USA Vàng lên cơn sốt: Vì sao thế giới lại ôm vàng, tích vàng và đẩy giá vàng bay cao?

[Gibbs]

Vàng từ ngàn xưa đã không chỉ là một thứ kim loại quý. Nó là biểu tượng của giàu sang, là thước đo niềm tin, là “của để dành” của từng gia đình và cũng là “phao cứu sinh” của cả những quốc gia. Trong lúc tiền giấy có thể mất giá, thị trường chứng khoán có thể đỏ lửa, địa chính trị có thể nổi sóng, thì vàng lại hiện ra như một nơi trú ẩn quen thuộc. Ông bà ta nói không sai: “Có của phòng thân”, và với nhiều nước, vàng chính là cái của phòng thân ấy.

Vàng không chỉ là trang sức, mà là quyền lực tài chính

Nói đến vàng, nhiều người thường nghĩ tới nhẫn cưới, vòng cổ, hoặc vài chỉ vàng cất kỹ trong tủ. Nhưng ở tầm quốc gia, vàng còn mang ý nghĩa lớn hơn nhiều. Nó là một phần dự trữ quốc gia, đứng bên cạnh ngoại tệ mạnh, trái phiếu chính phủ và các tài sản dự phòng khác. Khi một ngân hàng trung ương nắm giữ vàng, họ không đơn thuần giữ một món hàng có giá trị, mà là giữ một thứ tài sản không phụ thuộc hoàn toàn vào lời hứa của bất kỳ chính phủ nào, không in thêm được tùy tiện, và càng bất ổn thì càng sáng giá.

Chính vì vậy, từ Mỹ, Đức, Ý, Pháp cho tới Nga, Trung Quốc hay Thụy Sĩ, các cường quốc tài chính vẫn duy trì kho vàng khổng lồ. Dữ liệu của World Gold Council cho thấy Mỹ vẫn đứng đầu thế giới về dự trữ vàng chính thức, bỏ rất xa phần còn lại; tiếp sau là Đức, Ý, Pháp, Nga và Trung Quốc.

Dự trữ vàng là gì, và vì sao các nước vẫn mê vàng?

Hiểu đơn giản, dự trữ vàng là lượng vàng do ngân hàng trung ương hoặc cơ quan tiền tệ quốc gia nắm giữ như một phần tài sản dự phòng. Kho vàng ấy không phải để đem ra chợ bán lẻ từng lượng, mà để củng cố niềm tin vào năng lực tài chính quốc gia, tăng sức chống chịu trước khủng hoảng, và làm lá chắn khi tiền tệ biến động mạnh.

Một quốc gia giữ nhiều vàng thường có thêm một lớp đệm an toàn. Khi đồng USD mạnh quá hoặc yếu quá, khi trái phiếu mất sức hấp dẫn, khi lạm phát gặm nhấm sức mua, vàng trở thành thứ tài sản “không biết nói dối”. Nó không sinh lãi như trái phiếu, nhưng lại có ưu thế ở chỗ không dễ bị bào mòn bởi các quyết định chính trị ngắn hạn. Nói nôm na, tiền giấy có thể là lời hứa, còn vàng là thứ cầm nắm được, cân đo được, kiểm đếm được.

Vì sao giá vàng tăng mạnh trong thời gian gần đây?

Giá vàng tăng gần đây không phải là chuyện ngẫu nhiên, mà là kết quả của nhiều làn sóng cùng dồn lại một lúc. Trước hết là tâm lý bất an của thế giới. Khi chiến sự, căng thẳng địa chính trị, tranh chấp thương mại, nỗi lo suy thoái và sự thiếu chắc chắn của chính sách lớn cùng lúc xuất hiện, dòng tiền thường chạy về nơi trú ẩn an toàn. Và nơi trú ẩn cổ điển nhất vẫn là vàng. Reuters và World Gold Council đều ghi nhận đà tăng giá vàng gần đây được thúc đẩy bởi bất ổn địa chính trị, lo ngại kinh tế và nhu cầu trú ẩn an toàn của giới đầu tư.

Nguyên nhân thứ hai là hoạt động mua vàng rất bền bỉ của các ngân hàng trung ương. Trong vài năm gần đây, các ngân hàng trung ương toàn cầu liên tục mua ròng vàng với quy mô lớn, và xu hướng này vẫn chưa dừng lại. World Gold Council cho biết năm 2025, lượng mua của khối ngân hàng trung ương tuy thấp hơn các năm đỉnh trước đó nhưng vẫn ở mức rất mạnh, và triển vọng 2026 vẫn được hỗ trợ bởi môi trường bất định kéo dài. Một số nước như Ba Lan, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil hay nhiều nền kinh tế mới nổi vẫn xem vàng là công cụ đa dạng hóa dự trữ và giảm lệ thuộc quá mức vào đồng USD.

Nguyên nhân thứ ba là câu chuyện lãi suất và đồng USD. Vàng vốn là tài sản không sinh lãi, nên khi lãi suất xuống thấp hoặc thị trường tin rằng lãi suất sẽ hạ, vàng trở nên hấp dẫn hơn. Cùng lúc, khi đồng USD suy yếu hoặc triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ trở nên khó đoán, vàng lại được lợi. World Gold Council đánh giá kỳ vọng lãi suất, đồng USD yếu hơn và nhu cầu đầu tư mạnh là những động lực nổi bật phía sau đợt tăng giá lớn gần đây; Reuters cũng nhấn mạnh rằng vàng thường hoạt động tốt trong môi trường lãi suất thấp hơn.

