Phải biết: Luật sư ăn hai mang trong vụ án Hồ Duy Hải – Kỳ 2

[therealrtz]

Luật sư hóa… công tố tại phiên tòa
Đó là trong giai đoạn điều tra, còn trước tòa thì sao? Tại phiên sơ thẩm, cán bộ dẫn giải bị cáo Hải đã gây khó, không cho luật sư Đạt tiếp xúc với bị cáo. Luật sư Đạt trực tiếp làm đơn gởi HĐXX, nhưng Chủ tọa phiên tòa cũng không cho. Vô hình chung, luật sư Đạt đã bị toà… tước bỏ quyền của người bào chữa:“Bị cáo đang bị tạm giam khi ra phiên tòa chỉ được tiếp xúc với người bào chữa. Việc tiếp xúc với những người khác phải được phép của Chủ tọa phiên tòa”.



Theo quy định, Tòa án cấp sơ thẩm phải giao bản án cho người bào chữa trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày tuyên án. Nhưng Tòa án tỉnh Long An đã không giao bản án sơ thẩm cho LS Đạt. Cũng vậy, Tòa sơ thẩm cũng đã không thông báo việc kháng cáo cho LS Đạt đúng luật. Điều này là tước bỏ quyền có ý kiến về nội dung kháng cáo theo luật định của người bào chữa.
Diễn biến quan trọng nhất tại phiên sơ thẩm là lần đầu tiên bị cáo Hải đã phản cung cho rằng mình vô tội. Những lời bị cáo khai nhận tội về diễn tiến của vụ án là được nghe Công an viên xã Nhị Thành tên Nguyễn Thanh Hải kể lại. Theo hồ sơ vụ án, đây là lần đầu tiên bị cáo phản cung, nhưng không biết từ đâu đại diện Viện Kiểm sát đã có ngay bản cam kết của nhân chứng Hải phủ nhận không tiếp xúc nói chuyện với bị cáo. HĐXX lại chấp nhận bản cam kết này và đặc biệt kỳ lạ, đến nay tờ cam kết trên cũng không được lưu trong hồ sơ vụ án.
Bản án sơ thẩm đã ghi nhận như sau: “Trước tòa, LS Đạt và LS Quyết bào chữa cho bị cáo cho rằng, cơ quan điều tra chứng minh Nguyễn Thị Thu Vân, Nguyễn Thị Ánh Hồng chết lúc nào, ai chết trước ai chết sau, hung khí gây án không thu được, tài sản chiếm đoạt của các nạn nhân và nguyên đơn dân sự không thể hiện, thu thập chứng cứ không đúng theo trình tự tố tụng, có nhiều biểu hiện chưa khách quan, chỉ nặng về lời khai nhận của bị cáo để buộc tội. Đặc biệt các nhân chứng mua bán vàng, điện thoại chiếm đoạt không khẳng định người bán là Hồ Duy Hải, cũng như nhân chứng Vũ Đức Thường chỉ xác nhận khoảng thời gian 19h có một thanh niên ngồi ghế salon Bưu điện Cầu Voi, vậy thanh niên đó là ai, khi nhận dạng không xác định đó là Hồ Duy Hải. Vậy có đủ tin cậy để buộc tội bị cáo hay không? Tóm lại luật sư Nguyễn Văn Đạt đề nghị Hội đồng xét xử tuyên án Hồ Duy Hải chưa đủ yếu tố buộc tội “giết người, cướp tài sản”.
Luật sư Võ Thành Quyết cho rằng mặc dù về thủ tục trình tự tố tụng do cơ quan điều tra tiến hành có một số điểm chưa đúng. Song qua quá trình được chỉ định ở cơ quan điều tra, chính Hồ Duy Hải cũng thừa nhận hành vi phạm tội, mô tả chi tiết hành vi như dùng hung khí là thớt tròn, ghế xếp và dùng dao Thái Lan gây án, chiếm đoạt tài sản là nữ trang của hai nạn nhân, tiền, điện thoại, simcard của bưu điện và nhận dạng các tài sản đều trùng khớp với nhau, có sự chứng kiến và tham gia của luật sư, Viện Kiểm sát nên đề nghị, Hội đồng xử án khi lượng hình xem xét gia cảnh của bị cáo do cha mẹ ly thân, thiếu sự giáo dục của gia đình, do ham mê cờ bạc dẫn đến phạm tội, gia đình ông bà ngoại, ông bà nội đều có công với cách mạng, sau khi gây án thật thà khai báo, có lúc không khai do tâm lý. Gia đình khắc phục gần như hoàn toàn hậu quả, tuổi đời còn trẻ. Đề nghị Hội đồng xử án áp dụng hình thức chung thân để có thời gian trở về hòa nhập với xã hội”.
Qua nội dung ghi nhận của bản án sơ thẩm nêu trên, thấy có sự nhập nhằng. Đoạn đầu bản án ghi tên của cả hai luật sư, trong ý kiến phần vạch ra những điểm sai trong hồ sơ điều tra cách tiến hành tố tụng… chỉ ghi riêng ý kiến ngắn của luật sư Đạt đề nghị không buộc tội giết người, cướp tài sản. Phần luật sư Quyết lại được ghi một đoạn dài, ý tứ phản lại hoàn toàn phần bào chữa trước (có thể suy là của riêng luật sư Đạt). Về nội dung, rõ ràng đây không phải là lời bào chữa gỡ tội cho một bị cáo đang kêu oan mà là thêm một bản cáo trạng thứ hai, vừa bênh vực cho các sai sót của cơ quan điều tra, vừa với vai trò là luật sư một lần nữa lấy những lời khai trong giai đoạn điều tra để ép bị cáo nhận tội.

