USA Tesla dừng Model S/X để làm robot Optimus: canh bạc “đổi bánh xe lấy đôi chân” của Elon Musk

[Gibbs]

Giữa thập niên 2010, Tesla từng giống như lời đáp cho một nỗi hoài nghi kéo dài: xe điện không còn là thứ “đi được chút rồi hết pin”, mà có thể bóng bẩy, nhanh, xa và đủ hấp dẫn để thay đổi cách công chúng nhìn về tương lai.

Nhưng khi cuộc chơi đã thành “đại lộ nhiều làn”, Tesla không còn chạy một mình. Đối thủ bám sát từ mọi hướng, đặc biệt là từ Trung Quốc; chính sách cũng đổi chiều; và thị trường bắt đầu đòi nhiều hơn là hào quang của kẻ tiên phong.

Một năm khó: doanh số giảm, vương miện rơi
Năm 2025, Tesla ghi nhận mức sụt doanh số kỷ lục khoảng 9% – một cú trượt khiến hãng mất danh hiệu nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới vào tay BYD.

Cùng lúc, ưu đãi thuế liên bang 7.500 USD cho xe điện tại Mỹ chấm dứt từ cuối tháng 9/2025, khiến sức mua “hạ nhiệt” rõ rệt và buộc nhiều hãng phải xoay sở bằng khuyến mãi, giảm giá.

Lợi nhuận co lại, nhưng tham vọng lại phình to
Báo cáo cuối năm cho thấy lợi nhuận và đà tăng trưởng tiền mặt của Tesla đang chịu áp lực: quý IV/2025, thu nhập ròng giảm mạnh so với cùng kỳ; cả năm cũng tụt sâu, trong khi doanh thu toàn năm đi lùi. Nói gọn: “máy in tiền” không còn chạy êm như trước.

Thế nhưng giữa bối cảnh đó, Elon Musk lại mở một cánh cửa khác—rộng hơn, xa hơn, và… liều hơn.

Quyết định gây sốc: dừng Model S và Model X
Trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh, Musk tuyên bố Tesla sẽ ngừng sản xuất Model S và Model X từ quý II/2026. Hai mẫu xe từng là biểu tượng—đắt tiền, sang trọng, từng giúp định nghĩa “Tesla là ai”—giờ bị gạt sang một bên.

Lý do nghe như bước ra từ khoa học viễn tưởng: lấy không gian sản xuất S/X tại Fremont để chuyển thành nhà máy Optimus. Musk nói mục tiêu dài hạn là đạt công suất 1 triệu robot Optimus mỗi năm ngay trong phần “đất” của S/X.

Đây là khoảnh khắc Tesla tự viết lại căn cước: từ công ty xe điện… sang công ty robot hình người.

Optimus: giấc mơ “mỗi người một robot”
Musk vẽ ra một tương lai nơi Optimus không chỉ dọn nhà, làm việc vặt, mà còn có thể trở thành “robot phẫu thuật” giỏi hơn con người. Ông từng nói về viễn cảnh “mỗi người trên Trái Đất có một robot riêng” kiểu R2-D2/C-3PO, thậm chí Optimus còn “xịn” hơn.

Ông cũng gắn Optimus với những lời hứa cực lớn: giảm nghèo, biến lao động thành “tùy chọn”, mở ra “dồi dào” cho nhân loại.

Và mốc thời gian Musk đưa ra: bán ra thị trường vào năm 2027 (ông từng nhắc “cuối 2027”).

Nhưng robot không giống xe: đối thủ đã đông, đường còn dài
Khác với thời Tesla lao vào xe điện khi đối thủ còn lưỡng lự, cuộc đua robot hình người giờ đã chật kín. Boston Dynamics đem Atlas ra CES, Hyundai dự kiến đưa Atlas vào nhà máy trong những năm tới; hàng loạt hãng chip và công nghệ cũng đổ vào mảng “humanoid”.

Các tổ chức lớn nhìn thị trường này bằng con mắt vừa thèm khát vừa dè chừng: McKinsey từng ước tính mảng robot “tổng dụng” có thể lên khoảng 370 tỷ USD vào 2040, còn Morgan Stanley nhắc tới kịch bản 5 nghìn tỷ USD vào 2050.

Cơ hội lớn, nhưng “độ khó” cũng thuộc hàng tàn nhẫn.

Bàn tay robot và cái giá của sự thật
Musk thừa nhận một trong những thứ khó nhất là thiết kế phần cứng, đặc biệt cánh tay và bàn tay—vì “bàn tay người” là kỳ quan của hàng triệu năm tiến hóa. Tesla từng đặt mục tiêu nội bộ rất tham vọng cho 2025, nhưng rồi phải hạ xuống, và các báo cáo cho thấy hãng đã không đạt nhịp như kỳ vọng ban đầu.

Đó là chưa kể “lịch sử deadline” của Musk vốn nổi tiếng… co giãn: xe tự lái hoàn toàn, những mốc hẹn lên sao Hỏa—đều từng được nói sớm hơn thực tế rất nhiều.

Vì vậy, ngay cả khi Optimus đã làm được vài việc đơn giản trong nhà máy, khoảng cách từ “biết nhặt đồ” tới “biết thay con người trong đời sống” vẫn là một vực sâu.

Canh bạc gắn với tiền thưởng gần 1.000 tỷ USD
Đằng sau tham vọng còn có một động cơ rất “trần tục”: gói đãi ngộ khổng lồ của Musk được gắn với những cột mốc cực lớn, trong đó có tham vọng sản xuất/triển khai số lượng robot khổng lồ trong thời gian dài. Nói cách khác, Optimus không chỉ là tương lai của Tesla—nó còn là chiếc chìa khóa cho phần thưởng của chính Musk.

Robotaxi, xAI và một Tesla “AI-first”
Musk cũng nhấn mạnh tương lai Tesla không chỉ có robot, mà còn có robotaxi. Tesla đã nói tới việc mở rộng dịch vụ robotaxi sang thêm nhiều thị trường trong nửa đầu 2026, và Reuters cho biết Tesla cũng tái khẳng định kế hoạch sản xuất Cybercab trong 2026, dù chuyện triển khai rộng vẫn phụ thuộc nhiều vào pháp lý và năng lực tự lái thực sự.

Đáng chú ý, Tesla còn công bố khoản đầu tư 2 tỷ USD vào xAI—công ty AI của Musk—như một dấu hiệu rằng Tesla đang tự định nghĩa mình là một “đế chế AI/robotics”, chứ không còn đơn thuần là hãng xe.


Dừng Model S và Model X không làm Tesla sụp ngay, vì hai mẫu này chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng giao xe. Nhưng quyết định ấy mang ý nghĩa biểu tượng: Tesla sẵn sàng cắt bỏ một phần di sản để lấy chỗ cho một giấc mơ khác.

Câu hỏi còn lại rất đơn giản mà cũng rất tàn nhẫn:
Khi xe điện đang bị cạnh tranh bào mòn, liệu Tesla có đủ tiền và đủ thời gian để nuôi một dự án robot hình người tới ngày nó “thật sự hữu dụng”?

Musk nói tương lai sẽ có một triệu Optimus mỗi năm. Thị trường nói: hãy đưa ra một Optimus thật sự đáng tin trước đã. Và như mọi canh bạc lớn, phán quyết cuối cùng không nằm ở lời hứa—mà nằm ở dây chuyền, ở độ bền, ở thứ robot có thể làm được việc… vào một ngày rất cụ thể.