Bang British Columbia ở Canada cho biết bắt đầu từ năm nay họ sẽ chuyển qua sử dụng cố định theo giờ DST (Daylight saving time) chứ không còn cho chỉnh giờ lên xuống +/-1 tiếng theo mùa như trước đây. Điều này được cho là sẽ giúp cải thiện tốt cho sức khỏe người dân, giảm sự ảnh hưởng lên giờ giấc sinh hoạt và phát triển kinh tế.

Việc sử dụng cố định giờ DST đã được bắt đầu từ Chủ Nhật vừa rồi (ngày 8/3/2026), khi đồng hồ được điều chỉnh sớm lên 1 tiếng, và cũng là lần chỉnh giờ cuối cùng của bang British Columbia, nếu như mọi năm đến mùa Đông thì đồng hồ sẽ được chỉnh lùi lại 1 tiếng, dự kiến năm nay là rơi vào ngày 1/11, thì đến thời điểm đó đồng hồ vẫn cứ giữ nguyên, không cho chỉnh lùi giờ nữa.

Nhiều quốc gia phương Tây trong đó có Hoa Kỳ và Canada thường cho chỉnh đồng hồ +1 tiếng vào mùa Xuân và -1 tiếng khi mùa Đông đến. Khi mùa Xuân và Hè đến, thời gian ban ngày sẽ dài hơn ban đêm nên họ thường chỉnh lại đồng hồ đi sớm hơn 1 tiếng, ngược lại khi Đông đến thì chỉnh đồng hồ lùi lại 1 tiếng để cho bù trừ.

British Columbia giải thích việc không chỉnh giờ theo mùa nữa như sau: Một cuộc khảo sát được thực hiện vào mùa Hè năm 2019 với 223,000 người tham gia, cho thấy có đến 93% người dân ủng hộ việc sử dụng cố định giờ DST, không cần chỉnh giờ +/-1 theo mùa nữa. Tương tự, 90% các ngành nghề đều ủng hộ việc sử dụng giờ cố định, không cần chỉnh sửa.
Bằng chứng cho thấy là:
- Giúp cho giấc ngủ, lịch học và lịch sinh hoạt hàng ngày không bị gián đoạn.
- Buổi tối mùa Đông sẽ dài hơn, các gia đình có nhiều thời gian quây quần bên nhau hơn, kích thích vui chơi ngoài trời và tiêu dùng.
- Giảm gánh nặng cho các doanh nghiệp khi không cần phải chỉnh giờ lại theo mùa.
- Bảo đảm tính thống nhất trong hoạt động của ngành vận tải và kỹ nghệ (có rất nhiều quốc gia khác cũng không cho chỉnh giờ).

Theo gov.bc.ca

Trong khi Bộ trưởng An ninh Nội địa (DHS) bà Kristi Noem sắp rời khỏi vị trí cấp nội các của mình, Thượng nghị sĩ Thom Tillis (CH-Bắc Carolina) cũng muốn Phó Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Stephen Miller hãy từ chức ngay và rời khỏi vòng thân cận của Tổng thống Trump.

Ông Tillis đã nói với Jake Tapper của CNN trên chương trình "State of the Union" hôm Chủ nhật cho rằng Miller, một cố vấn lâu năm của Trump từ chiến dịch tranh cử tổng thống đầu tiên của ông, "không có đủ năng lực cần có" và "đã liên tục gây ra những điều đáng xấu hổ cho chính quyền".

Khi người dẫn chương trình Tapper hỏi liệu rằng ông Tillis có nghĩ rằng Miller nên bị cho bãi nhiệm hay không, thượng nghị sĩ sắp nghỉ hưu đã trả lời ngay, "Ồ, tất nhiên là tôi đã nghĩ như vậy"

"Stephen không chỉ thực sự muốn vẽ lên một bức tranh. Ông ta không quan tâm đến nội dung. Ông ta chỉ quan tâm nhiều hơn đến phần hình thức", nghị sĩ Tillis có nói thêm sau đó.

"Nhưng tôi cũng nghĩ rằng ông ta có ảnh hưởng quá lớn đến các hoạt động của Nội các", theo lời ông Tillis. "Và tôi tin rằng chúng ta có những thành viên khác trong Nội các có đủ năng lực, nhưng đôi khi họ lại làm việc ít hơn những gì mà họ muốn vì sự chỉ đạo và ảnh hưởng quá lớn của ông này".

Thượng nghị sĩ Cộng Hòa tiểu bang Bắc Carolina trước đây đã chỉ trích cả ông Miller và bà Noem vì dám cho rằng Renee Good và Alex Pretti, hai công dân Mỹ, đã có hành động bất hợp pháp khi bị các nhân viên nhập cư liên bang bắn chết ở Minneapolis hồi đầu năm nay.

Giờ đây, khi Thượng nghị sĩ Markwayne Mullin (CH-Oklahoma) chuẩn bị cho phiên điều trần xác nhận để thay thế bà Noem đứng đầu Bộ An ninh Nội địa (DHS), ông Tillis tin rằng người đồng nghiệp của ông tại Thượng viện sẽ giữ tính cách độc lập hơn và dựa trên số liệu trong việc thực hiện chương trình cho trục xuất di dân lậu của ông Trump. Ông Tillis đã đặc biệt chỉ trích Miller vì đã thúc đẩy việc tăng cường việc bắt giữ người nhập cư theo chỉ tiêu là 3,000 người/ngày.

"Ông Mullin sẽ tận dụng các nguồn lực để thực thi pháp luật, chuyên môn, những người như đặc phái viên biên giới Tòa Bạch Ốc Tom Homan để thực hiện đúng mọi nhiệm vụ được giao", thượng nghị sĩ Tillis nói về ông Mullin. “Và nếu ông ta không làm được việc, chúng tôi sẽ buộc ông ấy phải gánh chịu mọi trách nhiệm".

"Nhưng tôi rất tin tưởng vào người bạn đồng nghiệp của mình, và tôi mong chờ ông ta sẽ kiểm soát được bộ phận này", thượng nghị sĩ sắp nghỉ hưu có nói thêm.

** Đọc thêm ở đây:
- https://thehill.com/homenews/senate/...ler-criticism/

Ngày 4/8/2020, một vụ nổ khổng lồ xảy ra tại cảng Beirut, Lebanon khi 2.750 tấn ammonium nitrate phát nổ sau nhiều năm bị lưu trữ sai quy định. Vụ nổ tạo ra sóng xung kích khổng lồ, phá hủy phần lớn thủ đô Beirut, khiến hơn 7.000 người bị thương và hàng trăm người thiệt mạng. Video này sẽ phân tích chi tiết nguyên nhân, diễn biến và hậu quả của thảm họa Beirut – một trong những vụ nổ phi hạt nhân lớn nhất trong lịch sử.

Rạng sáng Chủ Nhật, ngày 29/3/2026, khi kim đồng hồ vừa chạm mốc 2 giờ, người dân Đức lại quen thuộc với khoảnh khắc “nhảy cóc” lên 3 giờ sáng. Một giờ đồng hồ bỗng dưng biến mất – và giấc ngủ cũng theo đó mà ngắn lại.

Sự chuyển đổi sang giờ mùa hè không chỉ là thay đổi con số trên đồng hồ, mà còn là một cú “điều chỉnh” bất ngờ đối với cơ thể. Nhiều người thức dậy với cảm giác mệt mỏi, uể oải, đầu óc chậm nhịp hơn thường lệ. Không ít người ví von đây như một chuyến bay xuyên múi giờ… nhưng lại diễn ra ngay trong chính nơi mình sống.

Khi thói quen bị xáo trộn

Cơ thể con người vốn hoạt động theo một “đồng hồ sinh học” ổn định. Vì vậy, chỉ một thay đổi nhỏ về thời gian cũng đủ khiến nhịp sinh hoạt bị đảo lộn. Những ngày đầu sau khi đổi giờ, việc khó tập trung hay cảm giác thiếu năng lượng là điều dễ hiểu.

Đối với cộng đồng người Việt tại Đức, điều này càng rõ rệt hơn khi vừa phải thích nghi với môi trường sống, vừa phải “làm quen lại” với thời gian mới mỗi năm hai lần.

Câu chuyện tranh luận chưa có hồi kết

Việc đổi giờ theo mùa không phải là điều mới mẻ. Nó đã tồn tại trong nhiều thập kỷ tại Đức và các nước châu Âu, với mục tiêu ban đầu là tiết kiệm năng lượng bằng cách tận dụng ánh sáng tự nhiên.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của biện pháp này vẫn còn gây nhiều tranh cãi. Dù Liên minh châu Âu từng ghi nhận sự ủng hộ của đa số người dân trong việc chấm dứt đổi giờ (qua cuộc bỏ phiếu năm 2019), các quốc gia thành viên vẫn chưa thể thống nhất lựa chọn giữ nguyên giờ mùa hè hay mùa đông.

Kết quả là, việc đổi giờ vẫn tiếp tục – như một thói quen chưa thể dừng lại.

Hai góc nhìn trái chiều

Với một số người, giờ mùa hè mang lại cảm giác tích cực: buổi tối kéo dài hơn, ánh nắng ở lại lâu hơn, và sau một ngày làm việc, họ vẫn còn thời gian tận hưởng cuộc sống ngoài trời.

Nhưng với nhiều người khác, cái giá phải trả lại không hề nhỏ. Giấc ngủ bị ảnh hưởng, trẻ em khó đi ngủ khi trời vẫn sáng, và cơ thể cần thời gian để thích nghi. Những thói quen như uống thêm cà phê để chống buồn ngủ cũng khiến người ta đặt câu hỏi: liệu việc đổi giờ có thực sự tiết kiệm năng lượng như mục tiêu ban đầu?

Một vòng lặp quen thuộc mỗi năm

Dù ủng hộ hay phản đối, thực tế là mỗi năm người dân vẫn phải trải qua hai lần điều chỉnh đồng hồ – và cả cơ thể. Câu chuyện về giờ mùa hè vì thế vẫn chưa có hồi kết, khi các nhà lập pháp còn đang cân nhắc giữa lợi ích và hệ lụy.

Cho đến khi có quyết định cuối cùng, “đêm mất ngủ hợp pháp” vẫn sẽ quay trở lại, như một phần quen thuộc nhưng không hẳn dễ chịu của cuộc sống hiện đại.

Cuộc chiến Mỹ - Israel - Iran đang trượt rất nhanh từ một chiến dịch quân sự có giới hạn sang trạng thái hỗn loạn khu vực, nơi từng phát ngôn, từng đợt không kích, từng quả drone và từng lời đe dọa đều có thể kéo thêm một quốc gia khác vào vòng xoáy lửa đạn. Diễn biến mới nhất trong ngày 8/3/2026 cho thấy bức tranh chiến trường không còn gói gọn trong biên giới Iran hay Israel nữa, mà đã lan ra Beirut, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, UAE, Iraq và cả bầu không khí chính trị nội bộ ở Washington lẫn Tehran. Từ những tiếng nổ rung chuyển thủ đô Iran, các đợt đánh chặn drone trên bầu trời vùng Vịnh, cho tới lễ đón linh cữu 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng ở Kuwait, tất cả đang báo hiệu một giai đoạn leo thang nguy hiểm hơn rất nhiều.

Tín hiệu rối loạn từ thượng tầng Iran sau cái chết của Khamenei

Điều đáng chú ý nhất lúc này không chỉ là bom đạn, mà là những tín hiệu trái ngược phát ra từ chính bộ máy quyền lực Iran sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Một mặt, Tổng thống Masoud Pezeshkian phát đi thông điệp mang tính xoa dịu, lên tiếng xin lỗi các nước láng giềng vùng Vịnh vì các đợt drone và tên lửa nhằm vào những mục tiêu có liên hệ với Mỹ trong khu vực, đồng thời ám chỉ rằng Iran sẽ ngừng tấn công các nước láng giềng nếu bản thân Iran không còn bị đánh tiếp. Nhưng chỉ ít giờ sau, văn phòng của ông lại phải “đính chính”, nhấn mạnh rằng ý của Tehran là: chỉ khi nào các nước trong khu vực không hợp tác với chiến dịch của Mỹ nhằm vào Iran, thì Iran mới không tấn công họ. Nói cách khác, lời xin lỗi chưa kịp làm dịu tình hình thì lời giải thích tiếp theo lại mở ra một cánh cửa đe dọa mới.

Sự nhập nhằng ấy càng lộ rõ hơn khi Ali Larijani, nhân vật an ninh hàng đầu của Iran, lên truyền hình nhà nước tuyên bố thẳng rằng Donald Trump “phải trả giá” cho cuộc chiến này. Larijani cho rằng Trump đã mắc một “tính toán sai lầm mang tính quốc tế”, tưởng có thể áp dụng “mô hình Venezuela” lên Iran, nhưng giờ lại sa lầy trong một thế bế tắc chiến lược. Theo ông, việc giết hại ban lãnh đạo Iran và hơn một ngàn người Iran sẽ không thể không bị trả đũa, và Tehran sẽ không lùi bước cho tới khi “kẻ xâm lược” bị trừng phạt. Đây không còn là thứ ngôn ngữ ngoại giao vòng vo, mà là lời đe dọa chính trị - quân sự trực diện nhằm vào tổng thống Mỹ.

Chưa dừng ở đó, truyền thông nhà nước Iran còn cho biết một lãnh tụ tối cao mới có thể được lựa chọn trong vòng 24 giờ tới. Theo Fars, một thành viên của Hội đồng Chuyên gia nói rằng 88 giáo sĩ cấp cao đang “nóng lòng chờ đợi” điều kiện để họp chọn người kế nhiệm. Việc Iran phải gấp rút tính chuyện thay lãnh tụ trong lúc thủ đô liên tục trúng bom cho thấy hệ thống quyền lực của Cộng hòa Hồi giáo đang bị đặt dưới sức ép chưa từng có. Trên bề mặt, Tehran muốn thể hiện rằng guồng máy vẫn vận hành; nhưng bên dưới, các phát tín hiệu trái chiều từ tổng thống, văn phòng tổng thống và giới an ninh cho thấy có thể đang tồn tại những rạn nứt hoặc ít nhất là sự thiếu thống nhất trong cách phản ứng với cuộc chiến.

Tehran rung chuyển, Israel mở pha đánh mới vào hạ tầng năng lượng Iran

Trong khi chính trường Iran phát đi những tín hiệu chao đảo, chiến trường trên thực địa cũng bước sang một nấc thang mới. Tối thứ Bảy theo giờ địa phương, ghi nhận hàng loạt tiếng nổ lớn vang lên ở Tehran đúng lúc Lực lượng Phòng vệ Israel thông báo mở một “làn sóng không kích” mới vào thủ đô Iran. Hãng Fars của Iran nói rằng Mỹ và Israel đã nhắm vào một nhà máy lọc dầu ở phía nam Tehran. Các nhóm phóng viên nghe thấy các đợt nổ kéo dài khoảng một giờ, dồn dập ở phía đông, phía nam và tây bắc thành phố, trong khi một đám cháy lớn bùng lên tại khu vực có các cơ sở dầu khí, làm sáng rực cả bầu trời đêm.

Một nguồn tin Israel nói rằng Tel Aviv đã bắt đầu đánh vào các kho chứa dầu ở Iran như một phần của giai đoạn tiếp theo của chiến dịch. Phía quân đội Israel nói họ đã nhắm vào các cơ sở nhiên liệu ở Tehran, nơi phân phối nhiên liệu cho nhiều đối tượng sử dụng, trong đó có cả các thực thể quân sự Iran. Theo cách diễn đạt của Israel, đây là “một bước bổ sung nhằm đào sâu thiệt hại vào hạ tầng quân sự của chế độ Iran”. Nếu trước đó chiến dịch chủ yếu xoáy vào radar, căn cứ tên lửa, hạ tầng phòng không và các cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân, thì việc chuyển sang các điểm chứa và phân phối nhiên liệu cho thấy Israel đang đánh vào khả năng duy trì chiến tranh lâu dài của Tehran.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng công khai xác nhận đường lối leo thang này. Ông tuyên bố Israel sẽ tiếp tục đánh Iran “và Israel và Mỹ đã giành “gần như hoàn toàn quyền kiểm soát bầu trời Iran”, và phía Israel còn “nhiều mục tiêu, nhiều bất ngờ” chưa tung ra. Netanyahu còn nói chiến dịch chung với Mỹ sẽ tạo ra các điều kiện để người dân Iran “tự nắm lấy vận mệnh”, tức ngầm thừa nhận mục tiêu không chỉ là làm suy yếu quân sự, mà còn hướng tới làm rung chuyển chính thể ở Tehran.

Beirut trúng đòn ngay giữa trung tâm: mặt trận Lebanon nóng rực

Một diễn biến đặc biệt gây chấn động là vụ không kích trúng tòa nhà Ramada hotel ở khu Raouche, ngay trung tâm Beirut. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 4 người thiệt mạng và 10 người bị thương. Điều khiến vụ này gây sốc không chỉ là thương vong, mà là vị trí bị đánh: đây là khu vực trung tâm thủ đô Beirut, chứ không phải vành đai ngoại ô phía nam Dahiyeh - nơi Hezbollah kiểm soát và vốn là điểm hứng phần lớn các đòn không kích của Israel từ khi Lebanon bị cuốn sâu vào đợt xung đột này. Reuters mô tả đây là đòn đánh đầu tiên chạm vào “trái tim” của thủ đô kể từ khi giao tranh Israel - Hezbollah bùng trở lại tuần trước.

Ngay sau đó, IDF nói họ đã tiến hành một “đòn đánh chính xác” nhằm vào các chỉ huy quan trọng thuộc Lebanon Corps của lực lượng Quds Force trong Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, hoạt động tại Beirut. Phía Israel nói đã sử dụng đạn chính xác và trinh sát trên không để giảm thiểu thiệt hại cho dân thường. Tuy nhiên, tuyên bố của IDF không nêu rõ có phải đang nói đến đúng vụ đánh vào tòa nhà Ramada hay không. Dù vậy, thông điệp quân sự đã quá rõ: Israel sẵn sàng mở rộng vùng tấn công ngay vào khu trung tâm chính trị - dân sự của Beirut nếu cho rằng ở đó có đầu não chỉ huy Iran hoặc Hezbollah.

Netanyahu cũng đồng thời lên giọng cứng rắn với Lebanon, kêu gọi chính phủ Beirut thực hiện cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn tháng 11/2024 và giải giáp Hezbollah. Ông cảnh báo nếu Lebanon không làm như vậy thì hậu quả sẽ “thảm khốc”. Nói nôm na, Tel Aviv đang đẩy Beirut vào một lựa chọn cay nghiệt: hoặc tự tay siết Hezbollah, hoặc chấp nhận cả quốc gia bị kéo sâu hơn vào chiến tranh. Trong bối cảnh gần 300 người đã thiệt mạng và khoảng 300.000 người phải rời bỏ nhà cửa ở Lebanon theo Reuters, lời cảnh báo này chẳng khác nào đặt cả đất nước vào thế ngồi trên thùng thuốc súng.