Làm xấu nhân thân bị cáo
Ngay trong phần khai nhân thân để làm yếu tố giảm nhẹ, LS Quyết cũng làm xấu đi nhân thân bị cáo khi bỏ qua chi tiết Hải là một sinh viên mới tốt nghiệp Đại học Hùng Vương đang tìm việc làm mà nhấn mạnh yếu tố thiếu giáo dục gia đình, ham mê cờ bạc. Liệu thiếu giáo dục Hải có thể tốt nghiệp đại học được không? Cơ sở nào đánh giá một cử nhân là người thiếu giáo dục? Ham mê cờ bạc là ở mức độ nào?
Tại Tờ tường trình đề ngày 24/12/2008 của bà Nguyễn Thị Rưởi (dì của Hồ Duy Hải) thì LS Quyết đã tuyên bố: “Xin kháng cáo kêu oan là ở đây không ký đâu, xin giảm nhẹ hình phạt thì mới ký…”. Như vậy phải chăng đã có sự ép buộc bị cáo phải kháng cáo xin giảm nhẹ chứ không cho bị cáo viết đơn xin kháng cáo kêu oan?
Vai trò của luật sư trong tố tụng là làm sáng tỏ sự vận dụng pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ. Các quy định tố tụng là nhằm bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các bên, bảo đảm sự minh bạch, công bằng đúng người đúng tội. Thế nhưng ở đây, trong giai đoạn điều tra, LS Quyết đã trực tiếp tham gia ký vào các biên bản vi phạm tố tụng. Trước tòa, LS Quyết lại bào chữa sai pháp luật, bênh vực cho những vi phạm tố tụng, khi bị cáo phản cung, không tham gia góp sức với HĐXX làm rõ bản chất của vụ án, mà lại dựa vào các lời khai, các biên bản vi phạm tố tụng để kết tội bị cáo, làm xấu thêm nhân thân bị cáo. Rõ ràng, LS Quyết đã vi phạm thiên chức, quy chế đạo đức nghề nghiệp luật sư và vi phạm cả quy định tố tụng. Ở đây cũng cần nói thêm về nhân thân LS Quyết. Trước khi về hưu và hành nghề luật sư, ông Quyết từng có thời gian dài là Trưởng phòng Điều tra xét hỏi Công An tỉnh Long An trước khi về làm Trưởng Công An huyện Thủ Thừa. Nhắc đến đặc điểm nhân thân này, chúng tôi nhằm khẳng định là ông Quyết có nhiều kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng về điều tra nên những sai phạm của ông không thể là do thiếu kinh nghiệm hay kiến thức.

