Middle East Putin trúng số giữa cơn bão Trung Đông: khi dầu mỏ, chiến tranh và ảo tưởng của Trump cùng đẩy Nga hưởng lợi

[Gibbs]

Putin có thể là kẻ hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến mới

Người ta thường nói “ngư ông đắc lợi”, và trong cơn binh lửa đang thiêu đốt Trung Đông, cái tên được nhắc đến nhiều nhất như một kẻ có thể âm thầm hưởng lợi không ai khác ngoài Vladimir Putin. Sau gần một phần tư thế kỷ cầm quyền theo đường lối bành trướng, Putin từ lâu đã cho thấy ông là mẫu lãnh đạo không nên chỉ nghe lời nói mà quên nhìn hành động. Thế nhưng ở Washington, theo lập luận đang gây tranh cãi, nhiều nhân vật cao cấp vẫn tiếp tục tin rằng Điện Kremlin có thể là đối tác hữu ích, thậm chí tin rằng Putin thật sự muốn hòa bình ở Ukraine. Chính sự cả tin ấy nay có nguy cơ khiến chính quyền Donald Trump một lần nữa tự đưa mình vào thế khó.

Trong lúc chiến sự với Iran làm thị trường năng lượng chao đảo, giá dầu tăng mạnh và eo biển Hormuz trở thành điểm nghẽn sống còn, Moscow lại đứng trước một cơ hội bằng vàng. Chuyên gia năng lượng Daniel Yergin nhận định rằng Putin giống như “trúng số”, bởi giá dầu leo thang sẽ bơm thêm nguồn thu cho cỗ máy chiến tranh của Nga, trong khi Washington lại phát đi tín hiệu có thể nới thêm một phần trừng phạt đối với dầu Nga để hạ nhiệt thị trường. Nếu điều đó xảy ra, nghịch cảnh trớ trêu sẽ hiện ra: cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran có thể lại vô tình mở ra một lối thoát tài chính cho Nga giữa lúc cuộc chiến ở Ukraine vẫn chưa có hồi kết.

Florida, dầu Nga và những cuộc gặp làm dấy lên nhiều nghi vấn

Một điểm khiến dư luận chú ý là cuộc gặp tại Florida giữa đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev với các nhân vật thân cận trong nhóm của Trump, trong đó có Steve Witkoff, Jared Kushner và cố vấn Nhà Trắng Josh Gruenbaum. Sau cuộc gặp, phía Mỹ chỉ nói chung chung rằng hai bên trao đổi nhiều chủ đề và sẽ tiếp tục giữ liên lạc, trong khi Dmitriev nhấn mạnh rằng ông đã thảo luận với phía Mỹ về vai trò của dầu khí Nga đối với sự ổn định của kinh tế toàn cầu. Ông còn công khai lập luận rằng nhiều quốc gia, trước hết là Mỹ, đang bắt đầu hiểu rõ hơn vai trò “mang tính hệ thống” của dầu và khí đốt Nga, đồng thời xem các lệnh trừng phạt là kém hiệu quả và mang tính phá hoại.

Những phát biểu này càng gây chú ý khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent trước đó nói rằng Washington có thể tiếp tục nới trừng phạt đối với dầu Nga. Reuters cho biết Mỹ đã cấp một miễn trừ 30 ngày cho phép các nhà máy lọc dầu Ấn Độ mua dầu Nga trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị siết lại vì chiến sự Trung Đông. Nói cách khác, thứ từng là đòn bẩy gây sức ép lên Moscow nay lại có nguy cơ trở thành van cứu áp cho giá dầu, mà người được lợi trực tiếp không ai khác ngoài Điện Kremlin. “Tháo chuông phải tìm người buộc chuông”, nhưng ở đây người buộc và người tháo dường như đang cùng một lúc làm rối thêm bàn cờ.

Trạm xăng Ấn Độ

Nga bị nghi đang giúp Iran bằng kinh nghiệm chiến trường Ukraine

Điều khiến câu chuyện trở nên nhạy cảm hơn là các tiết lộ cho thấy Nga không chỉ hưởng lợi gián tiếp từ cú sốc dầu mỏ, mà còn bị cho là đang hỗ trợ Iran bằng chính kinh nghiệm tác chiến mà họ tích lũy được trong cuộc chiến Ukraine. Theo một bản tin CNN được đăng lại trong transcript, một quan chức tình báo phương Tây cho biết Nga đang cung cấp cho Iran các chiến thuật drone tiên tiến học được từ chiến trường Ukraine để giúp Tehran nhắm vào các mục tiêu của Mỹ và các nước vùng Vịnh. Một transcript khác của CNN cũng cho biết đây là dạng hợp tác công khai và đáng lo ngại nhất từ trước tới nay giữa các đồng minh trong trục chống Mỹ.

Về mặt quân sự, điều này không khó hiểu. Nga đã sử dụng dày đặc drone và các đợt tập kích phối hợp trong chiến tranh Ukraine, từ đó hoàn thiện phương thức vận hành bầy đàn, phối hợp đòn đánh và gây quá tải cho hệ thống phòng không đối phương. Nếu những kinh nghiệm ấy được chia sẻ cho Iran, thì Trung Đông sẽ không chỉ là nơi sao chép chiến tranh, mà còn là nơi “xuất cảng kinh nghiệm” từ một mặt trận khác. Đó là kiểu liên kết chiến trường khiến Washington càng khó biện minh cho sự mềm mỏng với Moscow.

Trump có thể đang lặp lại sai lầm: tin lời Putin hơn tin thực tế

Một trong những điểm bị chỉ trích nhiều nhất là việc các nhân vật chủ chốt trong chính quyền Trump dường như vẫn muốn tin vào lời giải thích từ Moscow. Steve Witkoff nói trên CNBC rằng phía Nga đã phủ nhận việc cung cấp thông tin tình báo về hoạt động của quân đội Mỹ cho Iran, và ông cho rằng có thể ghi nhận lời nói đó. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng tìm cách giảm nhẹ nguy cơ đối với binh sĩ Mỹ, nói rằng “không ai đang đặt chúng ta vào nguy hiểm”. Nhưng chỉ ít lâu sau, thông tin về việc Nga giúp Iran trong chiến thuật drone lại khiến toàn bộ bức tranh trở nên khó xử hơn nhiều đối với Nhà Trắng.

Vấn đề không chỉ nằm ở chuyện tin hay không tin Putin. Vấn đề là trong bối cảnh chiến tranh hiện nay, mỗi quyết định về dầu mỏ, trừng phạt, vũ khí hay ngoại giao đều gắn chặt với nhau. Nếu Washington nới lỏng trừng phạt dầu Nga để kéo giá năng lượng xuống, họ có thể vô tình tiếp sức cho chính đối thủ đang bị nghi hỗ trợ Iran. Mà nếu tiếp tục duy trì áp lực lên Nga, giá dầu lại có thể đè nặng lên vị thế chính trị vốn đã mong manh của Trump trong nước. Đúng là “há miệng mắc quai”: tiến thoái lưỡng nan, bên nào cũng có giá phải trả.

Vì sao Putin có nhiều động cơ để giúp Tehran

Từ góc nhìn chiến lược, Nga có nhiều lý do để không muốn Iran gục ngã quá nhanh. Thứ nhất, nếu Iran kéo dài được cuộc chiến, Mỹ sẽ phải phân tán nguồn lực, sự chú ý và khí tài khỏi Ukraine. Thứ hai, bất ổn kéo dài ở Vùng Vịnh sẽ giữ giá dầu ở mức cao hơn, giúp Nga có thêm doanh thu để tài trợ cho chiến tranh. Thứ ba, nếu Mỹ và đồng minh bị kéo căng ở Trung Đông, Moscow có thể tìm ra thêm những khoảng trống chiến lược ở nơi khác. Và thứ tư, hỗ trợ Iran còn giúp Nga trả đũa gián tiếp việc phương Tây từng hỗ trợ Ukraine bằng tình báo và công nghệ quân sự. Những động cơ ấy biến Tehran thành một quân cờ mà Điện Kremlin khó lòng buông tay quá sớm.

