Nợ nước Mỹ: Chuyện dài nhiều tập, tuần này là tập mới: Ưu tiên trả 3 thứ nợ!

Cali Today News – Chuyện nợ ở xứ Mỹ là chuyện dài nhiều tập, trên bình diện cá nhân cũng như trên bình diện quốc gia. Nước Mỹ hiện đang đứng trước cơn bất đồng nội bộ, giữa hành pháp và lập pháp, về nợ, vay nợ và trả nợ, mà chúng tôi đã đề cập đến nhiều trong thời gian qua.

Bối cảnh tóm tắt của vấn đề: Mỹ đã đụng trần nợ vào ngày 31 tháng 12, 2012, và Bộ Tài Chánh đã linh động áp dụng một vài biện pháp đặc biệt để có đủ tiền chi trả từ nay đến cuối tháng 2, 2013. Nếu tới ngày đó mà quốc hội không nâng trần nợ (debt ceiling) lên, thì Bộ Tài Chánh sẽ không đủ tiền chi, và nước Mỹ đứng trước nguy cơ vỡ nợ.

Nghị sĩ Pat Toomey. Photo courtesy: CNN

Lập trường hai bên: Quốc Hội Cộng Hòa đồng ý nâng trần nợ với điều kiện kèm theo là chính phủ phải cắt giảm chi tiêu. Quốc Hội Dân Chủ thì yêu cầu hành pháp tiến tới bằng bất cứ giải pháp hợp luật nào và bất chấp quốc hội Cộng Hòa. TT Obama thì không chịu thỏa hiệp cắt giảm chi tiêu với chuyện nâng cao trần nợ, và sẽ bàn thảo đến cắt giảm chi tiêu trong bối cảnh khác.

Chuyện nợ nước Mỹ vẫn trong thời kỳ rối như nồi canh hẹ. