Tuần trước, Renee Good – người phụ nữ 37 tuổi bị một nhân viên ICE bắn chết tại Minneapolis – được nhắc đến như một bà mẹ, một người vợ, một công dân giữa cơn giông chính trị.
Nhưng rồi, một chi tiết tưởng nhỏ lại bất ngờ bật sáng như tia lửa trong đống tro tàn: Renee Good từng là thành viên hội đồng trường của con trai mình.
Và trên hệ thống tài liệu liên kết của trường, có những hướng dẫn kêu gọi phụ huynh “theo dõi ICE”, cảnh báo hàng xóm khi có truy quét, thậm chí dẫn tới các nội dung “tập huấn không hợp tác”.
Một bản tin trường học… bỗng bị kéo vào trung tâm của cuộc điều tra liên bang.
Tài liệu “ICE watch” nói gì? Còi báo động, số liên lạc, và “không hợp tác”
Các tài liệu được nhắc tới làm lộ rõ hơn mối liên hệ của Renee Good với những nỗ lực giám sát – và theo cách nào đó, có thể cản trở – hoạt động của ICE trong khu vực.
Một văn bản giống “thông điệp gửi phụ huynh” đề ngày 16/12 mở đầu bằng lời cảm ơn các gia đình đã tham gia “ICE watch” để bảo vệ hàng xóm.
Từ đó, tài liệu dẫn sang một “tài liệu tập huấn” có hướng dẫn lấy còi để báo động khi có bố ráp, kèm thông tin liên lạc của một phụ huynh đề nghị hỗ trợ “huấn luyện không hợp tác”.
Trong phần diễn giải, có những câu chữ mạnh, mô tả ICE như những kẻ bắt nạt thiếu đào tạo, đi tìm mục tiêu dễ. Và nhấn rằng sự xuất hiện của hàng xóm từng “cứu mạng người”.
Một hướng dẫn khác nhấn mạnh phản ứng bất bạo động, đồng thời khuyến khích từ chối “tuân theo các yêu cầu, đề nghị, mệnh lệnh”, gợi ý “chiến thuật sáng tạo” như đám đông, đạo cụ, giao thông, tiếng ồn để khiến việc bắt giữ trở nên khó hơn; có đoạn nói đôi khi xe ICE “không thể di chuyển”.
Tài liệu không viết thẳng chuyện dùng xe để chặn đường. Nhưng những câu chữ kiểu “whoops!” đủ khiến nó bị nhìn bằng ánh mắt nghi ngại – nhất là trong tuần lễ mà một chiếc SUV và ba phát đạn đã biến Minneapolis thành điểm nóng.
Các chuyên gia pháp lý: “Đây là bất tuân dân sự bất bạo động, không phải khủng bố”
Điều đáng nói là: bốn chuyên gia pháp lý xem các tài liệu này lại nhận định chúng mô tả những kỹ thuật bất bạo động vốn đã xuất hiện trong các cuộc biểu tình Mỹ suốt nhiều thế hệ.
Họ cho rằng không thấy nội dung nào kêu gọi tấn công nhân viên ICE, gây thương tích, hay phá hoại tài sản.
Có người gọi cách quy kết người biểu tình thành “cực đoan/khủng bố” là công thức quen thuộc: đổ lỗi cho người bất đồng để biến nạn nhân thành kẻ “tự chuốc lấy cái chết”.
Một số ý kiến khác thừa nhận “không hợp tác” trong vài bối cảnh có thể đụng ranh giới pháp luật, tùy tình huống cụ thể. Nhưng nhìn tổng thể, đây vẫn là mẫu hình phản kháng bất bạo động khá tiêu chuẩn – không đủ để trở thành “đỏ báo động” cho một cuộc săn đuổi liên bang nhắm vào tổ chức biểu tình.
Và điều khiến họ lo ngại hơn cả: nếu nhà chức trách mải dò xét các vi phạm cấp thấp của người biểu tình, thay vì tập trung mổ xẻ phát súng chí mạng.
Sức ép điều tra và làn sóng từ chức: ít nhất 6 công tố liên bang rời nhiệm sở
Một chi tiết khác làm câu chuyện thêm nặng: theo nguồn tin được biết về nội tình, đã có ít nhất sáu công tố liên bang ở Minneapolis từ chức vì áp lực phải hướng trọng tâm điều tra vào hành động của Renee Good và những người xung quanh.
Nếu thông tin này phản ánh đúng thực tế, nó cho thấy cuộc điều tra không chỉ là pháp lý, mà còn là cuộc giằng co quyền lực: điều tra “ai bắn” hay điều tra “vì sao nạn nhân có mặt”?
Trong những vụ việc nhạy cảm, hướng điều tra thường quyết định luôn hướng kể chuyện. Và hướng kể chuyện lại quyết định: xã hội sẽ thương tiếc hay sẽ nghi ngờ.
Từ chiếc SUV đến phát súng: video cho thấy điều gì, và còn điều gì chưa rõ?
Theo những đoạn video đã lan truyền và được phân tích, Renee Good khi đó đang chặn một phần đường bằng chiếc SUV màu đỏ rượu, trong lúc ICE hoạt động gần đó.
Một nhân viên ICE vừa quay bằng điện thoại vừa tiến tới. Chỉ ít phút sau, khi chiếc xe bắt đầu tăng tốc, ông rút súng và bắn chết Renee Good.
