Bộ trưởng Tài nguyên: 'Sẽ hạn chế cơ chế xin cho'

Chiều 8/8, khẳng định việc khai thác sử dụng tài nguyên phải tính tới lâu dài, phải nghĩ đến con cháu, tân Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường Nguyễn Minh Quang cho biết sắp tới, Bộ sẽ hạn chế cơ chế xin cho trong khoáng sản.

- Được giao chiếc ghế tư lệnh của ngành tài nguyên, môi trường, quản lý tới 7 lĩnh vực đều đang rất "nóng". Vậy Bộ trưởng sẽ ưu tiên vấn đề nào trong nhiệm kỳ?

- Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý 7 lĩnh vực mà như Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải và Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên từng nhận định là tất cả đều "nóng", ai cũng ngại khi ngồi vào ghế tư lệnh. Trong quá trình làm việc ở địa phương, trải qua các cương vị phó chủ tịch rồi chủ tịch UBND tỉnh, tôi rất quan tâm đến lĩnh vực tài nguyên môi trường. Bộ cũng đã qua 9 năm thành lập, có 2 bộ trưởng tiền nhiệm với đội ngũ cán bộ được đào tạo rèn luyện hùng hậu nên tôi tin với khả năng của mình cộng với tập thể mạnh, Bộ sẽ phấn đấu để hoàn thành nhiệm vụ.
Các vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý thì tất cả đều đáng được quan tâm nhưng cũng cần lựa chọn theo thứ tự ưu tiên. Trước hết cần ưu tiên việc hoàn thiện các văn bản pháp luật. Thứ hai, cùng với xây dựng hoàn thiện văn bản pháp luật là thanh kiểm tra việc thực hiện văn bản này.
Còn trong 7 lĩnh vực "nóng", cần quan tâm nhất là đất đai, môi trường và tài nguyên - khoáng sản. Các lĩnh vực khác cũng rất quan trọng như tài nguyên nước, nguồn nước ngọt sản xuất cho đời sống người dân; vấn đề biến đổi khí hậu, nước biển dâng; vấn đề quản lý tổng hợp biển đảo. Như vừa qua trên biển Đông có nhiều diễn biến phức tạp, vì thế chiến lược phát triển kinh tế biển đến 2020 còn nhiều việc phải làm và có nhiều vấn đề cần tập trung đầu tư nghiên cứu.

Tân Bộ trưởng Tài nguyên Môi trường Nguyễn Minh Quang. Ảnh: Nguyễn Hưng.

