USA Trump chọn Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed: “Gương mặt đúng vai”, nhưng liệu có đúng ý?

[Gibbs]

Tối qua còn là lời úp mở “ngày mai tôi sẽ công bố một lựa chọn tuyệt vời”. Sáng thứ Sáu, Tổng thống Donald Trump bấm nút công khai: ông đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch thứ 17 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), kế nhiệm Jerome Powell khi nhiệm kỳ chủ tịch của Powell kết thúc vào tháng 5.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội, Trump dành cho Warsh những lời khen kiểu “đúng phong cách Trump”: quen biết đã lâu, tin chắc sẽ là một trong những Chủ tịch Fed vĩ đại nhất, thậm chí “có thể là tốt nhất”, và đặc biệt… “trông đúng vai”, “không làm bạn thất vọng”.

Ở Washington, đôi khi chỉ một cái tên cũng đủ làm cả thị trường đổi nhịp.

Kevin Warsh là ai?
Warsh không phải người lạ trong giới tiền tệ. Ông từng là Thống đốc Fed, được bổ nhiệm năm 2006 khi mới 35 tuổi – trở thành người trẻ nhất từng ngồi trong hội đồng quyền lực bậc nhất của ngân hàng trung ương Mỹ. Nay Warsh 55 tuổi, hồ sơ “đẹp” theo kiểu chính thống: học Stanford, có bằng luật Harvard, từng làm việc tại Morgan Stanley, từng làm kinh tế trong Nhà Trắng thời George W. Bush, và hiện là visiting fellow tại Hoover Institution (Stanford).

Trong mắt giới tài chính, Warsh là gương mặt “có số má”, từng tham gia xử lý cuộc khủng hoảng 2008 bên cạnh các lãnh đạo Fed thời đó. Nhưng ông cũng mang tiếng là người có “gân” độc lập: từng rời Fed vì bất đồng về cách dùng các công cụ chống khủng hoảng sau Đại Suy Thoái Tài chính, đặc biệt là hoài nghi nới lỏng định lượng (QE).

Vì sao Trump chọn Warsh lúc này?
Chọn Chủ tịch Fed luôn là một trong những quyết định quan trọng nhất của bất kỳ tổng thống nào. Nhưng với Trump, ý nghĩa còn nặng hơn vì ông đang đặt mục tiêu “đè” chi phí sinh hoạt xuống thấp, trong khi Fed lại là nơi giữ chiếc vô-lăng mang tên ổn định giá cả.

Một năm qua, Trump liên tục công kích Fed và Jerome Powell vì không hạ lãi suất nhanh như ông muốn. Những lời chỉ trích gay gắt xuất hiện dồn dập, làm dấy lên lo ngại về việc Nhà Trắng muốn “kéo” Fed về phía chính trị, chạm vào điều tối kỵ của thị trường: tính độc lập của ngân hàng trung ương.

Và đến lúc chiếc ghế sắp trống vào tháng 5, Trump cần một cái tên đủ “đẳng cấp” để qua cửa Thượng viện, nhưng cũng đủ “hợp gu” cho chiến lược tăng trưởng của ông.

Từ “diều hâu chống lạm phát” sang người thích lãi suất thấp?
Điều khiến Warsh gây chú ý là sự dịch chuyển lập trường. Ông từng nổi tiếng là người cứng rắn với lạm phát. Thậm chí trong một cuộc họp Fed năm 2009, giữa lúc thất nghiệp tăng mạnh, Warsh vẫn bày tỏ lo ngại “rủi ro lạm phát tăng” hơn là giảm và muốn rút các biện pháp hỗ trợ khẩn cấp nhanh hơn dự kiến.

Thế nhưng gần đây, qua nhiều phát biểu công khai trong những tháng vừa qua, Warsh lại nghiêng về lãi suất thấp hơn, đồng thời kêu gọi đại tu lực lượng nhân sự của Fed. Chính sự “đổi tông” này làm câu chuyện trở nên hấp dẫn: Warsh thật sự đổi quan điểm vì bối cảnh kinh tế đã khác, hay vì hiểu rằng muốn ngồi ghế này thì phải đi qua một cánh cửa mang tên Trump?