Vi phạm quy định thù lao
Một sai phạm khác của ông Quyết mà LS Đạt đã nêu ra là Bản án sơ thẩm số 97/2008/HSST của TAND tỉnh Long An xác định: “Ông Võ Thành Quyết – Đoàn LS Long An bào chữa chỉ định cho bị cáo Hồ Duy Hải”. Thế nhưng, theo Hợp đồng Dịch vụ pháp lý lập ngày 18/6/2008 giữa bà Nguyễn Thị Loan, mẹ của bị cáo với ông Quyết thì LS Quyết sẽ tham gia tố tụng trong vụ án (bào chữa) cho bị cáo Hải và bà Loan có trách nhiệm thanh toán thù lao cho LS Quyết là 10 triệu đồng đưa một lần ngay khi ký Hợp đồng. Như vậy, vấn đề đặt ra là: Đã có LS Đạt bào chữa cho bị cáo Hải, sao Tòa án vẫn mời LS Quyết bào chữa chỉ định (không phù hợp Khoản 2 Điều 57 BLTTHS).
Tại sao LS Quyết đã ký HĐDVPL để nhận bào chữa theo lời mời (yêu cầu) của bà Loan, và bà Loan đã phải đóng phí 10 triệu đồng, Tòa án lại xác định LS Quyết bào chữa chỉ định (không phù hợp Điều 57 BLTTHS). Nếu Tòa án xác định LS Quyết là LS chỉ định thì cơ quan tiến hành tố tụng phải thanh toán tiền thù lao và các khoản chi phí theo quy định… Nhưng LS Quyết vẫn nhận 10 triệu đồng của mẹ bị cáo Hồ Duy Hải? Điều này cũng là vi phạm Thông tư liên tịch của Bộ Tài chính – Bộ Tư pháp số 66/2007/TTLT-BTC-BTP ngày 19/6/2007: “Ngoài khoản thù lao và chi phí do Cơ quan tiến hành tố tụng thanh toán, Luật sư không được nhận thêm bất cứ khoản tiền nào từ bị can, bị cáo hoặc thân nhân của họ”.
Với những điều bất hợp lý trên, dư luận có cảm giác rằng, Tòa án tỉnh Long An đã không khách quan trong việc chỉ định luật sư Quyết bào chữa cho Hồ Duy Hải. Vô hình chung việc chỉ định này gây ra nhiều bất lợi cho bị cáo và như đã nói ở trên, vị luật sư chỉ định đã tiếp tay giúp sức và trực tiếp tham gia vào các vi phạm tố tụng trong lập hồ sơ vụ án: Trước tòa, buộc tội bị cáo, sau phiên xử, gây khó trong việc kháng cáo kêu oan. Trong khi đó, tiếp cận hồ sơ gián tiếp nhưng Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã nhận thấy vụ án có vấn đề và đã có văn bản kiến nghị TANDTC hoãn thi hành án, xem xét lại vụ án. Đây là lần đầu tiên Liên đoàn có động thái này.
Luật sư Quyết còn vi phạm quy định tài chính trong nhận thù lao. Với những vi phạm đã nêu, các cơ quan tố tụng song song với việc thẩm tra trình tự tố tụng và nội dung vụ án, cần làm rõ nguyên nhân và xử lý sai phạm pháp luật với luật sư này. Đoàn Luật sư tỉnh Long An, Liên Đoàn Luật sư Việt Nam cần thẩm tra những vi phạm của luật sư Võ Thành Quyết, có hình thức kỷ luật thích đáng để bảo vệ uy tín luật sư và tránh những thiệt hại đáng tiếc cho công dân.

therealrtz ⒸVietSN