Trong số những bóng hồng đi vào nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn không có Khánh Ly - người phụ nữ thân thiết, "một người bạn của định mệnh vĩnh viễn thương yêu nhau". Nhưng Khánh Ly lại thấy trong tất cả các ca khúc của Trịnh đều có bóng dáng của ḿnh.
Có một thời, Trịnh sáng tác chỉ để Khánh Ly ca. Mười năm gắn bó "duyên t́nh âm nhạc" để làm nên một "nữ hoàng chân đất", một Khánh Ly hát nhạc Trịnh măi về sau khó có giọng ca nào vượt qua...
Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và Khánh Ly thời trẻ.
Nhớ về Trịnh, Khánh Ly tiết lộ, Trịnh Công Sơn gặp chị trong hộp đêm Tulipe Rouge tại Đà Lạt. Thời gian ấy, nhiều người nói, Trịnh Công Sơn đang đắm say với giọng hát Thanh Thuư "liêu trai" nhưng khi nghe giọng hát Khánh Ly, ông đă bị hút hồn và t́m cách gặp chị. Những bạn bè của Trịnh cũng từng xác nhận chuyện này, vào năm 1965 tại Đà Lạt mộng mơ, Trịnh Công Sơn t́nh cờ nghe được giọng hát Khánh Ly. Ông biết ngay giọng hát của cô ca sỹ này hợp với những bản nhạc của ḿnh nên mời chị tham gia. Thời gian sau, Khánh Ly rời Đà Lạt xuống Sài G̣n và trở thành giọng ca chuyên hát nhạc Trịnh Công Sơn.
Khi Trịnh Công Sơn gặp Khánh Ly, chị chưa nổi tiếng, đến cuối năm 1965, họ có buổi ra mắt đầu tiên tại trường Đại học Văn khoa với hàng ngàn sinh viên và trí thức. Bằng chiếc đàn thùng đơn giản, Khánh Ly hát say xưa những bài tự t́nh quê hương và thân phận con người đă làm đắm say hàng ngàn khán giả cuồng nhiệt đêm đó. Cứ thế, những buổi biểu diễn liên tiếp tại các trường đại học, các tụ điểm ca nhạc công cộng khiến Trịnh Công Sơn và Khánh Ly trở thành hiện tượng âm nhạc, và trở thành thần tượng của giới trẻ khi ấy.
Trịnh Công Sơn và Khánh Ly thường đi hát không công, không thù lao chủ yếu cho khán giả trẻ nơi giảng đường của các trường đại học. Trịnh Công Sơn dáng người mảnh khảnh, cặp kính trắng, giọng nói nhỏ nhẹ xứ Huế với cuộc sống của một lăng tử. Khánh Ly khi hát đi chân đất, khiến khán giả quen, yêu quư mà gọi chị là "nữ hoàng chân đất". Chị hát bằng cả tấm ḷng người nghệ sỹ yêu hết ḿnh những giai điệu của nhạc Trịnh. Nhiều văn nghệ sỹ khi ấy, coi họ là một h́nh ảnh lư tưởng cho nghệ thuật, nhất là nghệ thuật ca hát - mang lư tưởng nhân đạo và t́nh yêu thể hiện sự dấn thân.
Kể lại thời kỳ những năm 60 cơ cực, đói khổ nhưng đầy hạnh phúc ấy, Khánh Ly nói: "Thực sự tôi rất mê hát. Không mê hát th́ tôi không có đủ can đảm để đi hát với anh Sơn mười năm mà không có đồng xu, cắc bạc nào. Thời ấy, tôi phải chịu đói, chịu khổ, chịu nghèo, không cần biết đến ngày mai, không cần biết đến ai cả, mà vẫn cảm thấy ḿnh cực kỳ hạnh phúc, cảm thấy ḿnh sống khi được hát những t́nh khúc của Trịnh Công Sơn".
Hai người đi với nhau tạo thành h́nh ảnh "lứa đôi", một đôi trai gái trong t́nh bạn trong sáng, hồn nhiên. Khánh Ly - Trịnh Công Sơn tạo thành một đôi bạn trẻ muốn phá vỡ quan niệm xưa cũ. Trong dư luận khi ấy, không ít người ṭ ṃ, định kiến, nhưng Trịnh là người tiếng tăm mà không tai tiếng, ngay từ thời đó, Trịnh khẳng định: "Tôi và Khánh Ly chỉ là hai người bạn. Thương nhau vô cùng, trên t́nh bạn".
Bóng dáng ngập tràn nhưng không có... cuộc t́nh
Trong những tuyệt phẩm của Trịnh luôn có những bóng hồng, khi sâu sắc, lúc thoáng qua như hư ảo. Nhưng những bóng hồng ấy vẫn gọi được thành tên, gọi chung cho những cuộc t́nh đôi khi chỉ là chút t́nh nghệ sỹ đơn phương hay nhè nhẹ như chút nắng cuối thu. Riêng Khánh Ly không có cuộc t́nh với Trịnh Công Sơn, song định mệnh đă gắn kết hai người bằng t́nh yêu ca hát. Khánh Ly giă từ Đà Lạt theo Trịnh Công Sơn về Sài G̣n khi mới hơn 20 tuổi.
Ca sĩ Khánh Ly.
Nhiều người đă cho rằng trời sinh ra Khánh Ly để hát nhạc Trịnh Công Sơn. Chị yêu thương Trịnh như một người bạn, một người anh, một người thầy.... Đôi khi trước mặt những người khác, Trịnh vẫn la rầy Khánh Ly như một cô học tṛ nhỏ. Khánh Ly cũng chỉ biết cười buồn.