- Bộ trưởng tiền nhiệm Phạm Khôi Nguyên từng cho biết ông phải mất 3 tháng đóng cửa để học về đất đai trước khi tự tin nắm quyền quản lý. Ông sẽ giành bao nhiêu thời gian để học về các lĩnh vực trên cương vị mới?
- Tâm sự của anh Phạm Khôi Nguyên rất đáng suy nghĩ, mỗi người có một thế mạnh. Bản thân tôi đối với 7 lĩnh vực của Bộ chắc chắn cần có thời gian tìm hiểu những vấn đề quan trọng nhất, chiến lược nhất, tìm hiểu một cách cặn kẽ. Đội ngũ lãnh đạo Bộ đều có chuyên môn sâu nên tôi hy vọng sẽ nhận được sự tham mưu tốt. Tôi sẽ cố gắng nghiên cứu với các lĩnh vực của Bộ, lắng nghe ý kiến của thứ trưởng phụ trách các lĩnh vực.
- Ngày càng có nhiều vụ vi phạm pháp luật về môi trường, không chỉ có doanh nghiệp nước ngoài, doanh nghiệp nhỏ mà cả các doanh nghiệp lớn của nhà nước cũng có dấu hiệu vi phạm. Thái độ và cách ứng xử của Bộ trưởng với vấn đề này như thế nào?
- Môi trường trong những năm qua là vấn đề nổi cộm, có tác động tới toàn xã hội song thực sự chưa nhận được sự ưu tiên thỏa đáng. Đến bây giờ môi trường đặt ra nhiều thách thức ghê gớm trong mối tương quan phát triển kinh tế, tăng trưởng. Nhiều cơ sở sản xuất đang ô nhiễm nặng. Vì vậy cần tăng cường công tác kiểm tra, quản lý.
Tôi cho việc này phải làm kiên quyết, không có cách nào khác. Đặc biệt với dự án mới thì phải làm rất chặt chẽ vấn đề thẩm định các tác động đến môi trường. Trách nhiệm của địa phương là hết sức quan trọng nhưng tôi nghĩ trước hết thái độ của Bộ trưởng phải kiên quyết.
- Ông có ngại khi mà áp lực tăng trưởng kinh tế thường được đặt nặng hơn mối quan tâm bảo vệ môi trường?
- Đúng là trong quá trình xử lý vi phạm có nhiều vấn đề, ví dụ vụ xử lý Vedan có nhiều can thiệp của nước ngoài. Quan điểm của Bộ là xử lý trên cơ sở pháp luật. Lợi ích địa phương cần đặt trong lợi ích chung của cả đất nước. Thái độ của chúng ta là phải như vậy.
- Nhiều ngành còn tồn tại cơ chế xin cho như đất đai, khoáng sản, rất dễ nảy sinh tham nhũng. Bộ trưởng sẽ xử lý vấn đề này như thế nào trong thời gian tới?
- Nhiệm kỳ vừa qua cùng với yêu cầu phát triển, các tỉnh vẫn muốn trung ương có hướng mở hơn nữa để khai thác khoáng sản, phát triển kinh tế của tỉnh. Tuy nhiên, lợi ích của tỉnh chưa được bao nhiêu khi chỉ thu được một khoản nhỏ từ thuế tài nguyên. Bộ đang có chủ trương đấu thầu các mỏ khoáng sản, nhưng đấu thầu không hề đơn giản và cũng khó vì tài nguyên nằm dưới lòng đất. Ai sẽ thăm dò, trữ lượng khoáng sản như thế nào...
Cơ chế xin cho hiện còn nặng trong nhận thức của nhiều người, từ người dân tới cơ quan quản lý. Sắp tới, Bộ sẽ hạn chế cơ chế xin cho trong khoáng sản. Còn trong lĩnh vực đất đai thì cơ chế này rất phức tạp.

Ông Nguyễn Minh Quang nhận bó hoa chúc mừng trong lễ công bố quyết định bổ nhiệm bộ trưởng từ người tiền nhiệm Phạm Khôi Nguyên ngày 8/8. Ảnh: Nguyễn Hưng.

- Là người đứng đầu ngành tài nguyên, ông suy nghĩ như thế nào khi việc khai thác tài nguyên khoáng sản của chúng ta hầu như vẫn chỉ là khai thác thô, bán giá rẻ?
- Tài nguyên khoáng sản rất quý báu, nhiều cái không thể tái sử dụng, vì vậy sử dụng như thế nào phải tính dài hơi, phải nghĩ đến con cháu, thế hệ tương lai. Trung Quốc giàu tài nguyên nhưng họ chưa khai thác mà đi khắp nơi trên thế giới để mua.
Chúng ta phải có chiến lược là làm sao phải giữ tài nguyên lâu dài, mục tiêu chế biến sâu chứ không phải là xuất thô. Ví dụ như than từ bây giờ ta đã phải nhập khẩu. Chúng ta bây giờ bán rẻ nhưng về sau con cháu sẽ phải mua đắt.
- Chúng ta chủ trương giữ đất nông nghiệp nhưng thời gian qua, nhiều khu công nghiệp, nhiều sân golf vẫn lẫn các ruộng lúa. Ông nói gì về điều này?
- Tôi đi nước ngoài thấy diện tích đất nông nghiệp bình quân Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất thế giới. Như Ba Lan, mỗi hộ có tới vài ba chục ha đất. Trung ương có nghị quyết giữ 3,8 triệu ha đất nông nghiệp.
Năm ngoái, tôi đi Bắc Ninh, đi thăm các khu công nghiệp và thấy tiếc vì thấy "bờ xôi ruộng mật" nay bị chuyển đổi làm khu công nghiệp. Chúng ta phải cẩn thận, bằng mọi giá phải giữ được 3,8 triệu hecta. Chúng ta phát triển công nghiệp nhưng sử dụng đất thế nào là phải tính toán kỹ lưỡng, cố gắng không sử dụng đất ruộng để phát triển các lĩnh vực khác.

theo vnexpress