Một số nhà kinh tế nhận xét khá thẳng: nếu Trump cần một người “dễ tính với lạm phát”, Warsh có thể không phải lựa chọn hoàn hảo như tưởng tượng – vì bản năng chính sách của ông vốn thiên về “diều hâu”.

Cuộc chiến với Powell và cái bóng điều tra
Đề cử Warsh diễn ra giữa lúc chính quyền Trump mở một cuộc điều tra hình sự liên quan đến Powell và Fed – động thái gây sốc, bị xem là “lằn ranh đỏ” trong quan hệ giữa chính trị và một định chế vốn được bảo vệ bằng sự độc lập.

Hệ quả là quy trình phê chuẩn tại Thượng viện có thể trở nên gai góc hơn bình thường. Ủy ban Ngân hàng Thượng viện sẽ tổ chức điều trần công khai, rồi toàn Thượng viện bỏ phiếu phê chuẩn. Nhưng một số thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bày tỏ khó chịu với cuộc điều tra nhằm vào Powell, và điều đó có thể khiến tiến trình của Warsh bị kéo dài cho đến khi mọi chuyện ngã ngũ.

Nói cách khác: Warsh được chọn để đóng vai người kế nhiệm, nhưng ông bước vào sân khấu khi hậu trường còn khói.

Thượng viện sẽ “hỏi xoáy” điều gì?
Nếu Warsh muốn đi đến đích, ông sẽ phải trả lời những câu hỏi nhạy nhất:
Warsh đổi quan điểm lãi suất vì phân tích kinh tế hay vì áp lực chính trị?
Ông có hứa hẹn gì với Trump về đường đi chính sách tiền tệ không?
Ông sẽ bảo vệ độc lập của Fed như thế nào khi Nhà Trắng liên tục muốn “đạo diễn” quyết định lãi suất?
Và cả những câu hỏi bên lề nhưng không nhỏ: quan hệ gia đình, trong đó có cha vợ là một nhà tài trợ chính trị lớn của đảng Cộng hòa.

Những câu hỏi đó không chỉ để nghe câu trả lời. Chúng là phép thử: Fed dưới thời Warsh sẽ là một pháo đài độc lập, hay chỉ là một “phòng điều khiển” đặt gần Nhà Trắng hơn vài bước?

Thị trường phản ứng ngay: vàng, bạc lao dốc
Tin đề cử vừa phát ra, thị trường đã phản ứng theo kiểu “bấm máy tính trước, đọc phân tích sau”. Giá kim loại quý – nơi trú ẩn của tâm lý bất an – giảm mạnh. Có thời điểm sáng thứ Sáu, hợp đồng vàng tương lai giảm khoảng 3,8% xuống quanh 5.152 USD, còn bạc rơi sâu hơn, giảm khoảng 11,1% xuống quanh 101,7 USD.

Giới giao dịch đọc tín hiệu theo cách riêng của họ: Warsh là một lựa chọn “truyền thống” hơn, không phải mẫu người hoàn toàn “thuộc bài” Trump. Và khi thị trường nghĩ Fed có thể bớt mang màu chính trị, những cú “đánh cược” trên vàng bạc cũng thay đổi.

Ý nghĩa thật sự của chiếc ghế Fed
Ghế Chủ tịch Fed không chỉ là một chức danh. Đó là nơi chạm vào lãi vay mua nhà, khoản trả góp xe, chi phí vốn của doanh nghiệp, việc làm và sức mua của hàng trăm triệu người.

Trump muốn hạ lãi suất để “tăng tốc” tăng trưởng. Nhưng Warsh lại mang lịch sử của một người từng cảnh giác cao độ với lạm phát và từng phản đối các biện pháp nới lỏng mạnh tay. Vì vậy, nghịch lý nằm ngay trước mắt: Trump gọi đây là lựa chọn “sẽ không làm bạn thất vọng”, còn thị trường thì đang chờ xem… ai sẽ thất vọng trước.

Cuộc bỏ phiếu ở Thượng viện sẽ là cửa ải đầu tiên. Nhưng cửa ải lớn hơn là niềm tin: Fed có giữ được độc lập trong kỷ nguyên mà mọi thứ đều bị kéo vào đấu trường chính trị hay không. Và từ hôm nay, cái tên Kevin Warsh đã đứng đúng giữa tâm bão đó.