Chạy đua xây “vòm sắt” trên không gian mạng

[Romano]

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, nhất là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và sự phát triển của Internet trên tất cả các lĩnh vực, không gian mạng đã trở thành vùng lãnh thổ mới có vai trò quan trọng, đồng thời là không gian tác chiến mạng của các quốc gia trên khắp thế giới.

Từ “vòm sắt” phòng không đến “vòm sắt” không gian mạng

Từng nổi tiếng thế giới với “vòm sắt” phòng không ứng phó hiệu quả với các cuộc tấn công tên lửa, rocket… của đối phương, Israel vừa tuyên bố một hệ thống “vòm sắt” phòng thủ không gian mạng của đất nước. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong phát biểu tại Hội nghị Công nghệ mạng ở Thủ đô Tel Aviv ngày 31-1 đã cho biết, Đơn vị tình báo mạng tinh nhuệ 8200 của nước này đang đào tạo khoảng 20.000 sinh viên với mục tiêu tạo ra một hệ thống “vòm sắt” phòng thủ không gian mạng cho quốc gia nằm ở khu vực Trung Đông luôn tiềm ẩn những nguy cơ xung đột.Ông Benjamin Netanyahu cũng xác nhận, quân đội Israel đang xây dựng một trường đào tạo về tin học tại Beersheba và Đơn vị tình báo mạng tinh nhuệ 8200 đang đào tạo khoảng 20.000 lập trình viên về an ninh mạng. Người đứng đầu Chính phủ Israel cho rằng, chính sách sử dụng chính những người đang trực tiếp làm công tác phòng thủ mạng để đào tạo cho thế hệ kế cận sẽ mang lại hiệu quả vượt trội, tạo ra một “vòm sắt” vững chắc trên không gian mạng.

Thủ tướng Israel cho biết, nước này đang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn để đối phó với những cuộc tấn công diễn ra cùng lúc. Ông tin tưởng, Israel đã trở thành một cường quốc không gian mạng hàng đầu, ở cả cấp độ nhà nước và tư nhân để tiến tới thiết lập một “vòm sắt” trên không gian mạng.Người đứng đầu Chính phủ Israel công khai việc thiết lập “vòm sắt” trên không gian mạng ngay sau khi Công ty giải pháp an ninh mạng CybergymIEC của nước này vào ngày 8-1 vừa qua đưa ra nhận định rằng, năm 2022 có thể được gọi là “năm của tin tặc” do các vụ tấn công mạng tăng mạnh trên khắp thế giới, với nhiều hình thức, mục đích khác nhau. Cần vài tháng nữa mới có thể thống kê được đầy đủ số liệu của năm 2022, song theo Công ty CybergymIE, số liệu ghi nhận trong 6 tháng đầu năm 2022 cho thấy các cuộc tấn công mạng trên toàn thế giới đã tăng 42% so với năm 2021 và thiệt hại trung bình của mỗi vụ tấn công dữ liệu đã tăng lên 4,35 triệu USD, tăng so với mức 4,24 triệu USD của năm 2021. Các hình thức bị tin tặc khai thác nhiều nhất trong năm qua bao gồm chiến tranh trên không gian mạng, tấn công đòi tiền chuộc (ransomware), phá hoại cơ sở hạ tầng thiết yếu, tấn công các doanh nghiệp lớn, đánh cắp tiền kỹ thuật số...

Đặc biệt, công nghệ cũng trở thành vũ khí tấn công liên quan đến cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine. Hãng bảo mật Check Point của Israel ghi nhận hoạt động tấn công mạng vào khu vực quân sự - Chính phủ của Ukraine đã gia tăng 196%, trong khi máy chủ, địa chỉ IP của các cơ quan tổ chức của phía Nga cũng hứng chịu các cuộc tấn công mạng từ chối dịch vụ (DDoS). Đáng chú ý, Trung Quốc cho biết, trong tháng nổ ra cuộc xung đột quân sự Nga - Ukraine, nước này cũng phải chịu các cuộc tấn công mạng khi những IP ở Mỹ đã được sử dụng để kiểm soát các máy tính của Trung Quốc, sau đó được sử dụng để nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng quan trọng ở Belarus, Nga và Ukraine. Nhóm Kỹ thuật ứng cứu khẩn cấp mạng máy tính quốc gia/Trung tâm điều phối của Trung Quốc (CNCERT/CC) cho biết thêm, khoảng thời gian từ ngày 8 đến ngày 15-3-2022 đã chứng kiến số lượng các cuộc tấn công mạng tổng thể cao nhất kể từ đầu năm.

