USA Minnesota kiện DHS vì “cuộc xâm nhập liên bang”: Minneapolis bùng căng thẳng sau vụ ICE nổ súng

[Gibbs]

Căng thẳng ở Minneapolis, Minnesota tiếp tục bùng lên sau vụ một nhân viên ICE bắn chết Renee Good, 37 tuổi, vào tuần trước.

Bộ Nội an (DHS) cáo buộc Renee Good đã cố dùng xe “tông” vào lực lượng chấp pháp khi một nhân viên ICE nổ súng sáng thứ Tư.

Nhưng các lãnh đạo địa phương tranh cãi gay gắt, cho rằng cách mô tả đó không phản ánh đầy đủ sự thật, và nhấn mạnh phải có điều tra minh bạch thay vì kết luận vội.

Minnesota – Minneapolis – Saint Paul nộp đơn kiện: gọi là “xâm nhập liên bang”
Bang Minnesota cùng hai thành phố Minneapolis và Saint Paul đã nộp đơn kiện Bộ Nội an, nhằm chấm dứt điều mà họ gọi là “làn sóng đổ quân thực thi luật liên bang” chưa từng có tiền lệ vào Minnesota.

Tổng chưởng lý Minnesota Keith Ellison xuất hiện cùng Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey và Thị trưởng Saint Paul Kaohly Her, nói thẳng: “Vì chuyện này phải dừng lại.”

Đơn kiện cho rằng Minnesota đang bị “nhắm mục tiêu” vì sự đa dạng, vì lựa chọn dân chủ, và vì khác biệt quan điểm với chính quyền liên bang — từ đó dẫn đến vi phạm Hiến pháp và luật liên bang.

Theo nội dung được mô tả, làn sóng này bị xem như một kiểu “xâm nhập” để tiến hành các cuộc chặn bắt và lục soát mang tính vi hiến tại những địa điểm nhạy cảm, kể cả trường học và bệnh viện, dưới danh nghĩa thực thi luật di trú.

Những cáo buộc nặng nề: “hành xử như kẻ chiếm đóng”, càn quét bừa và chĩa súng
Bên nguyên mô tả các nhân viên liên bang là “thiếu huấn luyện, hung hăng, có vũ trang”, và nói người dân Minnesota bị đẩy vào trạng thái hoang mang, sợ hãi.

Đơn kiện còn cho rằng thay vì “truy bắt có mục tiêu”, lực lượng liên bang đã tiến hành các đợt đột kích tại nơi làm việc, doanh nghiệp, bắt giữ và trục xuất khi người ta đang làm những công việc thiết yếu cho cộng đồng.

Nghiêm trọng hơn, đơn kiện cáo buộc có dấu hiệu “càn quét rộng”, giữ người trên đường dựa vào chủng tộc và sắc tộc, gây tác động trực tiếp lên trường học và hoạt động kinh doanh tại Minneapolis.

Bên nguyên cũng nêu việc tổ chức các chiến dịch trên tài sản thuộc tiểu bang có thể vi phạm luật tiểu bang.

Tòa được yêu cầu chặn ngay: không bắt nếu thiếu “probable cause”, không đe dọa, không chĩa súng
Vụ kiện yêu cầu thẩm phán ra lệnh tạm thời để giới hạn hoạt động bắt giữ: không được bắt nếu không có “căn cứ hợp lý” (probable cause) tin rằng đương sự đã phạm tội.

Đồng thời, họ muốn ngăn việc đe dọa dùng vũ lực, giương/khua vũ khí, và đặc biệt là không được chĩa súng vào những người không tạo ra mối đe dọa tức thì về chết người hoặc thương tích nghiêm trọng cho người khác.

Thông điệp cốt lõi của bên nguyên: quyền lực vũ trang không thể trở thành thói quen trên phố phường, càng không thể tràn vào trường học và bệnh viện như “địa bàn tác chiến”.

DHS đáp trả: “Minnesota đặt chính trị lên trên an toàn công cộng”
Phía DHS phản pháo gay gắt, nói Tổng chưởng lý Ellison đang “ưu tiên chính trị thay vì an toàn công cộng”.

Người phát ngôn DHS Tricia McLaughlin cho rằng chính các chính trị gia kiểu “sanctuary” là lý do khiến DHS phải tăng cường lực lượng. Theo lập luận này, nếu lãnh đạo địa phương làm “đúng bổn phận” và phối hợp để “lấy tội phạm ra khỏi đường phố”, thì đã không có tranh chấp ngày hôm nay.

