackson. Nhưng những người này hùng hổ, hăng say hô hào vung bọt mép quyền tranh đấu của dân da đen, khiến cho đa số cử tri da trắng -dù sao, dân da trắng cũng chiếm hơn 2/3 tổng số cử tri Mỹ- sợ hãi không dám bầu cho họ. Thông điệp của Obama là thông điệp của ôn hòa, trấn an, kêu gọi đại đoàn kết không phân biệt đen trắng, đặc biệt là dân da đen cần hòa nhập với dân da trắng chứ không phải tranh đấu chống dân da trắng. Do đó, dân da trắng yên tâm hơn, Obama đã thu được một số phiếu khổng lồ của chính dân da trắng vì hy vọng vuốt được dân da đen, mang lại chiến thắng cuối cùng cho ông.
Trump trái lại, thấy tình trạng hiện hữu ngày càng suy thoái, đại đa số dân Mỹ ngủ say trong khi chiếc xe Cờ Hoa đang lao xuống vực thẳm của suy đồi. Điều Trump thấy cần làm không phải là ru ngủ dân Mỹ thêm nữa, mà trái lại, phải lay tỉnh dân Mỹ, cho họ thấy cái vực thẳm trước mắt, để họ kéo thắng, trở đầu xe. Trump rung chuông báo động đinh tai và hô hoán ầm ĩ:
Vạch mặt đảng DC mánh mung mua chuộc cử tri bằng cách vung tiền trợ cấp đủ loại qua cửa sổ, chấp nhận thất thoát, phung phí, tham nhũng, ăn cắp, coi những thứ đó là cái giá phải trả để mua chuộc cử tri tức là mua phiếu;
Vạch mặt gian trá phe đảng một chiều của truyền thông qua các vụ kiện, khiến truyền thông hốt hoảng phải bồi thường Trump cả 80 triệu đô;
Vạch mặt cho cả nước thấy tính phe đảng của một đám quan tòa nhí cấp quận -district- bằng cách kháng cáo tất cả những phán quyết bất lợi cho ông ta, đưa đến việc hầu hết các phán quyết của các quan tòa nhí này đều bị các tòa trên lật ngược;
Quan trọng hơn cả, vạch rõ chính sách mở toang cửa biên giới cho di dân lậu tràn vào vì tương lai lâu dài của đảng DC, trong khi nhắm mắt ngó lơ những đại họa nạn di dân lậu mang theo vào Mỹ: đe dọa văn hóa Mỹ, tạo gánh nặng tài chánh vĩ đại cho nước Mỹ qua trợ cấp đủ loại, phí tổn y tế, giáo dục, kinh tế, an ninh trật tự, và nạn ma tuý, băng đảng tràn lan.
Bản tính con người không ưa những xáo trộn, càng không thích bị bắt phải nhìn thẳng vào những sự kiện không vui, nên khi bị Trump đánh thức, trưng ra những đại họa trước mắt, tất nhiên cảm thấy khó chịu. Phe cấp tiến và đảng DC chỉ cần đổ xăng tiếp để nuôi đám lửa do chính họ đốt lên thôi.

4. TRUYỀN THÔNG VÀ MẶNG XÃ HỘI
Phải nói ngay, kể từ thời Obama qua tới thời Trump, chưa bao giờ các chính trị gia hiểu rõ hơn giá trị và ảnh hưởng quần chúng của phương tiện truyền thông. Cả hai ông Obama và Trump đều khai thác sức mạnh của truyền thông tới mức tối đa, tuy qua hai cách đối nghịch nhau. Obama khích động cho truyền thông tung hô mình lê mây (Newsweek khi đó gọi Obama là... GOD !!!), trong khi Trump khiêu khích cho truyền thông chống mình, nhưng với kết quả tất nhiên là cả hai đều được truyền thông đưa lên trang nhất các báo.
Việc khai thác này thật ra không khó vì ngay từ căn bản, truyền thông có khuynh hướng cấp tiến, sẵn mang mặc cảm da trắng ăn trên ngồi chóc, kỳ thị da đen, nên có phần muốn chuộc lỗi, nịnh Obama tới bến, trong khi Trump sẵn bị truyền thông ghét sẵn vì tư tưởng bảo thủ cộng thêm khinh thường báo chí, nên đánh Trump tàn bạo, từ loan tin bất lợi tới bình luận công khai đầy thù oán.
Quan điểm của truyền thông dù muốn hay không cũng có ảnh hưởng lớn trên dư luận quần chúng, đưa đến tình trạng phân hóa càng nặng thêm. Những người ghét Trump coi truyền thông như tiếng nói của công lý, của sự thật bị Trump giấu diếm, trong khi những người thích Trump càng thù ghét truyền thông phe phái thiếu trung thực hơn nữa, nên lại ôm Trump chặt hơn.
Ngay từ đầu, giữa Trump và truyền thông đã không hề có sự cảm thông hay thân thiện nào. Đã vậy, cả hai bên đều chẳng bên nào có thiện chí muốn cải thiện quan hệ. Trái lại, truyền thông nhấm mắt nhắm mũi đánh Trump chết bỏ, bất cứ chuyện gì. Lý do giản dị là khác biệt quan điểm chính trị dĩ nhiên, nhưng truyền thông cũng nhìn thấy ngay đánh Trump ăn tiền, dễ bán báo, bán quảng cáo hơn xa ủng hộ Trump. Tới độ ngay cả các cơ quan truyền thông bảo thủ Fox News và The Wall Street Journal,... cũng cân nhắc và đánh Trump luôn. Những cơ quan ngôn luận lớn, chống Trump mạnh nhất, đều là sở hữu của các đại tài phiệt giầu nứt đá đổ vách. Quan điểm chính trị gì gì không cần biết, tiền quảng cáo và mua báo, mua cable thơm hơn tất cả mọi thứ. Tới độ ngay cả lô dân Việt tị nạn cũng thấy làm clip YouTube, hay ngay cả mở đài tivi với một máy quay phim và một xướng ngôn viên để bôi bác, sỉ vả Trump, dễ kiếm tiền hết sức.
Các trang mạng xã hội Facebook, Twitter,... cũng thấy rõ các bôi bác, sỉ vả Trump có kết quả câu khách và câu tiền mạnh hơn xa những góp ý ủng hộ Trump, nên đã cố hết sức giúp phe chống Trump, thậm chí cấm cung đuổi Trump và những ai ủng hộ Trump luôn.