Vùng Vịnh không còn là hậu phương: drone, tên lửa và những bầu trời đỏ lửa

Nếu tuần đầu cuộc chiến chủ yếu xoay quanh Iran, Israel và một số căn cứ Mỹ, thì nay cả vành đai Vùng Vịnh đang biến thành một chiến trường phụ nhưng cực kỳ nhạy cảm. Quân đội Kuwait nói một “làn sóng drone thù địch” đã nhắm vào kho chứa nhiên liệu của sân bay quốc tế Kuwait trong sáng Chủ nhật theo giờ địa phương. Sau đó, quân đội nước này cho biết đang đánh chặn drone trên bầu trời Kuwait, nhưng mảnh vỡ và xác thiết bị rơi xuống đã gây hư hại một số cơ sở hạ tầng dân sự. Saudi Arabia cũng cho biết họ bị tấn công bằng drone và đã đánh chặn ít nhất 21 chiếc trong những giờ rạng sáng. Tại Bahrain, Bộ Nội vụ quy trách một vụ cháy ở cơ sở tại cảng Mina Salman cho “sự gây hấn của Iran”, còn lực lượng cứu hỏa phải lao vào dập lửa.

Tại Dubai, các tòa nhà quanh khu Marina đã phải sơ tán sau khi mảnh vỡ từ hoạt động đánh chặn làm hư hỏng mặt ngoài của một tòa cao ốc. Văn phòng truyền thông Dubai nói không có ai bị thương trong vụ việc, nhưng ở nơi khác trong thành phố, mảnh vỡ từ một vụ đánh chặn khác đã làm chết một tài xế. Cư dân Dubai và Abu Dhabi nhận được cảnh báo tên lửa trên điện thoại, trong khi các đội phòng không hành động liên tục. Ở Bahrain, Qatar và UAE cũng có thêm nhiều tiếng nổ trong đêm, cho thấy dù Tehran nói lời xin lỗi, hiện thực trên không trung vẫn là drone và tên lửa tiếp tục bay.

Đây là điểm cực kỳ nguy hiểm của cuộc chiến hiện nay: Iran có thể không đủ sức lật ngược thế trận trong lãnh thổ mình, nhưng lại vẫn còn khả năng gây nhiễu loạn, bào mòn và tạo áp lực lên mạng lưới căn cứ, hạ tầng năng lượng và giao thông hàng không của các nước đồng minh Mỹ quanh Vịnh Ba Tư. Chỉ cần vài kho chứa nhiên liệu bị đánh trúng, vài sân bay bị gián đoạn, vài tàu hàng ở cảng biển cháy lên, thì tác động không chỉ dừng ở quân sự mà còn lập tức lan sang dầu khí, thương mại, bảo hiểm hàng hải và tâm lý thị trường toàn cầu.

Iraq, Erbil và vành đai căn cứ Mỹ vẫn là mục tiêu nhạy cảm

Tại miền bắc Iraq, hai chiếc drone mang chất nổ đã bị bắn hạ trên bầu trời Erbil vào khoảng 11 giờ đêm theo giờ địa phương. Một nguồn tin an ninh cho biết cả hai đều bị đánh chặn, nhưng mảnh vỡ của một chiếc rơi xuống khu dân cư. Dù nguồn tin không nêu mục tiêu cụ thể, Erbil từ lâu vẫn là điểm đặc biệt nhạy cảm vì tại đây có Lãnh sự quán Mỹ và căn cứ gần sân bay thường xuyên nằm trong tầm ngắm của Iran và các lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq.

Trước đó, một cuộc không kích chưa xác định cũng đã giết chết một thành viên của Lực lượng Huy động Nhân dân Iraq, tức PMF - lực lượng bán quân sự Shiite có nhiều nhóm thân Iran - và làm bị thương 3 người khác. Điều đó cho thấy mặt trận Iraq vẫn đang âm ỉ, chưa bùng thành một chiến tuyến lớn nhưng luôn có nguy cơ phát nổ mạnh bất kỳ lúc nào nếu Washington, Tehran hoặc các nhóm ủy nhiệm vượt thêm một lằn ranh đỏ.

Trump phát tín hiệu leo thang: không loại trừ bộ binh, muốn can dự vào người kế nhiệm ở Iran

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump trong ngày thứ Bảy đã có một loạt phát biểu rất nặng tính leo thang. Trên chuyên cơ Air Force One, ông nói việc đưa bộ binh Mỹ vào Iran là điều “có thể”, dù phải có “một lý do rất chính đáng”. Khi được hỏi liệu có dùng bộ binh để kiểm soát uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân Iran hay không, Trump cũng không loại trừ, chỉ nói rằng “không phải lúc này” nhưng “có thể làm sau này”. Lối trả lời ấy rất đáng chú ý: ông không tuyên bố triển khai bộ binh ngay, nhưng cố ý giữ cánh cửa đó mở, như một đòn răn đe chính trị và tâm lý.

Trump còn đi xa hơn khi nói ông muốn được “tham gia” vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran, vì Mỹ “không muốn quay lại mỗi 5 năm hay 10 năm để làm việc này một lần nữa”. Phát biểu đó thực chất đã chạm sát ngưỡng của luận điểm thay đổi chế độ. Nếu trước đây Washington hay dùng cụm từ “ngăn Iran có vũ khí hạt nhân” như một lý do chiến lược, thì nay Trump gần như nói thẳng rằng Mỹ muốn nhìn thấy một người đứng đầu Iran không còn dẫn đất nước vào chiến tranh. Một khi mục tiêu ngầm là tái thiết kế quyền lực ở Tehran, cuộc chiến sẽ khó còn chỗ cho một lối thoát ngoại giao ngắn hạn.

Ông cũng khẳng định không muốn lực lượng người Kurd can dự vào chiến tranh, trái với các thông tin trước đó mà CNN nêu rằng CIA từng tìm cách vũ trang các nhóm Kurd để kích động nổi dậy trong lòng Iran. Trump nói chiến tranh đã đủ phức tạp và ông không muốn “làm nó phức tạp hơn nữa” bằng cách kéo người Kurd vào. Điều này cho thấy ngay trong chính sách Mỹ cũng tồn tại những đường hướng chưa thật thống nhất: một bên có vẻ muốn tận dụng các nhóm sắc tộc chống Tehran, còn bên kia lo ngại mặt trận Iran sẽ bung ra thành một bài toán sắc tộc - địa chính trị khó kiểm soát.

Sáu quân nhân Mỹ trở về trong cờ phủ quan tài, nhưng Nhà Trắng vẫn nói “đang thắng lớn”

Giữa lúc Trump nói cứng về Iran, ông cùng Đệ nhất phu nhân Melania Trump, Phó tổng thống JD Vance và hàng loạt quan chức cấp cao đã đến căn cứ không quân Dover ở Delaware để dự lễ tiếp nhận thi hài 6 quân nhân Mỹ thiệt mạng trong cuộc tấn công bằng drone của Iran tại Kuwait hôm 1/3. Những người lính được xác định gồm Maj. Jeffrey O’Brien, Chief Warrant Officer 3 Robert Marzan, Capt. Cody Khork, Sgt. 1st Class Nicole Amor, Sgt. 1st Class Noah Tietjens và Sgt. Declan Coady. Cả sáu đều thuộc Bộ chỉ huy 103rd Sustainment Command, một đơn vị dự bị lục quân xuất phát từ Iowa, phục vụ tại Trung Đông trong thành phần của 1st Theater Sustainment Command.

Khung cảnh ở Dover mang đầy tính biểu tượng: các quan tài phủ cờ Mỹ được đưa xuống khỏi máy bay vận tải C-17 giữa một buổi chiều u ám, Trump đứng chào theo nghi thức, xung quanh là Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard, Tổng chưởng lý Pam Bondi cùng hàng loạt quan chức khác. Nhưng chỉ ít giờ sau khoảnh khắc ấy, khi trả lời báo chí, Trump vẫn nói đây là “một ngày rất buồn” nhưng cũng nhấn mạnh Mỹ đang “thắng cuộc chiến này rất nhiều”. Ông thậm chí nói những cái chết như vậy là “một phần của chiến tranh” và thừa nhận chắc chắn sẽ còn phải dự thêm các lễ tương tự. Sự tương phản giữa cờ phủ quan tài và ngôn ngữ chiến thắng ấy cho thấy Nhà Trắng đang chọn con đường chính trị: không để thương vong làm chùn tay, mà trái lại dùng nó để biện minh cho việc tăng áp lực quân sự.

Thêm bom cho Israel, Quốc hội bị gạt sang bên: Washington tăng tốc chiến tranh

Một quyết định quan trọng khác của chính quyền Trump là tuyên bố tình trạng khẩn cấp để bỏ qua quy trình xem xét của Quốc hội, qua đó cho phép bán ngay cho Israel 12.000 thân bom BLU-110A/B loại 1.000 pound, trị giá hơn 151 triệu USD, kèm hỗ trợ kỹ thuật, hậu cần và dịch vụ liên quan. Thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ Ngoại trưởng Marco Rubio xác định đã có một tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải bán ngay những khí tài này cho Israel vì lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ.

Washington đang tăng tốc khả năng tác chiến cho Israel, đồng thời gạt bớt rào cản thể chế trong nước. Khi nhánh hành pháp dùng “tình trạng khẩn cấp” để bỏ qua giám sát của Quốc hội trong lúc xung đột đang lan rộng, điều đó cho thấy Nhà Trắng coi giai đoạn hiện nay là thời điểm phải hành động thật nhanh, và cũng sẵn sàng chấp nhận rủi ro chính trị trong nước để duy trì cường độ chiến tranh.

Tranh cãi quanh vụ trường tiểu học ở Minab và cuộc chiến sự thật

Một điểm nóng khác không kém phần nhức nhối là vụ không kích vào một trường tiểu học dành cho nữ sinh ở Minab, miền nam Iran, khiến ít nhất 168 trẻ em và 14 giáo viên thiệt mạng theo các báo cáo trước đó mà CNN dẫn lại. Trump hôm thứ Bảy lại tuyên bố rằng vụ đó “do Iran làm”, trái ngược với phân tích của CNN, nhiều cơ quan truyền thông khác và các chuyên gia vũ khí cho rằng quân đội Mỹ nhiều khả năng phải chịu trách nhiệm, vì thời điểm tấn công trùng với một đợt đánh của Mỹ vào căn cứ hải quân IRGC gần đó, cộng với phân tích hình ảnh vệ tinh và video định vị địa lý. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói phía Mỹ “đang điều tra”, nhưng đồng thời vẫn khẳng định “bên duy nhất nhắm vào dân thường là Iran”.

Ở đây, cuộc chiến không chỉ diễn ra bằng bom và drone, mà còn bằng câu chuyện ai là người gây ra thương vong dân sự. Trong mọi cuộc chiến hiện đại, mặt trận truyền thông có thể không bắn ra đạn, nhưng lại quyết định sự ủng hộ trong nước, tính chính danh quốc tế và cả khả năng tiếp tục leo thang. Việc Trump phủi trách nhiệm trong lúc có nhiều phân tích ngược lại sẽ càng khoét sâu hoài nghi từ dư luận quốc tế, đồng thời trao cho Tehran thêm chất liệu tuyên truyền để tố Mỹ và Israel là thủ phạm tấn công dân thường.

Nước ngọt, dầu mỏ và những “mạch máu” mới của chiến tranh

Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi còn cáo buộc Mỹ đánh vào một nhà máy khử mặn trên đảo Qeshm, ngoài khơi nam Oman, gây ảnh hưởng nguồn nước uống của 30 ngôi làng. CNN nói chưa thấy bằng chứng cho cáo buộc này và đã liên hệ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ để hỏi. Tuy nhiên, chỉ riêng việc cáo buộc như vậy cũng đủ làm nổi bật một nỗi lo mới: trong chiến tranh vùng Vịnh, không chỉ có dầu mỏ là yết hầu, mà nước ngọt cũng là tử huyệt. Trung Đông sở hữu hơn một phần tư số nhà máy khử mặn trên thế giới; nếu hạ tầng này bị nhắm tới, hậu quả dân sinh sẽ đến gần như ngay lập tức.

Các nhà phân tích năng lượng đã cảnh báo rằng nếu các nhà máy khử mặn ở Vùng Vịnh bị tấn công, những quốc gia đồng minh của Mỹ sẽ rơi vào tình thế gần như không thể xoay xở. Nói dễ hiểu, dầu quan trọng thật, nhưng thiếu nước thì xã hội có thể rối loạn chỉ trong thời gian rất ngắn. Khi chiến tranh bắt đầu lăm le chạm vào nước uống, kho nhiên liệu, sân bay quốc tế, cảng biển và đường hàng hải, đó là lúc xung đột không còn mang dáng dấp “đánh mục tiêu quân sự” thuần túy nữa, mà đã chớm bước vào trạng thái chiến tranh hạ tầng sống còn.

Người dân Mỹ xuống đường, người dân Iran hoang mang, khu vực bước vào tuần thứ hai đầy bất định

Ở New York, hàng chục người biểu tình chống chiến tranh đã tụ tập tại Manhattan, hô vang “No war on Iran”, mang theo biểu ngữ đòi tiền cho nhu cầu của dân thay vì đổ vào chiến tranh. Nhiều người trong cộng đồng Iran - Mỹ bày tỏ sự bức xúc vì chứng kiến xung đột leo thang mà không thấy lối ra, đồng thời chỉ trích Trump đã thất hứa với cử tri khi từng cam kết không đưa nước Mỹ vào thêm một cuộc chiến bất tận ở nước ngoài. Một số khác nhấn mạnh rằng nếu Iran cần thay đổi chế độ, điều đó phải do chính người dân Iran quyết định, không phải do bom đạn từ bên ngoài áp đặt.

Trong khi đó, ngay tại Iran, tâm trạng xã hội lại bị xé làm nhiều mảnh. Có cư dân Tehran nói điều họ sợ nhất không phải là bom rơi, mà là việc chế độ hiện tại vẫn sống sót sau chiến tranh. Có người còn nói họ thấy phát ốm khi nghĩ tới khả năng các cuộc tấn công dừng lại mà không thay đổi được gì. Nhưng cũng có những người khác, nhất là phe thân chế độ, lại trở nên căm giận Mỹ và Israel hơn bao giờ hết. Thành phố Tehran được mô tả là “trống rỗng”, xe cộ ít hẳn, đường phố vắng tanh sau nhiều ngày bị oanh kích liên tục. Nỗi sợ, kỳ vọng, hận thù và tuyệt vọng đang cùng tồn tại trong một xã hội bị chiến tranh ép tới giới hạn thần kinh.

Ngay cả ở Mỹ, người dân thường cũng bắt đầu cảm nhận chiến tranh đi vào ví tiền của họ. Tại Atlanta, nhiều người bơm xăng nói rằng họ lo cả cuộc chiến lẫn việc giá xăng tăng vọt. Có người chỉ trích chính quyền vì đưa đất nước vào chiến tranh mà không nghĩ đến tầng lớp trung lưu và người nghèo; có người lại nói dù xăng đắt hơn vẫn ủng hộ Trump vì “phải ủng hộ quân đội”. Điều đó cho thấy chiến tranh Iran không còn là câu chuyện của bản đồ Trung Đông nữa; nó đang chui vào từng hóa đơn xăng, từng cuộc tranh cãi chính trị, từng đêm mất ngủ của người dân từ Tehran đến New York.

Mẹ Kasim Hoàng Vũ đau đớn chia sẻ rằng, bà đã 50 tiếng đồng hồ không ăn, không ngủ... trái tim như đang có ai cầm dao bằm nát.

Mẹ Kasim Hoàng Vũ đau đớn lên tiếng về cái chết của con trai
Nhiều ngày qua, ca sĩ Bích Phương – mẹ của Kasim Hoàng Vũ chọn cách im lặng để dành thời gian và sức lực lo hậu sự cho con trai. Mặc dù nhiều người đã cố gắng liên hệ để có được thông tin chính xác nhất về sự ra đi của Kasim Hoàng Vũ nhưng ca sĩ Bích Phương đều không trả lời.


Với ca sĩ Bích Phương, nỗi đau mất đi đứa con trai duy nhất là nỗi đau lớn nhất cuộc đời. Và người mẹ ấy đã không còn đủ tâm trí minh mẫn và tỉnh táo để lên tiếng hay chia sẻ về bất cứ điều gì về sự mất mát này nữa.

Tuy nhiên, vào khuya 7/3, mẹ của Kasim Hoàng Vũ đã lần đầu chia sẻ nỗi lòng của mình trước sự ra đi của con trai. Bà nói rằng, trái tim của người mẹ như bà đang có ai cầm dao bằm nát.

“Sao ông trời không mang tôi theo cùng con trai để tôi được hạnh phúc chăm sóc cho con, được trọn vẹn ở bên con… dù ở cõi nào. Ông trời có nghe trái tim người mẹ như đang có ai cầm dao bằm nát lúc này. Hơn 50 tiếng đồng hồ con không chợp mắt, không thiết ăn uống gì...

Con không dám bổ báng ngài nhưng sao ngài nỡ chia lìa tình mẫu tử của chúng con. Chúng con sống một đời cho ông bà, cha mẹ, bằng hữu, đồng nghiệp, cộng đồng, quê hương, đất nước thân yêu của chúng con. Sao chúng con lại đau đớn oan nghiệt thế này”, mẹ Kasim Hoàng Vũ đau đớn bày tỏ.

Ca sĩ Bích Phương xót xa nói thêm rằng, Kasim là một người con luôn sống lấy hiếu nghĩa làm đầu, là bờ vai duy nhất để bà nương tựa.


“Tạ ơn con đã cùng mẹ vượt qua bao giông tố cuộc đời. Người đàn ông duy nhất của mẹ, bờ vai để mẹ nương tựa một đời. Con nỡ đành rời xa mẹ, để mẹ chới với, bơ vơ nơi chốn này sao con ơi?”, ca sĩ Bích Phương nghẹn ngào.

Trước đó, vào ngày sáng 6/3 (giờ Việt Nam), ông bầu Qui Ngọc - người gắn bó lâu năm với Kasim Hoàng Vũ tại Mỹ đã chia sẻ hình ảnh ca sĩ Bích Phương yếu ớt và đau đớn đứng bên quan tài con trai tại nhà quàn.

Theo người bạn thân của Kasim Hoàng Vũ ở Mỹ, ca sĩ Bích Phương đã tự tay chọn quan tài cho con trai. Bà đã rất đau đớn và bối rối khi con trai qua đời. Cá nhân anh và một người bạn nữa đã phải hỗ trợ bà lo chuyện hậu sự cho Kasim Hoàng Vũ.