Một chi tiết gây tranh cãi: video cho thấy Renee dường như bẻ lái tránh người cầm súng khi xe lăn bánh, nhưng không rõ có va chạm hay không trước lúc nổ súng.
Trong khi đó, các quan chức liên bang nhiều lần khẳng định (mà không đưa bằng chứng kèm theo) rằng nạn nhân có hành vi “khủng bố nội địa”, thậm chí bị mô tả là “theo dõi đặc vụ cả ngày”. Phía địa phương và một số dân cử phản đối gay gắt, cho rằng đó là ngôn từ kích động và sai sự thật.
Gia đình nói Renee và vợ vừa đưa con tới trường, rồi “dừng lại để ủng hộ hàng xóm”. Và câu nói của Becca Good – người vợ – khiến người ta lạnh sống lưng:
“Chúng tôi có còi. Họ có súng.”
Southside Family Charter School: ngôi trường 111 học sinh và “giáo dục công lý xã hội”
Những tài liệu gây tranh cãi gắn với Southside Family Charter School – một trường nhỏ, có lịch sử lâu đời với các hoạt động mang màu sắc tiến bộ.
Trường có khoảng 111 học sinh (theo tài liệu hội đồng trường), có chương trình đưa học sinh đi tìm hiểu lịch sử Phong trào Dân quyền ở miền Nam, và học về môi trường qua trải nghiệm trồng – thu hoạch.
Báo cáo thường niên của trường nhấn mạnh “giáo dục công lý xã hội” được dệt vào mọi môn học và lớp học; khuyến khích trẻ nhìn mình như “công dân có thể hành động” để thay đổi thế giới, đồng thời giúp các em không “nội tâm hóa” tác động của phân biệt đối xử.
Trong bối cảnh chính quyền liên bang tăng cường hoạt động di trú nhắm vào cộng đồng Somali tại khu vực Minneapolis, không khó hiểu vì sao “ICE watch” lại xuất hiện trong các bản tin vận động cộng đồng.
Nhưng cũng chính vì thế, mọi câu chữ đều có thể bị bẻ lái theo hướng “tổ chức chống đối”.
Renee Good tham gia hội đồng trường từ 8/2025: một người mới đến nhưng dấn thân rất nhanh
Renee Good gia nhập hội đồng trường từ tháng 8/2025, vài tháng sau khi chuyển tới Minneapolis cùng vợ và con trai 6 tuổi.
Hồ sơ họp cho thấy cô thường xuyên tham dự, đặt câu hỏi về tương lai phát triển của trường. Cô không đứng ngoài cộng đồng – cô bước vào, rồi hòa vào rất nhanh.
Ngay cả trong một bản tin trường học khác, người ta còn nhắc chuyện Renee và vợ đem chậu tới sự kiện để mọi người sơn trang trí, dự định bán vào hội chợ cây mùa xuân.
Những mảnh ghép đời thường đó – chậu cây, buổi họp, lời chào tạm biệt ở cổng trường – lại nằm cạnh những tranh luận nặng mùi “cực đoan” và “khủng bố”. Sự tương phản làm câu chuyện trở nên chua chát.
Sau phát súng: doxxing, đe dọa, và nỗi sợ lan sang trường học
Một cựu giáo viên thể dục của trường kể rằng Renee và vợ là gương mặt quen thuộc. Khi đưa con tới trường, cậu bé thường chào tạm biệt nhiều lần đến mức họ phải lái vòng lên phía trước để con nhìn thấy và vẫy tay lần cuối.
Nhưng sau vụ nổ súng, người này nói tên và địa chỉ của giáo viên, nhân viên trường bị đăng lên mạng xã hội.
Họ nhận được đe dọa.
Không khí sợ hãi, thay vì dừng ở hiện trường vụ việc, lại tràn vào những hành lang lớp học – nơi đáng lẽ trẻ em chỉ nên lo bài tập, chứ không phải lo người lớn đang biến đời sống thành chiến tuyến.
Một câu hỏi lớn: điều tra để tìm sự thật, hay để hợp thức hóa một câu chuyện có sẵn?
Những tài liệu “ICE watch” có thể khiến dư luận chia rẽ: người xem đó là bảo vệ cộng đồng, người xem đó là cản trở pháp luật.
Nhưng ranh giới quan trọng nhất vẫn nằm ở đây: bất cứ điều gì Renee Good từng đọc, từng chia sẻ, hay từng tham gia… có đủ để biến cô thành mục tiêu “xứng đáng bị bắn” không?
Các chuyên gia cảnh báo: nếu điều tra rẽ sang hướng truy tìm “lỗi” của nạn nhân và người biểu tình để biện minh cho phát súng, thì đó là con đường nguy hiểm.
Vì một xã hội khỏe mạnh phải trả lời câu hỏi về quyền lực trước:
Ai được cầm súng? Ai được quyền nổ súng? Và ai sẽ chịu trách nhiệm khi người vô tội ngã xuống giữa đường phố mùa đông?
English
Deutsch
Français
Español
Italiano
Português
Norsk
Nederlands
Dansk
Suomi
Polski
Čeština
Русский
日本語
한국어
中文(简体)
中文(繁體)
Magyar
Türkçe
العربية
ไทย
Latina
हिन्दी
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