Nguyên nhân thứ tư là dòng tiền đầu tư tài chính quay trở lại với vàng. Không chỉ người dân mua nhẫn, mua vàng miếng, mà các quỹ đầu tư, quỹ ETF vàng và cả giới đầu cơ tổ chức cũng đổ tiền vào kim loại quý này. World Gold Council cho biết năm 2025, lượng nắm giữ của các quỹ ETF vàng toàn cầu đã tăng rất mạnh, góp phần đẩy tổng nhu cầu vàng lên mức kỷ lục. Khi dòng tiền tài chính nhập cuộc, giá vàng thường không đi từng bước nhỏ mà có thể nhảy vọt theo tâm lý đám đông.

Vì sao người dân thường đổ xô mua vàng mỗi khi bất ổn?

Vì vàng đánh trúng bản năng tự vệ của con người. Khi chứng khoán đỏ lửa, bất động sản chững lại, đồng tiền mất giá, người ta cần một thứ gì đó hữu hình để bám vào. Vàng có một ưu thế rất tâm lý: nhìn thấy được, cầm được, bán được ở nhiều nơi, và đã được tin tưởng qua nhiều thế hệ. Người Việt mình lại càng quen với tâm thức ấy. Từ đời ông bà, vàng đã là của hồi môn, là vốn liếng, là “ống heo” của những ngày giông gió. Bởi vậy mới có chuyện hễ kinh tế chao đảo là tiệm vàng đông nghịt, thiên hạ chen nhau hỏi giá như đi xem hội.

Thật ra, đó không chỉ là phản ứng của người dân châu Á. Trên bình diện toàn cầu, vàng vẫn được nhìn như tài sản bảo toàn giá trị trong thời kỳ hỗn loạn. Nói như câu xưa: “Sông có khúc, người có lúc”; còn với thị trường tài chính, khi thời cuộc có lúc lên voi xuống chó, vàng lại được nhớ đến như thứ neo giữ sự bình tĩnh.

Giá vàng tăng có phải lúc nào cũng tốt?

Không hẳn. Giá vàng tăng mạnh thường phản ánh nỗi lo nhiều hơn là niềm vui. Khi vàng leo cao, điều đó có thể đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đang sợ lạm phát, sợ chiến tranh, sợ bất ổn tài chính, sợ đồng tiền mất giá. Nói cách khác, vàng sáng lên thường là lúc bầu trời kinh tế có mây đen kéo đến.

Với người đã nắm vàng từ sớm, giá tăng là tin vui. Nhưng với người mua đuổi ở vùng giá cao, rủi ro luôn tồn tại. Vàng không phải con đường làm giàu chắc thắng. Nó là tài sản phòng thủ giỏi hơn là công cụ đầu cơ lý tưởng cho số đông. Thị trường nào cũng vậy, lúc hưng phấn nhất thường cũng là lúc dễ sơ sẩy nhất. “Tham thì thâm” – câu này đem đặt vào thị trường vàng nhiều khi đúng không kém thị trường chứng khoán.

Cơn sốt vàng lần này nói lên điều gì về thế giới?

Nó cho thấy thế giới đang sống trong một giai đoạn niềm tin bị thử thách. Từ chiến sự, căng thẳng giữa các cường quốc, thương mại toàn cầu rối ren, cho tới những câu hỏi về lạm phát, lãi suất và vị thế của đồng USD, tất cả đang khiến vàng trở lại vị trí trung tâm. Khi các ngân hàng trung ương vẫn gom vàng, khi quỹ đầu tư tăng nắm giữ vàng, khi người dân cũng tìm đến vàng như nơi trú ẩn, điều đó nói lên một sự thật rất cũ mà vẫn rất mới: trong thời buổi bất định, người ta vẫn tin vào thứ ánh kim không cần quảng cáo.

Vàng vì thế không chỉ là một món hàng. Nó là chiếc nhiệt kế của nỗi lo toàn cầu. Giá vàng càng nóng, thường có nghĩa là lòng người càng bất an. Và cũng bởi vậy, nhìn vào biểu đồ vàng, đôi khi ta không chỉ thấy câu chuyện của thị trường, mà còn thấy cả nhịp đập lo âu của thời cuộc.



Từ ngàn đời, vàng vẫn đứng đó, lặng lẽ mà kiêu hãnh. Đế chế đổi thay, tiền tệ lên xuống, thị trường lúc thịnh lúc suy, nhưng vàng vẫn giữ được cái uy của nó. Các quốc gia giữ vàng để phòng biến cố. Nhà đầu tư mua vàng để tránh bão giông. Người dân tích vàng để yên bụng. Bởi rốt cuộc, giữa một thế giới quá nhiều biến động, con người luôn muốn nắm trong tay một thứ gì đó đủ thật để tin.

Ông bà ta có câu: “Phòng khi trái gió trở trời.” Với nhiều người, với nhiều ngân hàng trung ương, và với không ít quốc gia, vàng chính là thứ để dành cho ngày trái gió trở trời ấy.