VN Khi phẩm giá phụ nữ va vào “thể diện quyền lực”: Hai scandal, hai cách hành xử

[Gibbs]

Thời gian gần đây, dư luận nhắc đến hai câu chuyện tưởng chừng không liên quan: một quan chức địa phương tại Hàn Quốc bị phản ứng dữ dội vì phát ngôn “nhập khẩu phụ nữ” để giải bài toán dân số; và một cáo buộc nhắm vào Thượng tướng Việt Cộng Hoàng Xuân Chiến về hành vi “tiếp xúc cơ thể không phù hợp” với một nữ công chức phía Hàn Quốc trong khuôn khổ đối thoại quốc phòng song phương. Ở đây, điều đáng bàn không chỉ là scandal, mà là cách hệ thống phản ứng: nhanh hay chậm, minh bạch hay im lặng, đặt nạn nhân ở trung tâm hay đặt “hình ảnh” lên trước.


Hàn Quốc: Một phát ngôn xúc phạm, trả giá bằng chiếc ghế
Ở Hàn Quốc, Chủ tịch huyện Jindo (tỉnh Jeolla Nam) Kim Hee-su gây phẫn nộ khi có phát biểu bị xem là miệt thị phụ nữ nước ngoài, trong đó có phụ nữ Việt Nam (thậm chí có nguồn ghi nhận cụm từ xúc phạm nặng nề). Phản ứng chính trị đến khá nhanh: đảng cầm quyền ra quyết định khai trừ ông khỏi đảng; địa phương và nhiều tổ chức xã hội lên tiếng; bản thân ông phải xin lỗi công khai. Thông điệp ở đây rất rõ: phụ nữ không phải “giải pháp nhân khẩu học”, càng không phải món hàng để đem ra đùa cợt.

Dẫu xã hội nào cũng có người phát ngôn lỡ miệng, nhưng điểm mấu chốt là cơ chế trách nhiệm: phát ngôn hạ thấp nhân phẩm phụ nữ bị coi là sai phạm đạo đức–chính trị, kéo theo chế tài.

Việt Nam: Khi cáo buộc xâm hại bị biến thành “rủi ro hình ảnh”
Trong vụ Thượng tướng Việt Cộng Hoàng Xuân Chiến, truyền thông Hàn Quốc từng đưa tin cáo buộc ông có hành vi “chạm không phù hợp” với một nữ công chức Bộ Quốc phòng Hàn Quốc tại một buổi tiệc ngày 11/9/2025; phía Hàn Quốc được cho là đã có bước đi ngoại giao liên quan (triệu tập tùy viên quốc phòng Việt Cộng). Tuy nhiên, tại Việt Nam, câu chuyện gần như không xuất hiện trên báo chí nhà nước, tạo ra khoảng trống thông tin và một cảm giác quen thuộc: những gì “khó coi” thì… để cho chìm.

Điều nhức nhối nằm ở chỗ: nếu cáo buộc là thật, đây là câu chuyện về quyền an toàn và phẩm giá của một phụ nữ; nếu cáo buộc chưa được kiểm chứng, càng cần một quy trình minh bạch để bảo vệ cả người tố cáo lẫn người bị tố. Nhưng khi lựa chọn phổ biến lại là im lặng, câu chuyện dễ bị “đóng khung” thành: giữ thể diện, dập dư luận, quản trị hình ảnh.

Bảo vệ phụ nữ: Quyền con người hay công cụ của “tự tôn dân tộc”?
Ta cũng thấy một nghịch lý: khi phụ nữ Việt bị xúc phạm bởi “người ngoài”, việc lên án thường rầm rộ, dễ tập hợp cảm xúc công chúng. Nhưng khi câu chuyện liên quan đến người có quyền lực “ở trong nhà”, sự quyết liệt bỗng giảm nhiệt, thậm chí người bàn tán lại trở thành đối tượng bị gắn nhãn “thông tin sai sự thật”.

Thực tế, Việt Nam đã có nhiều trường hợp bị xử phạt hành chính vì đăng tải nội dung bị nhà chức trách coi là “sai sự thật” liên quan đến lãnh đạo/nhân vật công chúng trên mạng xã hội. Dù mỗi vụ có chi tiết khác nhau, hiệu ứng xã hội là có thật: nỗi sợ nói ra lớn hơn nhu cầu đòi sự thật.

Hai thông điệp ngầm: Một nơi răn đe kẻ xúc phạm, một nơi răn đe người lên tiếng
Nếu nhìn thuần túy bằng “tín hiệu xã hội” thì:
– Ở Hàn Quốc, tín hiệu là: xúc phạm phụ nữ có thể khiến bạn mất vị trí.
– Ở Việt Nam, tín hiệu (trong cảm nhận của nhiều người) lại dễ trượt thành: đụng đến người có quyền lực thì rủi ro thuộc về người kể chuyện.

Không phải vì xã hội này “tốt” hơn xã hội kia một cách tuyệt đối. Mà vì cơ chế minh bạch và trách nhiệm giải trình khác nhau sẽ tạo ra hai bầu khí quyển khác nhau: một bầu khí quyển nơi phụ nữ cảm thấy tiếng nói mình có trọng lượng; và một bầu khí quyển nơi sự im lặng trở thành bản năng sinh tồn.