Tang lễ của Kasim dự kiến sẽ diễn ra một cách giản dị và lặng lẽ từ 10h-20h ngày 13-14/3 tại Nhà quàn Vĩnh Phước, ở Texas. Lễ hỏa táng được tổ chức vào 3h chiều Chủ nhật, ngày 15/3/2026 tại cùng địa điểm. Nguyện vọng của gia đình là không muốn tổ chức tang lễ ồn ào.

Trước đó, vào trung tuần tháng 11/2024, ca sĩ Bích Phương cũng có dòng trạng thái khá dài nói về chuyện Kasim bị bệnh nhưng không cho mẹ biết.

Theo ca sĩ Bích Phương, cuộc đời bà dành trọn vẹn cho 3 người mà bà không bao giờ phải hối tiếc đó là bố mẹ và con trai. Bố mẹ của bà đã về đoàn tụ với ông bà tổ tiên nơi cửu tuyền. Ca sĩ Bích Phương toại nguyện về những gì bà đã lo cho hai đấng sinh thành cũng như những gì bà đã hứa với bố mẹ của mình hơn 40 năm qua. Lời hứa đó là cho Kasim được ăn học đến nơi đến chốn và dạy dỗ con trai thành nhân thành danh.

"Những năm tháng qua, mẹ vừa làm bố, vừa làm mẹ… điều đó thật chẳng dễ dàng gì con ơi! Có những lúc thật nồng ấm tình mẹ, có đôi khi thật nghiêm khắc để chỉnh sửa những đúng sai của con, rồi quay lưng lau vội nước mắt... Âu cũng chỉ để cầu mong con được nên người và thành đạt trong cuộc sống. Con cũng thấy đó, dù con có hoạn nạn cũng luôn có mọi người yêu thương và luôn gửi niệm lành cầu nguyện cho con sớm được bình an.

Mẹ luôn biết ơn và cảm kích những gì con đã luôn sống tốt, luôn có trách nhiệm với ngoại và mẹ. Luôn sống tốt và biết đối nhân xử thế với mọi người xung quanh. Ai cũng thương mến con, mẹ thật mừng và tự hào xiết bao", mẹ Kasim Hoàng Vũ tâm sự.

Ca sĩ Bích Phương trải lòng thêm rằng: "Ngày con lâm bệnh, con âm thầm chịu đựng mà chẳng báo gì cho mẹ hay vì con biết thời điểm đó hết sức nguy kịch cho tính mạng của bà ngoại, liên tục phải nhập viện cấp cứu. Mẹ loay hoay một mình ở bệnh viện, chỉ cầu mong sao quyết cứu sống ngoại bằng được, không màng vất vả lao đao hay ngại tốn kém gì.

Và bây giờ đây, mẹ được chăm con ở bệnh viện, mẹ nguyện sẽ hết lòng tận lực bên con, lo chăm sóc hết sức mình để mong bù đắp lại những ngày tháng con thật thiệt thòi khi đau ốm bệnh tật một mình nơi xứ người. Thương và yêu con xiết bao vì những hy sinh thầm lặng để mẹ được trọn chữ hiếu với ngoại lúc cuối đời".

Ca sĩ Đan Trường: “Nghe tin Kasim Hoàng Vũ ra đi, tôi thật sự bàng hoàng và đau xót”
Kasim Hoàng Vũ tên thật là Nguyễn Đức Hoàng Vũ. Anh sinh năm 1980, mất ngày 1/3/2026 (giờ địa phương) tại nhà riêng ở Houston, Texas, Mỹ, hưởng dương 46 tuổi. Nam ca sĩ ra đi rất nhẹ nhàng và thanh thản trong vòng tay của mẹ khi đang ăn trưa.

Kasim Hoàng Vũ qua đời sau hơn 2 năm chống chọi kiên cường với căn bệnh u xương hàm (viêm khớp xương quai hàm tái phát, kèm nang xương hàm và cổ). Bệnh tình bắt đầu từ năm 2023, khiến anh phải trải qua nhiều ca phẫu thuật lớn tại Mỹ, dẫn đến gương mặt biến dạng nghiêm trọng, sụt cân nhanh chóng (từ 70kg xuống còn khoảng 50kg).

Vietbf @ Sưu tầm

Chiến sự bước sang một nấc thang mới, không còn chỉ là tên lửa đối tên lửa

Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã bước sang một giai đoạn nguy hiểm hơn hẳn khi mục tiêu không còn chỉ dừng ở các căn cứ quân sự, radar hay bệ phóng hỏa tiễn, mà đã lan sang hạ tầng năng lượng, giao thông hàng không, nguồn nước và toàn bộ guồng máy sinh hoạt dân sự của khu vực. Trong đêm rạng sáng Chủ nhật 8/3, Israel mở thêm một đợt oanh kích quy mô lớn nhằm vào Tehran và nhiều khu vực khác của Iran, trong đó có các kho nhiên liệu và cơ sở dự trữ dầu. Quân đội Israel tuyên bố đã bắt đầu “các cuộc không kích trên diện rộng” vào những mục tiêu của chế độ Iran tại thủ đô Tehran và các khu vực bổ sung trên toàn quốc. Reuters và AP cũng ghi nhận đây là lần leo thang mới nhất khi năng lượng trở thành mục tiêu trực diện của chiến dịch.

Điều khiến thế giới lo ngại không chỉ là cường độ tấn công, mà là bản chất của những mục tiêu đang bị nhắm tới. Khi chiến tranh đụng vào xăng dầu, kho chứa nhiên liệu, phi trường, nhà máy khử mặn và mạng lưới hậu cần dân sự, hậu quả không chỉ dừng ở chiến trường. Nó len thẳng vào bữa ăn, bình nước, chuyến bay, giá xăng, giá diesel, lạm phát và chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, những gì đang diễn ra ở Tehran, Bahrain, Kuwait, UAE hay Lebanon không còn là câu chuyện riêng của Trung Đông nữa, mà đang trở thành một cú chấn động lan rộng ra toàn bộ kinh tế thế giới.

Tehran thức dậy trong khói đen, mưa đen và mùi dầu cháy

Một trong những hình ảnh gây chấn động nhất của ngày 8/3 là cảnh Tehran chìm dưới bầu trời đen đặc sau các đợt oanh kích vào kho chứa nhiên liệu. Phóng viên CNN có mặt tại hiện trường ghi nhận khói đen dày đặc bốc lên từ kho dầu Shahran ở đông bắc Tehran, một trong những cơ sở lưu trữ nhiên liệu lớn nhất của Iran. Nhiều bồn chứa vẫn còn bốc cháy nhiều giờ sau cuộc không kích ban đêm, khu vực xung quanh bị hư hại nặng và công nhân phải chạy đua khôi phục điện lực. Reuters cũng công bố hình ảnh lửa và khói bốc lên từ khu vực chứa nhiên liệu ở Tehran sau loạt đòn đánh mới.

Tệ hơn nữa, người dân Tehran không chỉ chứng kiến cháy nổ mà còn phải sống trong một hiện tượng gần như tận thế: “mưa đen”. CNN mô tả nước mưa rơi xuống có màu đen, dường như bão hòa dầu, phủ lên xe cộ và đường phố sau khi các bồn chứa nhiên liệu bị đánh trúng. Một cư dân Tehran nói với CNN rằng thành phố giờ “đen như mực”, bầu trời phủ kín khói, cảm giác như đang ngạt thở; người này kể quả cầu lửa bùng lên trong đêm trông như “ngày tận thế”. Reuters và AP cũng ghi nhận khói từ các cơ sở dầu mỏ hòa lẫn với mây trời trên thủ đô Iran, tạo nên một cảnh tượng u ám hiếm thấy.

Các chuyên gia khí tượng cảnh báo hiện tượng “mưa đen” này không chỉ là hình ảnh ghê rợn mà còn là một nguy cơ y tế thực sự. Theo phân tích được CNN dẫn lại, việc hít phải các chất ô nhiễm loại này có thể gây bệnh hô hấp cấp tính lẫn mãn tính, thậm chí về lâu dài làm tăng nguy cơ ung thư. Hội Trăng Lưỡi Liềm Đỏ Iran đã khuyến cáo người dân ở trong nhà, ngay cả sau khi mưa ngừng, vì các hạt bụi và giọt axit có thể tiếp tục lơ lửng trong không khí. Nói cách khác, sau tiếng nổ là một mặt trận vô hình: mặt trận của khói độc, bụi dầu và ô nhiễm môi sinh.

Israel đánh vào năng lượng Iran, nhưng Mỹ nói chưa nhắm vào ngành dầu khí

Một điểm rất đáng chú ý là trong khi Israel rõ ràng đã mở mũi tấn công vào các kho nhiên liệu và cơ sở năng lượng tại Tehran, phía Mỹ lại cố tạo khoảng cách với hướng leo thang này. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói trên CNN rằng Washington “không có kế hoạch” tấn công ngành dầu mỏ, ngành khí đốt tự nhiên hay cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Theo lời ông, các mục tiêu bị đánh vừa qua là các đòn đánh của Israel vào các kho nhiên liệu địa phương ở Tehran, còn Mỹ “nhắm vào zero energy infrastructure” - tức không đánh vào hạ tầng năng lượng.

Tuy nhiên, trên thực địa, người dân Iran vẫn là bên đang gánh hậu quả tức thì. Thống đốc Tehran xác nhận việc phân phối nhiên liệu trong thủ đô bị gián đoạn sau các đợt không kích dữ dội nhằm vào bồn chứa xăng dầu. Nhà chức trách Iran nói chưa xảy ra tình trạng cạn nhiên liệu hoàn toàn, nhưng việc phục hồi mạng lưới đầy đủ có thể mất thời gian, và chính quyền đã kêu gọi người dân “quản lý tiêu thụ nhiên liệu”. Điều đó cho thấy dù Mỹ cố phân biệt vai trò của mình với Israel, chiến tranh trên thực tế đã chọc thẳng vào huyết mạch đời sống thường nhật của Tehran.


Cuộc chiến quyền lực ở Tehran: người kế nhiệm Khamenei vẫn là màn sương mù dày đặc

Bên cạnh chiến sự ngoài mặt trận, Iran đang rơi vào một cuộc khủng hoảng kế vị cực lớn sau cái chết của Đại giáo chủ Ali Khamenei. Nhiều giáo sĩ cứng rắn trong Hội đồng Chuyên gia - cơ quan gồm 88 giáo sĩ cấp cao có quyền chọn Lãnh tụ Tối cao - đã nói với truyền thông nhà nước rằng quyết định đã được đưa ra. Nhưng cho đến nay, cái tên cụ thể vẫn chưa được công bố công khai, và chính điều đó làm bùng lên đủ loại đồn đoán, nghi kỵ và đấu đá hậu trường. Reuters cho biết một số nhân vật giáo sĩ bảo thủ thậm chí đã tuyên bố “cuộc bầu chọn đã diễn ra và lãnh tụ đã được chỉ định”, song danh tính người được chọn vẫn bị giữ kín.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại phát biểu trên NBC rằng “không ai biết” ai sẽ là lãnh tụ tối cao kế tiếp. Ông nói có rất nhiều tin đồn, nhưng phải chờ Hội đồng Chuyên gia nhóm họp và bỏ phiếu thì mới có lãnh tụ mới chính thức. Theo ông, trước khi việc này diễn ra, hội đồng lãnh đạo lâm thời vẫn đang điều hành đất nước và các thể chế Iran vẫn hoạt động bình thường. Phát biểu ấy vừa là nỗ lực trấn an, vừa cho thấy trong nội bộ Iran dường như chưa có sự thống nhất hoàn toàn, hoặc ít nhất là chưa sẵn sàng công khai sự thống nhất đó.

Sự chậm trễ này không chỉ là vấn đề nghi thức. Một số chuyên gia cho rằng Hội đồng Chuyên gia có thể chưa thể họp trực tiếp đầy đủ giữa lúc nguy cơ không kích còn hiện hữu. Theo phân tích được CNN dẫn lại, luật gia Mohsen Borhani nhấn mạnh rằng theo hiến pháp Iran và quy định nội bộ của Hội đồng, phải có ít nhất hai phần ba thành viên trực tiếp hiện diện để thảo luận, tham vấn và hợp thức hóa quyết định. Nếu không đáp ứng được điều kiện đó thì mọi thông báo đều có thể bị đặt dấu hỏi về tính hợp pháp. Trong thời chiến, ngay cả chuyện chọn người đứng đầu thần quyền cũng không còn là một nghi lễ suôn sẻ, mà trở thành bài toán sống còn giữa bom đạn.

Những cái tên được đồn đoán cho chiếc ghế quyền lực nhất Iran

Vì danh tính chưa được công bố, nhiều cái tên nổi lên như những ứng viên tiềm năng. Cái tên được nhắc nhiều nhất là Mojtaba Khamenei, con trai thứ của cố lãnh tụ Ali Khamenei. Reuters cho biết Mojtaba được xem là ứng viên hàng đầu trong nhiều đồn đoán, nhờ ảnh hưởng hậu trường rất mạnh và quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo IRGC cùng lực lượng bán quân sự Basij. Nếu Mojtaba lên thay, đó sẽ là tín hiệu cho thấy phe cứng rắn tiếp tục nắm trọn quyền lực.

Ngoài Mojtaba còn có những cái tên khác như Alireza Arafi, Mohammad Mehdi Mirbagheri, Hassan Khomeini và Hashem Hosseini Bushehri. Arafi là một giáo sĩ có hồ sơ thể chế khá dày, hiện giữ chức phó chủ tịch Hội đồng Chuyên gia và từng tham gia Hội đồng Giám hộ. Mirbagheri là nhân vật cực kỳ bảo thủ, nổi tiếng lập trường chống phương Tây. Hassan Khomeini mang lợi thế biểu tượng vì là cháu nội của người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Ruhollah Khomeini, nhưng lại được xem là ít cứng rắn hơn một số đối thủ. Còn Bushehri là giáo sĩ có hồ sơ thấp hơn trên truyền thông đại chúng nhưng gắn chặt với các thiết chế quản lý quá trình kế vị.

Nhưng dù cái tên nào xuất hiện, điều giới quan sát nhấn mạnh là quyền lực thực tế ở Iran hiện nay không còn nằm trọn trong một chiếc ghế biểu tượng. Sau nhiều năm, IRGC đã trở thành cỗ máy quyết định chiến lược then chốt. Nói cách khác, người kế vị có thể rất quan trọng về biểu tượng, về tính chính danh tôn giáo và khả năng trấn an bộ máy, nhưng chính các trung tâm quyền lực quân sự - an ninh mới là lực lượng giữ nhịp vận hành của chế độ trong lúc đạn bom vẫn nổ trên đầu.

Israel công khai đe dọa truy sát cả người kế vị lẫn người đi chọn lãnh tụ

Nếu nội bộ Iran còn chưa ngã ngũ, thì Israel đã sớm tung ra thông điệp cực kỳ lạnh gáy: bất cứ ai kế vị Khamenei, và cả những người tham gia chọn người đó, đều có thể trở thành mục tiêu. Reuters dẫn tuyên bố của quân đội Israel cho biết “cánh tay dài của Nhà nước Israel” sẽ tiếp tục truy lùng người kế nhiệm và bất kỳ ai cố bổ nhiệm người đó. Đây là sự leo thang ngôn từ có ý nghĩa đặc biệt nghiêm trọng, vì nó đánh thẳng vào quá trình tái cấu trúc quyền lực của Iran, chứ không chỉ vào lực lượng quân sự trên chiến trường.

Về bản chất, đây là một đòn răn đe kiểu “đánh từ trong trứng nước”. Israel không muốn Iran nhanh chóng dựng lên một biểu tượng kế vị đủ sức tái kết dính bộ máy. Càng trì hoãn được việc công bố lãnh tụ mới, Israel càng có cơ hội làm sâu thêm sự hỗn loạn và tâm lý bất an trong giới tinh hoa Tehran. Nhưng mặt trái của chiến thuật ấy là nó có thể khiến tầng lớp cứng rắn trong Iran đoàn kết lại nhanh hơn, vì khi bị đe dọa tận gốc, họ càng có động lực khép hàng ngũ. Chính vì vậy, bài toán kế vị lúc này không chỉ là chọn một giáo sĩ, mà là chọn cách sống còn của cả chế độ.

Thương vong dân sự ở Iran vượt cả cuộc chiến 12 ngày năm ngoái

Một trong những chi tiết rúng động nhất của ngày 8/3 là số người chết tại Iran đã vượt mốc thương vong của cuộc chiến 12 ngày năm ngoái. Theo tổ chức Human Rights Activists News Agency (HRANA) có trụ sở tại Mỹ, ít nhất 1.205 dân thường đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công nước này vào thứ Bảy tuần trước; trong số đó có 194 trẻ em. AP đưa con số cao hơn 1.230 người chết tại Iran, cho thấy quy mô thương vong dân sự đang tiếp tục tăng nhanh.

Nếu con số trên tiếp tục tăng, đây sẽ là một bước ngoặt lớn về mặt chính trị và đạo lý. Mỗi khi số dân thường tử vong tăng cao, câu hỏi về tính tương xứng, luật nhân đạo quốc tế và ranh giới giữa mục tiêu quân sự với mục tiêu dân sinh lại nổi lên gay gắt hơn. HRANA còn cho biết trong vòng 24 giờ gần nhất, một số cơ sở được luật nhân đạo quốc tế bảo vệ đã bị hư hại bởi không kích, trong đó có trường học, phòng khám, nhà dân và một cơ sở khử mặn. Điều này khiến cuộc chiến ngày càng khó được mô tả như một chiến dịch “phẫu thuật chính xác”.

Lebanon bị kéo sâu vào chiến tranh, Israel có những binh sĩ đầu tiên tử trận

Mặt trận Lebanon cũng đang nóng lên nhanh chóng. Bộ Y tế Lebanon cho biết ít nhất 394 người đã thiệt mạng kể từ khi Israel bắt đầu không kích nước này trong tuần, trong đó có 83 trẻ em và 42 phụ nữ; hơn 1.130 người khác bị thương. Bộ trưởng Xã hội Lebanon cũng nói hơn 450.000 người bên trong nước này đã được đăng ký là phải di dời. Đây là dấu hiệu cho thấy Lebanon đang bị kéo từ vai trò vùng đệm sang vị trí chiến trường phụ nhưng vô cùng đẫm máu.

Đáng chú ý, Israel đã báo cáo những trường hợp tử trận quân sự đầu tiên kể từ đầu cuộc chiến này. Quân đội Israel cho biết hai binh sĩ đã thiệt mạng tại miền nam Lebanon sau khi Hezbollah bắn hỏa tiễn chống tăng vào vị trí của họ. Một người được xác định là trung sĩ nhất Maher Khatar, 38 tuổi. Ngoài ra còn có ít nhất 14 binh sĩ Israel bị thương trong giao tranh dọc biên giới Israel - Lebanon. Sự kiện này cho thấy cuộc chiến không còn là màn oanh kích một chiều nữa; Israel giờ cũng bắt đầu phải trả giá trực tiếp bằng sinh mạng binh sĩ.

