VN Việt kiều xưa vs việt kiều nay

[Gibbs]

Trước tiên xin nói rõ mình không làm những chủ đề chọc ngoáy gây chia rẽ gây chửi lộn. Mình muốn đưa chính kiến của bản thân ở 1 góc nhìn khác để mỗi người chúng ta không chỉ thích nghe những gì chúng ta thích nghe khi mỗi ngày cứ lên mạng nghe những người làm nội dung nói 1 phía lôi 1 bên ra chửi. Và những bài viết gần đây mình muốn viết cho những người làm nội dung.
Tại sao mình nghĩ mình đủ khả năng nói vấn đề này? Mình sinh ra và lớn lên ở Sài Gòn, học 12 năm ở đây luôn luôn tốt nghiệp loại giỏi. Học 3 năm khoa cơ khí ngành cơ giới hóa xếp dỡ đại học giao thông vận tải thành phố Hồ Chí Minh trước khi đi Mỹ. Trong lúc học đại học mình có làm thêm công ty nghiên cứu thị trường 2 năm.
Sau đó qua Mỹ năm 2008 mình học college 3 năm trước khi chuẩn bị transfer thì mình nghỉ học vì mưu sinh cưới vợ. Sau đó mình làm rất nhiều nghề từ chạy bàn quán nhậu, chạy máy hãng điện tử, làm hãng cable, chạy bàn quán hủ tiếu, phụ bán nón ở chợ trời, hút bụi các ống ven trong nhà, hãng nghiên cứu môi trường, phát thanh radio, editor và xướng ngôn viên đài truyền hình truyền thông viên thao, NetVietv, ngành công nghiệp xe hơi từ bán hàng cho đến finance manager, sau đó là làm môi giới bất động sản, đầu tư xây nhà, làm công ty nội thất.
Khi đi Mỹ mình 21 tuổi, ở Mỹ 18 năm. Về Việt Nam các năm 2010 2012 2014 2019 mỗi năm 1 lần 2022 2023 2024 2025 mỗi năm 3 lần.
Nên mình nghĩ mình nói về vấn đề này hay hơn những người chưa bao giờ về Việt Nam hay những người mới 20 năm về Việt Nam 1 lần và cả những người ở Việt Nam chưa bao giờ đặt chân tới Mỹ.
Trước tiên mình thấy định nghĩa chữ việt kiều trên mạng nói rằng là những người Việt sinh sống và làm việc học tập ở nước ngoài là sai. Với mình những người đi xuất khẩu lao động Hàn Quốc và Nhật Bản 1 vài năm rồi về nước không phải là việc việt kiều. Những người đi ra nước ngoài có quốc tịch nước ngoài và chối bỏ chê bai quê hương đất nước cũng không phải là việt kiều mà họ là người nước đó gốc Việt. Do đó khi làm nội dung mong các bạn đừng sử dụng chữ "1 số việt kiều" vì nó bao hàm luôn những người sống đúng và chân thật.
Trên mạng ra rả mỗi ngày nhiều người làm nội dung cứ nói việt kiều ABCD ở đây nói thẳng là việt kiều Mỹ. Nhưng việt kiều 1900, 2000 và việt kiều 202x nó rất khác. Và như định nghĩa phía trên mình nói thì những người ngồi trên mạng chọc ngoáy khoe tôm hùm thịt bò mỗi ngày không phải là việt kiều. Họ là người nước ngoài.
Mình từng là 1 thằng nhóc trong nước mong mỏi việt kiều về nước cho tiền đô, quần áo mới và socola. Và sau đó mình cũng đóng vai việt kiều về nước nên hiểu rất rõ sự khác nhau giữa việt kiều xưa và việt kiều nay.
Ngày xưa khi việt kiều về nước:
- Họ luôn có mùi Mỹ khi họ mở cái va li của họ ra. Cái mùi đó rất đặc trưng mà ở Việt Nam khi đó không có. Mãi khi mình qua đến Mỹ mới biết cái mùi đó là mùi thơm khi sấy đồ.
- Họ được những người thân tôn kính và xem như người bề trên. Đơn cử như việc ăn uống đã có lúc mình phải ngồi ăn mâm dưới. Mình còn nhớ con tôm càng mình không được ăn quá 2 con vì mẹ mình nói tiền này là tiền của Việt Kiều cho đi chợ.
- Ở trong nhà xây 1 căn phòng thiệt là đẹp và tiện nghi. Khóa cửa quanh năm suốt tháng không được vào và chỉ dành duy nhất cho việt kiều mỗi khi về nước ở.