Ở châu Á Thái Bình Dương, các cuộc tấn công hàng tuần trung bình của mỗi tổ chức là 1.718, cao hơn 11% so với trước khi bắt đầu cuộc xâm lược Nga - Ukaraine và cao hơn 20% so với hai tuần đầu tiên của cuộc chiến. Trên toàn cầu, các cuộc tấn công trung bình hàng tuần của mỗi tổ chức vào giữa tháng 3 là 1.266, cao hơn 14% so với trước khi bắt đầu cuộc xâm lược và cao hơn 15% so với hai tuần đầu tiên của cuộc chiến.

Sẵn sàng cho cuộc chiến trên không gian mạng

Có thể thấy, chiến tranh không gian mạng bao gồm mọi hoạt động chiến tranh và phi chiến tranh sử dụng công nghệ thông tin, diễn ra không chỉ trên lĩnh vực quân sự mà còn cả trên các lĩnh vực kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội, ngoại giao… Với cách hiểu này, chiến tranh không gian mạng có phạm vi rất rộng, bao hàm một phần chiến tranh thông tin. Liên minh châu Âu (EU) cho rằng, chiến tranh mạng là những “chiến dịch quân sự ảo” có thể gây ra hậu quả nặng nề cả về mặt dân sự lẫn quân sự và sẽ là một phần của những cuộc chiến trong tương lai.

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, nhất là với làn sóng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và sự phát triển của Internet trên tất cả các lĩnh vực, không gian mạng đã và đang trở thành vùng lãnh thổ mới có vai trò quan trọng, đồng thời là không gian tác chiến mạng. Dưới góc độ quân sự, trong chiến tranh hiện đại, không gian mạng được coi là môi trường tác chiến thứ 5 gắn kết chặt chẽ với tác chiến trên không, trên bộ, trên biển và trong không gian vũ trụ. Tác chiến không gian mạng đã trở thành một phương thức tác chiến cơ bản giữ vai trò quan trọng trong các cuộc chiến tranh có áp dụng các vũ khí công nghệ cao.

Hiện nhiều rất nhiều nước trên thế giới đã thành lập lực lượng chuyên tác chiến không gian mạng để bảo vệ chủ quyền quốc gia. Là một trong những cường quốc đi đầu và có tiềm lực hùng hậu, Mỹ đã sớm thành lập Bộ tư lệnh chiến tranh mạng đảm nhiệm các nhiệm vụ về cả tấn công và phòng thủ trong không gian mạng, ngoài ra còn nhiều đơn vị, lực lượng khác để sẵn sàng cho chiến tranh mạng trong tương lai.

Cường quốc quân sự hàng đầu là Nga được cho đã xây dựng được một đội ngũ tác chiến không gian mạng hùng hậu. Bên cạnh đó, Nga còn có các đơn vị chuyên trách khác về an ninh mạng như Trung tâm An ninh thông tin (còn gọi là Đơn vị quân sự 64829), Trung tâm giám sát truyền thông điện tử, Trung tâm quản lý an ninh thông tin…

Trung Quốc đã lập Cục đảm bảo thông tin trực thuộc Bộ Tổng tham mưu quân đội Trung Quốc có vai trò như một đơn vị tập trung cho chiến tranh thông tin và trách nhiệm điều phối các hoạt động tác chiến mạng cho quân đội nước này. Trung Quốc có các đơn vị như 61398, đơn vị 61486 từng nổi tiếng với các vụ “đột nhập” vào hệ thống mạng an ninh của Mỹ…

Liên minh châu Âu (EU) vào cuối năm 2022 đã thành lập lực lượng phản ứng nhanh trực thuộc lực lượng không gian mạng chung của liên minh để hỗ trợ nhanh chóng cho các quốc gia thành viên bị tấn công mạng. Ngoài phối hợp giữa các quốc gia thành viên, lực lượng này đóng vai trò là nền tảng cho cơ quan thực thi pháp luật, cộng đồng ngoại giao, các cơ quan tình báo và các công ty thuộc khu vực tư nhân trong khối chia sẻ tài nguyên và kiến thức chuyên môn về các mối đe dọa trên không gian mạng.

Có thể thấy, tất cả các quốc gia hàng đầu trên thế giới đều đã đầu tư từ con người, cơ sở vật chất, trang thiết bị cho lực lượng chuyên trách thực hiện tác chiến trong không gian mạng nhằm xây chắc hoặc sớm tiến tới xây dựng một “vòm sắt” bảo vệ lợi ích, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.