
Đầu tháng 4, một nhân vật đặc biệt sẽ tới Việt Nam dự sự kiện tại chùa Hưng Phúc, Bắc Ninh cùng Thượng tọa Thích Đức Thiện và chư Tôn Đức Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đó là Hoàng tôn Vairochana Rinpoche, 12 tuổi, cháu ngoại Hoàng Thái hậu Bhutan. Ngài được công nhận là hóa thân của Đại dịch giả Vairochana thế kỷ thứ 8, một trong 25 đại đệ tử của Đức Liên Hoa Sinh và một trong bảy vị Tỳ kheo đầu tiên của Phật giáo Tây Tạng.
Ngay từ thuở ấu thơ, Vairochana Rinpoche đã nhớ tiền kiếp, bộc lộ trí tuệ khác thường. Khi mới 3 tuổi, Ngài liên tục nhắc về kiếp trước, gọi tên những địa danh cổ kính ở Tây Tạng mà chưa từng được dạy. Đặc biệt, Ngài mô tả chính xác vị trí các tự viện, những nơi chỉ người bản xứ mới tường tận.
Vairochana Rinpoche sinh ra trong nhung lụa vương quyền Bhutan, nhưng mang một định mệnh vượt khỏi hoàng cung: Hóa thân của Vairochana Rinpoche, vị đại dịch giả huyền thoại từ thế kỷ thứ 8, một trong 25 đại đệ tử của Đức Liên Hoa Sinh và một trong bảy vị Tỳ kheo đầu tiên của Phật giáo Tây Tạng. Khi còn bé xíu, trong giấc ngủ, đôi tay Ngài không buông lơi vô thức, mà khẽ kết thành ấn quyết thiêng liêng, ấn của Vairochana Buddha.
Năm 12 tuổi, Vairochana Rinpoche đã viết, đã thuyết giảng trước hàng nghìn người, khiến người lớn phải lặng im suy ngẫm. Tất cả dường như chỉ là dư âm của một hành trình sâu thẳm, hành trình đi ngược thời gian để tìm lại ký ức không thể xóa nhòa.
Ngài mang trong mình hai số phận: Một là hoàng tôn của Bhutan, cháu nội của Quốc vương Jigme Singye Wangchuck; số phận kia lại bắt đầu từ hàng ngàn năm trước, trong tiếng tụng kinh vang vọng nơi hang động Tây Tạng. Khi 18 tháng tuổi, Ngài chỉ vào mình và nói với nhà vua: “Con là Vairochana Rinpoche.” Ngài lặp lại ba lần. Sau đó, Je Khenpo, vị đứng đầu tăng đoàn Bhutan, xác nhận: Đứa trẻ ấy chính là hóa thân của vị dịch giả thế kỷ thứ tám, đệ tử của Padmasambhava.
Hai tuổi, Ngài xuất gia. Ba tuổi, Ngài bắt đầu hành trình trở về quá khứ, đến Nalanda, trung tâm trí tuệ Phật giáo cổ đại, nay chỉ còn phế tích sau cuộc tàn phá năm 1193. Nhưng với Ngài, nơi ấy không hề hoang tàn. Mỗi viên đá đều như đang kể chuyện. Ngài bước đi như người đã từng sống ở đó. Chỉ tay vào từng góc nhỏ, Ngài nói về “phòng của mình”, về những giảng đường. Khoảnh khắc ấy, đứa trẻ 3 tuổi dường như biến thành vị dịch giả xưa, người từng mang giáo pháp về Tây Tạng.
Hành trình tiếp tục đến Samye, tu viện đầu tiên của Tây Tạng. Trước tượng Shantarakshita, Ngài nói: “Đây là thầy của con.” Trước Padmasambhava: “Thầy của con. Con đã học với Ngài ngoài sân kia.” Lúc ấy, Ngài không còn là khách viếng thăm. Ngài là một phần của lịch sử.
Năm 6 tuổi, một ký ức khác trỗi dậy: Hang động thiền định ở miền Đông Tây Tạng. Năm 2019, Ngài cùng gia đình lên đường nhưng phải dừng lại giữa chừng. Sáu năm sau, tháng 7 năm 2025, Ngài quay lại. Hành trình lần này đầy hiểm nguy. Mưa lớn gây sạt lở, chặn đứng con đường duy nhất. Đêm đó, Ngài ngồi thiền và cầu nguyện. Trong định tâm, Ngài nhìn thấy Đức Phật và hộ pháp Mahakala. Mahakala nói sẽ bảo vệ Ngài. Sáng hôm sau, một con đường tạm thời bất ngờ xuất hiện, vừa đủ để đoàn người vượt qua dòng thác dữ. Họ đến được hang động. Ngài lặng lẽ bước vào, ngồi xuống đúng vị trí mà mình đã từng ngồi… trong một cuộc đời khác. Không gian chìm vào tĩnh lặng tuyệt đối, như thể thời gian ngừng trôi. Khi đoàn rời đi, cơn bão quay trở lại. Con đường biến mất. Như chưa từng tồn tại.