Ở góc độ chiến lược, đây là diễn biến rất quan trọng. Một khi thương vong quân sự của Israel bắt đầu xuất hiện, sức ép trong nước có thể thay đổi. Những chiến dịch từ trên không thường dễ được duy trì hơn về mặt chính trị; nhưng khi thi thể binh sĩ trở về, bầu không khí trong xã hội và nghị trường có thể biến chuyển rất nhanh. Israel hiện vẫn có ưu thế áp đảo về không quân và công nghệ, nhưng chiến tranh ở Lebanon từ trước tới nay chưa bao giờ là cuộc dạo chơi.

Iran mở rộng trả đũa ra khắp vùng Vịnh: Kuwait, Bahrain, Saudi Arabia, UAE đều bị ảnh hưởng

Trong sáng Chủ nhật, nhiều quốc gia vùng Vịnh đồng loạt báo cáo làn sóng tấn công mới bằng drone và hỏa tiễn từ phía Iran. Kuwait cho biết một “làn sóng drone thù địch” đã nhắm vào khu lưu trữ nhiên liệu tại sân bay quốc tế Kuwait; mảnh văng và xác phương tiện bị đánh chặn đã làm hư hại một phần hạ tầng dân sự. Một tòa nhà của cơ quan an sinh xã hội Kuwait cũng bốc cháy sau khi bị drone đánh trúng. Riyadh thông báo đã đánh chặn ít nhất 21 drone; còn UAE nói hệ thống phòng không đang đáp trả mối đe dọa hỏa tiễn và sau đó cho biết đã phát hiện 17 hỏa tiễn đạn đạo cùng 117 drone trong ngày, phần lớn bị đánh chặn.

Bahrain là một điểm nóng đặc biệt đáng lo vì cuộc chiến đã chạm vào hạ tầng nước sạch. Bộ Nội vụ Bahrain nói mảnh văng hỏa tiễn làm ba người bị thương, một tòa nhà đại học hư hại và một nhà máy khử mặn bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, Cơ quan Điện và Nước Bahrain khẳng định đòn tấn công này chưa làm gián đoạn nguồn cung nước hay năng lực mạng lưới. AP nhấn mạnh việc nhà máy khử mặn bị trúng đòn là một bước leo thang rất nguy hiểm, bởi ở vùng Vịnh, nước ngọt từ khử mặn chính là huyết mạch sinh tồn.

Không khó hiểu vì sao giới quan sát coi đây là một ngã rẽ đáng sợ. Trung Đông là nơi rất nhiều quốc gia phụ thuộc lớn vào khử mặn để có nước uống. Một khi chiến tranh chạm vào cơ sở này, hậu quả tiềm tàng còn lớn hơn cả chuyện giá dầu. Nước không chỉ là hàng hóa; nước là điều kiện tồn tại của cả đô thị hiện đại ở vùng sa mạc. Đánh vào kho dầu đã ghê, đánh vào nguồn nước còn là chạm vào thần kinh sống của xã hội.

Kuwait, UAE và tầng lớp lao động nhập cư trở thành nạn nhân dễ bị tổn thương nhất

Một trong những bi kịch ít được chú ý hơn là người chịu rủi ro lớn nhất trong các đợt tấn công lan sang vùng Vịnh thường lại không phải những người có quyền lực. Tại Dubai, một công dân Pakistan đã thiệt mạng sau khi mảnh vỡ từ hỏa tiễn bị đánh chặn rơi xuống khu dân cư Al Barsha. CNN lưu ý rằng ngày càng nhiều nạn nhân dân sự ở vùng Vịnh là lao động Nam Á - lực lượng làm việc trong xây dựng, dịch vụ và vô số ngành thiết yếu nhưng lại sống trong điều kiện dễ tổn thương nhất khi chiến tranh tràn khỏi mục tiêu quân sự dự tính ban đầu. Tổ chức Lao động Quốc tế ước tính có hơn 24 triệu lao động nhập cư tại các nước Arab.

Kuwait cũng thông báo hai nhân viên an ninh biên giới thiệt mạng khi “đang làm nhiệm vụ quốc gia”, nhưng chưa nêu rõ hoàn cảnh cụ thể có liên quan trực tiếp tới đợt tấn công sáng Chủ nhật hay không.

Mỹ cảnh báo Iran dùng khu dân cư đông đúc làm nơi phóng hỏa tiễn và drone

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8/3 đã phát đi cảnh báo chính thức rằng Iran đang sử dụng “các khu dân cư đông đúc” để triển khai hoạt động quân sự, bao gồm phóng drone và hỏa tiễn đạn đạo. Thông cáo nêu rõ những khu vực như Dezful, Isfahan và Shiraz đã bị phát hiện có hoạt động như vậy, đồng thời nhấn mạnh rằng các địa điểm dùng cho mục đích quân sự có thể mất quy chế được bảo vệ theo luật quốc tế. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ nói rằng cảnh báo này không nên bị hiểu là tín hiệu Mỹ sắp tấn công ngay các khu vực nêu tên; mục tiêu là cho Tehran biết Washington “thấy rõ những gì các ông đang làm”.

Đây là một chi tiết rất quan trọng vì nó đặt ra cuộc chiến diễn ngôn về trách nhiệm dân sự. Nếu Iran quả thực đưa bệ phóng cơ động vào giữa khu dân cư, họ đang đẩy người dân của mình thành lá chắn nguy hiểm. Nhưng ngược lại, mỗi đòn đánh vào những khu vực ấy cũng sẽ làm dấy lên tranh cãi gay gắt về tính tương xứng và biện pháp phòng ngừa thiệt hại cho dân thường. Trong chiến tranh hiện đại, không bên nào muốn mang danh giết dân thường; vì thế, thông điệp, lời cảnh báo, giải thích pháp lý và chiến tranh thông tin cũng quan trọng không kém tên lửa ngoài trận địa.

Mỹ trong cuộc chiến này muốn gì, và Quốc hội Mỹ bắt đầu đòi “nói rõ”

Tại Washington, những câu hỏi về mục tiêu thật sự của chiến dịch đang ngày một lớn. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis nói rằng Tổng thống Donald Trump nợ người dân Mỹ và Quốc hội “sự rõ ràng” về các mục tiêu và kế hoạch tại Iran. Ông nhấn mạnh nếu xung đột vượt quá khung 60 ngày của Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh, Tổng thống sẽ phải trở lại Quốc hội để xin ủy quyền hoặc phải có một sự chấm dứt thù địch rõ ràng. Đây là tín hiệu cho thấy ngay trong nội bộ phe Cộng hòa cũng đã có nhu cầu buộc Nhà Trắng định nghĩa chiến tranh này đang đi tới đâu.

Bản thân ông Trump trong những phát biểu gần đây lại liên tục phát tín hiệu cứng rắn. Ông nói Mỹ có thể đánh Iran “rất mạnh”, không loại trừ khả năng bộ binh nếu có “lý do rất tốt”, đòi Iran “đầu hàng vô điều kiện”, đồng thời tỏ ý muốn có tiếng nói trong việc lựa chọn lãnh tụ mới của Iran. Ở một mặt khác, Nhà Trắng lại gọi mức tăng giá xăng dầu hiện nay là “gián đoạn ngắn hạn để đổi lấy lợi ích dài hạn”. Cách nói này có thể giúp trấn an một bộ phận cử tri ủng hộ chiến tranh, nhưng lại khó xoa dịu những người dân đang nhìn thấy hóa đơn xăng dầu nhích lên từng ngày.

Giá xăng Mỹ tăng, nhưng diesel còn tăng nhanh hơn vì sao đây là chuyện lớn hơn nhiều

Một tác động lan truyền rõ rệt nhất của cuộc chiến là giá nhiên liệu tại Mỹ tăng vọt. Nhà Trắng và Bộ Năng lượng Mỹ đều thừa nhận giá xăng và dầu diesel đã nhích lên vì xung đột. Song điều đáng lo hơn là diesel đang tăng nhanh hơn xăng. Chris Wright nói rằng diesel vốn đã khan hơn trước chiến tranh, nên nay càng chịu áp lực mạnh. Đây không chỉ là câu chuyện người dân đổ xăng cho xe cá nhân. Diesel là nhiên liệu của xe tải, tàu hàng, máy nông nghiệp, máy phát điện, thiết bị công nghiệp và phần lớn chuỗi vận tải hàng hóa. Khi diesel tăng nhanh, giá thực phẩm, hàng tiêu dùng, logistics và cuối cùng là lạm phát đều có thể chịu tác động mạnh hơn.

Người dân Mỹ đã bắt đầu cảm nhận điều đó ngay tại cây xăng. Atlanta cho thấy nhiều người dân thuộc tầng lớp lao động và trung lưu tỏ ra lo ngại sâu sắc. Có người nói những người quyết định chiến tranh thì không tự đổ xăng, nên họ không hiểu nỗi đau của người làm nhiều việc để kiếm sống qua ngày. Có người khác dù lo lạm phát vẫn ủng hộ chiến dịch quân sự. Bức tranh ấy phản ánh sự chia rẽ quen thuộc của xã hội Mỹ: yêu nước, ủng hộ quân đội, nhưng đồng thời sợ ví tiền bị bào mòn.

Từ góc nhìn toàn cầu, diesel tăng nhanh hơn xăng là tín hiệu còn đáng ngại hơn nhiều. Xăng chủ yếu tác động tới tiêu dùng dân sự, còn diesel đi xuyên toàn bộ hệ tuần hoàn kinh tế. Xe tải chở ngũ cốc, container chở hàng hóa, xe đông lạnh giao thực phẩm, tàu hàng, tàu kéo, nông trại, công trường… tất cả đều phụ thuộc vào diesel. Một cú tăng mạnh ở nhiên liệu này có thể âm thầm len vào giá bánh mì, giá rau, giá chuyển phát, giá vật liệu xây dựng và giá điện dự phòng.

Nhà Trắng đang cố thuyết phục công chúng rằng đây chỉ là cú sốc ngắn hạn. Nhưng giới đầu tư hiểu rất rõ vì sao thị trường phản ứng mạnh: chiến tranh Iran luôn gắn với nỗi lo Eo Hormuz. Thư ký báo chí Karoline Leavitt nói đợt tăng giá hiện nay chỉ là “gián đoạn ngắn hạn”, đồng thời nhấn mạnh chuyện tự do lưu thông năng lượng tại Trung Đông và Eo Hormuz là lợi ích chiến lược lâu dài. Chris Wright cũng nêu ví dụ rằng một tàu dầu vừa đi qua eo biển này khoảng 24 giờ trước, trong khi thông thường có hơn 60 tàu qua lại mỗi ngày.

Hàng không Trung Đông rối loạn, hành khách mắc kẹt từ Doha tới Tel Aviv

Không phận Trung Đông tiếp tục hỗn loạn vì chiến tranh. Qatar Airways thông báo đã vận hành các chuyến bay hồi hương giới hạn từ Doha tới Amsterdam, Berlin, Frankfurt, London và Zurich; đồng thời dự kiến có thêm các chuyến về Doha từ những thành phố này và từ Muscat. Hãng nhấn mạnh đây chỉ là các chuyến đặc biệt cho hành khách có điểm đến cuối cùng là Doha, chưa phải tín hiệu khôi phục hoàn toàn hoạt động thương mại thường lệ. Bahrain International Airport vẫn phải treo hoạt động do đóng cửa không phận, trong khi Emirates nói đã nối lại hoạt động tại sân bay Dubai nhưng vẫn theo dõi sát tình hình.

Ở phía Israel, sân bay Ben Gurion bắt đầu có những chuyến bay xuất cảnh trở lại, với khoảng 2.000 hành khách dự kiến rời đi trên 40 chuyến trong ngày Chủ nhật - những chuyến ra nước ngoài đầu tiên kể từ khi chiến tranh bùng nổ. Hình ảnh người dân xếp hàng làm thủ tục trong bầu không khí thưa thớt, căng thẳng và khẩn cấp cho thấy một khu vực vốn là điểm trung chuyển quốc tế đang vận hành trong chế độ bán khẩn cấp. Trung Đông giờ không chỉ là nơi tên lửa bay qua đầu, mà còn là nơi mỗi hành trình hàng không đều có thể đảo lộn trong vài phút.

Oman, UAE, Qatar, Trung Quốc đồng loạt báo động về nguy cơ chiến tranh lan rộng

Nhiều quốc gia trong và ngoài khu vực đã công khai phát tín hiệu báo động. Oman - nước từng làm trung gian cho nhiều vòng đàm phán Mỹ - Iran - cảnh báo Trung Đông đang ở “một bước ngoặt nguy hiểm” vì logic vũ lực đang lấn át đối thoại. Ngoại trưởng Oman nói chỉ vài giờ trước cuộc tấn công tuần trước, một thỏa thuận Mỹ - Iran dường như vẫn còn “trong tầm tay”. Nếu điều đó là đúng, thì khu vực đã trượt từ ngưỡng thỏa hiệp sang hố sâu chiến tranh chỉ trong gang tấc.

UAE thì thừa nhận giai đoạn nguy hiểm nhất có thể sớm qua đi, nhưng khoảng trống niềm tin giữa Iran với các láng giềng Arab sẽ phải mất hàng thập niên mới lấp lại được. Một quan chức UAE nói rõ rằng dù chiến tranh rồi sẽ chấm dứt, vết nứt lòng tin mà nó tạo ra có thể kéo dài nhiều thập kỷ. Đây là nhận định rất đáng chú ý, bởi nó cho thấy ngay cả nếu tiếng súng giảm đi, di sản địa chính trị của cuộc chiến vẫn sẽ còn ám ảnh khu vực rất lâu.

Qatar cũng cảnh báo trực tiếp với ông Trump rằng sự leo thang hiện nay có thể gây “hệ quả nguy hiểm” cho hòa bình và an ninh quốc tế. Trung Quốc thì kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, cảnh báo “ngọn lửa chiến tranh” có nguy cơ lan rộng. Những phát biểu ấy cho thấy phần còn lại của thế giới đang nhìn cuộc chiến này không phải như một cuộc đọ sức giới hạn, mà như một mồi lửa có thể bén sang nhiều hồ xăng khác nhau.

Ukraine bất ngờ chen vào ván cờ: chuyên gia chống drone sắp tới Trung Đông

Một chi tiết rất đáng chú ý là Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói các chuyên gia drone của Ukraine sẽ có mặt tại Trung Đông trong tuần tới để hỗ trợ xem xét tình hình và chia sẻ năng lực đối phó drone, đặc biệt là với loại Shahed do Iran chế tạo. Kyiv từ lâu đã tích lũy nhiều kinh nghiệm chống UAV cảm tử trong chiến tranh với Nga, nên việc vùng Vịnh và Mỹ tìm tới chuyên môn của Ukraine là điều hoàn toàn dễ hiểu. Zelensky thậm chí còn gợi ý đây nên là “con đường hai chiều”, hàm ý Ukraine sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm để đổi lấy thêm nguồn lực phòng không từ Mỹ và các đối tác.

Điều này cho thấy chiến tranh hiện đại ngày càng “toàn cầu hóa” về công nghệ quân sự. Một chiến trường ở Đông Âu có thể sản sinh tri thức tác chiến dùng ngay cho Trung Đông; ngược lại, sự bùng nổ drone tại Trung Đông sẽ lại thúc đẩy thị trường vũ khí, huấn luyện và hợp tác phòng không ở nhiều nơi khác. Nói cách khác, không chỉ giá dầu mà cả mô hình chiến tranh cũng đang lan truyền xuyên khu vực.

Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?

Kịch bản trước mắt cho thấy chiến tranh chưa có dấu hiệu hạ nhiệt thật sự. Israel đang gia tăng cường độ đánh phá, đặc biệt là vào hạ tầng năng lượng và khả năng phòng không của Iran. Iran thì tiếp tục trả đũa không chỉ vào Israel mà còn vào các căn cứ Mỹ và lợi ích chiến lược tại các nước Arab. IRGC thậm chí tuyên bố khoảng 60% hỏa lực tấn công của họ đang dành cho các căn cứ và lợi ích chiến lược của Mỹ trong khu vực, chỉ 40% dành cho Israel. Đây là lời tuyên bố mang hàm ý rất rõ: Tehran coi Washington là kẻ thù chính trong cuộc chiến này.

Ở cấp độ chính trị, điểm nghẽn lớn nhất là Tehran chưa thể hoặc chưa muốn công bố ngay người kế nhiệm Khamenei, trong khi Israel lại công khai đe dọa truy sát cả người kế vị lẫn người tham gia chọn lựa. Điều đó khiến quá trình chuyển giao quyền lực ở Iran diễn ra dưới bóng máy bay chiến đấu và đòn răn đe công khai. Một nhà nước thần quyền vốn dựa nhiều vào tính biểu tượng nay phải lo chuyện kế vị như đang đi qua bãi mìn.

Ở cấp độ kinh tế, nếu các đòn đánh còn tiếp tục chạm vào năng lượng, phi trường, cơ sở khử mặn và tuyến hàng hải chiến lược, thế giới sẽ còn chứng kiến giá nhiên liệu rung lắc mạnh, hàng không chập chờn, bảo hiểm hàng hải tăng, logistics đội chi phí và áp lực lạm phát quay trở lại. Chỉ cần cuộc chiến kéo dài thêm vài tuần trong nhịp độ hiện tại, hậu quả của nó sẽ không còn đong đếm bằng những bản tin “nóng” từng giờ, mà sẽ hiện hình trong chuỗi cung ứng, ngân sách hộ gia đình và thị trường tài chính toàn cầu.

Từ những kho dầu cháy đỏ trời Tehran, những giọt “mưa đen” phủ lên xe cộ, những nhà máy khử mặn trúng đòn ở Bahrain, những chuyến bay chập chờn ở Doha, cho tới giá diesel leo thang ở Mỹ, tất cả cho thấy cuộc chiến này đã đi xa hơn rất nhiều so với một màn không kích trừng phạt thông thường. Israel đang đánh sâu hơn. Iran vẫn trả đũa rộng hơn. Mỹ nói không nhắm vào dầu khí Iran nhưng lại tiếp tục hiện diện và gây sức ép tối đa.

Một chiếc BYD Atto 3 của Trung Quốc đã trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế sau khi bảo vệ an toàn cho 5 người trên xe trong một vụ nổ tên lửa tại Jerusalem vào ngày 1/3/2026. Sự kiện này đã chứng minh độ bền bỉ đáng kinh ngạc của kết cấu xe điện hiện đại.

