Middle East Mỹ tổng không kích Kharg, dọn đường cho khả năng đổ bộ, Iran đứng trước kịch bản “đốt đảo” nếu thất thủ

[Gibbs]

Trong lịch sử chiến tranh hiện đại, nhiều trận đánh quyết định không nằm ở những thành phố lớn, mà ở những hòn đảo nhỏ – nơi giữ mạch máu kinh tế của cả một quốc gia. Đảo Kharg ngoài khơi Iran chính là một nơi như thế. Chỉ dài khoảng tám cây số, nhưng lại là cửa ngõ xuất khẩu phần lớn dầu thô của Iran ra thế giới. Vì vậy, khi Washington bắt đầu nói tới khả năng tấn công và vô hiệu hóa các cơ sở quân sự trên đảo này, giới quan sát quân sự lập tức đặt câu hỏi: liệu Hoa Kỳ có tiến thêm một bước – đổ bộ chiếm đảo Kharg?

Trump tuyên bố không kích đảo Kharg – bước dọn đường cho một chiến dịch lớn hơn?

Ngày 13-3, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump bất ngờ công bố rằng không quân Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích vào những mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, bao gồm các cơ sở phòng không, trạm radar và một số vị trí quân sự được cho là thuộc lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran. Theo lời ông Trump, chiến dịch này nhằm “loại bỏ những mối đe dọa đối với lực lượng Mỹ và bảo vệ tự do hàng hải trong khu vực”. Tuy nhiên, giới phân tích quân sự cho rằng các cuộc tấn công này còn mang một ý nghĩa khác: dọn đường cho khả năng đổ bộ sau đó. Việc phá hủy hệ thống phòng không và làm tê liệt các căn cứ quân sự trên đảo sẽ khiến Kharg trở nên dễ bị tổn thương trước một chiến dịch đổ bộ của Thủy quân lục chiến Mỹ trong tương lai gần. Nói cách khác, cuộc không kích ngày 13-3 có thể chỉ là màn mở đầu cho một ván cờ lớn hơn, nơi hòn đảo dầu mỏ giữa vịnh Ba Tư trở thành mục tiêu chiến lược tiếp theo.

Tàu USS Tripoli và lực lượng đổ bộ đang trên đường

Theo các nguồn tin quân sự, nhóm tàu đổ bộ của Mỹ với tàu chủ lực là USS Tripoli đang được điều động tới vùng Vịnh. Đây là tàu tấn công đổ bộ lớp America của Hải quân Hoa Kỳ, có khả năng mang theo hàng nghìn lính Thủy quân lục chiến, trực thăng tấn công, máy bay F-35B và các phương tiện đổ bộ tốc độ cao.

Nếu lực lượng này xuất phát từ xa, việc di chuyển và tập kết lực lượng có thể mất khoảng 10 đến 20 ngày trước khi sẵn sàng cho một chiến dịch đổ bộ thực sự.

Trong thành phần thủy thủ và lính trên tàu, theo truyền thống lâu năm của quân đội Mỹ, có không ít quân nhân gốc Việt phục vụ. Ước tính hơn mười người lính Mỹ gốc Việt có thể đang ở trên con tàu này – thuộc cả Hải quân và Thủy quân lục chiến. Họ là thế hệ con cháu của cộng đồng người Việt tại California, Texas và nhiều tiểu bang khác, những người đã chọn con đường quân ngũ để phục vụ quốc gia.

Nếu chiến dịch đổ bộ diễn ra, họ có thể là một phần của lực lượng đầu tiên tiến vào đảo Kharg – một nhiệm vụ nguy hiểm nhưng mang ý nghĩa chiến lược rất lớn.

“Lính chiến không hỏi nơi mình tới là đâu, chỉ biết khi quốc gia gọi thì lên đường.” Câu nói ấy dường như đúng với những người lính trẻ mang hai dòng máu Việt – Mỹ.

Vì sao đảo Kharg quan trọng đến vậy?

Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km. Đây là trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, nơi phần lớn dầu thô từ các mỏ ở miền tây nam được dẫn qua hệ thống đường ống ra các bến cảng trên đảo.

Nhiều báo cáo năng lượng cho biết tới 85–90% dầu xuất khẩu của Iran đi qua Kharg. Vì vậy, trong chiến lược quân sự, Kharg được xem như “van khóa kinh tế” của Iran.

Nếu đảo này bị chiếm hoặc bị vô hiệu hóa lâu dài, Iran sẽ mất nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất – vốn là nền tảng để duy trì ngân sách nhà nước, nhập khẩu hàng hóa và chi trả cho bộ máy quân sự.

Nói cách khác, đánh vào Kharg giống như “đánh vào tim kinh tế”.

