Nguyên tác của Lưu Hiểu Ba
(trích trong sách “Triết lư Con Heo”, bản Pháp văn do nhà xuất bản Gallimard ấn hành năm 2011: La Philosophie du porc)
Bản dịch tóm lược của Đ̣an Thanh Liêm.
Vào cuối năm 2007, tại Trung quốc nông dân nhiều địa phương đă phát động thành một phong trào đ̣i lại quyền sở hữu ruộng đất. Điển h́nh là các trường hợp sau đây:
1 – Ngày 9 tháng Mười Hai, 40,000 nông dân ở Đông Nam Cương và ở 72 làng xă thuộc thị trấn Phúc Âm thuôc tỉnh Hắc Long Giang đă công bố cho ṭan quốc biết rằng họ dành lại quyền sử dụng đất đai của ḿnh. Sự việc diễn tiến như sau : Ngày 28 tháng Mười Một, hội nghị ṭan thể dân làng đă quyết định đ̣i lại ruộng đất đă bị chiếm cứ – Ngày 29 họ đă ra đo đạc lại các cánh đồng – Ngày 30 họ chuẩn bị việc cấp phát đất cho nông dân – Và ngày 3 tháng Mười Hai, việc phân chia ruộng đất đă chính thức khởi sự.
2 – Ngày 12 tháng Mười Hai, một cuộc tập hợp của 70,000 nông dân bị dời chỗ, trong 72 ngôi làng thuộc các huyện Đại Lư và Đông Ḥan và thị trấn Hoa Âm trong khu vực Tam Môn Hiệp ở tỉnh Thiểm Tây, cũng đă công bố rộng răi trên ṭan quốc rằng : “ Chúng tôi, 70,000 nông dân của hai huyện và một thị trấn, ngày hôm nay đă cùng nhau quyết định đ̣i lại quyền sở hữu trên ruộng đất mà tại đó chúng tôi đă canh tác từ nhiều thế hệ nay. Chúng tôi sẽ tổ chức để trao lại cho nông dân cái quyền chiếm dụng vĩnh viễn trên diện tích b́nh quân mà họ sử dụng, và chấm dứt các hành vi chiếm đất do những cán bộ các cấp gây ra.”
3 – Ngày 15 tháng Mười Hai, trong làng Thịnh Trang, thị trấn Nghi Hưng thuộc tỉnh Giang Tô, 250 gia đ́nh nông dân đă thông báo cho ṭan quốc về : “Quyền sở hữu vĩnh viễn trên các thửa đất” và sự áp dụng nguyên tắc “ Người cư ngụ sở hữu căn nhà của ḿnh”. Làng Thịnh Trang đă có trên 5,000 năm lịch sử và từ nhiều triều đại, qua nhiều thế hệ, mỗi gia đ́nh đều biết rơ ràng các thửa đất cày cấy được và các núi có tre bao phủ th́ thuộc về ai. Các mảnh đất này xưa kia thuộc về cha ông chúng tôi, bây giờ phải được trả lại cho chúng tôi, và trong tương lai sẽ được trao lại cho con cháu chúng tôi : Tất cả mọi thửa đất của làng Thịnh Quang là tài sản vĩnh viễn của từng gia đ́nh, những mảnh đất canh tác được và những núi có tre bao phủ, và cả những ngôi nhà do tổ tiên để lại th́ phải trả lại tất cả cho người dân trong làng, để cho họ canh tác và phát triển.”
Trong mấy năm gần đây, tại Trung quốc đă có sự thảo luận sôi nổi về vấn đề ruộng đất ở nông thôn. Nhưng tiếng nói của chính giới nông dân th́ lại không hề được chú ư đến. Và các trường hợp được ghi ra trên đây chứng tỏ rơ rệt là người nông dân đă cất cao tiếng nói của ḿnh để cho ṭan thể quốc gia nghe được tiếng kêu từ sâu thẳm ḷng đất. Những tuyên ngôn này bắt nguồn từ truyền thống lịch sử, dựa trên thực tế và công lư đă mở ra một lỗ hổng nhằm phá bỏ cái hệ thống phi lư về quyền sở hữu ruộng đất bị áp đặt từ thời kỳ Mao Trạch Đông đến bây giờ. Rơ ràng là người nông dân đă bắt đầu ư thức mạnh bạo dứt khóat về quyền tự chủ của ḿnh, khi họ tuyên bố: “ Ruộng đất dưới chân chúng tôi không phải là tài sản của nhà nước, cũng không phải là tài sản của tập thể, đó là mảnh vườn của tổ tiên chúng tôi là những người đă sống trên đó từ nhiều thế hệ, đó là tài sản thuộc về những người nông dân chúng tôi”. Và, để bảo vệ chủ quyền của ḿnh, họ đă không chịu quỳ gối để mà xin xỏ một ân huệ nào. Mà lúc này, họ đứng thẳng lên để xác định cái quyền sở hữu của ḿnh: “ Chúng tôi là chủ nhân ông duy nhất của thửa đất dưới chân chúng tôi, và chúng tôi muốn trọn quyền chọn lựa cách thức chúng tôi sử dụng các đất đai ấy theo đúng sở thích của riêng chúng tôi.”