- Bà con chòm xóm cũng rất quan tâm đến việc họ về nước chơi. Họ vui vẻ tay bắt mặt mừng hỏi han về bao lâu khi nào về nữa. Và họ luôn mong đợi việt kiều cho cái áo đôi dép mới vì họ nghĩ những sản phẩm ở Mỹ mang về tốt và bền hơn ở Việt Nam.
- Việt kiều xưa thường ăn nói có vẻ ngu ngơ, không hiểu chuyện gì ở Việt Nam họ đều tỏ ra lạ lẫm và cười ngao ngán như kiểu chán Việt Nam quá đi.
- Khi dắt họ đi ăn hàng quán nào đó, họ có khuynh hướng đứng nhìn người ta làm xem có sạch sẽ hay không và sẽ không ăn nếu họ thấy dơ.
- Ngày xưa khi việt kiều nói bất cứ thứ gì về nước Mỹ thì người trong nước không thể fact check vì chưa có mạng xã hội và thế giới chưa phẳng, thầm ngưỡng mộ những sự tiên tiến mà việt kiều được tiếp xúc mỗi ngày.
- Do đặc tính này, 1 số anh về dụ gái đã nổ banh nhà lồng chợ. Xong rồi đem qua Mỹ làm mấy em vỡ mộng thế là anh đã làm đưa em sang đây.
- Xuất phát điểm của họ thấp nên từ khi qua Mỹ họ lao động quần quật để thay đổi cuộc sống. Những kiến thức căn bản của kinh tế xã hội hầu như bị khuyết trừ 1 số người giỏi. Có những người thậm chí không lái xe ra xa lộ, không biết kí check, không biết lên mạng trả tiền và rất nhiều chuyện đơn giản khác không biết làm.
Việt Kiều nay thì khác:
- Kiến thức căn bản cao hơn. Đã tiếp xúc trong môi trường làm việc khốc liệt ở Việt Nam. Mục đích đi ra nước ngoài to tát hơn chứ không đơn giản là thay đổi cuộc sống đói khổ.
- Qua tới Mỹ trong tay có ít nhất 200.000 đô trở lên. Một số ít có thể mang vài triệu đô. Họ tập trung mở rộng mạng lưới thương hiệu có sẵn hoặc cố gắng tìm 1 công việc có thể sinh ra thu nhập thụ động mà không phụ thuộc vào bộ máy đang chạy ở Việt Nam.
- Họ không quan tâm việc chửi nhau ì đùng trên mạng. Họ sống trong nước đủ lâu để hiểu tất cả các vấn đề. Những gì mà những người tạo nội dung trên mạng nói họ chỉ nghe rồi phì cười. Cái họ quan tâm là kinh tế cá nhân và công ty của họ.
- Họ về nước sống hòa đồng. Có nhà riêng thì về nhà ở, không thì ở khách sạn hay airbnb vì chẳng muốn phiền người thân. Có 1 số người có khuynh hướng còn không về thăm thân nữa mà đi Việt Nam chỉ đơn giản là 1 chuyến nghỉ dưỡng.
- Một số khác giấu việc đi định cư mà chỉ cho bà con hàng xóm biết rằng mình dắt con đi du học Mỹ phải du lịch vài tháng rồi về rồi cứ đi đi về về. Lý do chính ngày xưa là họ không muốn bị cắt hộ khẩu và muốn làm căn cước công dân.
- Họ treat những người xung quanh bạn bè như 1 mối quan hệ bình thường như khi còn ở Việt Nam. Hoàn toàn không tỏ ra thượng đẳng hay bề trên.
Những đặc tính này phần nào cho thấy sự thay đổi về cán cân số lượng việt kiều mới và việt kiều cũ. Đơn cử mình có thể cho các bạn ví dụ. Ngày xưa khi làm trong đài truyền hình, những hình ảnh gì nhạy cảm có liên quan đến công an chính quyền, khăn quàng đỏ... là phải cắt hết nếu không sẽ vấp phải những sự phản đối dữ dội. Ngày xưa nếu bạn là người Bắc 75 và nói tiếng Bắc ngay giữa thành phố San Jose thì bạn không được welcome cho lắm đâu.
Ngày nay thì không còn như vậy nữa. Mình thấy các show truyền hình Việt Nam được cắt ráp khá nhiều lồng ghép vào chiếu tại các đài truyền hình local ở nơi mình ở. Người nói tiếng Bắc cũng dần trở thành 1 phần bình thường trong dân cư. Có khi người nói tiếng Nam lại bất lợi trong làm ăn vì dần dà cảng có nhiều người có tiền nói tiếng Bắc ở đây và họ có khuynh hướng thích làm việc với người nói tiếng Bắc hơn.
Thắng