Phòng thủ của Iran trên đảo Kharg: mạnh ở chỗ “giữ cửa”, yếu ở chỗ khó chịu đòn lâu

Nhìn vào các mục tiêu mà Mỹ vừa đánh trúng trên đảo Kharg, có thể phác ra khá rõ bộ khung phòng thủ của Iran tại đây: đảo này không chỉ là một bến dầu, mà còn có hệ thống phòng không, căn cứ hải quân, tháp kiểm soát sân bay và hạ tầng trực thăng phục vụ cả mục tiêu quân sự lẫn bảo vệ hoạt động dầu khí. Reuters xác nhận Kharg là đầu mối xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, còn AP và Wall Street Journal dẫn thông tin từ phía Iran cho biết các đòn đánh của Mỹ đã nhắm vào trận địa phòng không, căn cứ hải quân, tháp điều khiển sân bay và nhà chứa trực thăng trên đảo.

Điều đó cho thấy lực lượng phòng thủ Kharg có lẽ được tổ chức theo kiểu phòng thủ điểm trọng yếu: không cần một quân số quá lớn, nhưng phải có đủ mắt thần, pháo chắn và lực lượng phản ứng nhanh để giữ cho đảo không bị tập kích bất ngờ. Điểm mạnh của mô hình này là Iran có thể dùng Kharg như một “pháo đài bảo vệ cảng dầu”, kết hợp phòng không tầm gần, đơn vị hải quân đồn trú và phương tiện trực thăng để tuần tra, chuyển quân hoặc ứng cứu các cơ sở ngoài khơi. Nhưng điểm yếu cũng rất rõ: đây là một hòn đảo nhỏ, cách bờ biển Iran khoảng 26 km, nên khi đối phương khống chế được bầu trời và vùng biển chung quanh thì lực lượng trên đảo sẽ dễ bị cô lập.

Nói ngắn gọn, Kharg phòng thủ tốt trước các đòn quấy phá nhỏ, nhưng khó trụ lâu trước một chiến dịch không–hải quy mô lớn. Nếu Mỹ tiếp tục đánh theo trình tự “mù mắt radar, bẻ gãy phòng không, chặn cảng, cắt tiếp viện”, thì lực lượng Iran trên đảo sẽ buộc phải dựa vào phản kích từ đất liền, tên lửa bờ biển, xuồng cao tốc và UAV nhiều hơn là sức tự giữ của riêng đồn trú Kharg. Chính vì vậy, đòn không kích vừa rồi có ý nghĩa rất quan trọng: nó không chỉ phá vài mục tiêu quân sự, mà còn thử luôn câu hỏi lớn hơn — Iran còn giữ được Kharg đến đâu nếu chiến sự leo thang thêm một nấc nữa?

Kịch bản đổ bộ có thể diễn ra như thế nào?

Trong học thuyết chiến tranh đổ bộ của Mỹ, một chiến dịch chiếm đảo thường diễn ra theo ba bước.

Bước đầu tiên là không kích và phá hủy phòng không. Các radar, bệ tên lửa và căn cứ quân sự trên đảo sẽ bị đánh phá để làm tê liệt khả năng phòng thủ.

Bước thứ hai là phong tỏa khu vực xung quanh đảo bằng tàu chiến và máy bay. Điều này nhằm ngăn lực lượng Iran tiếp viện từ đất liền.

Bước thứ ba mới là đổ bộ bằng trực thăng và phương tiện đổ bộ. Lính Thủy quân lục chiến sẽ chiếm sân bay, bến cảng và các cơ sở dầu mỏ quan trọng.

Vì Kharg là một hòn đảo nhỏ, một số chuyên gia cho rằng nếu phòng thủ Iran suy yếu, toàn bộ đảo có thể bị kiểm soát chỉ trong 24 đến 48 giờ.

Iran sẽ phản kháng ra sao?

Tuy nhiên, chiếm đảo Kharg không phải là nhiệm vụ dễ dàng.

Iran có nhiều phương tiện để phản công:

– xuồng tấn công nhanh của lực lượng Vệ binh Cách mạng
– tên lửa chống hạm đặt dọc bờ biển
– máy bay không người lái
– thủy lôi trên vùng biển xung quanh đảo



Các xuồng cao tốc của Iran từng được thiết kế cho chiến thuật “bầy đàn”, lao vào tàu chiến hoặc tàu vận tải của đối phương với tốc độ cao. Chỉ cần một vài cuộc tấn công thành công cũng có thể gây thiệt hại nặng cho lực lượng đổ bộ.

Ngoài ra, Iran còn có thể tấn công các căn cứ Mỹ tại Iraq, Kuwait hay Qatar, đồng thời gây sức ép lên tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới.

Nếu điều đó xảy ra, cuộc xung đột có thể lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông.

Nếu Iran mất Kharg, kinh tế sẽ ra sao?