A – Đảng cộng sản đă tước đọat ṭan thể tài sản của nông dân.
Lịch sử Trung quốc có những chu kỳ thịnh suy kế tiếp nhau, khi đất nước yên hàn, người nông dân vẫn khổ cực; mà khi nước lọan, th́ nông dân cũng vẫn lầm than. Nhưng dù dưới chế độ phong kiến quân chủ có tàn bạo và nhũng lạm đến mấy đi nữa, th́ cũng không có sự bóc lột và áp bức tột cùng như dưới chế độ cộng sản. Với chính sách tập thể hóa và hợp tác hóa nông nghiệp, không một mảnh đất nào mà c̣n thuộc quyền sở hữu của nông dân nữa. Và chính quyền cộng sản đă trở thành sở hữu chủ duy nhất của đất đai, họ ṭan quyền thao túng trên số tài sản đồ sộ này. Một khi người nông dân bị lấy mất hết ruộng đất, th́ họ trở thành nông nô bị ép buộc phải sinh sống trong các công xă.
Họ bị biến thành cái máy chuyền máu sang cho công cuộc kỹ nghệ hóa điên rồ của chủ tịch Mao. Cái thảm họa của chiến dịch “Bước Nhảy Vọt” đă gây cho nông dân sự nghèo túng cùng cực đến nỗi hàng chục triệu người phải chết đói, và nhiều nơi đă xảy ra nạn ăn thịt người.
B – Nông dân vẫn là thành phần bị thiệt tḥi nhất của đất nước.
Sau khi Mao Trạch Đông qua đời, th́ có sự thay đổi với hệ thống “hợp đồng khóan đất với các hộ gia đ́nh nông dân”, để cho nông dân nhận ruộng đất mà canh tác và họ được thụ hưởng những hoa lợi trên khu đất đó. So với thời trước, th́ đây là điều tiến bộ, mà có người gọi đó là “ cuộc cách mạng giải phóng người nông nô”. Nhưng về thực chất, đây mới chỉ là một thứ “giải phóng nửa vời”, v́ người dân vẫn chưa có quyền sở hữu trọn vẹn trên thửa đất do ḿnh khai thác. Các cán bộ của nhà nước vẫn c̣n hành xử quyền quản lư trên các đất đai đó, và họ đă cấu kết với giới kinh doanh để thâu mọi lợi ích do sự lên giá của mọi bất động sản được sử dụng cho mục đích thương mại và đô thị hóa.
Và trong một chế độ không có tự do báo chí, không có nền tư pháp độc lập, th́ người nông dân không có tiếng nói, không được quyền thành lập những hiệp hội nông dân, mà họ chỉ có một cách duy nhất là viết đơn “thỉnh nguyện” (pétition) gửi lên chính quyền mà thôi. Nhưng v́ các cán bộ họ bênh đỡ, bao che lẫn nhau, nên mọi khiếu nại của nông dân đều không được giải quyết thỏa đáng. Rút cục, người dân chỉ c̣n có một cách duy nhất để tranh đấu bằng những “phản kháng tập thể” (incidents collectifs). Cán bộ lại ra tay đàn áp tàn bạo.
Điển h́nh như vào ngày 6 tháng Mười Hai năm 2005, tại làng Đông Châu trên vịnh Hồng hải, thị trấn Sán Vĩ, tỉnh Quảng Đông, nhân cuộc tranh chấp về đất đai, chính quyền đă điều động hàng ngàn cảnh sát đến ném lựu đạn cay và xả súng bắn vào số trên 1,000 người dân biểu t́nh, khiến cho ít nhất là 3 người thiệt mạng và nhiều người bị bắt giữ.
C – Bị dồn vào thế cùng, nông dân phải t́m cách tự giải thóat lấy.
Như đă tŕnh bày ở trên về ba trường hợp tập thể nông dân đă tự phát đứng lên công bố xác định về quyền sở hữu ruộng đất của ḿnh. Họ phải làm như vậy, v́ không c̣n phương cách nào khác nữa để có thể giải quyết được t́nh trạng bế tắc đă kéo dài quá lâu ở địa phương. Xin ghi thêm chi tiết về các vụ phản kháng tập thể “ng̣ai luồng” này:
1 – Tuyên cáo của 250 gia đ́nh nông dân tại làng Thịnh Trang, thị trấn Nghi Hưng, tỉnh Giang Tô nhấn mạnh như sau:
“ Dưới danh nghĩa phát triển những tiện nghi công ích và xây dựng thiết bị công cộng cho tập thể, những nhóm thế lực do sự cấu kết của giới kinh doanh và cán bộ địa phương đă dùng sức mạnh để chiếm đọat đất đai của nông dân và xây cất trên đó những khách sạn, nhà hàng, vũ trường và những khu phố thương mại, tất cả chỉ v́ lợi ích thương mại mà thôi. V́ lư do đó mà người nông dân đ̣i hỏi phải có sự giải thích : “ Những chuyện này có liên quan ǵ đến công chúng? Có liên hệ ǵ đến quyền lợi của nông dân chúng tôi?”
