USA Vụ nổ súng ở Minneapolis: DOJ rút cáo trạng, ICE thừa nhận “khai man” — niềm tin công chúng rạn thêm một vết

[Gibbs]

Một tối giữa tuần ở Minneapolis, Alfredo Alejandro Aljorna đang chạy giao hàng DoorDash thì cảm giác bất an ập tới: anh nhận ra mình bị các đặc vụ ICE bám theo. Theo lời luật sư của anh, Aljorna lái xe về nhà trong tâm trạng hoảng hốt—đặc biệt khi cái chết của Renee Nicole Good chỉ mới xảy ra trước đó ít ngày, khiến người dân trong khu vực vốn đã căng thẳng với các chiến dịch truy quét di trú.

Vừa về đến nơi, Aljorna bị một đặc vụ quật ngã. Anh vùng thoát và lao vào nhà. Đúng lúc đó, người anh em họ Julio Cesar Sosa-Celis đang đứng trong nhà. Khi Aljorna đóng cửa và cố khóa lại, Sosa-Celis nói anh bị bắn trúng chân ngay tại ngưỡng cửa.

Một tuần sau cái chết của Renee Good, Minneapolis lại bùng lửa
Vụ nổ súng khiến Minneapolis lập tức sôi lên. Chỉ bảy ngày trước đó, một đặc vụ liên bang đã bắn chết Renee Nicole Good—một công dân Mỹ, mẹ của ba con—và các đoạn video sau đó làm dấy lên tranh cãi gay gắt về cách hành xử và mức độ cần thiết của vũ lực chết người.

Trong bầu không khí ấy, thêm một phát súng nữa, thêm một người nằm viện, là đủ để đường phố nóng rực: biểu tình, đụng độ, cảnh sát chống bạo động và những câu hỏi xoáy sâu vào cùng một điểm: “Ai đang nói thật?”

Hai bản tường thuật trái ngược: DHS nói một kiểu, DOJ lại nói một kiểu
Sau vụ việc, Bộ An ninh Nội địa (DHS) công bố mô tả theo hướng cứng rắn: họ nói Sosa-Celis mới là người lái xe, và rằng cả Sosa-Celis, Aljorna cùng một người khác đã hành hung đặc vụ trước khi đặc vụ nổ súng “tự vệ”. Một quan chức cấp cao của DHS còn mô tả hành động của hai người là mức độ nghiêm trọng tương đương “mưu sát” lực lượng chấp pháp liên bang.

Nhưng chỉ một ngày sau, hồ sơ tòa án của Bộ Tư pháp (DOJ) lại dựng nên bức tranh khác: DOJ khẳng định Aljorna mới là người lái xe trong cuộc rượt đuổi. Những chi tiết cốt lõi đã lệch ngay từ dòng đầu tiên: ai cầm lái, ai là mục tiêu, ai là người “chủ động” va chạm—tất cả bỗng thành một bài toán mà mỗi cơ quan giải ra một đáp án.

“Quay xe” chấn động: DOJ xin hủy cáo trạng, ICE thừa nhận đã “khai man” dưới tuyên thệ
Rồi đến bước ngoặt khiến dư luận sững người: DOJ đệ đơn xin hủy toàn bộ cáo trạng hình sự đối với hai người Venezuela—và xin “dismissal with prejudice”, nghĩa là hủy vĩnh viễn, không được khởi tố lại với cùng cáo buộc. Lý do: “bằng chứng mới phát hiện” mâu thuẫn nghiêm trọng với các cáo buộc ban đầu mà công tố dựa vào.

Cùng lúc, ICE ra tuyên bố thừa nhận điều còn nặng hơn: hai đặc vụ liên quan đã đưa ra những “phát biểu sai sự thật” khi tuyên thệ. Giám đốc quyền ICE Todd Lyons cho biết, sau khi rà soát bằng chứng video, ICE xác định lời khai của hai đặc vụ là “không trung thực”; họ bị cho nghỉ hành chính trong lúc DOJ điều tra. Lyons nói thêm: hai người này có thể bị sa thải và thậm chí đối mặt truy tố hình sự.

Đây là kiểu thừa nhận hiếm thấy trong các vụ đụng độ liên quan lực lượng liên bang: không chỉ “có thể nhầm”, mà là “đã khai man khi đứng trước pháp luật”.

Gia đình nói gì: “Phát súng đến khi cửa vừa khép”
Phía luật sư của Aljorna gọi đây là hành vi dùng vũ lực “vô lý”, cho rằng các cáo buộc “đánh bằng xẻng/cán chổi” chỉ là dựng lên để hợp thức hóa phát súng. Trong các video livestream và các cuộc gọi khẩn cấp được nhắc đến trong hồ sơ truyền thông, gia đình mô tả một chuỗi giây hỗn loạn: bị đuổi, bị quật ngã, vùng chạy vào nhà, đóng cửa lại—và tiếng súng vang lên đúng lúc khóa cửa.

Một số hình ảnh từ bên ngoài còn cho thấy tình huống căng như phim: đặc vụ tiếp cận căn nhà, có tiếng nổ kiểu lựu đạn gây choáng/flash-bang, khói, tiếng va đập khi lực lượng ập vào.

Không chỉ một vụ: “mô-típ” quen thuộc và thứ làm nó sụp đổ là… video
Các nhà phân tích pháp lý và nhiều nguồn tin điều tra mô tả vụ Minneapolis này như một phần của “mô-típ” đáng ngại: sau những vụ nổ súng, cơ quan liên bang thường tung ra tường thuật nhanh, chắc nịch—rồi vài ngày sau, khi video xuất hiện, câu chuyện bắt đầu rạn.

Không chỉ Renee Good. Các video trong những vụ khác cũng từng làm lung lay mô tả “tự vệ” hoặc “đe dọa” ban đầu, đặt câu hỏi về tiêu chuẩn dùng vũ lực và về độ tin cậy của thông tin chính thức ngay sau sự cố.

Vết nứt niềm tin và bài toán của tòa án: “uy tín chỉ có cho tới khi tự tay đánh rơi”
Điều khiến vụ này đặc biệt nghiêm trọng nằm ở hai chữ: “with prejudice” và “false statements under oath”. Một khi công tố xin hủy vĩnh viễn vì bằng chứng mới phủ định nền tảng cáo buộc, nghĩa là cơ quan công lực đã không chỉ kể thiếu—mà đã kể sai đến mức không thể cứu vãn.

Trong bối cảnh chiến dịch truy quét di trú được mở rộng ở các thành phố xanh, những cú “đảo lời” như vậy làm thiệt hại không chỉ cho một vụ án, mà cho cả khả năng thuyết phục của chính quyền trước công chúng và trước thẩm phán. Tòa án vốn thường dành DOJ một mức tín nhiệm ngầm định, nhưng khi hồ sơ bị buộc phải đính chính vì “sai sự thật”, cán cân tâm lý ấy bắt đầu đổi chiều.


Một người giao hàng DoorDash, một cuộc bám đuổi, một cánh cửa đóng lại, và một phát súng xuyên qua ngưỡng nhà. Ban đầu, câu chuyện được kể như một vụ “tấn công đặc vụ”; rồi chính hệ thống pháp lý liên bang phải kéo phanh khẩn cấp: hủy cáo trạng, thừa nhận sai, điều tra lời khai, cho đặc vụ nghỉ việc.

Ở thời đại camera điện thoại và video đa góc nhìn, những bản thông cáo “chắc như đinh đóng cột” có thể chỉ đứng vững vài giờ—cho tới khi hình ảnh thật bước ra ánh sáng.