USA Bão tuyết “xé đôi” nước Mỹ: băng đá kèm sấm sét, 16.000 chuyến bay bị hủy, gần 1 triệu nhà mất điện

[Gibbs]

Cơn bão mùa đông khổng lồ đang siết chặt nước Mỹ như một chiếc gọng kìm bằng băng. Tuyết phủ trắng từ miền Nam lên tận Đông Bắc, còn lớp băng nguy hiểm thì lặng lẽ “trét” lên đường sá, cây cối, dây điện — biến mọi thứ thành một cái bẫy trơn trượt, lạnh buốt và kéo dài.

Dải ảnh hưởng của nó trải rộng hàng ngàn dặm: tuyết và băng đã phủ kín khoảng 1.300 dặm và tiếp tục dồn sang phía Đông, dự kiến tác động trên hơn 2.000 dặm từ Texas tới New England, kéo qua hết Chủ nhật. Đáng sợ hơn, cái lạnh cực đoan sẽ “khóa” tuyết và băng lại, khiến hậu quả không kết thúc khi mây tan, mà còn đeo bám nhiều ngày sau đó.

“Đòn băng” tê liệt: gần 1 triệu khách hàng mất điện, có nơi kéo dài nhiều ngày

Tác động tàn khốc nhất nằm ở lớp băng dày đang đè nặng miền Nam và vùng mid-Atlantic. Băng tích tụ làm gãy cành, quật đổ cây, kéo dây điện xuống mặt đường. Hệ quả: hơn 900.000 khách hàng bị mất điện trên diện rộng, và các khu vực bị nặng có thể phải chịu cảnh tối lạnh nhiều ngày.

Ở Nashville và vùng phụ cận, nhà cung cấp điện cảnh báo đây có thể là đợt mất điện “dài hơi”, khi băng làm cây liên tiếp gãy, đè lên đường dây. Có nơi 911 bị “ngập” cuộc gọi vì dây điện đổ xuống đường, buộc chính quyền phải kêu gọi chỉ gọi khi thật sự khẩn cấp để tránh nghẽn các ca y tế.

Tại Oxford (Mississippi), thiệt hại do băng được mô tả là “phổ biến khắp nơi”: cây và dây điện cong gãy, nhiều tuyến đường xuất hiện dây điện còn đang mang điện, cảnh sát cảnh báo người dân ở nhà trừ khi cực kỳ cần thiết. Trường đại học tại địa phương cũng hủy lớp vì đường sá không an toàn và cộng đồng bị gián đoạn nặng.

“Thunder ice”: bão băng… có sấm sét, mưa đá lạnh càng nguy hiểm

Bình thường bão băng “im phăng phắc”, ngoài tiếng cành cây nứt gãy. Nhưng lần này có một hiện tượng nghe như nghịch lý: sấm sét giữa mưa băng.

Nguyên nhân nằm ở cấu trúc khí quyển “không ổn định”: một lớp không khí ấm trượt lên trên lớp không khí lạnh sát mặt đất. Mưa rơi xuống gặp mặt đường lạnh sẽ đóng băng ngay. Khi lớp khí ấm phía trên đủ “năng lượng”, nó tạo ra những đợt không khí bốc lên (đối lưu), kéo theo sấm và chớp, dù nhiệt độ mặt đất vẫn dưới 0°C. Những cú “bùng” đối lưu này có thể làm mưa băng và mưa tuyết tăng cường đột ngột, khiến việc đóng băng trở nên tệ hơn chỉ trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, nhiều khu vực còn được cảnh báo sẽ có đợt băng mưa/tuyết hạt (sleet) mới tràn tới — trải từ bắc Louisiana sang đông Arkansas và tây bắc Mississippi, với tốc độ mưa băng có thể tăng đáng kể ở một số nơi.

Ác mộng giao thông: hơn 16.000 chuyến bay bị hủy, xa lộ đóng cửa, sân bay “đứng hình”

Bão không chỉ đánh vào dây điện, mà còn “bẻ gãy” lịch trình cả nước. Tổng số chuyến bay bị hủy trong đợt này đã vượt 16.000 — mức hủy chuyến được mô tả là phi thường khi hàng loạt sân bay tê liệt, đường băng phủ tuyết, máy bay phải khử băng trong điều kiện ngặt nghèo.

Nhiều đoạn xa lộ liên bang buộc phải đóng do mặt đường nguy hiểm. Ở những nơi tuyết chuyển sang sleet rồi đóng băng, đường không còn là “trắng” nữa — mà là một lớp kính, chỉ cần một cú phanh nhẹ cũng đủ gây tai nạn dây chuyền.

Các dịch vụ vận tải công cộng tại một số nơi phải tạm dừng vì điều kiện “khắc nghiệt và nguy hiểm”. Nhiều hãng giao hàng, xe công nghệ và dịch vụ đồ ăn cảnh báo có thể tạm ngưng, hoặc phát sinh phụ phí do thời tiết.

Hành lang I-95 chìm trong tuyết: Đông Bắc hứng trận lớn, Boston chờ “kỷ lục nhiều năm”

Ở Đông Bắc, tuyết đang rơi dày trên hành lang đông dân nhất nước Mỹ dọc Interstate-95. Một số thành phố — trong đó có Boston — được dự báo sẽ chứng kiến lượng tuyết “nhiều nhất trong nhiều năm”. Tuyết có thể rơi dồn dập theo từng đợt, và khi kết hợp gió lạnh, tầm nhìn giảm mạnh, việc dọn đường cũng trở thành cuộc chạy đua không cân sức.

Trong khi đó, tại những khu vực như Philadelphia và Washington, tuyết có xu hướng chuyển sang sleet — thứ “tuyết hạt” nặng và trơn hơn, khiến việc di chuyển và dọn dẹp càng vất vả.

Trường học đóng cửa, học online; lời kêu gọi “ở nhà” vang khắp nơi

Hệ thống trường học ở nhiều thành phố lớn đã hủy lớp hoặc chuyển sang học trực tuyến vào thứ Hai. Cùng lúc, các quan chức liên bang và địa phương liên tục nhấn mạnh một thông điệp đơn giản: đừng ra đường nếu không bắt buộc.

Lý do không chỉ là tự bảo vệ mình. Khi điều kiện nguy hiểm, mỗi chiếc xe thêm trên đường là một rủi ro tai nạn tăng lên, kéo theo thêm cuộc gọi khẩn cấp, thêm nhân lực phải lao ra giữa băng giá. Ở thời điểm lực lượng cứu hộ đã căng như dây đàn vì cây đổ, dây điện đứt, tai nạn giao thông và cấp cứu y tế, một chuyến đi “không cần thiết” có thể làm chậm sự giúp đỡ cho người khác — hoặc đẩy chính người ứng cứu vào nguy hiểm.

Lạnh kỷ lục và cái giá sinh mạng: ít nhất 6 người thiệt mạng

Cơn lạnh đi kèm bão mới là phần “hậu chưởng” đáng sợ: gió lạnh dưới 0°F ở nhiều nơi, rét cắt da và kéo dài. Ít nhất 6 người đã được ghi nhận tử vong trong những ngày lạnh nhất của mùa đông, làm dấy lên nỗi lo cho những người không có nơi trú ẩn hoặc đang sống trong vùng mất điện nhiều ngày.

Ở một số đô thị, chính quyền kích hoạt các biện pháp khẩn để đưa người vô gia cư vào nơi trú ấm, mở các điểm sưởi và kêu gọi cộng đồng kiểm tra hàng xóm, người già, người sống một mình — vì trong bão lạnh, một cánh cửa gõ đúng lúc đôi khi là ranh giới giữa sống và chết.

Cơn bão này không chỉ là chuyện tuyết rơi dày bao nhiêu inch. Nó là cuộc thử sức của hạ tầng điện, của giao thông, của khả năng ứng phó khẩn cấp — và của sự tỉnh táo trong từng quyết định nhỏ: ra đường hay ở nhà. Trong một cuối tuần mà băng có thể kèm sấm sét, và cái lạnh có thể kéo dài nhiều ngày, lựa chọn an toàn nhất đôi khi chỉ là… đóng cửa lại, giữ ấm, và chờ bầu trời thôi nổi giận.