Đi xa hơn nữa, những người gọi là nổi tiếng -celebrities- cũng để ý thấy lên tiếng sỉ vả Trump thì tên tuổi của mình cũng dễ nổi hơn. Các ca sĩ, tài tử hạng ruồi muỗi, thi nhau chửi Trump để được thấy tên tuổi mình trên báo, biết đâu giúp tái sinh trong nghề. Thậm chí, có anh tài tử da đen mất job, thất nghiệp, thuê hai tay du đãng cũng da đen đánh mình rồi hô hoán ầm ĩ bị đám côn đồ của Trump đánh.
Trong khi Trump cũng không phải vừa, công khai tố cáo truyền thông là kẻ thù, chẳng những nhẩy qua đầu truyền thông, đi thẳng tới dân Mỹ qua các tuyên bố công khai, qua trang mạng xã hội, mà lại còn kiện truyền thông cả trăm triệu. Nhiều cơ quan truyền thông đã xếp re, bồi thường Trump tới cả 80 triệu. Nhưng Trump không cần tiền mà chỉ cần chứng minh truyền thông sai, phe đảng, loan tin thất thiệt, và Trump đã thành công lớn khi những cơ quan truyền thông lớn nhất đều đã chịu bồi thường cho Trump.
Vũ Linh

WASHINGTON, D.C.

Tổng Thống Donald Trump cho đăng tải trên tài khoản mạng xã hội của ông một đoạn clip có hình ảnh chế mang tính cách phân biệt chủng tộc cho thấy cựu Tổng Thống Barack Obama và cựu Đệ Nhất Phu Nhân Michelle Obama có thân hình vượn khỉ, theo ABC hôm thứ Năm, 5 tháng Hai đưa tin ra.

Sau khi bị công luận lên tiếng chỉ trích dữ dội, trưa Thứ Sáu, Tòa Bạch Ốc cho biết đoạn clip này đã bị cho gỡ xuống.

Cựu Tổng Thống Barack Obama lên sân khấu vận động cho ứng cử viên Dân Chủ trong cuộc chạy đua Thống đốc tiểu bang New Jersey hồi cuối năm ngoái. (Ảnh minh họa)

Đoạn clip dài gần một phút chủ yếu tập trung vào những lời tuyên bố thất thiệt đã bị vạch trần về cuộc bầu cử năm 2020 mà ông cho là gian lận.

Bà Karoline Leavitt, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, trả lời khi được báo chí hỏi vào sớm ngày thứ Sáu: "Đây là từ một video nhại trên internet mô tả Tổng Thống Trump là Chúa Tể Rừng Xanh và những người thuộc Dân Chủ là các nhân vật trong Vua Sư Tử. Xin hãy ngưng bày tỏ sự phẫn nộ giả dối và đưa tin về chuyện gì thực sự có ý nghĩa đối với công chúng Mỹ ngày hôm nay".(?)

Tuy nhiên, một giới chức ẩn danh của Tòa Bạch Ốc có nói với ABC News rằng, một "nhân viên đã cho đăng lầm.(?)"

Đoạn video này của ông Trump đã bị các vị dân cử lưỡng đảng lập tức lên án. Họ kêu gọi cho gỡ xuống và xin lỗi.

Dân biểu Hakeem Jeffries (DC-New York), trưởng khối Thiểu số tại Hạ Viện, có viết trên X: "Tổng Thống Obama và phu nhân Michelle Obama là những người Mỹ yêu nước, lỗi lạc, giàu lòng trắc ẩn. Họ là những con người tinh hoa tốt đẹp nhất của đất nước. Donald Trump là kẻ hạ đẳng hung ác, mất trí, đê tiện".

"Mọi đảng viên Cộng Hòa cần phải ngay lập tức lên án hành vi mù quáng ghê tởm của Donald Trump", dân biểu Jeffries viết thêm.

Thượng nghị sĩ Tim Scott (CH-South Carolina), thành viên Cộng Hòa da màu duy nhất trong Thượng Viện đồng thời cũng là vị đứng đầu Ủy Ban Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Quốc Gia, viết trên X: "Cầu mong đó là video giả mạo vì điều đó là thứ phân biệt chủng tộc ghê tỡm nhất mà tôi chưa từng thấy ở Tòa Bạch Ốc này. Tổng thống cần phải gỡ xuống ngay".

Thượng nghị ĩ Roger Wicker (CH-Mississippi) có viết trên mạng xã hội: "Điều này hoàn toàn không thể chấp nhận được. Tổng thống cần cho gỡ xuống và xin lỗi".

Thượng nghị sĩ Chuck Schumer (DC-New York), trưởng khối Thiểu số Thượng Viện, có viết trên mạng xã hội: "Phân biệt chủng tộc. Hèn hạ. Ghê tởm. Điều này nguy hiểm và làm hạ cấp đất nước chúng ta. Các đảng viên Cộng Hòa tại Thượng Viện đang ở đâu? Tổng thống phải ngay lập tức xóa bài đăng và xin lỗi Barack và Michelle Obama".

Tô Lâm từng khoe là tranh luận với giáo sư Harvard về kinh tế. Tuy nhiên, sau buổi tham dự Hội đồng hoà bình mới lộ ra là một chữ tiếng Anh cũng không biết. Trong hồ sơ của đảng thì tô lâm đã tốt nghiệp đại học Harvard, nhưng mà đứng kiểu "Vịt nghe sấm" như thế này thì có gì đó sai sai. Thà nói tao không học hành gì thì có ai nói gì đâu, vì bần cố nông thất học lên nắm chính quyền ai mà không biết 😀 Vấn đề ở đây là sự thành thật, chứ không ai đặt nặng về vấn đề bằng cấp 🤩
Andrew Nguyen



Bí thư Bowl Forest đi ăn mày cái mặt vậy ai cho tiền.
Lớp 3 trường làng không biết tiếng Anh, mà có biết tiếng Anh thì thế giới cũng không ai chơi với cộng sản
Trinh Lam

Thật là tội nghiệp cho Tô Lâm, đứng đó như trời trồng.
Nói tiếng Việt thì họ đếch hiểu, họ nói thì mình đếch hiểu.
Chơ vơ, lạc lõng nhưng và rồi phải đưa anh Trump 1 tỷ đô.

Bác tôi đã có lần tranh luận với ráo xư ha vớt mà sao giờ lại như thế này.
Chúng nó cứ cười bác tôi chứ tiếng Anh bác tôi là một bụng.

Trông ông ngơ ngác giữa bầy sói nói tiếng Anh thật sự đáng thương, dù sao ông cũng đang cố gắng làm nên lịch sử?