Vụ việc xảy ra khi chiếc SUV điện của nhà sản xuất Trung Quốc đang di chuyển tại khu vực gần Jerusalem thì một tên lửa rơi xuống ngay gần. Dù phải chịu tác động tổng hợp từ sóng áp suất cực mạnh, mảnh vỡ kim loại và nhiệt độ cao, chiếc xe vẫn giữ được cấu trúc cơ bản, cho phép toàn bộ hành khách sơ tán kịp thời.

"Lá chắn" bảo vệ khoang hành khách

Lực lượng cứu hộ địa phương xác nhận có năm người bên trong xe vào thời điểm xảy ra vụ nổ. Tài xế bị thương vừa phải, trong khi bốn hành khách còn lại chỉ bị thương nhẹ hoặc bị sốc. Hình ảnh từ hiện trường cho thấy đèn báo nguy hiểm của xe vẫn hoạt động sau va chạm, cho thấy hệ thống điện áp thấp đã chịu được sóng xung kích mạnh.

Ông Lu Tian, Tổng Giám đốc Bộ phận Kinh doanh Dynasty của BYD, đã phản hồi về vụ việc trên mạng xã hội, tuyên bố: “An toàn là điều tối thượng”.

Phân tích hình ảnh hiện trường cho thấy, dù ngoại thất chiếc Atto 3 hư hại nặng nề do mảnh văng và sóng xung kích, nhưng khung gầm và các cột trụ A, B, C vẫn giữ được hình dạng nguyên vẹn , không bị sụp đổ. Đây chính là yếu tố then chốt giúp khoang lái không bị biến dạng, bảo vệ trực tiếp tính mạng của những người ngồi bên trong.

Sự kiên cố này đến từ thiết kế khung thép cường lực chiếm tới 85% kết cấu khung gầm của xe. Cấu trúc này không chỉ mang lại độ cứng xoắn cao mà còn đóng vai trò như một bộ khung chịu lực, giúp phân tán năng lượng từ vụ nổ ra toàn bộ thân xe thay vì dồn lực vào khoang hành khách. Đặc biệt, ngay cả khi chiếc xe bị hư hỏng, các chốt khóa cửa cơ khí vẫn hoạt động bình thường, cho phép đội cứu hộ tiếp cận và giải cứu hành khách mà không cần đến các thiết bị cắt chuyên dụng.
Công nghệ pin

Một trong những nỗi lo lớn nhất đối với xe điện trong các tình huống va chạm mạnh là nguy cơ cháy nổ từ khối pin cao áp. Tuy nhiên, trong sự kiện tại Jerusalem, bộ pin Blade (LFP) tích hợp trên chiếc Atto 3 đã chứng minh được tính ổn định tuyệt đối. Dù chịu tác động ngoại lực lớn, khối pin không xảy ra hiện tượng rò rỉ điện, bốc khói hay hiện tượng thoát nhiệt.

Việc sử dụng công nghệ pin LFP (Lithium Iron Phosphate) với cấu trúc dạng lưỡi dao không chỉ giúp tối ưu hóa không gian và mật độ năng lượng mà còn nổi tiếng với độ an toàn nhiệt vượt trội. Trong các thử nghiệm khắc nghiệt trước đó, pin Blade đã cho thấy khả năng chống chịu va đập, xuyên thấu mà vẫn không gây cháy. Sự kiện thực tế này là minh chứng đắt giá nhất cho thấy nền tảng e-Platform 3.0 của BYD không chỉ tập trung vào hiệu suất mà còn đặt an toàn lên vị trí ưu tiên hàng đầu.
Phép thử "vô tiền khoáng hậu" cho an toàn thụ động

Giới phân tích quân sự và chuyên gia ô tô đánh giá sự kiện này là một phép kiểm chứng thực tế đối với các hệ thống an toàn thụ động trên xe điện. Dù chiếc xe không chịu đòn tấn công trực diện nhưng việc giữ an toàn cho 5 hành khách là một kỳ tích.

Việc chiếc Atto 3 đạt chứng nhận an toàn 5 sao từ Euro NCAP (với điểm số 91% cho hạng mục bảo vệ người lớn) trước đây đã phần nào dự báo về chất lượng khung gầm của mẫu xe này. Tuy nhiên, qua vụ việc này, thương hiệu BYD đã củng cố niềm tin của khách hàng về độ tin cậy của xe điện trong những tình huống rủi ro nhất.

Kết luận lại, sự kiện tại Jerusalem không chỉ là một tin tức về một vụ tai nạn, mà là lời khẳng định cho sự tiến bộ của công nghệ chế tạo ô tô điện hiện đại. Những chiếc xe được thiết kế với tư duy an toàn ngay từ khung gầm như BYD Atto 3 đang mang lại những cơ hội sống sót quý giá cho người dùng.

Đang trong ký túc xá, Minh bỗng thấy không gian rung chuyển bởi những tiếng nổ lớn, còi báo động khẩn cấp vang lên inh ỏi.

Ngay lập tức, Bộ Giáo dục Kuwait phát thông báo khẩn cho học sinh, sinh viên nghỉ học, trưa ngày 28/2.

Đỗ Minh là sinh viên năm thứ hai, ngành Ngôn ngữ và Văn hóa Ả rập, trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Nam sinh đến Kuwait theo diện trao đổi trong một năm, từ mùa hè năm ngoái.

Dù trong cơn hoảng loạn, Minh vẫn nhanh chóng thu gom giấy tờ quan trọng để sẵn sàng di tản. Đến hai giờ chiều, nam sinh cùng các bạn chuyển xuống hầm trú ẩn tại tầng trệt ký túc xá.

Từng xuống hầm trước đó trong một buổi diễn tập cho các tình huống khẩn cấp, Minh vẫn không khỏi hồi hộp. Theo nam sinh, hầm được xây kiên cố, hiện đại, có đầy đủ khu y tế, phòng cầu nguyện, kho lương thực và vệ sinh riêng cho nam và nữ.

"Tuy không có thảm hay đệm, nhưng vào lúc này, có một chỗ lánh nạn an toàn đã là điều may mắn lắm rồi", Minh kể, cho biết trải chiếc chiếu mang theo để có chỗ nằm. Chủ tịch trường cũng xuống hầm trò chuyện và hướng dẫn sinh viên cách xin trợ giúp khẩn cấp.

Do mất sóng điện thoại, Minh và các bạn chỉ biết động viên nhau rồi cố gắng chợp mắt.



Giám đốc Đại học Kuwait thị sát ký túc xá của du học sinh sau hôm 28/2. Ảnh: Aymanmatnews

Mỹ - Israel mở chiến dịch không kích Iran sáng 28/2. Chính quyền Iran sau đó đã đáp trả bằng cách phóng tên lửa đạn đạo vào ít nhất 9 quốc gia khắp Trung Đông.

Tại UAE, Phan Dung, học sinh lớp 12, cũng trải qua một đêm biến động. Dung từ Đà Nẵng đến Abu Dhabi để tham gia sự kiện dành cho sinh viên tiềm năng của Đại học New York (NYUAD), cùng 4 học sinh khác từ Hà Nội và TP HCM.

Dung dự kiến bay về vào sáng sớm ngày 1/3 nhưng từ nửa đêm hôm trước, tiếng còi báo động vang khắp nơi khiến em tỉnh giấc. Điện thoại của Dung liên tục nhận cảnh báo tên lửa từ chính phủ UAE kèm yêu cầu tìm nơi trú ẩn. Em và các bạn nhắn tin cho nhau, rồi vội vã chạy xuống tầng một để tránh rủi ro vỡ kính từ các tầng cao.

Đêm đó khách sạn rất đông người đổ xuống sảnh. Trong khi các thầy cô trường NYUAD cố gắng trấn an học sinh, Dung bồn chồn khi biết tin mọi chuyến bay tới hay rời UAE bị hủy.

Sau vài tiếng lo lắng chờ đợi, nhóm học sinh quay trở lại phòng ở tầng 23. Từ cửa sổ, Dung vẫn thấy những tia sáng vụt qua trên trời, bèn "đóng rèm lại để đỡ phải nhìn".

Trả lời VnExpress, ông Nguyễn Hải Thanh, Phó cục trưởng Hợp tác Quốc tế (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết hiện có khoảng vài chục du học sinh Việt Nam đang học tập tại các nước Trung Đông như UAE (30 em), Marocco (19 em), Qatar (10 em), Kuwait, Israel và Arab Saudi.

Bộ đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan ngoại giao để theo dõi sát tình hình và hướng dẫn các em biện pháp bảo hộ cần thiết. Ông Thanh khuyến cáo du học sinh hạn chế di chuyển, giữ liên lạc thường xuyên với Đại sứ quán.

Bà Hà Lê Kim Anh, Phó hiệu trưởng trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết trường có 14 sinh viên đang học tập ở Ai Cập, Qatar và Kuwait, theo diện trao đổi trong một năm.

"Trường đã lập nhóm kết nối với các em. Sức khỏe và tinh thần các em ổn định", bà nói. Tất cả dự kiến hoàn thành khóa học, về nước vào mùa hè.

Hiện tại, nhịp sống cơ bản ổn định, theo các du học sinh. Minh Phương, sinh viên trao đổi tại Đại học Qatar, cho hay trường đã chuyển sang học trực tuyến ngay sau vụ tấn công. Việc học tập và sinh hoạt cơ bản không bị xáo trộn, nhờ căng tin và dịch vụ giao hàng thuận tiện.

"Mình cũng không còn nhận các cảnh báo nguy hiểm và phần nào an tâm vì ký túc xá nằm cách xa các mục tiêu tấn công", nữ sinh chia sẻ.

Đỗ Minh cũng học trực tuyến. Hệ thống hầm trú ẩn được mở cửa 24/7, còn căng tin hoạt động cả buổi tối để phục vụ sinh viên.

"Có sự dặn dò của giáo sư và hướng dẫn từ Đại sứ quán, em cảm thấy vững vàng và lạc quan hơn nhiều", Minh nói. "Mong xung đột sẽ sớm qua để bảo vệ sự bình yên và tính mạng của người dân trong khu vực".

Còn Phan Dung cho biết nhân viên khách sạn nơi em đang ở vẫn đi làm. Nữ sinh được lo ăn uống đầy đủ, song thấp thỏm đợi trường NYUAD tìm được chuyến bay về. Trước đó, trường đặt được vé máy bay về Việt Nam sáng 4/3, quá cảnh qua Bangkok, song bị hủy phút chót.

"Em chuẩn bị thi thử tốt nghiệp THPT và thi giữa kỳ II, nên rất áp lực bài vở", Dung sốt ruột.

VietBF@ sưu tập

Thẩm phán hoạt động chính trị phán quyết việc bổ nhiệm Kari Lake lãnh đạo Cơ quan Truyền thông Toàn cầu của Mỹ là 'vi hiến' — Cho rằng các quyết định sa thải và mệnh lệnh 'không có hiệu lực' — Kari Lake phản hồi


Thẩm phán hoạt động chính trị Royce C. Lamberth của Tòa án Quận Hoa Kỳ cho Quận Columbia, được Tổng thống Ronald Reagan bổ nhiệm, đã phán quyết rằng việc bổ nhiệm Kari Lake làm Cố vấn cấp cao cho Giám đốc điều hành lâm thời của Cơ quan Truyền thông Toàn cầu Hoa Kỳ (USAGM) là "vi hiến".

Tòa án cho rằng việc bổ nhiệm bà Lake đã "vi phạm" cả Điều khoản Bổ nhiệm của Hiến pháp Hoa Kỳ và Đạo luật Cải cách Vị trí Trống trong Chính phủ Liên bang, có nghĩa là bà thiếu thẩm quyền hợp pháp để thực hiện các quyền hạn của người đứng đầu cơ quan.

Theo phán quyết, vấn đề liên quan đến việc bổ nhiệm ông Lake có hai khía cạnh.

Thứ nhất, bà chưa được Thượng viện Hoa Kỳ phê chuẩn, điều thường là bắt buộc đối với các quan chức cấp cao nắm giữ quyền hạn của người đứng đầu cơ quan liên bang.

Thứ hai, tòa án nhận thấy rằng bà Lake không làm việc tại cơ quan đó vào thời điểm vị trí bị bỏ trống, điều này khiến bà không đủ điều kiện đảm nhiệm vai trò đó theo Đạo luật Cải cách Vị trí Trống trong Liên bang.

Do các yêu cầu pháp lý đó không được đáp ứng, thẩm phán kết luận rằng Lake chưa bao giờ có thẩm quyền hợp pháp để giữ chức vụ CEO tạm quyền của USAGM.

Phán quyết hôm thứ Bảy thậm chí còn đi xa hơn nữa.

Văn bản này nêu rõ rằng mọi hành động chính thức mà Lake thực hiện khi nắm giữ quyền hạn của Giám đốc điều hành đều không có hiệu lực, bao gồm cả các quyết định chính sách quan trọng và các thay đổi nhân sự.

Phán quyết nêu rõ rằng:

Tất cả các quyết định chính thức của Kari Lake được đưa ra trong khoảng thời gian từ ngày 31 tháng 7 đến ngày 19 tháng 11 năm 2025 đều vô hiệu.
Điều này bao gồm cả các thông báo cắt giảm nhân sự được ban hành vào ngày 29 tháng 8 năm 2025.
Bất kỳ hành động nào khác được thực hiện theo thẩm quyền được ủy quyền của chức vụ này “sẽ không có hiệu lực”.
Theo cùng một trình tự, tòa án yêu cầu các quan chức liên bang phải nộp báo cáo tình hình trước ngày 11 tháng 3 năm 2026, trong đó nêu rõ:

Ai đã giữ chức vụ CEO tạm quyền của USAGM kể từ tháng 11 năm 2025?
Ai hiện đang đảm nhiệm vai trò đó?
Kế hoạch kế nhiệm chính thức của cơ quan
Tất cả các văn bản ủy quyền cho Giám đốc điều hành được ban hành kể từ tháng 1 năm 2025.
Thẩm phán cũng ra lệnh rằng bất kỳ việc bổ nhiệm hoặc ủy quyền nào trong tương lai phải được nộp cho tòa án trong vòng 48 giờ.


Kari Lake đã ra tín hiệu rằng cô ấy dự định sẽ kháng cáo phán quyết, lên án phán quyết vô lý này sau khi đáp trả một dòng tweet từ "Potato Head" Brian Stelter của CNN.

“Potato Head (@brianstelter), Chúng tôi sẽ kháng cáo phán quyết vô lý này từ một thẩm phán Tòa án Quận DC theo chủ nghĩa hoạt động. Thật không may, hình ảnh bạn xúc phạm và phản bội sẽ mãi ám ảnh chúng tôi.”


Kari Lake cho biết thêm trong một tuyên bố chính thức:

“Người dân Mỹ đã trao cho Tổng thống Trump quyền cắt giảm bộ máy quan liêu cồng kềnh, loại bỏ lãng phí và khôi phục trách nhiệm giải trình cho chính phủ.”

Một thẩm phán theo chủ nghĩa hoạt động đang cố gắng cản trở những nỗ lực đó tại USAGM. Thẩm phán Lamberth có tiền lệ đưa ra các phán quyết theo chủ nghĩa hoạt động — và vụ án này cũng không ngoại lệ. Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với quyết định này và sẽ kháng cáo.”


Phán quyết này không có gì đáng ngạc nhiên từ thẩm phán Lamberth, một người có lịch sử lâu dài chống lại các cải cách bảo thủ và bảo vệ bộ máy quan liêu "nhà nước ngầm".

Như trang The Gateway Pundit đã đưa tin trước đó, Lamberth đã chỉ trích những nỗ lực của Lake nhằm thu hẹp quy mô của USAGM và các công ty liên kết cồng kềnh của nó, bao gồm cả phán quyết hồi tháng 8 năm 2025, trong đó ông đã ngăn Lake sa thải Giám đốc Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) Michael Abramowitz, buộc người đóng thuế phải tiếp tục trả mức lương sáu con số của ông ta trong khi ông ta đang được nghỉ phép có lương.

Kể từ khi nhậm chức Cố vấn cấp cao vào tháng 3 năm 2025, Kari Lake đã là một chiến binh dũng cảm chống lại nạn tham nhũng đang hoành hành tại USAGM.

Lake đã vạch trần những trường hợp tham nhũng gây sốc ủng hộ Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Đài Phát thanh Châu Á Tự do và sự can thiệp thân EU của Đài Phát thanh Châu Âu Tự do vào cuộc bầu cử ở Hungary, đồng thời lên án những người theo chủ nghĩa dân chủ gây rối.

Bà đã điều trần trước Quốc hội rằng "nơi này thối nát đến tận gốc rễ", nhấn mạnh tình trạng lãng phí, gian lận và lạm dụng.

Vào tháng 11 năm 2025, Lake đã vạch trần một "vụ bán tháo gây sốc" và những lời nói dối về nguồn tài trợ, đồng thời tuyên bố sẽ chuyển giao các hành vi phạm tội cho Bộ Tư pháp.

Bà thậm chí còn cắt giảm các hoạt động tuyên truyền bằng tiếng Hungary tại Đài Phát thanh Châu Âu Tự do.

Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với TGP, Lake tiết lộ cách cô ấy đang "vượt qua sự kiểm duyệt của chế độ" và truyền tải thông điệp ủng hộ nước Mỹ của Tổng thống Trump ra toàn thế giới.

Phán quyết mới nhất này lặp lại một quyết định tương tự từ một thẩm phán liên bang ở New York vào tháng 3 năm 2025, người đã ban hành lệnh cấm tạm thời (TRO) ngăn chặn các cải cách ban đầu của Lake.

Lệnh đó, do Thẩm phán J. Paul Oetken ban hành, đã ngăn chặn việc chấm dứt hợp đồng và hủy bỏ các khoản tài trợ tại USAGM , với lý do vi phạm hiến pháp và luật định tương tự.

Như TGP đã đưa tin vào thời điểm đó, đây lại là một ví dụ khác về việc các thẩm phán ở những nơi tham nhũng như New York và Washington DC lạm dụng quyền lực của nhánh hành pháp để bảo vệ các luận điệu tuyên truyền cực tả.

Phe "nhà nước ngầm" đang phản công mạnh mẽ vì Lake đang thắng thế, vạch trần việc tiền thuế của người dân đã được dùng để tài trợ cho các luận điệu chống Mỹ trong nhiều năm qua.

Lưu Trường là con thứ 7 của Hán Cao Tổ Lưu Bang và mỹ nhân họ Triệu. Ông là một trong số những người con của Lưu Bang ra đời sau khi Lưu Bang đã giành thiên hạ, lên ngôi hoàng đế (202 TCN).

Trong số các hoàng tử của hoàng đế khai quốc nhà Tây Hán, có một nhân vật nổi tiếng vì sức mạnh phi thường nhưng lại có số phận bi kịch, đó là Lưu Trường – con trai thứ bảy của Hán Cao Tổ Lưu Bang. Cuộc đời của ông là sự pha trộn giữa uy lực của một dũng sĩ và sự nông nổi của một người thiếu mưu lược. Dù được sinh ra trong hoàng tộc và sở hữu sức mạnh được người đời so sánh với Tây Sở Bá vương Hạng Vũ, Lưu Trường lại không có được sự khôn ngoan cần thiết trong chính trị. Chính vì vậy, ông nhiều lần làm những việc trái pháp luật, thậm chí kích động phản loạn, cuối cùng bị anh trai là Hán Văn Đế lưu đày và chết trong bi kịch khi mới 24 tuổi.