Trường hợp đảo Kharg bị chiếm hoặc bị phá hủy cơ sở hạ tầng, xuất khẩu dầu của Iran chắc chắn sẽ giảm mạnh.

Iran vẫn còn một vài con đường khác để xuất dầu, nhưng quy mô nhỏ hơn nhiều.

Một hướng là cảng Jask ở biển Oman, được xây dựng trong những năm gần đây nhằm tạo lối ra ngoài vịnh Ba Tư. Tuy nhiên công suất của cảng này hiện vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn Kharg.

Một số đảo dầu nhỏ khác như Lavan hay Sirri cũng có khả năng xuất khẩu, nhưng năng lực hạn chế.

Iran có thể tìm cách vận chuyển dầu bằng đường bộ sang các nước láng giềng hoặc bán thông qua mạng lưới trung gian, song những phương thức đó chỉ mang tính tạm thời và không thể thay thế hệ thống xuất khẩu dầu quy mô lớn.

Nếu Kharg bị tê liệt lâu dài, nguồn thu dầu – vốn chiếm phần lớn ngân sách Iran – sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.

Giả thiết “tự sát chiến lược”: nếu Iran thấy sắp mất Kharg, họ có thể tự tay đốt hòn đảo dầu mỏ này hay không?

Trong một kịch bản cực đoan, nếu Tehran tin rằng đảo Kharg sắp rơi vào tay đối phương và không còn khả năng giữ vững, Iran hoàn toàn có thể tính tới một phương án mang tính “tự sát chiến lược”: phá hủy chính những gì mình không muốn để lọt vào tay Mỹ. Giả thiết ấy không phải vô cớ, bởi Kharg hiện là đầu mối sống còn của dầu mỏ Iran, xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu, có sức chứa cỡ 30 triệu thùng, và đầu tháng Ba được cho là đang chứa khoảng 18 triệu thùng. Nếu toàn bộ hệ thống bồn chứa, cầu cảng, đường ống, trạm bơm và hạ tầng kỹ thuật trên đảo bị châm lửa hoặc cho nổ đồng loạt, hậu quả sẽ không chỉ là một đám cháy lớn, mà có thể là một thảm họa năng lượng và môi trường cấp vùng: hàng triệu thùng dầu cháy dữ dội trong nhiều ngày, khói đen phủ kín vịnh Ba Tư, nước biển bị ô nhiễm nặng, bến cảng và thiết bị bốc dỡ bị phá hủy, khiến chính hòn đảo trở nên vô dụng với bất cứ lực lượng nào chiếm được nó. Reuters và AP đều cho biết Mỹ hiện mới đánh vào mục tiêu quân sự trên Kharg và vẫn chưa phá hạ tầng dầu mỏ; điều đó cho thấy bản thân phần dầu khí trên đảo là “con bài lớn” mà cả hai phía đều hiểu giá trị chiến lược của nó.

Nếu kịch bản ấy xảy ra, thiệt hại với Iran cũng sẽ vô cùng nặng nề, gần như theo kiểu “thà đập bỏ còn hơn để mất”. Iran có thể giữ được thế “không cho đối phương hưởng lợi ngay”, nhưng đổi lại sẽ tự cắt vào mạch máu kinh tế của mình. Vì Kharg là cảng nước sâu đặc biệt quan trọng, đủ sức tiếp nhận tàu dầu cỡ lớn mà bờ biển đất liền không dễ thay thế, nên việc đốt sạch đảo đồng nghĩa với việc Tehran tự bóp nghẹt nguồn thu ngoại tệ chủ lực trong ngắn hạn. Các lối thay thế như Jask ở biển Oman, hoặc những điểm nhỏ hơn như Lavan và Sirri, đều tồn tại nhưng khó lòng hấp thụ nhanh vai trò áp đảo của Kharg; Reuters cũng lưu ý rằng chỉ riêng việc Kharg bị đánh hỏng đã có thể lấy đi tới 2 triệu thùng/ngày khỏi thị trường toàn cầu. Nói cách khác, nếu Iran thực sự chọn phương án “đốt đảo”, thì đó sẽ là quyết định kiểu tiêu thổ chiến lược: làm Mỹ khó dùng đảo, nhưng đồng thời cũng tự biến một tài sản quốc gia thành biển lửa, đẩy nền kinh tế Iran vào cú sốc lớn hơn, và có thể khiến cả thị trường dầu thế giới chao đảo dữ dội.

Nếu cần thiết cho cả Iran rực cháy thì hãy tiêu diệt (literally) luôn đất nước mang tên Iran. Muốn biến thành "đất hoang" thì tao cho chúng bay thành bình địa, cả đất lẫn người (chứ người thì đéo mà trốn đi đâu được). Mẹ bố tiên sư.