DHS cũng nhấn mạnh vai trò của Tổng thống Trump là bảo vệ người Mỹ và thực thi luật pháp, bất kể thống đốc hay thị trưởng là ai, và họ “tự tin có Hiến pháp đứng về phía mình” khi ra tòa.

Illinois và Chicago cũng kiện: “khí hậu sợ hãi”, “vũ lực hóa đường phố”
Không chỉ Minnesota. Bang Illinois và thành phố Chicago cũng nộp đơn kiện chính quyền Trump, cáo buộc DHS “gây hỗn loạn” và tạo ra “khí hậu sợ hãi” trong cộng đồng.

Đơn kiện dài hàng trăm trang mô tả các đặc vụ được yêu cầu “đẩy giới hạn”, hành xử như “người chiếm đóng” hơn là người thi hành pháp luật: chặn hỏi, lục soát, bắt giữ một cách ngẫu nhiên và thô bạo; tách cha mẹ khỏi con cái; giam giữ không trát tòa hoặc không có căn cứ hợp lý, áp dụng với cả công dân lẫn không công dân.

Đơn kiện cũng nêu việc dùng hơi cay và các tác nhân hóa học trong môi trường đô thị, khiến nhiều người bị thương, trong đó có trẻ em, người già và cả cảnh sát địa phương.

Illinois lập luận đây là vi phạm Tu chính án thứ 10, phản đối kiểu “roving enforcement” (truy bắt di động, lùng sục) và cáo buộc việc dùng sàng lọc sinh trắc học để nhắm vào công chúng có thể vi phạm hiến pháp tiểu bang.

Bên nguyên muốn tòa cấm lực lượng liên bang tiến hành thực thi di trú dân sự tại Illinois theo những cách bị mô tả, và ngăn các biện pháp như sinh trắc học, càn quét di động.

Walz đến đài hoa Renee Good: “Đừng để họ mang thêm người đến đây”
Trong lúc tòa án chuẩn bị trở thành chiến trường mới, nỗi đau vẫn nằm trên vỉa hè.

Thống đốc Tim Walz và phu nhân Gwen đã đến nơi lập đài tưởng niệm Renee Good ở Minneapolis — hoa phủ kín, bảng viết chồng lên bảng, có tấm ghi: “SHE WAS GOOD.”

Walz kêu gọi chính quyền liên bang “để Minnesota yên”, giảm leo thang, cho người dân được tang chế và để điều tra đi theo luật pháp.

Ông nói Minnesota có thể đang bị cả nước nhìn vào như nơi “giữ ranh giới” cho dân chủ, cho sự tử tế và cho trách nhiệm giải trình.

Thông điệp của ông không phải là im lặng, mà là đứng lên trong khuôn khổ: ôm lấy hàng xóm, thực thi quyền hiến định một cách ôn hòa, rồi bắt đầu chữa lành.

Noem gửi thêm “hàng trăm” nhân viên liên bang: lời hứa trấn áp người cản trở
Ở chiều ngược lại, Bộ trưởng Kristi Noem tuyên bố DHS sẽ gửi thêm “hàng trăm” nhân viên liên bang tới Minnesota.

Bà nói lực lượng tăng viện nhằm giúp ICE và Border Patrol “làm việc an toàn”, và cảnh báo nếu có hành vi bạo lực với lực lượng chấp pháp hoặc cản trở hoạt động, đó là tội và sẽ bị truy cứu hậu quả.

Những lời này, với người ủng hộ, là lời cam kết bảo vệ công vụ. Với người phản đối, lại giống một mồi lửa đổ thêm vào thùng dầu đang sôi.

Từ đường phố đến tòa án: cuộc giằng co về “ranh giới quyền lực” bắt đầu
Minneapolis không chỉ là một vụ nổ súng.

Nó là điểm chạm nơi người dân hỏi: quyền lực liên bang có thể “tràn vào” đến mức nào, và địa phương còn nắm được gì trong việc bảo vệ cộng đồng của chính mình?

Bây giờ, câu trả lời không còn nằm riêng ở những cuộc tuần hành hay bản thông cáo.

Nó sẽ bước vào phòng xử: nơi từng câu chữ “probable cause”, “10th Amendment”, “xâm nhập”, “an toàn công cộng” sẽ trở thành lằn ranh định đoạt.

Và trong khi luật sư chuẩn bị hồ sơ, trên phố, người ta vẫn đặt hoa.
Vẫn gọi tên Renee Good.
Vẫn cố tin rằng sự thật — dù đến muộn — sẽ phải đến.