Lưu Trường sinh năm 198 TCN, là con của Hán Cao Tổ Lưu Bang với một mỹ nhân họ Triệu. Mẹ của ông vốn là cung nữ trong phủ của Triệu vương Trương Ngao. Năm 199 TCN, khi Lưu Bang dẫn quân đánh Hàn vương Tín và đi qua đất Triệu, Trương Ngao sai mỹ nhân họ Triệu ra hầu hạ hoàng đế. Sau đó Lưu Bang rời đi, nhưng người phụ nữ này đã mang thai.

Sau khi biết chuyện, Trương Ngao lo sợ nên đưa mỹ nhân họ Triệu ra ngoài cung ở riêng. Nhưng không lâu sau, thuộc hạ của ông là Quán Cao mưu sát Lưu Bang để trả thù cho việc chủ nhân bị sỉ nhục. Âm mưu bại lộ, Lưu Bang nổi giận, giết các thủ hạ của Trương Ngao và phế bỏ ông. Những người thân cận của Triệu vương, trong đó có mỹ nhân họ Triệu, đều bị bắt giải về quận Hà Nội.

Em trai của mỹ nhân họ Triệu là Triệu Kiêm cố gắng cứu chị nên tìm đến Tịch Dương hầu Thẩm Tự Cơ – một người thân cận của Lã hậu – nhờ nói giúp với triều đình. Nhưng vì Lã hậu ghen tuông nên cố tình giấu việc mỹ nhân họ Triệu đang mang thai với Lưu Bang. Kết quả là người phụ nữ đáng thương này bị ép phải tự sát sau khi sinh con. Đứa trẻ ấy chính là Lưu Trường.

Mồ côi mẹ từ khi mới lọt lòng, Lưu Trường được đưa vào cung nuôi dưỡng. Tuy nhiên thân thế đặc biệt của ông cũng khiến cuộc đời ông mang nhiều oán hận từ sớm.

Năm 196 TCN, sau khi dẹp được Hoài Nam vương Anh Bố, Lưu Bang phong Lưu Trường làm Hoài Nam vương. Khi đó ông mới hai tuổi, trở thành một trong những chư hầu nhỏ tuổi nhất trong lịch sử nhà Hán.

Sau khi Lưu Bang qua đời, quyền lực triều đình rơi vào tay Lã hậu. Trong thời gian bà nắm quyền, nhiều con trai của Lưu Bang do các phi tần khác sinh ra bị sát hại. Tuy nhiên Lưu Trường khi đó còn quá nhỏ nên không bị coi là mối đe dọa và may mắn giữ được mạng sống.

Năm 180 TCN, Lã hậu qua đời. Các đại thần tiến hành chính biến, tiêu diệt họ Lã và đưa Đại vương Lưu Hằng lên ngôi, tức Hán Văn Đế. Khi ấy trong số các con trai của Lưu Bang còn sống, chỉ còn lại Văn Đế và Lưu Trường. Vì tình nghĩa anh em hiếm hoi còn lại trong hoàng tộc, Hán Văn Đế đối xử với Lưu Trường khá khoan dung và ưu ái.


Tuy nhiên, Lưu Trường lại không phải là người biết giữ chừng mực. Khi trưởng thành, ông trở thành một người đàn ông cao lớn, sức lực phi thường. Sử sách chép rằng ông có thể nhấc một chiếc đỉnh đồng nặng lên quá đầu. Trong thời cổ đại, đỉnh đồng thường nặng hàng trăm cân, vì vậy sức mạnh của Lưu Trường khiến nhiều người kinh ngạc. Có người còn so sánh ông với Hạng Vũ – vị anh hùng nổi tiếng với sức mạnh “nhổ núi nâng đỉnh”.

Thế nhưng nếu xét về trí tuệ và sự linh hoạt trong chính trị, Lưu Trường lại kém xa những nhân vật kiệt xuất trong lịch sử. Ông nóng nảy, kiêu ngạo và thường hành động theo cảm xúc.

Ngay cả với anh trai là hoàng đế, Lưu Trường cũng tỏ ra thiếu tôn trọng. Ông thường gọi Hán Văn Đế bằng “anh” thay vì dùng cách xưng hô cung kính. Thậm chí có lúc ông còn tự tiện ngồi lên xe của hoàng đế hoặc cùng vua đi săn mà không giữ lễ nghi. Những hành động này khiến triều thần rất bất bình.

Hán Văn Đế vốn nổi tiếng nhân hậu nên nhiều lần bỏ qua lỗi lầm của em trai. Ông thậm chí còn nhờ cậu mình là Bạc Chiêu khuyên nhủ Lưu Trường. Nhưng Lưu Trường không hề thay đổi, trái lại càng trở nên ngang ngược.

Trong lòng Lưu Trường vẫn luôn ôm hận đối với Tịch Dương hầu Thẩm Tự Cơ. Ông cho rằng chính Thẩm Tự Cơ đã không dám nói ra sự thật về việc mẹ mình mang thai với Lưu Bang, dẫn đến cái chết oan uổng của bà. Mối hận này âm ỉ suốt nhiều năm.

Năm 177 TCN, Lưu Trường vào kinh đô Trường An yết kiến Hán Văn Đế. Nhân dịp này, ông cùng thuộc hạ là Ngụy Kính đến phủ của Thẩm Tự Cơ. Khi Thẩm Tự Cơ vừa bước ra, Lưu Trường lập tức rút chùy đồng mang theo bên người đánh mạnh vào đầu ông ta. Thẩm Tự Cơ vỡ đầu chết ngay tại chỗ.

Sau khi giết người, Lưu Trường sai thuộc hạ cắt đầu nạn nhân rồi tự mình đánh xe đến hoàng cung. Ông cởi trần vào triều tự thú và giải thích rằng mình giết Thẩm Tự Cơ để báo thù cho mẹ.

Hành động giết đại thần giữa ban ngày của Lưu Trường khiến cả triều đình chấn động. Nhiều quan lại yêu cầu trừng phạt nghiêm khắc. Nhưng Hán Văn Đế vì tình anh em nên không xử tội nặng, chỉ khiển trách rồi cho ông trở về đất phong.

Sự khoan dung này lại khiến Lưu Trường càng thêm coi thường pháp luật. Ở nước Hoài Nam, ông tự ý đặt ra luật lệ riêng, không tuân theo quy định của triều đình. Ông còn thu nhận nhiều kẻ lưu vong, thậm chí những tù nhân bỏ trốn, rồi phong họ làm quan trong nước.

Có lần khi Lưu Trường bị bệnh, Hán Văn Đế sai sứ giả mang quà đến thăm. Nhưng ông từ chối tiếp sứ và không nhận lễ vật. Sau đó khi quân Hoài Nam dẹp được một cuộc nổi loạn ở Lư Giang, Văn Đế gửi 5000 tấm gấm để thưởng cho quân sĩ. Lưu Trường lại từ chối và nói rằng ở đất Hoài Nam “không có ai nghèo”, như thể không cần sự ban thưởng của triều đình.

Những hành động ấy khiến nhiều người nhận ra rằng Lưu Trường đang dần đi quá giới hạn của một chư hầu.

Đỉnh điểm xảy ra vào năm 174 TCN. Lưu Trường bí mật kích động Khai Chương nổi loạn, đồng thời sai sứ giả liên lạc với Hung Nô và nước Mân Việt nhằm chuẩn bị phản loạn. Âm mưu này nhanh chóng bị phát giác.

Triều đình lập tức bắt giữ Lưu Trường. Các đại thần vô cùng phẫn nộ, nhiều người đề nghị xử phanh thây để răn đe. Nhưng Hán Văn Đế vẫn không nỡ giết em trai mình. Cuối cùng triều đình quyết định phế bỏ tước vị Hoài Nam vương và đày ông đến Nghiêm Đạo.

Đối với Lưu Trường, việc bị lưu đày là một sự sỉ nhục lớn. Trên đường bị áp giải đi, ông bắt đầu tuyệt thực. Khi đoàn xe đến huyện Ung, lính áp giải mới phát hiện ông đã chết trong xe.

Năm đó Lưu Trường mới 24 tuổi.

Khi nghe tin em trai tự sát, Hán Văn Đế rất đau buồn. Ông vốn chỉ muốn lưu đày để răn đe chứ không hề mong em mình chết. Sau đó ông truy phong Lưu Trường là Hoài Nam Lệ vương.

Đất Hoài Nam được chia làm ba phần để phong cho các con của Lưu Trường. Trong đó người con nổi tiếng nhất là Lưu An, sau này trở thành Hoài Nam vương và là người chủ biên bộ sách triết học nổi tiếng Hoài Nam tử.

Nhìn lại cuộc đời Lưu Trường, có thể thấy ông là một nhân vật mang đầy mâu thuẫn. Ông sở hữu sức mạnh khiến người đời kinh ngạc, gần như có thể sánh với những anh hùng truyền kỳ như Hạng Vũ. Nhưng trong thế giới chính trị đầy phức tạp của triều Hán, sức mạnh thể chất không đủ để giúp một người tồn tại.

Sự nóng nảy, kiêu ngạo và thiếu suy nghĩ đã khiến Lưu Trường nhiều lần vượt quá giới hạn của pháp luật. Từ việc giết đại thần, coi thường triều đình cho đến kích động phản loạn, tất cả đều dẫn ông đến con đường diệt vong.

Bi kịch của Lưu Trường vì thế không chỉ là câu chuyện về một hoàng tử nổi loạn, mà còn là minh chứng cho một quy luật khắc nghiệt của lịch sử: trong chốn quyền lực, sức mạnh có thể khiến người ta được kính sợ, nhưng chỉ có trí tuệ và sự tự kiềm chế mới giúp một con người tồn tại lâu dài.

Vietbf @ Sưu tầm

TT Trump và bà Kristi Noem

Tổng thống Donald Trump đã cho thu hồi tư cách thành viên miễn phí của bà Kristi Noem tại Mar-a-Lago sau khi loại bỏ bà này ra khỏi Bộ An ninh Nội địa, theo phóng viên Rob Shuter có tường thuật lại.
Các nguồn tin thông thạo đã có nói với Shuter rằng bà Noem hiện không còn giữa tư cách là thành viên miễn phí tại Mar-a-Lago ở Florida, theo một câu chuyện trên Naughty But Nice Substack vào họm thứ Ba, ngày 10 tháng 3.

Một người trong nội bộ ở Palm Beach nói với ông Shuter: "Các thành viên trong Nội các nhận được một số đặc quyền nhất định khi họ được ủng hộ. Nhưng một khi bạn không còn ở trong vòng này nữa, những đặc quyền đó sẽ bị biến mất khá nhanh".

Mar-a-Lago, 1100 S Ocean Blvd, Palm Beach, Florida
"Điều đó có nghĩa là nếu cựu nữ Thống đốc Nam Dakota, 54 tuổi, muốn tiếp tục cọ xát với giới thượng lưu MAGA, bà sẽ phải trả khoản lệ phí thành viên khởi đầu là 1 triệu USD và lệ phí hàng năm khoảng 20,000 USD", phóng viên Shuter đưa tin.

"Chức danh đặc phái viên ngoại giao mới của bà sẽ không tự động giữ bà ấy trong danh sách khách mời", một nguồn tin giải thích về bà Noem, người hiện là Đặc phái viên của cái gọi là "The Shield of the Americas". "Nếu bà muốn quay trở lại, bà sẽ phải nộp đơn và viết một tấm séc rất lớn".

Tin tức này chỉ làm tăng thêm sự xúc phạm đầy nhức nhối, một người trong cuộc ở Washington nói với phóng viên Shuter, bởi vì bà Noem đã rất buồn về việc "hoàn toàn bị lảng quân sau khi bị loại bỏ ra khỏi Bộ Nội An. "Bà Kristi tin rằng bà ấy là một trong những đồng minh trung thành nhất của ông Trump".


Theo Yahoo.com

TỪ MỸ ĐI VIETNAM_ĐƯỢC ĐEM BAO NHIÊU TIỀN? CÓ SSI_ KHI ĐI VIET NAM & CHÂU ÂU?

The habit of working through lunch has evolved into a global phenomenon, with recent surveys indicating that a significant portion of the workforce in both Singapore and the United States regularly skips their midday break. Driven by mounting workloads, family responsibilities, and a fear of being perceived as unproductive, many employees choose to eat at their desks or bypass meals entirely. However, health experts warn that this approach is biologically counterproductive and can lead to a cycle of physical and mental decline.

When employees attempt to multitask by answering emails while eating, the body remains in a stressed "work mode" rather than transitioning into the "rest and digest" state. This physiological state slows the production of essential stomach acids and enzymes, which impairs nutrient absorption and can lead to digestive distress. Furthermore, those who eat at their desks are statistically more likely to choose convenient, nutritionally void foods, resulting in afternoon energy crashes and a tendency to overeat during dinner.

The mental consequences of skipping lunch are equally damaging, often leading to long-term burnout and a loss of clarity. While workers may feel they are saving time, the lack of a mental reset actually decreases focus and lowers overall productivity. In fact, data shows that over 80% of employees admit that taking a proper meal break significantly boosts their output. Scientific evidence supports this, noting that a physical break from the workstation stabilizes glucose levels and sharpens decision-making.

To combat these negative effects, dietitians recommend prioritizing a well-balanced lunch that includes a mix of carbohydrates, proteins, and healthy fats. This combination supports sustained energy throughout the afternoon and reduces the reliance on excessive caffeine or unhealthy snacks. For those with exceptionally tight schedules, experts suggest keeping a "rescue pack" of simple, nutrient-dense items like oats, peanut butter, and berries to prevent the irritability and focus issues caused by an empty stomach.

Ultimately, the most effective way to maintain high performance is to view the lunch break as a functional necessity rather than a luxury. Taking even a short time to step away from the screen allows the parasympathetic nervous system to activate, which is essential for creative thinking and emotional regulation. By establishing a consistent routine that prioritizes refueling, workers can build a more sustainable and productive professional life.

Iran đổi ngôi giữa lúc bom đạn chưa dứt

Tình hình Trung Đông đang bước vào một khúc quanh cực kỳ nguy hiểm khi Iran chính thức công bố người kế vị tối cao mới giữa lúc chiến tranh với Mỹ và Israel vẫn tiếp diễn dữ dội. Theo các thông tin mới nhất, Mojtaba Khamenei – con trai của lãnh tụ tối cao vừa bị sát hại Ali Khamenei – đã được lựa chọn làm lãnh tụ tối cao kế tiếp của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Đây là diễn biến có thể xem là vừa mang tính biểu tượng, vừa là lời tuyên bố rằng bộ máy quyền lực ở Tehran không chấp nhận rạn vỡ dù đang bị tấn công dồn dập từ bên ngoài.

Việc Mojtaba Khamenei được đưa lên nắm vị trí quyền lực cao nhất không chỉ là một quyết định chính trị, mà còn là phép thử đối với khả năng tồn tại của chế độ Iran trong thời chiến. Bởi chiếc ghế ông ngồi vào lúc này không phải là ngai vàng của một thời bình ổn, mà là một tâm điểm ngắm bắn, nơi mọi quyết định đều có thể kéo theo sinh mạng của hàng ngàn người và số phận của cả khu vực.

Từ nhiều năm qua, Mojtaba Khamenei vốn đã được xem là một nhân vật có ảnh hưởng trong bóng tối, có liên hệ chặt chẽ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tức IRGC, cũng như với lực lượng bán quân sự Basij. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là ông không phải một giáo sĩ cấp cao nổi bật, cũng không nắm giữ vai trò chính thức rõ ràng trong cơ cấu quyền lực công khai của chế độ. Chính điều đó khiến việc ông được chọn trở thành lãnh tụ tối cao gây tranh cãi lớn, không chỉ ở Iran mà còn ở bên ngoài.

Mỹ và Israel phản ứng cứng rắn với tân lãnh tụ Iran

Phía Mỹ đã bày tỏ thái độ phản đối rất rõ. Tổng thống Donald Trump trước đó từng nói việc con trai của Ali Khamenei kế nhiệm là một lựa chọn “không thể chấp nhận được.” Không dừng ở đó, ông còn tuyên bố rằng lãnh tụ mới của Iran sẽ “không tồn tại được lâu” nếu không có sự chấp thuận của Washington. Những phát ngôn như vậy cho thấy Nhà Trắng không chỉ xem cuộc chiến này là một chiến dịch quân sự đơn thuần, mà còn muốn can dự trực tiếp vào tương lai chính trị của Iran.

Trump thậm chí còn nhấn mạnh rằng ông sẽ cùng với Israel quyết định khi nào cuộc chiến kết thúc. Câu nói này mang hàm ý rất lớn: trong cách nhìn của chính quyền Mỹ hiện nay, Israel có thể là đối tác trên chiến trường, nhưng Washington mới là bên giữ quyền định đoạt cuối cùng. Nói cách khác, Mỹ không xem mình là người đứng bên lề, mà là kẻ vẽ lại bàn cờ Trung Đông.

Về phía Israel, lập trường cũng không mềm hơn. Giới chức Israel tuyên bố “cánh tay dài” của nhà nước Do Thái sẽ tiếp tục truy đuổi người kế nhiệm Ali Khamenei và bất cứ ai có ý định dựng lên một lãnh tụ mới tiếp nối con đường cũ. Nói dân dã, Tel Aviv không chấp nhận kiểu “cha chết con nối” nếu điều đó đồng nghĩa với việc Iran tiếp tục là một đối thủ mang tư tưởng cứng rắn và chống Israel đến cùng.

Bộ máy quyền lực Iran đồng loạt thề trung thành

Ngay sau khi Mojtaba Khamenei được công bố là lãnh tụ tối cao mới, những trung tâm quyền lực lớn nhất trong lòng chế độ Iran đã nhanh chóng lên tiếng ủng hộ. IRGC tuyên bố sẵn sàng “tuân phục hoàn toàn” và hy sinh tính mạng vì mệnh lệnh của nhà lãnh đạo mới. Quốc hội Iran, Bộ Ngoại giao Iran, cùng nhiều nhân vật chính trị chủ chốt cũng lập tức công khai bày tỏ lòng trung thành.

Điều đó cho thấy một điều rất quan trọng: trong lúc đạn bom dội xuống và nguy cơ tan rã luôn cận kề, giới cầm quyền Iran đang cố gắng phát đi thông điệp rằng đất nước này chưa rơi vào khoảng trống quyền lực. Họ muốn chứng minh bộ khung nhà nước vẫn còn nguyên, quân đội vẫn nghe lệnh, bộ máy hành chính vẫn hoạt động, và trật tự chính trị chưa sụp đổ.