Chuyện ông phải đi ngày Tết làm tôi nhớ khi lù trọng thắng chi $10M cho Bill Clinton làm cò chính trị để Obama tiếp hồi quốc khánh Mỹ 2015! pic.twitter.com/NiV6L1WqSZ

— Hồ Hải (@HHi79218012) February 20, 2026

MÀN KỊCH “HARVARD” VÀ CÚ TRỐN CHẠY KHỎI THẢM ĐỎ Washington, D.C.
Đằng sau nụ cười gượng gạo và ánh mắt cố giữ vẻ điềm tĩnh trong chuyến công du tháng 2/2026 là một nỗi lo không thể giấu: nỗi sợ bị bóc trần. Điều ám ảnh nhất không phải những bản ghi nhớ tỷ đô hay các tuyên bố hữu nghị, mà là nguy cơ một câu hỏi bất ngờ, một cuộc đối thoại không chuẩn bị trước sẽ xé toạc lớp sơn hào nhoáng được vẽ nên quanh huyền thoại “du học Harvard University”.
Trong nước, bộ máy truyền thông dựng lên hình ảnh một trí thức từng “tranh luận nảy lửa với giáo sư đầu ngành”. Nhưng trên thực địa, mỗi cái bắt tay lại là một phép thử sinh tử. Ở nơi mà chuẩn mực học thuật là thực chất chứ không phải khẩu hiệu, mọi lời nói đều có thể trở thành lưỡi dao hai lưỡi.

Cơn ác mộng mang tên “bắt chuyện”
Một nguyên thủ Mỹ quay sang hỏi vài câu xã giao – tưởng chừng đơn giản – lại trở thành khoảnh khắc báo động đỏ. Bởi khi ngôn ngữ không đủ để đối thoại, khi tư duy không đủ để phản biện, thì mọi huyền thoại đều run rẩy.
Chỉ cần một câu hỏi ngoài kịch bản về kinh tế thị trường, về triết học chính trị, hay đơn giản là một trao đổi tự nhiên đúng tinh thần Harvard, toàn bộ “lâu đài học thuật” được xây dựng bằng tuyên truyền có thể sụp đổ trong vài phút. Không cần đối thủ công kích, chỉ cần sự thật tự cất lời.

Chiến thuật “chụp hình rồi biến”
Vì thế, chiến lược được vận hành một cách lạnh lùng và chính xác:
• Tối đa hóa hình ảnh. Máy ảnh chớp liên hồi, tiêu đề trong nước được chuẩn bị sẵn: “Khẳng định vị thế quốc tế”, “Được đón tiếp trọng thị”.
• Tối thiểu hóa giao tiếp. Khi ánh đèn flash vừa tắt, người ta rút lui. Không hành lang. Không trao đổi ngẫu hứng. Không trò chuyện dài dòng.
Bởi hành lang ngoại giao là nơi không có kịch bản, không có phiên dịch “cứu nguy”, và không có cơ hội sửa sai sau khi nói lỡ.
Những tấm bằng từng được nhắc đến cùng cái mác “từng học ở Singapore” – một cái tên được dùng như tấm áo khoác trí thức – không thể thay thế năng lực thật. Singapore không có lỗi; vấn đề nằm ở cách người ta mượn danh xưng để đánh bóng bản thân.

Sự thật không biết nể nang
Thế giới không cười người nói tiếng Anh chưa tròn vành rõ chữ. Họ tôn trọng nỗ lực và sự chân thành. Nhưng họ khinh thường sự giả dối, đặc biệt là giả dối học thuật – thứ được dùng để mua niềm tin của dân chúng và che đậy khoảng trống năng lực.
Hào quang có thể được dàn dựng. Bài báo có thể được biên tập. Ảnh có thể được chọn góc đẹp. Nhưng năng lực thì không thể photoshop.
Khi sự thật bị biến thành công cụ tuyên truyền, thì mỗi chuyến công du không còn là cơ hội hợp tác – mà trở thành một màn diễn. Và trong màn diễn ấy, điều đáng sợ nhất không phải là ánh đèn sân khấu, mà là khoảnh khắc nó vụt tắt.
Chân dung lãnh đạo không được vẽ bằng khẩu hiệu. Nó được khắc bằng năng lực. Và năng lực thì không biết nói dối.


Bức Tường Ngôn Ngữ Hay Rào Cản Quyền Lực? Nỗi Xấu Hổ Mang Tên "Hòa Bình Gaza".
Trong sảnh đường lộng lẫy của Washington tháng 2/2026, hình ảnh người đứng đầu quốc gia đứng lạc lõng, gương mặt "ngơ ngác" giữa những cuộc đối thoại của các nguyên thủ quốc gia bằng tiếng Anh không chỉ là một sự cố truyền thông. Sự im lặng này thực chất là một "chiến thuật gây nhiễu" hoặc một màn kịch được tính toán kỹ lưỡng để che giấu những thỏa thuận ngầm kinh hoàng.
Sự ngơ ngác hay "Màn sương khói" ngoại giao?
Dư luận cho rằng việc một nguyên thủ quốc gia không thể giao tiếp trực tiếp là một sự "nhục quốc thể", nhưng dưới góc nhìn của những kẻ thạo tin, đây là một phần của "Kế hoạch Câm lặng":
• Né tránh các cam kết trực tiếp: Khi giả vờ không hiểu, vị lãnh đạo này có thể tránh được những câu hỏi hóc búa từ phía Mỹ về nhân quyền hay các điều khoản thuế quan ngặt nghèo mà không cần phải trả lời ngay lập tức. Mọi phản hồi sẽ được đẩy cho đội ngũ phiên dịch, những người có nhiệm vụ "gọt giũa" nội dung theo hướng có lợi nhất.
• Tín hiệu gửi về Bắc Kinh: Sự ngơ ngác tại Washington của Anh Rừng là vì không hiểu gì hết hay là một thông điệp gửi tới phương Bắc: "Tôi ở đây chỉ vì hình thức, tôi không thuộc về thế giới của họ". Đây là cách để giữ vững thế cân bằng mong manh giữa hai cường quốc.
Cái giá của sự im lặng
Tuy nhiên, bóng tối phía sau sự ngơ ngác ấy là nỗi lo về việc Việt Nam đang bị "dẫn dắt" bởi những thế lực môi giới. Khi người đứng đầu không nắm bắt được hơi thở trực tiếp của các cuộc đàm phán, vận mệnh quốc gia có thể đã bị ký kết thông qua những tờ trình đã được "xào nấu".
"Kỷ nguyên vươn mình" sẽ đi về đâu khi vị thuyền trưởng không hiểu được ngôn ngữ của bản đồ toàn cầu? Sự xấu hổ của người dân có lẽ chỉ là bề nổi, cái đáng sợ hơn là một quốc gia đang được dẫn dắt bởi một người chỉ có thể "gật đầu" theo những kịch bản đã được soạn sẵn từ trước khi máy bay cất cánh.
Liệu sự ngơ ngác đó là thật, hay là một chiếc mặt nạ để bảo vệ những lợi ích nhóm đang được âm thầm chuyển giao tại Washington?
Le Anh

Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đang bước sang giai đoạn ngày càng nguy hiểm hơn, không chỉ vì các đợt không kích và trả đũa liên tiếp, mà còn bởi nó đã bắt đầu kéo theo Nga, các nước vùng Vịnh, châu Âu, thị trường dầu mỏ thế giới, các tuyến hàng hải chiến lược và cả lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc vào vòng xoáy bất ổn. Trong bức tranh đó, một chi tiết đặc biệt đáng chú ý là cuộc điện đàm giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, động thái được xem là dấu hiệu cho thấy Moscow không đứng ngoài cuộc và vẫn đang bám rất sát mọi diễn biến của chiến trường Iran.

Putin và Tổng thống Iran điện đàm, Nga phát tín hiệu chưa rời Tehran

Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS dẫn thông báo từ Điện Kremlin, Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã có cuộc điện đàm trong ngày thứ Sáu, và hai bên “đồng ý sẽ tiếp tục các cuộc tiếp xúc qua nhiều kênh khác nhau”. Đây là thông báo công khai đầu tiên ở cấp nguyên thủ giữa Moscow và Tehran kể từ sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, vì vậy ý nghĩa chính trị của nó là rất lớn.

Về mặt câu chữ, thông báo của Điện Kremlin nghe có vẻ ngắn gọn và thận trọng, nhưng trong bối cảnh hiện nay, chỉ riêng việc Nga xác nhận duy trì liên lạc ở cấp tổng thống đã đủ để phát đi một thông điệp mạnh: Moscow không hề cắt khoảng cách với Tehran, trái lại còn muốn khẳng định rằng Iran vẫn là một đối tác chiến lược quan trọng trong bàn cờ khu vực. Điều này càng đáng chú ý hơn khi trong những ngày qua đã xuất hiện các thông tin từ phía Mỹ cho rằng Nga đang hỗ trợ tình báo cho Iran về vị trí và di chuyển của binh sĩ, chiến hạm cũng như máy bay Mỹ trong khu vực. Một số nguồn tin am hiểu báo cáo tình báo Mỹ nói rằng phần lớn dữ liệu Nga chia sẻ cho Iran là ảnh chụp từ hệ thống vệ tinh do thám rất tinh vi của Moscow. Hiện chưa rõ Nga nhận lại điều gì để đổi lấy sự hỗ trợ đó, nhưng nếu thông tin này chính xác, đây sẽ là dấu hiệu đầu tiên cho thấy Nga không chỉ ủng hộ Iran về chính trị mà còn trực tiếp góp phần nâng cao năng lực tác chiến của Tehran.

Chính vì vậy, cuộc gọi Putin - Pezeshkian không đơn giản chỉ là một nghi thức ngoại giao. Nó có thể được hiểu như một lời khẳng định rằng Nga muốn giữ vai trò người chống lưng chiến lược cho Iran, hoặc ít nhất là không để Tehran rơi vào tình thế bị cô lập hoàn toàn trước sức ép quân sự từ Mỹ và Israel. Trong một cuộc chiến mà cán cân hỏa lực hiện giờ đang nghiêng mạnh về Washington và Tel Aviv, việc Moscow duy trì tiếp xúc với cấp lãnh đạo Iran là một tín hiệu mà phương Tây chắc chắn phải theo dõi rất kỹ.

Nga bị cáo buộc cung cấp tình báo cho Iran, chiến trường có nguy cơ quốc tế hóa sâu hơn

Một trong những diễn biến nhạy cảm nhất hiện nay là thông tin từ nhiều nguồn quen thuộc với báo cáo tình báo Mỹ cho rằng Nga đã cung cấp cho Iran thông tin về vị trí và chuyển động của lực lượng Mỹ, bao gồm binh sĩ, tàu chiến và máy bay. Theo các nguồn này, phần tình báo quan trọng mà Nga cung cấp cho Iran là hình ảnh từ mạng lưới vệ tinh do thám trên quỹ đạo của Moscow.

Nếu điều này phản ánh đúng thực tế, nó cho thấy chiến tranh Iran không còn là một cuộc đụng độ đơn thuần giữa Mỹ - Israel với Tehran nữa, mà đã trở thành một nút giao mới của cạnh tranh địa chính trị toàn cầu. Nga không cần đưa quân trực tiếp, không cần bắn một quả tên lửa nào, nhưng chỉ cần mở “ô tình báo” cho Iran cũng đủ làm thay đổi đáng kể khả năng sống sót, cơ động và phản ứng của lực lượng Iran trước các đòn đánh của Mỹ. Một cuộc chiến khi đã dính tới vệ tinh, tình báo chiến lược, vận tải năng lượng, thị trường dầu và cả các căn cứ NATO tại châu Âu thì rất khó còn là xung đột khu vực theo nghĩa hẹp.

Điều đáng nói là đến giờ cả Điện Kremlin lẫn đại sứ quán Nga tại Washington đều chưa đưa ra phản hồi rõ ràng công khai đối với cáo buộc này. Sự im lặng đó càng làm tăng thêm đồn đoán rằng Moscow đang giữ thế mập mờ chiến lược: không muốn công khai đối đầu với Mỹ, nhưng cũng không muốn để Iran bị đánh gục quá nhanh. Trong bàn cờ quyền lực, đôi khi một bức ảnh vệ tinh giá trị hơn cả một sư đoàn thiết giáp.

Trump họp với các tập đoàn quốc phòng, yêu cầu tăng vọt sản lượng vũ khí

Ở chiều ngược lại, Mỹ không che giấu việc đang chuẩn bị cho một cuộc chiến có thể kéo dài và tiêu tốn lượng lớn đạn dược, tên lửa cũng như vũ khí chính xác cao. Tổng thống Donald Trump cho biết sau cuộc gặp với các tập đoàn quốc phòng lớn tại Nhà Trắng, các nhà thầu quốc phòng đã đồng ý “tăng gấp bốn lần sản lượng” đối với một số loại vũ khí mà ông gọi là dòng vũ khí “Exquisite Class”. Ông nói quá trình mở rộng năng lực sản xuất thực tế đã được khởi động từ ba tháng trước, và nhiều nhà máy, dây chuyền vũ khí đã bắt đầu vào guồng. Trong số các công ty tham dự cuộc họp có những tên tuổi lớn như BAE Systems, Boeing, Honeywell Aerospace, L3Harris Missile Solutions, Lockheed Martin, Northrop Grumman và Raytheon. Trump cũng cho biết nhóm này sẽ họp lại sau hai tháng nữa.

