USA Mỹ tố Trung Quốc thử hạt nhân bí mật: “Kỷ nguyên New START” chính thức khép lại

[Gibbs]

Ngày thứ Sáu, Mỹ bất ngờ cáo buộc Trung Quốc đã tiến hành một vụ thử nổ hạt nhân bí mật vào năm 2020, trong bối cảnh Washington thúc đẩy một thỏa thuận kiểm soát vũ khí “rộng hơn” có cả Trung Quốc và Nga. Đáng chú ý, cáo buộc này xuất hiện ngay sau khi New START – hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân còn lại cuối cùng giữa Mỹ và Nga – hết hiệu lực, khiến lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, hai kho vũ khí lớn nhất thế giới rơi vào trạng thái không còn “trần giới hạn” ràng buộc.

“Tôi có thể tiết lộ”: Mỹ nêu ngày 22/6/2020 và mức nổ “hàng trăm tấn”
Phát biểu tại một hội nghị giải trừ quân bị ở Vienna, Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách kiểm soát vũ khí và an ninh quốc tế Thomas DiNanno nói chính phủ Mỹ “biết” Trung Quốc đã thực hiện các vụ thử nổ, trong đó có việc chuẩn bị những vụ thử với mức nổ “hàng trăm tấn”. Ông khẳng định có một vụ thử tạo mức nổ vào ngày 22/6/2020, nhưng không đưa thêm chi tiết kỹ thuật, chỉ nói thông tin liên quan đã được giải mật.

“Decoupling”: câu chuyện hang động, địa chấn… và nghi vấn che giấu
Điểm nhấn trong lập luận của phía Mỹ là cáo buộc Trung Quốc cố tình làm “mờ dấu vết” địa chấn để tránh bị phát hiện. DiNanno nói quân đội Trung Quốc tìm cách che giấu bằng cách “đánh lạc hướng” tín hiệu nổ, vì hiểu rằng hành vi đó đi ngược các cam kết cấm thử. Ông nêu khái niệm decoupling: đào một khoang hang lớn để hấp thụ bớt rung chấn từ vụ nổ, khiến hệ thống giám sát địa chấn khó nhận diện hơn.

CTBTO phản bác: “Không thấy sự kiện phù hợp đặc trưng thử vũ khí hạt nhân”
Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của tổ chức giám sát thử hạt nhân toàn cầu – CTBTO – lại đưa ra thông điệp trái chiều. Tổng thư ký điều hành Rob Floyd nói hệ thống của họ không phát hiện bất cứ sự kiện nào vào ngày 22/6/2020 có đặc tính phù hợp với một vụ thử nổ vũ khí hạt nhân, và các phân tích sâu hơn sau đó cũng không thay đổi kết luận ấy. Floyd cho biết Hệ thống Giám sát Quốc tế (IMS) đủ khả năng phát hiện vụ nổ từ ngưỡng tương đương khoảng 500 tấn TNT trở lên, và từng phát hiện đầy đủ các vụ thử mà Triều Tiên công bố.

Cũng chính vì vậy, tranh luận lập tức xoáy vào “vùng xám” của con số: DiNanno nói “hàng trăm tấn” nhưng không nêu mức cụ thể, nên không rõ vụ nổ (nếu có) có vượt ngưỡng phát hiện hay không. Lập luận của một số chuyên gia là: nếu đây là mức nổ rất thấp, cộng thêm kỹ thuật che giấu, khả năng “lọt lưới” giám sát không phải bất khả.

Hiệp ước cấm thử (CTBT) vẫn… chưa có hiệu lực: nghịch lý của thời đại
Một nghịch lý lạnh người nằm ở chỗ: CTBT (Hiệp ước Cấm Thử hạt nhân Toàn diện) cấm mọi vụ nổ thử vũ khí hạt nhân, nhưng cơ chế mạnh nhất để xử lý các vụ nổ nhỏ chỉ vận hành đầy đủ khi hiệp ước có hiệu lực. Trong khi đó, dù phần lớn thế giới đã ký và phê chuẩn, Mỹ và Trung Quốc ký nhưng chưa phê chuẩn, và Nga từng rút phê chuẩn vào năm 2023, khiến hiệp ước vẫn chưa thể bước qua ngưỡng “có hiệu lực toàn diện”.