Không duyên t́nh lứa đôi, nhưng Khánh Ly và Trịnh Công Sơn gắn bó với nhau bằng định mệnh. Hơn 17 năm, sau ngày Khánh Ly rời Việt Nam, họ gặp lại nhau tại Canada. Đối diện với Trịnh, chị vẫn nhỏ bé như ngày xưa, luôn yêu thương và kính trọng...
Mong ngày trở về
Mấy năm gần đây, những danh ca hải ngoại về nước biểu diễn ngày càng nhiều, khán giả trong nước đă chờ sự trở về của Khánh Ly. Khi tôi có cuộc tṛ chuyện với danh ca Thanh Tuyền và hỏi về đời sống của các ca sỹ hải ngoại trước năm 1975, (nhất là Khánh Ly sao chưa về nước) chị nói: "Khánh Ly đă 67 tuổi rồi, cũng mong được về nước để hát trên mảnh đất quê hương. Chị ấy muốn về trước khi quá muộn". Trong cuộc tṛ chuyện với tôi qua điện thoại, Khánh Ly cũng cho biết cuộc sống gia đ́nh giờ đă quá ổn định, các con đă trưởng thành và cũng mong ngày trở về.
Khánh Ly nhớ lại: "Chúng tôi ôm choàng lấy nhau, lúc này tôi mới cảm nhận chúng tôi thật sự có nhau, không phải trong một giấc mơ kéo dài 17 năm. H́nh như chúng tôi có cách nói mà chỉ hai chúng tôi mới hiểu được. Một cách nói ở bốn con mắt im lặng... Tất cả những điều cần nói, chính là những điều không bao giờ nói bằng lời".
Họ đi dạo, im lặng bên trời Tây xa lạ mà cảm thấy gần gũi nhau như thuở người từ Sài G̣n ra Huế thăm nhau. Khánh Ly đă chia sẻ về buổi gặp nhau ấy: "Bao nhiêu ngày tháng đi qua giữa chúng tôi. Anh vẫn không bao giờ thay đổi, tôi cũng thế. Cả hai không thắc mắc về đời sống của nhau bởi 30 năm trước không hỏi th́ 30 năm sau cũng không hỏi... Tôi quư những giây phút ở bên anh và tôi nghĩ, anh sẽ nói với tôi điều cần nói, nếu có".
Với Trịnh Công Sơn, một điều chắc chắn bất cứ một người con gái nào đến với ông, đem đến cho ông dù một chút t́nh vẫn được ông nâng niu đón nhận. C̣n riêng với Khánh Ly, ông coi đó là cuộc gặp gỡ của định mệnh vĩnh viễn yêu thương nhau. Một người hát cho một thời vừa lăng mạn vừa đau thương trong chiến tranh - hay nhất. Cảm nhận điều ấy, Khánh Ly luôn khẳng định ở họ là "mối liên hệ cao hơn, đẹp đẽ hơn, thánh thiện hơn là những t́nh cảm đời thường".
Mười năm bên cạnh Trịnh Công Sơn, Khánh Ly đă gắn với tên tuổi của Trịnh đến nỗi không thể tách rời. Khánh Ly vẫn nói: "Tuy không có một ca khúc nào của Trịnh Công Sơn viết riêng cho tôi, nhưng tôi vẫn có cảm tưởng hầu hết những ca khúc của Trịnh Công Sơn đều được viết cho Khánh Ly". Cũng có lẽ v́ thế, Khánh Ly là một trong số những người hiểu rất rơ ca từ, cũng như tâm ư phần lớn ca khúc của Trịnh.
Sau năm 1975, Khánh Ly ra hải ngoại, đi khắp thế giới với nghiệp cầm ca nhưng không bao giờ chị rời bỏ tên Trịnh Công Sơn bên cạnh cuộc đời của ḿnh. Ngày 1/4/2001, khi Trịnh Công Sơn nằm xuống, Khánh Ly đă từng nói rằng: “Tôi đă chết nửa cuộc đời theo Trịnh Công Sơn!”.
Cuộc điện thoại nửa ṿng trái đất nghe Khánh Ly mở ḷng về sự "thành nhân" và "thành danh"
Khánh Ly tên thật là Nguyễn Thị Lệ Mai sinh năm 1945 tại Hà Nội. Từ nhỏ chị theo gia đ́nh vào sinh sống tại Đà Lạt và hiện đang sống tại Mỹ. Cách nhau nửa ṿng trái đất, tôi gọi điện cho Khánh Ly khi ấy ở Việt Nam đă gần trưa cũng là lúc gần khuya của giờ Mỹ ngày hôm trước. Giọng nói truyền cảm của Khánh Ly, qua điện thoại rơ ràng, không khác là bao khi chị cất giọng hát trên sân khấu. Tôi hỏi thăm sức khoẻ, Khánh Ly cho biết, chị vẫn tham gia những chương tŕnh ca nhạc ở hải ngoại. "Dù đă có tuổi, nhưng khán giả vẫn thương, mỗi tuần Khánh Ly vẫn nhận show và đi diễn khắp nơi như ở Mỹ, châu úc, châu Âu. Chương tŕnh gần nhất, Khánh Ly sẽ đi hát cho kiều bào ở Thái Lan", Khánh Ly cho biết. Khánh Ly cũng chia sẻ, trong những chương tŕnh chị biểu diễn khán giả vẫn muốn được nghe những nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn. Mỗi lần cất lên lời ca của nhạc Trịnh, cho dù ông đă đi xa, Khánh Ly thể hiện như một tấm ḷng tri ân với người mà "từ ông tôi thành danh và quan trọng hơn cả là tôi được thành nhân", chị nói.
Vương Hà
theo NDT
Khánh Ly công bố sự thật về “mối t́nh” với Trịnh Công Sơn