Tuy nhiên, việc các nhóm quyền lực lên tiếng quá nhanh cũng phản ánh nỗi lo bất ổn. Trong thời bình, sự chuyển giao quyền lực ở một chế độ thần quyền vốn đã nhạy cảm. Trong thời chiến, chuyện ấy còn giống như thay người lái tàu giữa một cơn bão lớn. Bề ngoài có thể là đoàn kết, nhưng phía sau chắc chắn là vô vàn áp lực, toan tính, thậm chí nghi kỵ lẫn nhau.

Mojtaba Khamenei: người kế vị hay chỉ là gương mặt chuyển tiếp?

Nhiều nhà phân tích cho rằng Mojtaba Khamenei khó có thể là một nhà lãnh đạo vững vàng theo kiểu cha ông từng nắm quyền suốt nhiều thập niên. Có ý kiến nhận định ông chỉ là một “nhân vật chuyển tiếp,” nghĩa là người được dựng lên để giữ chế độ không bị đổ ngay trong giai đoạn nguy cấp, chứ chưa chắc có đủ thực lực để định hình một thời kỳ mới.

Lý do rất rõ ràng. Ông đang kế thừa một nhà nước vừa mất lãnh tụ, đang chiến tranh với Mỹ – siêu cường quân sự số một thế giới – đồng thời phải đương đầu với Israel, và còn phải đối diện với sự bất mãn sâu sắc trong chính lòng xã hội Iran. Theo những đánh giá được nêu ra, Mojtaba hiện cũng bị thương và đang phải sống ẩn náu, tức là vừa lên ngôi đã phải sống trong trạng thái bị săn đuổi.

Một số người từng biết về ông còn cho rằng ở thời điểm hiện nay, ưu tiên lớn nhất của Mojtaba không phải là quản trị đất nước hay cải tổ chính sách, mà đơn giản chỉ là sống sót. Nhận xét đó nghe lạnh gáy, nhưng lại phản ánh đúng bức tranh hiện tại: chiếc ghế lãnh tụ tối cao không còn là nơi ban phát quyền lực tuyệt đối, mà giống như ngồi trên miệng núi lửa.

Chiến tranh tiếp tục leo thang chỉ vài giờ sau khi Iran đổi lãnh tụ

Điều đáng sợ là việc đổi ngôi ở Tehran không mở ra lối thoát hòa bình nào cả. Chỉ vài giờ sau khi Mojtaba Khamenei được đưa lên vị trí tối cao, IRGC đã tuyên bố tiến hành các đợt phóng hỏa tiễn mới. Những đoạn video được công bố cho thấy Iran nói họ đã phóng các loại hỏa tiễn như Khorramshahr, Fatah, Khyber và Qadr. Dù chưa thể xác minh toàn bộ, động thái ấy rõ ràng mang tính biểu dương: Iran muốn chứng minh rằng dù thay lãnh tụ, bộ máy chiến tranh của họ vẫn hoạt động.

Ở chiều ngược lại, Israel cũng không hề giảm nhịp độ tấn công. Quân đội Israel thông báo đã mở các đợt không kích mới vào miền trung Iran, đồng thời đánh vào hạ tầng của Hezbollah ở Beirut. Trên thực địa, các đòn đánh này nối tiếp chuỗi tấn công trước đó nhằm vào cơ sở năng lượng, cơ sở quân sự, tổng hành dinh liên quan đến lực lượng không gian vũ trụ của IRGC, cùng nhiều mục tiêu khác tại Tehran và nhiều khu vực khác.

Nói một cách dễ hiểu, việc Iran có lãnh tụ mới không làm chiến sự dịu đi; ngược lại, nó dường như mở đầu cho một giai đoạn mới còn cứng rắn hơn. Cả hai bên đều muốn chứng tỏ rằng mình không hề nao núng trước diễn biến chính trị mới.

Tehran trong khói lửa: dân thường sống giữa áp lực và hận thù

Ở Tehran, bầu không khí được mô tả là ngột ngạt cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Các đợt đánh vào kho dầu và hạ tầng năng lượng đã khiến nhiều khu vực phủ kín khói đen. Có nơi mưa rơi xuống cũng lẫn màu đen của dầu và muội. Một đội ngũ phóng viên tại chỗ ghi nhận lửa vẫn cháy ở nhiều bồn chứa nhiên liệu nhiều giờ sau không kích, điện bị gián đoạn và công nhân phải vật lộn khôi phục cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Người dân Tehran giờ đây sống trong trạng thái nửa muốn bỏ chạy, nửa muốn ở lại chứng kiến hồi kết. Có người nói vợ chồng họ cãi nhau vì một người muốn rời thủ đô để tránh bom, còn người kia lại muốn ở lại, không chỉ vì công việc mà còn vì hy vọng được chứng kiến ngày chế độ phải trả giá cho những cuộc đàn áp trước đó. Những lời nói đầy phẫn nộ và khát khao trả thù từ trong lòng Tehran cho thấy chiến tranh bên ngoài đang hòa trộn với một cuộc nội chiến cảm xúc bên trong xã hội Iran.

Trong khi đó, những người ủng hộ chế độ cũng không hề im tiếng. Ban đêm, tại Tehran xuất hiện các nhóm tụ tập kiểu tuần hành bằng xe cộ, cầm cờ Iran, hô khẩu hiệu chính trị để khẳng định họ vẫn kiểm soát đường phố. Mục tiêu không chỉ là động viên phe mình, mà còn là răn đe phe đối lập rằng dù đang bị oanh kích, nhà nước vẫn chưa mất quyền kiểm soát xã hội.

Các nước Vùng Vịnh tiếp tục trúng đạn, chiến tranh lan rộng ngoài biên giới Iran

Chiến sự giờ đây không còn bó hẹp trong lãnh thổ Iran hay Israel, mà đã lan rộng sang nhiều nước Vùng Vịnh. Bahrain báo cáo ít nhất 32 người bị thương, trong đó có 4 người bị thương nặng, sau các đợt máy bay không người lái tấn công vào khu Sitra, gần thủ đô. Đáng lo ngại hơn, trong số người bị thương có cả trẻ em, gồm một em bé mới 2 tháng tuổi, hai bé trai nhỏ và một thiếu nữ 17 tuổi. Những khu dân cư nằm gần hạ tầng năng lượng đã bị hư hại nặng.

Kuwait thông báo lực lượng Vệ binh Quốc gia bắn hạ một máy bay không người lái tại khu vực đang được bảo vệ, trong bối cảnh các cơ sở trọng yếu của nước này trở thành mục tiêu tiềm tàng. Qatar cho biết quân đội nước này đã chặn được một đợt tấn công hỏa tiễn. Các quốc gia vùng Vịnh rõ ràng đang sống trong tâm trạng “ngồi không cũng trúng đạn,” bởi dù không muốn bị kéo vào cuộc chiến, họ lại là nơi đặt căn cứ, cơ sở hậu cần và lợi ích chiến lược của Mỹ.

Saudi Arabia cũng ghi nhận những tổn thất nặng nề hơn. Một quân nhân Mỹ thứ bảy đã tử vong sau khi bị thương trong đợt tấn công trước đó tại Saudi Arabia. Ngoài ra, một đầu đạn quân sự rơi trúng khu dân cư ở Al-Kharj khiến hai người thiệt mạng và 12 người khác bị thương. Đây được xem là những trường hợp tử vong đầu tiên được ghi nhận tại Saudi Arabia kể từ đầu cuộc chiến. Dù chưa nêu rõ bên nào phóng quả đạn ấy, việc chiến tranh chạm đến khu dân sự ở Saudi Arabia là dấu hiệu vô cùng đáng ngại.

Mỹ rút bớt nhân sự ngoại giao, dấu hiệu cho thấy rủi ro đang tăng mạnh

Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra lệnh cho các nhà ngoại giao không thiết yếu rời khỏi Saudi Arabia. Trước đó, việc rút đi chỉ mang tính tự nguyện đối với nhân sự không khẩn cấp và gia đình họ, nhưng nay đã trở thành bắt buộc. Đây là một tín hiệu chính trị và an ninh rất mạnh, cho thấy Washington đánh giá mối đe dọa đối với nhân sự Mỹ trong khu vực đang tăng cao.

Saudi Arabia không phải nơi duy nhất bị ảnh hưởng. Trước đó, Mỹ cũng đã yêu cầu nhân sự không khẩn cấp rời khỏi Qatar, Jordan, Bahrain, UAE, Iraq, cùng các lãnh sự quán tại Lahore và Karachi của Pakistan. Đại sứ quán Mỹ ở Kuwait cũng bị đình chỉ hoạt động. Nói một cách thẳng thắn, một vành đai ngoại giao của Mỹ quanh Trung Đông đang bị co lại vì chiến tranh.

Khi một cường quốc bắt đầu rút bớt nhà ngoại giao và thân nhân quân nhân, đó thường không chỉ là chuyện “phòng ngừa cho chắc,” mà là dấu hiệu họ tin rằng nguy cơ tấn công tiếp theo là hoàn toàn có thật.

Vụ trường học ở Minab: vết thương đạo đức của cuộc chiến

Một trong những điểm gây chấn động nhất là thông tin mới về vụ tấn công gần một trường tiểu học ở Minab, nơi được cho là đã khiến hơn 160 học sinh thiệt mạng. Video mới xuất hiện dường như củng cố nhận định rằng một đòn không kích của Mỹ đã nhắm vào căn cứ hải quân IRGC nằm sát ngôi trường, và vụ đánh này có thể liên quan trực tiếp tới thảm kịch.

Theo phân tích từ các chuyên gia vũ khí được trích dẫn trong thông tin cập nhật, loại đạn trong đoạn video có đặc điểm giống tên lửa hành trình Tomahawk do Mỹ sử dụng. Các chuyên gia cho rằng hình dáng, kích thước và khoảng cách ghi hình phù hợp với dòng TLAM của Mỹ, chứ không giống các loại vũ khí khác. Nếu đánh giá này chính xác, thì lời khẳng định trước đó của Tổng thống Trump rằng Iran phải chịu trách nhiệm cho vụ đánh vào trường học sẽ bị đặt trước một dấu hỏi lớn.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố Mỹ vẫn đang điều tra và nhấn mạnh rằng quân đội Mỹ không chủ đích nhắm vào dân thường. Tuy nhiên, ông cũng không bác bỏ hoàn toàn khả năng Mỹ có liên quan. Trong chiến tranh hiện đại, nhiều khi chỉ một vụ việc như Minab cũng đủ làm thay đổi cục diện truyền thông, đạo lý và áp lực quốc tế. Một cuộc chiến được nhân danh an ninh sẽ rất nhanh mất chính nghĩa nếu hình ảnh trường học cháy đen và trẻ em tử nạn trở thành biểu tượng mỗi ngày.

Trump tuyên bố sẽ cùng Israel quyết định khi nào chiến tranh kết thúc

Phát biểu của Donald Trump rằng ông sẽ cùng Israel quyết định thời điểm chấm dứt chiến tranh là một tuyên bố có sức nặng hơn nhiều so với vẻ bề ngoài. Nó không chỉ nói về việc phối hợp quân sự, mà còn phản ánh cách Nhà Trắng nhìn nhận toàn bộ cuộc xung đột: Mỹ không phải người hỗ trợ Israel, mà là đồng đạo diễn. Netanyahu có tiếng nói, nhưng Washington mới là bên giữ tay lái lớn nhất.

Trump còn tỏ ra không quá bận tâm trước cảnh giá xăng dầu tăng vọt, gọi đó chỉ là một “trục trặc nhỏ” hay “một cái giá rất nhỏ phải trả” cho an ninh và hòa bình. Lập luận của ông là nếu mối đe dọa hạt nhân từ Iran bị phá hủy, thì chi phí năng lượng tăng trong ngắn hạn là điều chấp nhận được. Cách nói này có thể làm hài lòng những người ủng hộ chủ trương cứng rắn, nhưng lại khiến rất nhiều người dân bình thường lo ngại khi giá xăng tăng từng ngày.

Về mặt chính trị nội bộ Mỹ, Trump đang đi trên một sợi dây mảnh. Ông muốn chứng minh mình là người mạnh tay, quyết liệt, “nói là làm,” nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với câu hỏi rất quen thuộc của cử tri Mỹ: chiến tranh này kéo dài bao lâu, tốn bao nhiêu tiền, và con em họ sẽ còn phải chết thêm bao nhiêu người nữa?

Lầu Năm Góc nói về “điều kiện đầu hàng,” chiến tranh ngả sang giọng điệu tuyệt đối

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth còn đi xa hơn khi nói Mỹ sẽ đặt ra “các điều kiện đầu hàng” đối với Iran. Đây là thứ ngôn ngữ không còn mang tính răn đe đơn thuần, mà là giọng điệu của một bên đang nhắm đến chiến thắng áp đảo, buộc đối phương phải chấp nhận thế thất bại hoàn toàn.

Khi được hỏi “đầu hàng vô điều kiện” là gì, Hegseth nói đại ý rằng Mỹ sẽ chiến đấu đến lúc Iran mất khả năng tác chiến, đến khi họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải buông súng. Dù ông không nêu cụ thể các điều khoản, câu nói ấy cho thấy mục tiêu đã vượt ra ngoài việc “đáp trả có giới hạn.” Nó gợi ý về một cuộc chiến mà Washington muốn quyết định không chỉ thắng trên chiến trường, mà còn thắng cả về cấu trúc quyền lực tương lai ở Tehran.

Vấn đề là càng nói đến “đầu hàng,” người ta càng đẩy đối phương vào thế không còn lối lùi. Với Iran, nhất là dưới sự chi phối của IRGC và phe cứng rắn, việc chấp nhận một ngôn ngữ như vậy gần như đồng nghĩa với tự sát chính trị. Vì thế, khả năng hai bên còn đường quay về bàn đàm phán lúc này xem ra ngày càng mờ nhạt.

Giá dầu vượt 100 USD/thùng, cú sốc lan từ chiến trường đến túi tiền toàn cầu

Một trong những tác động nhãn tiền nhất của cuộc chiến là thị trường năng lượng chao đảo dữ dội. Giá dầu đã vượt mốc 111 USD/thùng lần đầu tiên kể từ năm 2022. Dầu Brent tăng lên quanh mức 112 USD/thùng, còn dầu thô Mỹ tăng mạnh gần 15%. Đây không chỉ là vấn đề của giới đầu tư, mà là cơn đau đầu của cả thế giới.

Nguyên nhân nằm ở nỗi lo rằng chiến tranh với Iran sẽ kéo dài và làm gián đoạn lưu thông dầu qua Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải sống còn của năng lượng toàn cầu. Chỉ cần dòng tàu qua eo biển này bị nghẽn, hoặc các cơ sở dầu khí trong vùng tiếp tục bị đe dọa, thì thị trường lập tức phản ứng như bị điện giật. Từ giá nhiên liệu, giá vận tải, giá thực phẩm đến giá hàng tiêu dùng, tất cả đều có nguy cơ đội lên.

Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã tăng 47 cent mỗi gallon chỉ trong khoảng một tuần, tương đương tăng 16%, lên mức 3,45 USD/gallon. Không chỉ xăng, diesel cũng tăng mạnh, thậm chí còn tăng nhanh hơn vì nguồn cung vốn đã căng. Điều này đặc biệt nguy hiểm, vì diesel là huyết mạch của vận tải hàng hóa, xe tải đường dài, logistic và cả chuỗi cung ứng. Nói cách khác, chiến tranh ở Trung Đông có thể nhanh chóng biến thành hóa đơn đắt đỏ trong siêu thị Mỹ và nhiều nền kinh tế khác.

Châu Á rung lắc mạnh, tâm lý hoảng loạn bủa vây thị trường

Không chỉ dầu khí, thị trường chứng khoán châu Á cũng bị dội gáo nước lạnh. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản lao dốc 7% trong những giờ giao dịch đầu ngày thứ Hai. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc rơi tới 7,8%. Taiex của Đài Loan giảm 5,8%, còn Hang Seng của Hong Kong mất hơn 3%. Đó là những con số cho thấy giới đầu tư đang cực kỳ sợ hãi trước viễn cảnh chiến tranh kéo dài, năng lượng đắt đỏ hơn và lạm phát quay trở lại.

Với các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đài Loan, một cơn sốc dầu mỏ không chỉ là vấn đề thương mại, mà còn đe dọa tăng trưởng, tiêu dùng, tỷ giá và niềm tin doanh nghiệp. Người ta từng nói ở Trung Đông hắt hơi thì thị trường tài chính châu Á cũng cảm lạnh; lần này không phải cảm lạnh nữa mà là sốt cao.

Cuộc chiến còn kéo theo khủng hoảng chính trị ngay trong nước Mỹ

Trong khi Nhà Trắng cố xoa dịu dư luận, phe Dân chủ đã bắt đầu gia tăng áp lực. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Chuck Schumer, kêu gọi Trump sử dụng Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ để hạ nhiệt giá năng lượng. Theo ông, kho dự trữ này được tạo ra chính là cho những thời điểm chiến tranh và khủng hoảng như hiện tại. Thế nhưng Trump lại nói ông không muốn dùng tới kho này.

Song song đó, một số nghị sĩ Dân chủ cho biết họ có thể ngăn chặn thêm ngân sách cho Lầu Năm Góc nếu chính quyền không giải thích rõ mục tiêu chiến tranh, thời gian kéo dài và cơ sở pháp lý. Họ cho rằng chính quyền chưa làm được điều tối thiểu là thuyết phục đất nước vì sao phải lao sâu vào một cuộc chiến mới ở Trung Đông.

Áp lực này không phải chuyện nhỏ. Chiến tranh càng kéo dài, thương vong càng tăng, giá xăng càng leo thang, thì Nhà Trắng càng phải đối mặt với phản ứng từ Quốc hội và cử tri. Một cuộc chiến nếu không có mục tiêu rõ ràng thường rất dễ đi từ tiếng vỗ tay đầu tiên tới câu hỏi “rốt cuộc để làm gì?” sau đó.

IRGC và Eo biển Hormuz: mối đe dọa treo lơ lửng trên đầu kinh tế thế giới

Một quan chức Iran đã cảnh báo cuộc chiến bước sang “giai đoạn mới” và đòn tấn công vào các kho dầu, kho nhiên liệu của Iran chắc chắn sẽ bị trả đũa vào hạ tầng năng lượng trong khu vực. Câu nói này là một lời nhắc rõ ràng rằng Tehran không chỉ có khả năng đánh vào căn cứ quân sự, mà còn có thể chọn cách siết cổ thị trường năng lượng.

