Nhà Chu diệt vong, bảo vật truyền quốc "Cửu Đỉnh" đã đi đâu?

[pizza]

Người Trung Quốc có câu thành ngữ cổ "Thiên Hạ Vấn Đỉnh, Đỉnh Định Trung Nguyên" (tạm dịch là người trong thiên hạ đi tìm những chiếc đỉnh để có thể thâu tóm giang sơn). Chữ "Đỉnh" ở đây là một danh từ không hề đơn giản. Nó chính là những cổ vật Cửu Đỉnh nổi tiếng. Nhưng sau khi nhà Chu diệt vong, bảo vật truyền quốc tượng trưng cho thiên hạ – Cửu Đỉnh – đã đi đâu?

Cửu Đỉnh thời Chu tượng trưng cho chín châu trong thiên hạ. Sau khi nhà Tần thống nhất Trung Hoa, vì sao lại không còn thấy tung tích của chúng? Tương truyền, vào đầu thời Hạ, vua Hạ là Đại Vũ chia thiên hạ thành chín châu, rồi đúc chín chiếc đỉnh, tượng trưng cho từng châu. Trên thân mỗi đỉnh đều khắc họa danh sơn đại xuyên và các vật kỳ lạ trong thiên hạ, mỗi đỉnh đại diện cho một châu, và tất cả được tập trung tại kinh đô nhà Hạ. Khi Thương Thang lật đổ Hạ Kiệt, ông đã dời Cửu Đỉnh về kinh đô nhà Thương. Đến khi Bàn Canh dời đô về Ân, Cửu Đỉnh cũng được chuyển theo.

Sau khi Chu Vũ Vương diệt Thương, ông từng cho trưng bày Cửu Đỉnh công khai tại Triều Ca. Khi Chu Thành Vương lên ngôi, Chu Công Đán xây dựng Lạc Ấp, đưa Cửu Đỉnh về đó, và đích thân Thành Vương chủ trì nghi lễ, an trí Cửu Đỉnh trong Minh Đường. (Theo “Sử ký – Chu bản kỷ”: Thành Vương ở đất Phong, sai Triệu Công xây lại Lạc Ấp theo ý của Vũ Vương; Chu Công xem bói, hoàn thành việc xây dựng và đặt Cửu Đỉnh tại đó.) Ở Lạc Dương ngày nay vẫn còn Chu Công miếu với “Định Đỉnh đường”, con đường bên ngoài gọi là “Định Đỉnh lộ”.


Theo các nguồn sử liệu, hình dáng của Cửu Đỉnh bắt nguồn từ một khu vực văn hóa thuộc Hà Nam ngày này và đã có lịch sử 8000 năm (tức đã xuất hiện từ gần 6000 năm trước công nguyên). Những vật dụng mang hình dáng như Cửu Đỉnh có tác dụng để nấu thực phẩm chủ yếu là thịt thú rừng và rượu, ngoài ra cũng dùng để đựng nước mưa.
Bước sang thời Đông Chu, vương thất suy yếu, các chư hầu bắt đầu nhòm ngó quyền lực trung ương. Thời Chu Định Vương, Sở Trang Vương từng đến Lạc Ấp “hỏi về độ lớn nhỏ, nặng nhẹ của đỉnh”, bị đại phu Vương Tôn Mãn bác bỏ. Sau này, Sở Linh Vương cũng từng có ý định như vậy nhưng không thành do nội loạn. (Sử chép: “Đỉnh nặng hay nhẹ không nằm ở đỉnh mà ở đức; đức nhà Chu tuy suy nhưng thiên mệnh chưa đổi, không thể hỏi đến đỉnh.”)

Đến thời Tần Huệ Vương, Trương Nghi đề xuất kế sách muốn đoạt Cửu Đỉnh để hiệu lệnh chư hầu. Sở Khoảnh Tương Vương và vua nước Tề cũng đều nhòm ngó bảo vật này. Chu Noãn Vương phải khéo léo xoay xở giữa các nước để giữ được Cửu Đỉnh.


Tần Vũ Vương cậy khoẻ đã đưa ra lời thách đấu với lực sĩ Mạnh Thuyết, thi xem ai nâng được cao hơn cái đỉnh (Đỉnh Ung) này. Mạnh Thuyết thi trước nhưng không thể nhấc hết cả 3 chân đỉnh lên.
Năm thứ ba đời Tần Vũ Vương, ông tiến vào Lạc Dương, nhìn thấy những hoa văn và chữ khắc trên đỉnh, vô cùng ngưỡng mộ văn hóa Trung Nguyên, quyết tâm mang đỉnh về nước. Ông dùng sức nhấc thử, nhưng vì quá sức, chiếc đỉnh rơi xuống, làm gãy xương ống chân, hôn mê và qua đời ngay trong đêm do mất máu.