Đây là một chỉ dấu rất quan trọng. Khi một chính quyền bắt đầu nói công khai về việc tăng tốc sản xuất vũ khí, điều đó cho thấy họ không còn nhìn cuộc chiến như một chiến dịch “đánh nhanh rút gọn” nữa. Bởi chiến tranh hiện đại không chỉ được quyết định bằng công nghệ hay hỏa lực ban đầu, mà còn bằng năng lực tái sản xuất đạn dược, tên lửa đánh chặn, hệ thống radar, linh kiện điện tử, động cơ nhiên liệu rắn và khả năng duy trì chuỗi cung ứng quốc phòng trong nhiều tuần, nhiều tháng. Chính Reuters trước đó cũng cho biết cuộc họp này nằm trong nỗ lực của chính quyền Trump nhằm buộc các nhà thầu quốc phòng ưu tiên mở rộng sản xuất sau khi các chiến dịch quân sự gần đây khiến kho dự trữ của Mỹ chịu áp lực ngày càng lớn.

Nói cách khác, Washington dường như hiểu rằng nếu cuộc chiến với Iran kéo dài, câu hỏi không chỉ là “ai ném bom mạnh hơn”, mà còn là “ai đủ sức duy trì nhịp độ chiến tranh lâu hơn”. Khi Nhà Trắng phải huy động cả dàn CEO quốc phòng lớn nhất nước Mỹ, đó là lúc nền kinh tế chiến tranh đã thấp thoáng hiện hình.

Mỹ - Tây Ban Nha căng thẳng vì hai căn cứ chiến lược ở Rota và Morón

Không chỉ mặt trận Trung Đông nóng lên, mà quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương cũng đang lộ ra các vết nứt rõ ràng. Căng thẳng giữa Mỹ và Tây Ban Nha bùng lên sau khi Thủ tướng Pedro Sánchez từ chối yêu cầu của Washington về việc sử dụng hai căn cứ quân sự trên lãnh thổ Tây Ban Nha trong chiến dịch chống Iran. Sánchez tuyên bố rất dứt khoát rằng lập trường của chính phủ Tây Ban Nha có thể tóm gọn trong bốn chữ: “Không với chiến tranh”. Ông cũng nhắc lại ký ức đắng đót về việc binh sĩ Tây Ban Nha từng tham gia cuộc xâm lược Iraq năm 2003.

Đáp lại, Trump đe dọa đình chỉ thương mại với Tây Ban Nha, cho rằng Madrid “chẳng có gì mà nước Mỹ cần”. Tuy nhiên, bất chấp lời qua tiếng lại, hai nước vốn có lịch sử hợp tác quân sự rất lâu dài. Hải quân Mỹ vận hành từ căn cứ hải quân Rota ở vịnh Cadiz, còn Không quân Mỹ hoạt động từ căn cứ Morón de la Frontera gần Seville. Hai cơ sở này đã giữ vai trò quan trọng trong hàng loạt chiến dịch quân sự của Mỹ, từ Chiến tranh Vùng Vịnh, chiến tranh Nam Tư, Afghanistan, Iraq cho tới nhiều chiến dịch ở Trung Đông trong những năm gần đây. Hiện diện của người Mỹ tại đó cũng không hề nhỏ: khoảng 6.000 người tại Rota, gồm quân nhân, dân sự và gia đình; còn tại Morón có khoảng 550 người Mỹ.

Vấn đề ở đây không chỉ là hai căn cứ. Nó phản ánh một câu hỏi lớn hơn: trong cuộc chiến với Iran, liệu Mỹ còn có thể mặc nhiên coi mọi đồng minh NATO đều sẽ xếp hàng phục vụ mục tiêu tác chiến của Washington hay không? Câu trả lời ngày càng không còn chắc chắn như trước.

UNIFIL trúng tên lửa ở Lebanon, hai lính Ghana nguy kịch

Một diễn biến đặc biệt nghiêm trọng là việc lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hiệp Quốc tại Lebanon cũng đã bị cuốn vào vòng lửa đạn. Quân đội Ghana cho biết hai binh sĩ của họ đang phục vụ trong phái bộ UNIFIL đã bị thương rất nặng sau khi vị trí đóng quân ở miền nam Lebanon trúng hai đợt tấn công bằng tên lửa chỉ trong chưa đầy 10 phút vào tối thứ Sáu. Ngoài hai người bị thương nặng, còn một binh sĩ khác bị chấn thương tâm lý; khu nhà ăn sĩ quan cũng bị trúng đạn và cháy rụi hoàn toàn. Ghana đã gửi khiếu nại chính thức lên trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York.

UNIFIL sau đó xác nhận có ba lính gìn giữ hòa bình bị thương trong căn cứ tại Al Qawzah, tây nam Lebanon. Người bị thương nặng nhất đã được chuyển đến bệnh viện ở Beirut, còn hai người kia được điều trị tại cơ sở y tế của UNIFIL. Phái bộ này cho biết sẽ mở điều tra về hoàn cảnh vụ việc, đồng thời nhấn mạnh rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào lính gìn giữ hòa bình của UNIFIL đều là vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo quốc tế và Nghị quyết 1701 của Hội đồng Bảo an, thậm chí có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Chi tiết đáng sợ nằm ở chỗ không bên nào lập tức nhận trách nhiệm. Ghana chỉ nói đây là hậu quả của các cuộc giao tranh đang diễn ra giữa quân đội Israel và Hezbollah. Nhưng dù tên lửa đến từ bên nào, việc lực lượng LHQ bị thương giữa chiến tuyến cho thấy Lebanon đang tiến rất nhanh tới trạng thái hỗn loạn khó kiểm soát. Một khi cả lính mũ nồi xanh cũng không còn vùng an toàn, thì dân thường lại càng mong manh như lá giữa gió lốc.