Tất nhiên, Putin cũng phải đi trên dây. Mục tiêu cốt lõi của ông vẫn là Ukraine, vẫn là kéo dài đàm phán để quân Nga có thêm thời gian và khoảng trống giành lợi thế trên bộ. Vì vậy, Điện Kremlin khó muốn lao vào một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp với Mỹ vì Iran. Nga có thể muốn giúp đủ để Tehran cầm cự, đủ để Mỹ sa lầy hơn, nhưng chưa chắc muốn vượt lằn ranh dẫn tới một cuộc va chạm trực diện với Washington. Đó là kiểu “đánh cờ bằng bóng”, vừa thử sức đối thủ, vừa tránh tự đẩy mình vào thế bí.

Cuộc khủng hoảng dầu mỏ có thể làm NATO rạn thêm một nhịp

Không chỉ doanh thu từ dầu, Putin còn có thể hưởng lợi ở mặt trận chính trị rộng hơn. Khi Mỹ bận đối phó Iran và tranh cãi chuyện giá dầu, sự gắn kết giữa Washington với châu Âu lại đứng trước thử thách. Reuters ghi nhận cuộc điện đàm Trump–Putin ngày 9/3/2026 đã xoay quanh đồng thời cả Iran, Ukraine và khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Trong khi đó, các đồng minh châu Âu vẫn đang chao đảo trước sự giận dữ của Trump vì họ không muốn tham gia sâu hơn vào chiến dịch quân sự với Iran. Một NATO bị chia tâm, chia lực và chia ý chí luôn là điều mà Putin mong đợi. “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”; ngược lại, nếu ba cây rời nhau, núi cũng có ngày lở.

Chính vì vậy, cú sốc dầu lần này không chỉ là câu chuyện giá xăng tăng hay thị trường biến động. Nó là phép thử đối với cả cấu trúc liên minh phương Tây. Nếu cuộc chiến Trung Đông kéo dài, Mỹ phải dồn thêm hỏa lực và ngân sách cho khu vực này, còn Ukraine lại đứng trước nguy cơ bị đẩy lùi khỏi ưu tiên chiến lược. Đó chính là kịch bản mà Moscow mong thấy nhất: đối thủ không cần thua trên chiến trường, chỉ cần mệt mỏi, rạn nứt và phân tâm là đã có lợi cho Nga rồi.

Kết cục trớ trêu: người mở chiến tranh có thể vô tình nuôi lớn đối thủ

Điều cay đắng nhất trong toàn bộ bức tranh này là khả năng cuộc chiến nhằm bóp nghẹt Iran lại có thể trao cho Putin một món quà chiến lược. Giá dầu tăng, dầu Nga được nhìn lại với con mắt thực dụng hơn, trừng phạt có thể bị nới, Mỹ bị phân tâm khỏi Ukraine, nội bộ phương Tây xuất hiện thêm bất đồng, còn Nga thì có cơ hội khai thác mọi khe hở do khủng hoảng mở ra. Nếu đúng như vậy, Putin sẽ không cần nổ một phát súng nào ở Trung Đông mà vẫn có thể thu được lợi ích đáng kể.

Và nếu Trump không sớm tìm được đường thoát cho nước Mỹ khỏi vòng xoáy mới, ông có thể phải đối mặt với một nghịch lý lịch sử: phát động hoặc mở rộng một cuộc chiến với niềm tin rằng đối thủ sẽ khuất phục nhanh, nhưng rồi lại thấy cuộc chiến ấy kéo dài hơn dự tính, làm tổn hại vị thế của chính mình và vô tình tiếp sức cho một đối thủ khác. Lịch sử nhiều phen vẫn lặp lại theo cách ấy: tính một đường, đời xoay một nẻo. Trong cơn dầu sôi lửa bỏng hôm nay, người mỉm cười sau tấm màn lại là ông chủ điện Kremlin.