Trong một câu chuyện khác, khi được đưa đến một ngôi chùa cổ, Rinpoche đã đi thẳng đến một căn phòng kín, nơi vốn không mở cửa cho khách. Ngài khẳng định rằng đó từng là nơi mình tu tập trong tiền kiếp. Khi cánh cửa được mở ra, Ngài chỉ vào một chiếc hộp cũ kỹ và nói rằng bên trong có những vật dụng của mình ngày xưa. Điều kỳ lạ là khi kiểm tra, người ta phát hiện bên trong đúng là những pháp khí cổ, trùng khớp với mô tả của Ngài, dù không ai từng kể cho Ngài nghe trước đó.
Có lần, Rinpoche còn mô tả lại hành trình tu học của mình trong một kiếp sống xa xưa: Những ngày tháng miệt mài dịch kinh, những đêm dài thiền định, và cả những thử thách khắc nghiệt trên con đường tu hành. Ngài kể bằng một giọng bình thản, như thể đang nhắc lại những ký ức vừa mới xảy ra hôm qua. Những chi tiết về địa danh, nhân vật và sự kiện sau đó được các học giả đối chiếu với lịch sử, và đáng kinh ngạc là nhiều điểm hoàn toàn trùng hợp.
Một trong những câu chuyện gây chấn động nhất là khi Rinpoche nhận ra một chuỗi tràng hạt cổ. Giữa hàng trăm pháp vật được trưng bày, Ngài lập tức cầm lên một chuỗi hạt đã sờn màu và nói: “Đây là của ta.” Ngài còn mô tả cách mình từng sử dụng nó trong các nghi lễ đặc biệt. Những người chứng kiến ban đầu hoài nghi, nhưng sau đó phát hiện chuỗi hạt ấy thực sự thuộc về vị đại hành giả trong lịch sử, người mà Rinpoche được cho là hóa thân.
Không chỉ dừng lại ở việc nhận ra đồ vật hay con người, Rinpoche còn thể hiện những tri thức vượt xa lứa tuổi. Có lần, Ngài giải thích những đoạn kinh văn phức tạp bằng cách dùng ngôn từ đơn giản nhưng sâu sắc, khiến ngay cả các vị tu sĩ lâu năm cũng phải ngạc nhiên. Khi được hỏi làm sao có thể hiểu được những điều ấy, Ngài chỉ nhẹ nhàng đáp: “Ta đã học từ rất lâu rồi.”
Điều khiến những câu chuyện này trở nên “giật gân” không chỉ nằm ở sự kỳ bí, mà còn ở sự nhất quán. Qua nhiều lần kiểm chứng, những lời kể của Rinpoche không hề mâu thuẫn mà còn bổ sung cho nhau, tạo thành bức tranh rõ nét về một hành trình xuyên suốt nhiều kiếp sống.
Dĩ nhiên, với những người hoài nghi, tất cả có thể chỉ là sự trùng hợp hoặc diễn giải chủ quan. Nhưng với những ai đã tận mắt chứng kiến, những gì diễn ra vượt xa mọi lý giải thông thường. Ánh mắt điềm tĩnh của một đứa trẻ, những lời nói sâu sắc không phù hợp với độ tuổi, và khả năng nhận ra những điều chưa từng được học, tất cả tạo nên một cảm giác vừa huyền bí vừa đầy sức thuyết phục.
Có lẽ điều đáng suy ngẫm nhất không phải là việc những câu chuyện này có “thật” hay không, mà là thông điệp ẩn sau đó: Nếu ký ức có thể vượt qua ranh giới của cái ch*t, thì đời sống này chỉ là một phần rất nhỏ trong một hành trình dài vô tận. Và biết đâu, đâu đó trong sâu thẳm, mỗi chúng ta cũng đang mang theo những dấu vết của những kiếp sống đã qua, chỉ chờ một ngày được đánh thức.
VietBF@sưu tập