Israel đánh hơn 500 mục tiêu tại Lebanon, Beirut và miền Nam rung chuyển

Cuộc chiến đã lan mạnh sang Lebanon. Quân đội Israel nói họ đã tiến hành hơn 500 đòn đánh tại Lebanon kể từ khi chiến tranh bùng nổ, trong đó có các đợt không kích nhắm vào khu Dahieh ở nam Beirut, nơi Israel coi là thành trì của Hezbollah. Theo tuyên bố của Israel, các mục tiêu bị đánh bao gồm trung tâm chỉ huy của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, các trung tâm điều hành của hải quân Hezbollah, đơn vị tài chính, hội đồng tác chiến, kho vũ khí, bệ phóng tên lửa và nhiều cơ sở khác. Israel nói đã thực hiện hơn 500 vụ tấn công tại Lebanon, còn các cơ quan Lebanon cho biết ít nhất 217 người đã thiệt mạng và 798 người bị thương.

Không chỉ thương vong tăng cao, làn sóng di tản cũng bùng nổ. Israel yêu cầu cư dân sống ở phía nam sông Litani phải rời đi, đồng thời phát cảnh báo sơ tán tại nhiều khu vực lớn của Beirut. Chính quyền Lebanon cho biết đã có hơn 109.000 người phải vào các nơi trú ẩn tập trung. Trong khi đó, Hội đồng Tị nạn Na Uy ước tính con số người phải rời nhà có thể lên đến gần nửa triệu, bởi theo kinh nghiệm ở Lebanon chỉ khoảng 20 - 25% người di tản vào ở trong các khu trú ẩn chính thức của chính phủ, số còn lại tự tìm chỗ nương náu với người thân hoặc cộng đồng.

Ở một vùng đất vốn đã mệt mỏi vì khủng hoảng kinh tế, chính trị và những vết thương từ các cuộc chiến trước, nay lại thêm mưa bom bão đạn. Người Lebanon đang một lần nữa bị đẩy vào cảnh “trên trời bom rơi, dưới đất người chạy”, mà chưa ai dám nói khi nào mới là điểm dừng.

Iran mở rộng phản công sang Iraq Kurdistan, cảnh báo người Kurd và lực lượng đối lập

Bên cạnh Lebanon, miền bắc Iraq cũng trở thành một trận địa mới. Một căn cứ của nhóm vũ trang người Kurd PAK gần Erbil đã bị tấn công bằng hai drone và hai tên lửa, khiến bốn thành viên lực lượng an ninh bị thương. Đại diện nhóm này nói không thể xác nhận chắc chắn đòn đánh xuất phát từ đâu, nhưng thừa nhận rằng các vụ tên lửa thường đến từ bên trong Iran, còn drone đôi khi được phóng bởi các phe thân Iran trên đất Iraq.

Trước đó, Iran đã cảnh báo vùng Kurdistan của Iraq rằng nếu bất kỳ nhóm người Kurd gốc Iran nào dùng lãnh thổ này để xâm nhập vào Iran, thì toàn bộ cơ sở của khu vực Kurdistan sẽ bị nhắm làm mục tiêu. Theo truyền thông nhà nước Iran, hội đồng quốc phòng nước này còn tuyên bố chỉ mới nhắm tới các căn cứ của Mỹ, Israel và các nhóm ly khai trong khu vực, đồng thời đe dọa sẽ chấm dứt sự hỗ trợ từng dành cho Kurdistan Iraq trong những thời điểm khó khăn như khi bị IS tấn công.

Diễn biến này đặc biệt nguy hiểm bởi nó cho thấy Tehran không còn chỉ đối đầu trực tiếp với Mỹ và Israel, mà đang mở mặt trận ngăn chặn nguy cơ nổi dậy nội địa và chống các nhóm sắc tộc đối lập ở vành đai biên giới. Khi chiến tranh vượt ra khỏi biên giới quốc gia và lan vào các không gian dân tộc, giáo phái, ủy nhiệm, thì khả năng kiểm soát leo thang sẽ càng khó hơn rất nhiều.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc cảnh báo chiến tranh có thể vượt khỏi tầm kiểm soát

Giữa lúc chiến sự dồn dập, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres đã lên tiếng kêu gọi “những cuộc đàm phán ngoại giao nghiêm túc”, đồng thời cảnh báo rằng tình hình hiện nay “có thể vượt khỏi tầm kiểm soát của bất kỳ ai”. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công phi pháp trong khu vực Trung Đông và cả bên ngoài khu vực đang gây đau khổ khủng khiếp cho dân thường, đồng thời tạo ra rủi ro nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu, đặc biệt là đối với những người dễ bị tổn thương nhất.

Lời cảnh báo ấy không hề mang tính xã giao. Nó phản ánh đúng thực tế rằng đây không còn là một cuộc đọ sức chỉ tính bằng số lượng căn cứ bị phá hủy hay số thủ lĩnh bị tiêu diệt. Cái đáng sợ hơn là hiệu ứng dây chuyền: dân thường chết chóc, làn sóng tị nạn tăng lên, giá dầu dựng đứng, vận tải biển tắc nghẽn, hàng không bị gián đoạn, kinh tế châu Âu bị đe dọa, còn các nước vùng Vịnh thì đứng trước nguy cơ vừa bị kéo vào chiến tranh vừa bị bóp nghẹt bởi chính cơn sốt năng lượng.

Khủng hoảng năng lượng toàn cầu: dầu vượt 91 USD, Hormuz trở thành nút thắt sinh tử

Một trong những hệ quả rõ nhất của cuộc chiến là cú sốc năng lượng. Giá dầu Mỹ đã vọt lên trên 91 USD/thùng trong phiên giao dịch trong ngày, mức cao nhất kể từ tháng 10/2023, sau khi tăng thêm khoảng 12% trong ngày. Brent, giá dầu chuẩn quốc tế, cũng lên quanh 92,50 USD/thùng. Chỉ trong tuần này, dầu Mỹ đã tăng khoảng 36%, và tính từ đầu năm đến nay đã tăng khoảng 50%. Các chuyên gia năng lượng cảnh báo nếu eo biển Hormuz không sớm mở lại an toàn cho tàu chở dầu, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD, thậm chí tiến tới mức 150 USD/thùng trong vài tuần tới.