Iran còn tuyên bố sẽ không từ bỏ quyền kiểm soát Eo biển Hormuz cho đến khi đạt được điều họ muốn. Đây là chi tiết khiến giới phân tích toàn cầu mất ngủ. Chỉ cần Hormuz bị đe dọa nghiêm trọng trong một thời gian đủ dài, giá dầu có thể không dừng ở 100 USD/thùng. Cái bóng của các cú sốc năng lượng thập niên 1970 hoàn toàn có thể quay lại dưới hình dạng mới.

Beirut lại rực lửa, mặt trận Lebanon tiếp tục bị kéo vào

Ngoài chiến trường Iran, Israel còn mở rộng đòn đánh sang Beirut. Quân đội Israel cho biết họ đã tấn công vào cơ sở hạ tầng của Hezbollah, đồng thời nói một cuộc không kích đã tiêu diệt nhiều chỉ huy cấp cao của lực lượng Quds thuộc IRGC đang họp tại một khách sạn ở thủ đô Lebanon. Phía Lebanon cho biết vụ đánh vào khách sạn làm nhiều người thiệt mạng và bị thương.

Điều này cho thấy cuộc chiến không còn đơn thuần là màn đối đầu trực diện Mỹ–Israel với Iran, mà tiếp tục mang tính mạng lưới, nơi mọi cánh tay nối dài của Tehran trong khu vực đều có thể bị kéo vào. Từ Iraq, Syria, Lebanon đến Vùng Vịnh, tất cả đều có nguy cơ biến thành những mắt xích bốc cháy.

Một cuộc chuyển giao quyền lực đầy tính gia tộc giữa chế độ thần quyền

Việc Mojtaba Khamenei thay cha ngồi vào vị trí tối cao cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính chính danh của chế độ Iran. Về mặt hình thức, việc lựa chọn lãnh tụ tối cao do Hội đồng Chuyên gia – một cơ quan gồm 88 giáo sĩ cao cấp – tiến hành. Nhưng thực tế, hội đồng này từ lâu đã bị kiểm soát mạnh bởi bộ máy thanh lọc ứng viên của Hội đồng Giám hộ, vốn luôn loại bỏ những nhân vật không phù hợp với đường lối cứng rắn.

Nói cách khác, đây là một quy trình có vẻ hợp hiến, nhưng lại diễn ra trong khuôn khổ của một hệ thống rất khép kín. Khi con trai của lãnh tụ cũ được đưa lên thay cha trong một cơ chế vốn được thiết kế để bảo vệ chính dòng quyền lực ấy, người ta dễ liên tưởng đến hình thức cha truyền con nối hơn là một cuộc chọn lựa mở. Với một nhà nước cách mạng từng nhân danh chống vua chúa và chống chuyên quyền để ra đời năm 1979, hình ảnh ấy chứa đựng một sự mỉa mai cay đắng.

Đằng sau những lời lẽ như “đầu hàng vô điều kiện,” “quyền tự vệ,” “ổn định khu vực,” hay “trật tự mới,” người chết đầu tiên bao giờ cũng là dân thường. Ở Bahrain có trẻ nhỏ bị thương. Ở Minab có hàng trăm học sinh thiệt mạng theo các báo cáo được nêu ra. Ở Saudi Arabia, những người chết đầu tiên được ghi nhận lại là lao động nhập cư Nam Á. Ở Tehran, người dân hít khói từ các kho dầu cháy đỏ trời. Ở Mỹ, gia đình binh sĩ nhận di hài con em mình trong những lễ chuyển giao đầy nước mắt.

Cục diện sắp tới: càng đánh càng khó dừng

Nhìn toàn cục, cuộc chiến hiện tại đang rơi vào đúng vòng xoáy nguy hiểm nhất: mỗi bên đều tin rằng chỉ cần đánh thêm một chút nữa là có thể buộc bên kia chùn bước. Mỹ tin Iran sẽ phải khuất phục nếu bị tước bỏ sức chiến đấu. Iran tin rằng chỉ cần chịu đòn đủ lâu và gây áp lực đủ mạnh lên căn cứ Mỹ cùng hạ tầng năng lượng khu vực, đối phương sẽ phải tính lại. Israel thì quyết tâm không cho Tehran có thời gian hồi phục hay tái cấu trúc bộ máy quân sự.

Lịch sử chiến tranh Trung Đông cho thấy càng nhiều bên tin mình sắp thắng, thì chiến tranh lại càng dễ kéo dài. Khi lãnh tụ mới của Iran vừa lên đã được dựng quanh bằng lời thề trung thành của IRGC, Mojtaba Khamenei lãnh tụ tối cao mới giữa lúc chiến tranh vẫn nổ khắp nơi là một khoảnh khắc cực kỳ hệ trọng. Nó không chỉ đánh dấu việc Iran cố giữ tính liên tục của chế độ sau cú đánh chí mạng vào người đứng đầu, mà còn cho thấy phe cứng rắn ở Tehran vẫn đang nắm chắc tay lái. Iran đã có lãnh tụ mới, nhưng Trung Đông vẫn chưa có lối ra mới. Và khi quyền lực, thù hận, dầu mỏ và bom đạn cùng trộn vào nhau, mọi tia lửa đều có thể đốt cháy cả khu vực.

Bộ Ngoại giao Jakarta. Indonesia, cho biết tàu kéo Musaffah 2 bị bốc cháy, 4 thành viên thủy thủ đoàn sống sót, một công ty an ninh báo cáo tàu này bị trúng hai hỏa tiển của Iran khi đang đến hỗ trợ tàu chở dầu bị trúng hỏa tiển trước đó.

JAKARTA, Indonesia

Ba thành viên thủy thủ đoàn người Indonesia bị báo cáo đã mất tích sau khi tàu kéo Musaffah 2 mang cờ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bị trúng hỏa tiển và chìm ở eo biển Hormuz hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Jakarta cho biết trong một bản tuyên bố hôm Chủ nhật, 8/3/26.

Đã có nhiều vụ tấn công vào tàu bè khi Tehran đang nhắm mục tiêu vào các tàu bè di chuyển qua lại ở eo biển Hormuz giữa bờ biển của họ và Oman để trả đũa cuộc chiến tranh Hoa Kỳ-Israel với Iran, bắt đầu từ ngày 28 tháng 2.

Tàu Musaffah có 7 thành viên thủy thủ đoàn đến từ Indonesia, Ấn Độ và Philippines, Bộ cho biết thêm rằng, có 4 người sống sót và ba người khác, tất cả đều là người Indonesia, đang bị mất tích.

Trước khi bị chìm, tàu này đã gặp phải một vụ nổ khác, có lẽ là bị hỏa tiển thứ hai bắn trúng khiến cho nó bị bốc cháy, bản tuyên bố nói trên cho biết, đồng thời cho biết thêm rằng, chính phủ Indonesia đang tiến hành cho điều tra.

Công ty an ninh Vanguard cho biết tàu kéo nàyđã bị trúng hai hỏa tiển khi đang cố gắng hỗ trợ tàu container Safeen Prestige mang cờ Malta.

Cuộc xung đột đã dẫn đến việc làm gián đoạn khoảng một phần năm nguồn cung cấp dầu thô và khí đốt tự nhiên trên toàn cầu, khi Tehran nhắm mục tiêu vào các tàu bè qua lại eo biển này và không ngừng tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực.

Câu hỏi lớn nhất đối với nguồn cung cấp năng lượng là làm như thế nào và khi nào eo biển Hormuz sẽ trở nên an toàn trở lại cho các hoạt động vận chuyển hàng hải. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị sử dụng Hải quân để hỗ trợ cho các tàu chở dầu và hứa trợ giúp phần bảo hiểm của Mỹ cho các tàu bè qua lại trong khu vực này.

Từng được xem là những "ông trùm" của thị trường bất động sản hạng sang ỡ Mỹ, cặp song sinh Oren và Alon Alexander cùng anh trai Tal Alexander nay đang đối mặt án tù chung thân về 19 tội danh như mua dâm, hiếp dâm hàng loạt các phụ nữ.

al Alexander và Oren Alexander tại nhà riêng ở Bãi biển Miami vào năm 2019. (Ảnh: TNS)
Ngày 9/3/2026, ba anh em Oren Alexander (38 tuổi), Alon Alexander (38 tuổi, sinh đôi) và Tal Alexander (39 tuổi), từng nổi tiếng bậc nhất trong giới bất động sản hạng sang tại Mỹ, đã bị bồi thẩm đoàn liên bang ở Manhattan (New York, Mỹ) kết tội mua dâm, hiếp dâm sau phiên tòa kéo dài đến 5 tuần.

Khi trưởng bồi thẩm đoàn đọc liên tiếp 19 phán quyết "có tội", cặp song sinh đều lắc đầu, trong khi Tal Alexander đã gục đầu xuống cánh tay, theo hãng tin AP đưa ra.

Từ "ông vua" bất động sản hạng sang đến vòng lao lý
Phán quyết này đã đánh dấu cú sụp đổ của bộ ba từng được mệnh danh là "The A Team" trong giới môi giới bất động sản cao cấp. Trước khi vướng các bê bối, Oren và Tal Alexander nổi tiếng với những thương vụ hàng chục triệu USD tại thị trường nhà siêu sang ở New York và Miami, phục vụ nhiều khách hàng giàu có và nhân vật nổi tiếng.

Hai anh em bắt đầu gầy dựng tên tuổi từ cuối những năm 2000, sau đó thành lập nhóm môi giới tại công ty Douglas Elliman, một trong những công ty bất động sản lớn nhất nước Mỹ. Nhiều thương vụ trị giá hàng chục triệu USD đã giúp cho họ trở thành những gương mặt nổi bật trong ngành môi giới nhà siêu sang.

Trong khi đó, người anh còn lại, Alon Alexander, theo học luật và điều hành công ty an ninh tư nhân của gia đình, chuyên cung cấp dịch vụ bảo vệ cho nguyên thủ quốc gia và giới siêu giàu.

Chân dung 3 anh em "ông trùm" bất động sản. (Ảnh: Reuters)
Theo các công tố viên liên bang, phía sau hình ảnh hào nhoáng của giới bất động sản xa xỉ là một mô hình lạm dụng tình dục đã kéo dài hơn một thập kỷ qua. Các anh em Alexander bị tố cáo đã sử dụng tiền bạc, các chuyến du lịch sang trọng, tiệc tùng và mạng lưới giao du trong giới thượng lưu để tiếp cận phụ nữ, sau đó bỏ thuốc mê, ép buộc hoặc hảm hiếp họ.

Các hành vi bị tố cáo đã từng xảy ra tại nhiều địa điểm như New York, Miami, Hamptons và Aspen, thậm chí trong các chuyến đi du thuyền hoặc kỳ nghỉ xa hoa. Công tố viên cho biết có hơn 60 phụ nữ đã khai báo rằng họ từng là nạn nhân của một hoặc nhiều người trong ba anh em này.

Ba anh em bị cớ quan FBI bắt giữ vào cuối năm 2024 và bị truy tố tại tòa án liên bang với các tội danh mua dâm, hiếp dâm bằng vũ lực, gian dối hoặc ép buộc, những tội danh có thể dẫn đến án tù chung thân nếu bị kết tội.

Phiên tuyên án của họ dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 6/8/2026. Ở lần xét xử này, ba anh em có thể phải đối mặt với bản án nặng nhất trong hệ thống tư pháp liên bang Mỹ.

Lời tố cáo từ hàng chục phụ nữ
Phán quyết được đưa ra sau khi có đến 11 phụ nữ đã ra làm chứng trước tòa. Theo công tố viên, hơn 60 phụ nữ đã khai rằng họ từng bị các bị cáo liên tục cưỡng hiếp.

Các nạn nhân cho biết họ thường được mời tham gia những chuyến du lịch hoặc kỳ nghỉ xa hoa tại Hamptons, trên du thuyền Caribbean hay trong các chuyến trượt tuyết tại Aspen (tiểu bang Colorado). Nhiều người tin rằng bản thân họ đã bị bỏ thuốc mê sau khi được một trong ba anh em đưa đồ uống có cồn, khiến cho cơ thể họ bị mất kiểm soát hoàn toàn.

Theo The Washington Post, ba anh em thường gặp phụ nữ tại hộp đêm, các bữa tiệc hoặc trên ứng dụng hẹn hò, sau đó mời họ đến những điểm đến sang trọng, chi trả tiền vé máy bay và chỗ ở sang trọng, đắt đỏ.

Một phụ nữ kể rằng cô gặp họ năm 2012 tại một bữa tiệc ở căn nhà Manhattan của nam diễn viên Zac Efron. Sau khi rời bữa tiệc và đến hộp đêm, cô đã tỉnh dậy trong tình trạng khỏa thân với Alon Alexander đang đứng bên cạnh. Khi cô nói không muốn quan hệ xác thịt, người đàn ông này đáp lại rằng việc đó "đã xảy ra rồi".

Luật sư bào chữa cho rằng những người tố cáo có ký ức sai lệch hoặc muốn trục lợi từ khối tài sản của ba anh em. Tuy nhiên, các công tố viên đã bác bỏ lập luận này, cho biết chỉ có hai nạn nhân đang theo đuổi kiện tụng dân sự, và cả hai người này đều có điều kiện về tài chính tốt.

Một người phụ nữ làm chứng cho biết cô bị Alon Alexander cưỡng hiếp ở Aspen, Colorado vào năm 2017, khi cô mới có 17 tuổi. Cô nói rằng mình là con gái của một tỷ phú. "Tôi không muốn lấy tiền của họ. Tôi chỉ không muốn họ chiếm đoat tôi", cô đã nói với bồi thẩm đoàn.

Ngoài vụ án hình sự, ba anh em Alexander còn phải đối mặt khoảng hai chục vụ kiện dân sự. Trong đó có đơn kiện của Tracy Tutor, ngôi sao chương trình truyền hình thực tế Million Dollar Listing Los Angeles, tố cáo Oren Alexander đã bỏ thuốc mê và tấn công tình dục cô tại New York trong một sự kiện về bất động sản.

Công tố viên liên bang Jay Clayton nhận định vụ án cho thấy các tội danh tình dục, đặc biệt là mua bán dâm, vẫn thấy tồn tại trong nhiều lĩnh vực của đời sống nhưng thường không được các nạn nhân báo cáo hoặc được xử lý đầy đủ theo đúng luật pháp.

"Sự thật là chúng ta vẫn chưa làm đủ chức trách để loại bỏ ra những tội ác ghê tởm này", ông này nói.

Sau nhiều năm thống trị phân khúc bán tải tại Việt Nam, Ford Ranger lần đầu tiên bị một đối thủ vượt mặt về doanh số trong kỳ báo cáo gần nhất. Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), tháng 2/2026 ghi nhận sự thay đổi đáng chú ý khi Toyota Hilux vươn lên dẫn đầu, trong khi Ford Ranger tụt xuống vị trí thứ hai.
Cụ thể, trong tháng 2 Ford Ranger đạt doanh số 809 xe, giảm mạnh so với tháng 1. Mức sụt giảm gần một nửa lượng xe bán ra khiến mẫu bán tải vốn quen thuộc ở vị trí dẫn đầu bất ngờ đánh mất ngôi vương sau nhiều năm duy trì vị thế thống trị.


Dù vậy, Ranger vẫn được đánh giá là mẫu bán tải có sức cạnh tranh rất lớn tại thị trường Việt Nam. Đây cũng là mẫu xe có danh mục phiên bản đa dạng nhất trong phân khúc hiện nay. Ford Ranger đang được phân phối với tổng cộng 7 biến thể, trải rộng nhiều mức giá khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.

Giá bán của mẫu bán tải này hiện dao động từ 707 triệu đồng cho bản tiêu chuẩn và lên tới 1,299 tỷ đồng đối với các phiên bản cao cấp. Nhờ dải sản phẩm rộng, Ranger vẫn duy trì lợi thế lớn về lựa chọn cấu hình trong phân khúc bán tải.

Ngoài ra, Ford Ranger cũng thường xuyên được áp dụng các chương trình ưu đãi từ hãng và đại lý. Trong tháng 3, phiên bản Ranger Wildtrak đang được hỗ trợ 50% lệ phí trước bạ. Bên cạnh đó, khách hàng còn được tặng thêm camera hành trình, nâng tổng giá trị ưu đãi lên khoảng 35 triệu đồng.

Trong khi Ford Ranger giảm doanh số, cái tên bất ngờ vươn lên dẫn đầu phân khúc bán tải tháng 2 lại là Toyota Hilux. Theo số liệu bán hàng, Toyota Hilux đạt doanh số 871 xe trong tháng vừa qua, qua đó trở thành mẫu bán tải bán chạy nhất tại Việt Nam.

Đây được xem là kết quả khá bất ngờ bởi trong nhiều năm trước đó Hilux hiếm khi vượt qua Ranger về doanh số. Sự bứt phá trong tháng 2 được cho là có liên quan đến đợt nâng cấp thế hệ mới của mẫu bán tải này, được Toyota giới thiệu tại Việt Nam vào tháng 1.

Sau khi ra mắt phiên bản mới, Toyota Hilux đã nhận được lượng lớn đơn đặt hàng từ khách hàng trước đó. Khi xe bắt đầu được bàn giao, doanh số cộng dồn từ các đơn đặt cọc đã giúp mẫu bán tải Nhật Bản bứt lên vị trí dẫn đầu trong kỳ báo cáo tháng 2.

Dù vậy, kết quả này vẫn cho thấy sức hút đáng kể của Hilux sau khi được nâng cấp. Những thay đổi về thiết kế, trang bị và khả năng vận hành đã giúp mẫu bán tải Nhật Bản thu hút thêm sự chú ý từ người dùng trong nước.

Ở các vị trí phía sau, doanh số của những mẫu bán tải còn lại trong phân khúc vẫn khá khiêm tốn. Mitsubishi Triton chỉ đạt 63 xe bán ra trong tháng 2, trong khi Isuzu D-Max ghi nhận doanh số 97 chiếc.

Khoảng cách khá lớn giữa hai mẫu xe này với bộ đôi dẫn đầu cho thấy cuộc cạnh tranh trong phân khúc bán tải tại Việt Nam vẫn chủ yếu xoay quanh Ford Ranger và Toyota Hilux.

Sự trỗi dậy của Hilux trong tháng 2 được xem là tín hiệu đáng chú ý đối với thị trường bán tải trong nước. Dù một phần doanh số đến từ lượng đơn đặt hàng tích lũy trước đó, kết quả này vẫn đủ để tạo ra áp lực nhất định lên vị thế lâu năm của Ranger.

Trong bối cảnh các mẫu bán tải khác vẫn chưa tạo được sức bật đáng kể, cuộc cạnh tranh giữa Ford Ranger và Toyota Hilux nhiều khả năng sẽ trở thành điểm nhấn chính của phân khúc trong thời gian tới. Điều này cũng hứa hẹn khiến thị trường bán tải tại Việt Nam trở nên sôi động và khó đoán hơn sau nhiều năm ít biến động.

VietBF@ sưu tập