Cửu Đỉnh do Đại Vũ đúc là biểu tượng tối cao của vương quyền. Nhà Thương diệt Hạ đoạt đỉnh, nhà Chu diệt Thương cũng đoạt đỉnh. Vậy khi Tần diệt Chu, có lấy được Cửu Đỉnh hay không?


Tới lượt của Vũ Vương, đúng là không hổ danh vị Vua sức khỏe vô địch, ông đã nâng được đỉnh Chủ lên cao khoảng 2 gang tay so với mặt đất. Nếu như nâng thành công rồi mà đặt xuống ngay thì đã không xảy ra chuyện lớn. Đằng này, Vũ Vương trong tiếng hò reo cổ vũ của bày tôi, lại cố giữ đỉnh lâu, đến nỗi quá sức, bị đỉnh rơi vào chân, gãy luôn xương bánh chè.
Thực tế, sau khi Tần thống nhất thiên hạ, Cửu Đỉnh đã biến mất. Trong “Sử ký – Phong thiện thư”, Tư Mã Thiên viết: “Vũ thu kim của chín mục mà đúc chín đỉnh… khi gặp minh quân thì hưng thịnh, đỉnh truyền từ Hạ sang Thương. Khi đức nhà Chu suy, xã tắc nước Tống mất, đỉnh liền chìm lấp, ẩn mà không thấy.”

Theo ghi chép, ít nhất đến cuối thời Chu, Cửu Đỉnh vẫn còn ở Lạc Dương. Có truyền thuyết nói rằng sau khi Tần diệt Chu, đã dời đỉnh về Hàm Dương, nhưng đến khi Tần Thủy Hoàng thống nhất thiên hạ thì không rõ tung tích. Về sau xuất hiện bốn giả thuyết chính:


Cửu Đỉnh gồm chín chiếc đỉnh (còn gọi là chiếc vạc) bằng đồng. Theo truyền thuyết, Hạ Vũ là vua đầu tiên của nhà Hạ, cũng là triều đại được cho là đầu tiên xuất hiện trên lãnh thổ Trung Quốc hiện nay là người cho đúc những chiếc đỉnh này.
1. Bị chôn theo hoặc bị nấu chảy tại Lạc Dương

Có ý kiến cho rằng vương thất Đông Chu suy yếu, không đủ sức bảo vệ Cửu Đỉnh, lại gặp khó khăn tài chính nên có thể đã nấu chảy để đúc tiền, hoặc chôn theo vua nhằm tránh bị cướp.

2. Bị Tần mang về rồi nấu chảy

Một số ghi chép nói Tần từng lấy Cửu Đỉnh về, sau đó Tần Thủy Hoàng nấu chảy vũ khí đúc tượng đồng, có thể tiện thể nấu luôn Cửu Đỉnh. Tuy nhiên, các ghi chép của Tư Mã Thiên lại mâu thuẫn và thiếu bằng chứng rõ ràng.


Có ý kiến cho rằng vương thất Đông Chu suy yếu, không đủ sức bảo vệ Cửu Đỉnh, lại gặp khó khăn tài chính nên có thể đã nấu chảy để đúc tiền, hoặc chôn theo vua nhằm tránh bị cướp.
3. Chìm xuống sông Tứ Thủy ở Bành Thành (nay là Từ Châu)

Ban Cố trong “Hán thư” cho rằng Cửu Đỉnh đã chìm xuống sông. Tần Thủy Hoàng từng sai người trục vớt nhưng không thành. Tuy nhiên, giả thuyết này bị nghi ngờ vì không giải thích được việc đỉnh đi xa hàng nghìn dặm.

4. Bị Vương Mãng nấu chảy đúc tiền

Thuyết này cho rằng thời Tân triều, do thiếu ngân khố nên Vương Mãng nấu chảy đỉnh. Nhưng điều này bị xem là vô lý vì trước đó Cửu Đỉnh đã thất lạc.


Theo sách Kính Thư thì chín châu đó là: Ký Châu, Duyệt Châu, Thanh Châu, Từ Châu, Dương Châu, Kinh Châu, Dự Châu, Nhiễm Châu, Ung Châu. Đây là các vùng lãnh thổ ban đầu ở Trung Nguyên. Trên mỗi chiếc đỉnh đồng đều khắc tên một châu.
Chu Noãn Vương – vị vua cuối cùng của Đông Chu – trị vì trong thời kỳ cực kỳ suy yếu. Ông thậm chí phải vay tiền dân để đánh trận, thua trận không trả nổi nên phải trốn nợ. Trong hoàn cảnh đó, rất có thể khi qua đời, ông không đủ khả năng đúc đỉnh mới để tùy táng, nên đã chôn luôn Cửu Đỉnh theo mình để tránh bị các nước cướp đoạt.

Từ đó, Cửu Đỉnh biến mất hoàn toàn trong lịch sử, trở thành một bí ẩn lớn kéo dài hàng nghìn năm.

Vietbf @ Sưu tầm