Hormuz là yết hầu của năng lượng toàn cầu, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô thế giới. Khi tuyến vận tải này gần như bị đóng băng trên thực tế, cả chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị bóp nghẹt. Các tàu chở dầu ngại đi qua vì sợ drone và tên lửa Iran; hai hãng vận tải biển lớn là Maersk và Hapag-Lloyd đã dừng nhận một số tuyến hàng liên quan đến vùng Vịnh; còn các bồn chứa dầu trong khu vực vùng Vịnh thì đang đầy dần lên vì xuất khẩu đình trệ. Các nhà phân tích của Rystad Energy cảnh báo Saudi Arabia, vốn lâu nay được coi là “tấm đệm sốc” của dầu mỏ vùng Vịnh, có thể phải giảm sản lượng trong vòng một tuần nếu tình hình kéo dài. J.P. Morgan cũng ước tính cứ mỗi khi sản lượng giảm 1 triệu thùng/ngày, giá dầu chuẩn có thể tăng thêm khoảng 4 USD.

QatarEnergy đã phải ngừng sản xuất LNG tại Ras Laffan sau một cuộc tấn công của Iran, và Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi nói với Financial Times rằng nếu thương thuyền vẫn không thể đi qua Hormuz, giá dầu có thể chạm 150 USD/thùng trong hai đến ba tuần. Ông cũng cho biết ngay cả khi chiến tranh chấm dứt lập tức, Qatar cũng cần “từ vài tuần tới vài tháng” để đưa hoạt động LNG trở lại bình thường. Qatar hiện chiếm khoảng 20% xuất khẩu LNG toàn cầu, nên bất kỳ gián đoạn nào ở đây cũng lập tức dội sóng sang châu Âu và châu Á.

Nhìn rộng ra, điều này giải thích vì sao cuộc chiến Iran không chỉ là chuyện bom đạn. Nó là câu chuyện của xăng xe, lạm phát, hóa đơn điện, giá hàng hóa, chuỗi logistic và cả tâm lý hoảng loạn của thị trường tài chính.

Giá xăng Mỹ tăng cao nhất trong cả hai nhiệm kỳ Trump

Tại Mỹ, giá xăng bán lẻ bình quân toàn quốc theo số liệu AAA đã lên 3,32 USD/gallon, cao nhất trong cả hai nhiệm kỳ của Donald Trump. Mức này vượt cả đỉnh 3,27 USD/gallon từng ghi nhận ngày 4/4/2025. Một số nhà phân tích dự báo nếu chiến tranh không hạ nhiệt và Hormuz chưa được khai thông, giá xăng bình quân có thể sớm lên 3,50 USD/gallon đầu tuần tới, rồi tiến tới 3,90 USD/gallon trong tuần sau.

Trump cố gắng trấn an dư luận, nói rằng giá xăng chỉ tăng trong “ngắn hạn”, sẽ “giảm rất nhanh”, và ông đã “tìm ra cách xử lý” vấn đề Hormuz. Nhưng ngay cả trong bộ máy của ông cũng lộ ra sự lo ngại thật sự. Một quan chức cấp cao thừa nhận chưa có thời gian biểu cụ thể cho kế hoạch hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, vì hiện tại quân đội Mỹ vẫn phải tập trung triệt hạ năng lực tấn công của Iran trước đã. Chính quyền cũng đang tính thêm nhiều biện pháp ngắn hạn để giải phóng nguồn cung toàn cầu. Nói cách khác, Nhà Trắng có thể nói cứng với truyền thông, nhưng thị trường thì không chờ đợi lời trấn an.

Mỹ tổ chức các chuyến bay đưa công dân rời Trung Đông, hàng chục phần trăm từ chối đi

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết nhiều chuyến bay thuê bao đã đưa “hàng trăm” công dân Mỹ từ Trung Đông trở về, với các chuyến tiếp theo sẽ tiếp tục được tổ chức trong những ngày tới nếu điều kiện an ninh cho phép. Một quan chức nói lực lượng đặc nhiệm của Bộ Ngoại giao đã trực tiếp hỗ trợ gần 13.000 công dân Mỹ ở nước ngoài bằng tư vấn an ninh và hỗ trợ đi lại. Các chuyến bay được bố trí từ Israel, Qatar, Saudi Arabia và UAE. Tuy nhiên, cũng có tới 30 - 40% công dân Mỹ từ chối lên chuyến bay do Bộ Ngoại giao thu xếp, phần vì đã tự rời khu vực, phần vì chọn phương án di chuyển khác.

Chi tiết này cho thấy chiến tranh đã đi đến mức buộc Washington phải tổ chức sơ tán công dân trên quy mô đáng kể, nhưng đồng thời mạng lưới giao thông thương mại vẫn chưa tê liệt hoàn toàn. Nói cách khác, khu vực đang ở trạng thái rất bất ổn, nhưng chưa phải đóng sập mọi cánh cửa.

Anh tăng cường hiện diện quân sự tại Cyprus và Qatar

Vương quốc Anh cũng đang tăng hiện diện quân sự để phòng thủ chứ không chính thức tham gia tấn công Iran. Bộ Quốc phòng Anh cho biết các trực thăng có năng lực chống drone đã bắt đầu tới Cyprus. Sau vụ một căn cứ quân sự ở Cyprus bị tấn công, Thủ tướng Keir Starmer đã tuyên bố điều tàu chiến HMS Dragon và trực thăng Wildcat đến khu vực. Đồng thời, bốn chiến đấu cơ Typhoon bổ sung cũng dự kiến tới Qatar trong đêm. Bộ Quốc phòng Anh nói các máy bay của nước này đã tiến hành tuần tra phòng thủ trên không phận Qatar, Jordan và Đông Địa Trung Hải. Starmer nhiều lần khẳng định Anh sẽ không tham gia cùng Mỹ và Israel trong các hoạt động tấn công nhằm vào Iran.

Điều đó cho thấy ngay cả những đồng minh gần gũi nhất của Washington cũng đang chọn lối đi rất thận trọng: bảo vệ căn cứ, bảo vệ công dân, bảo vệ hạ tầng chiến lược, nhưng không muốn chính thức dấn sâu vào một cuộc chiến chưa nhìn thấy lối ra.

Các nước châu Âu muốn ngoại giao, nhưng vẫn phối hợp quân sự chặt chẽ

Lãnh đạo Anh, Pháp, Đức và Italy đã điện đàm, nhấn mạnh rằng họ “gắn bó chặt chẽ với con đường ngoại giao”, đồng thời cho rằng cần duy trì “ngoại giao tích cực và phối hợp quân sự chặt chẽ” trong những giờ và những ngày tới. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh báo sự sụp đổ của nhà nước Iran hoặc các cuộc chiến ủy nhiệm trên đất Iran có thể gây hậu quả sâu rộng đối với châu Âu, từ an ninh, nguồn cung năng lượng cho tới di cư. Ông cũng nói về lâu dài, trừng phạt có thể được dỡ bỏ và viện trợ có thể được cung cấp, nhưng chỉ khi Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, đồng thời duy trì trật tự công cộng và kinh tế.