“Hôm nay, chúng tôi muốn đặt câu hỏi là: Đất nước này thuộc về ai? “Lợi ích công cộng” thuộc về ai? Tập thể thuộc về ai? Mỗi khi đất đai bị chiếm cứ, dân làng phản đối, kư kiến nghị, th́ chủ tịch xă và chi bộ đảng lại nhân danh “tập thể” mà “đại diện” cho ṭan thể nông dân bằng vũ lực… Cán bộ, cảnh sát, bọn mafia “liên kết với nhau để thi hành pháp luật”, bằng cách đánh đập, phá phách, cướp đọat phương tiện sinh sống của chúng tôi. Và bọn mafia tuyên bố công khai rằng họ ”nhân danh chính quyền để giải tỏa đất đai, các người phải tuân lệnh vô điều kiện. Kẻ nào chống lại việc làm này của họ, tức là chống lại nhà nước.” Rơ ràng đây y hệt như là tác phong của phường lũ cướp bóc ngày xưa vậy…”
2 – Những nông dân tại thị trấn Phúc Âm đă hiểu rơ những ǵ núp đàng sau bức màn che của “nhà nước” và của “tập thể”, và trong tuyên cáo, họ đă ghi ra thật rơ ràng như sau: “ Bởi v́ từ lâu nay cái gọi là sở hữu tập thể đă làm mất hết ư nghĩa của quyền “Làm chủ trên đất đai” của người nông dân, và những viên chức cán bộ các cấp cùng với kẻ độc tài địa phương thị trấn Phúc Âm đă không ngừng nhân danh tập thể để chiếm đọat ruộng đất của nông dân và đem chia chác cho nhau. Họ đă ngang nhiên trở thành chủ nhân ông và nông dân th́ biến thành người đi thuê mướn lại các thửa đất ấy. V́ thế mà nay chúng tôi đă đồng ḷng quyết định là phải thay đổi cái lề lối chiếm dụng đất đai này, và thực sự áp dụng và bảo đảm cái vị thế làm chủ đất đai của các hộ gia đ́nh và của các cá thể nông dân.”
3 – Tuyên ngôn của 70,000 nông dân trong vùng Tam Môn Hiệp cũng nhấn mạnh: “ Chúng tôi biết rằng bất kể luật pháp và chính sách của nhà nước quy định ra sao, th́ việc kiểm sóat đất đai cũng rất khó khăn. Một khi quyền làm chủ ruộng đất trở lại vào tay của nông dân, th́ những thế lực ham hố lợi lộc sẽ không c̣n dám chiếm đọat, bởi lẽ các đất đó không phải là thứ đất đai tập thể nào đó nữa, mà là thuộc về những con người cụ thể rơ ràng. Và v́ đất này là nguồn lợi sinh sống cho họ, nên người nông dân sẽ quyết tâm bảo vệ tài sản này mỗi khi bị uy hiếp. Một khi lực lượng nông dân được huy động, th́ chính quyên trút được gánh nặng trong việc bảo vệ đất đai. Đó chính là cách thức giải quyết tận gốc rễ cho vấn đề tại nông thôn, và người nông dân có thể trở thành ngang hàng b́nh đẳng với người dân thành phố và thụ hưởng những thành quả của công cuộc hiện đại hóa nữa.”
D – Một cuộc cách mạng c̣n vĩ đại hơn nữa.
Nếu ta coi việc nông dân xă Hiểu Cương, huyện Phong Dương , tỉnh An Huy cùng tự phát kư tên vào hợp đồng khóan đất với các hộ gia đ́nh như là cuộc cách mạng thứ nhất trong quá tŕnh giải phóng nông dân, th́ bản tuyên cáo về quyền sở hữu về đất đai của nông dân tại ba địa phương nói trên là cuộc cách mạng thứ hai nhắm vào việc “tự giải phóng” (autolibération) của giới nông dân Trung quốc. Cuộc cách mạng thứ hai này c̣n vĩ đại và đi xa hơn cuộc cách mạng thứ nhất rất nhiều.
Những nông dân đă đưa ra bản tuyên ngôn này, th́ họ có ư thức rất rơ ràng. Tiếng nói của họ không phải chỉ là tuyên cáo về ruộng đất của nông dân, đây c̣n là một tuyên ngôn về các quyền của tập thể giới nông dân Trung quốc nữa vậy./
Costa Mesa, trung tuần Tháng Bảy 2011
© Đ̣an Thanh Liêm
© Đàn Chim Việt
Tuyên ngôn của Nông dân TQ về vấn đề đ̣i lại ruộng đất