Bắc Kinh đáp trả: “Không sử dụng trước, tự vệ, và vẫn tuân thủ moratorium”
Trước cáo buộc thử hạt nhân bí mật, phát ngôn viên Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nói Trung Quốc theo chính sách “không sử dụng trước” (no first use), chiến lược hạt nhân hướng tới tự vệ, và tuân thủ moratorium (đình chỉ thử hạt nhân). Phía Trung Quốc cũng tuyên bố sẵn sàng cùng các bên duy trì uy tín của CTBT và bảo vệ cơ chế không phổ biến vũ khí hạt nhân, đồng thời kêu gọi Mỹ “thực sự tuân thủ” cam kết đình chỉ thử.

“Kết thúc một thời đại”: Mỹ phát tín hiệu rời bỏ “tự kiềm chế đơn phương”
Trong cùng bài phát biểu, DiNanno gọi ngày 5/2/2026 là mốc “kết thúc một thời đại”: thời đại Mỹ tự kiềm chế đơn phương. Ông nói Mỹ sẽ hoàn tất các chương trình hiện đại hóa hạt nhân đã khởi động từ khi New START còn hiệu lực, đồng thời nhấn mạnh Washington vẫn có năng lực hạt nhân chưa triển khai có thể được sử dụng nếu tổng thống chỉ đạo. Thông điệp bao trùm là: Mỹ sẽ duy trì răn đe “mạnh, đáng tin cậy, hiện đại”, và đàm phán từ “vị thế sức mạnh”.

“Bàn đàm phán phải có nhiều hơn Nga”: bài toán kéo Trung Quốc vào khuôn khổ
Washington muốn một thỏa thuận mới không chỉ với Moscow mà có cả Beijing. Nhưng chính ở đây, nút thắt hiện ra: Trung Quốc lâu nay bác bỏ đàm phán tam phương, lập luận kho vũ khí của họ không cùng đẳng cấp với Mỹ và Nga. Một số ý kiến ở Mỹ cho rằng khi New START hết hạn, khả năng Mỹ mở rộng kho vũ khí có thể tạo sức ép đủ lớn để Trung Quốc “cân nhắc ngồi xuống”. Ngược lại, có quan điểm cảnh báo: chỉ “phàn nàn” về vi phạm mà không đưa ra lối thoát đàm phán thực tế sẽ không giải được bài toán an ninh.

Bình minh nguy hiểm của kỷ nguyên “không rào chắn”
Khi hiệp ước cuối cùng rơi xuống, những lời cáo buộc – dù đúng hay sai – lập tức trở thành mồi lửa cho một bầu không khí mới: nghi kỵ nhiều hơn, kiểm soát ít hơn, và mọi bên đều nói mình chỉ “tự vệ”. Thế giới bước vào một giai đoạn nơi chỉ cần một cụm từ như “thử bí mật”, hay “kết thúc kiềm chế”, cũng đủ làm đường dây chiến lược rung lên. Và trong khoảng rung ấy, câu hỏi đáng sợ nhất là: liệu còn kịp dựng lại một hàng rào, trước khi gió thổi bùng những tham vọng không thể thu hồi.

hahaha...roi lam gi duoc nhau ne meo....bon may y co atom bomber roi di y hiep nhung nuoc yeu hon minh ,di cuop dat , cuop dao cua ke khac ...ma bon cho meo cua bay khong biet chu NHUC la gi thi tai sao cac nuoc khac khong the co ATOM BOMBER ha????bay gi gio bon cho tui bay biet roi thi gio lam gi ....hay dem quan sang danh nhu tui cho bay dem quan sang bac coc VO CHONG TT VENEZUELA day ...lam di....that la HEN HA qua phai khong...bon cho meo cua chung bay chi co qui lay nan ni de duoc sang CHINA ma HAU thang xi day thay chua....NOI CO SACH MACH CO CHUNG ...nhe