Nói cách khác, châu Âu đang đứng giữa hai nỗi lo: một bên là không muốn Iran thắng thế hay thoát hoàn toàn khỏi kiềm chế, bên kia là sợ một cuộc sụp đổ hỗn loạn của Iran sẽ ném thêm một cơn địa chấn di cư, khủng bố, năng lượng và bất ổn vào chính lục địa già.

Các nước vùng Vịnh nói không muốn chiến tranh, nhưng đang bị kéo dần vào cuộc

Trong những ngày qua, nhiều tiếng nói từ vùng Vịnh lặp lại một thông điệp chung: “Đây không phải cuộc chiến của chúng tôi.” Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy họ ngày càng bị kéo gần hơn tới vòng xoáy xung đột. Saudi Arabia, UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait đều đã phải đối mặt với tên lửa, drone hoặc mảnh vỡ đánh chặn rơi xuống lãnh thổ của mình. Các tuyên bố chính thức của họ nhấn mạnh rằng họ không cho Mỹ sử dụng không phận hay lãnh thổ để tấn công Iran, nhưng đồng thời cũng khẳng định có quyền đáp trả nếu tiếp tục bị tấn công.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố các đồng minh Arab vùng Vịnh nay đã sẵn sàng đóng vai trò “tấn công hơn”, kể cả cho Mỹ thêm quyền sử dụng căn cứ và không phận. Nhưng cho tới nay, phía các nước vùng Vịnh chưa công khai xác nhận họ đã đổi hẳn lập trường. UAE trước đó còn nói rõ rằng nước này chưa quyết định thay đổi thế phòng thủ. Chính sự nhập nhằng ấy phản ánh nỗi khó của các chế độ Arab: họ sợ Iran, cần lá chắn Mỹ, nhưng cũng không muốn bị dân chúng xem là đứng về phía Israel để đánh một quốc gia Hồi giáo khác.

Đúng như một nguồn tin khu vực nói họ đang bị kẹt giữa những “chương trình nghị sự tận thế” của Israel và Iran. Một bên không muốn bỏ cơ hội đánh gục Hezbollah và làm suy sụp Iran; bên kia muốn chứng minh rằng nếu bị ép vào chân tường, họ có thể đốt cháy cả khu vực.

Tehran vẫn cố chứng minh họ chưa gục ngã

Dù bị không kích mạnh, chính quyền Iran vẫn đang nỗ lực thể hiện rằng bộ máy nhà nước chưa sụp. Hàng ngàn người ủng hộ chế độ đã tập trung tại Tehran sau lễ cầu nguyện thứ Sáu để bày tỏ phẫn nộ với chiến dịch ném bom Mỹ - Israel và tưởng niệm lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei. Dĩ nhiên, như CNN lưu ý, đây chỉ là một lát cắt nhỏ của xã hội Iran, bởi thành phần đi lễ và xuống đường thường là những người bảo thủ, ủng hộ chính quyền. Nhưng sự hiện diện đông đảo ấy vẫn mang giá trị biểu tượng: chế độ còn khả năng huy động quần chúng, còn khả năng trình diễn tính chính danh, và chưa hề tan rã như những lời lạc quan từ phía đối thủ.

Cùng lúc đó, các phóng viên có mặt tại Tehran nói họ chứng kiến những đợt không kích dữ dội ngay trước rạng sáng, thấy các cột khói đen bốc lên từ nhiều nơi trong thành phố, nhưng cũng không ghi nhận dấu hiệu hoảng loạn toàn diện: cửa hàng vẫn mở, hàng hóa còn đủ, xăng chưa xuất hiện cảnh xếp hàng kéo dài. Điều này nói lên một thực tế phức tạp: Iran đang trúng đòn rất nặng, song chưa rơi vào trạng thái tan vỡ tức thời.

Khủng hoảng nhân đạo đang hình thành từ Tehran tới Beirut

UNHCR cảnh báo một cuộc khủng hoảng nhân đạo “đáng lo ngại” đang xuất hiện trên toàn Trung Đông. Cơ quan này cho biết giới chức Iran ước tính hơn 100.000 người có thể đã rời Tehran chỉ trong hai ngày đầu của chiến tranh, và đó có thể còn là con số thấp hơn thực tế. Ở Lebanon, hàng chục nghìn người đang phải đi sơ tán, với khoảng 96.000 người ở trong hơn 440 nơi trú ẩn tập thể theo ước tính của UNHCR. Cơ quan này cũng đặc biệt lo ngại cho khoảng 1,65 triệu người tị nạn Afghanistan còn ở Iran, cũng như hàng chục nghìn người Syria đang từ Lebanon quay trở lại Syria trong tình cảnh không có nơi nào thực sự an toàn. UNHCR nói họ đã coi đây là một tình trạng khẩn cấp nhân đạo lớn và đang tăng cường ứng phó, nhưng cần sự hỗ trợ toàn cầu.

Trong chiến tranh, có những con số tưởng chừng khô lạnh nhưng lại là tiếng thở dài dài nhất. Một trăm ngàn người rời Tehran. Gần nửa triệu người Lebanon có thể phải bỏ nhà. Hàng triệu người tị nạn và lao động xa xứ không biết mai đi đâu, về đâu. Đó mới chính là cái giá kéo dài nhất của bom đạn.

Bức tranh tổng thể: chiến tranh đã vượt khỏi khuôn khổ một cuộc không kích giới hạn

Khi ghép tất cả các mảnh lại với nhau, có thể thấy cuộc chiến hiện nay đã vượt xa khuôn khổ của một chiến dịch không kích trừng phạt đơn thuần. Nga bắt đầu được nhắc tới như một nguồn hỗ trợ tình báo cho Iran. Mỹ phải tăng tốc công nghiệp quốc phòng. Israel mở rộng đòn đánh sang Lebanon với cường độ lớn. Lực lượng LHQ bị thương. Vùng Kurdistan Iraq bị oanh kích. Tây Ban Nha công khai chống Mỹ về việc dùng căn cứ. Anh tăng hiện diện phòng thủ. Châu Âu vừa muốn giữ ngoại giao vừa phải chuẩn bị cho hệ lụy an ninh, năng lượng và di cư. Các nước vùng Vịnh thì nói không muốn chiến tranh nhưng lại đang hứng tên lửa và phải tính chuyện tự vệ. Trong khi đó, giá dầu, giá xăng và chuỗi vận tải biển toàn cầu đều rung chuyển.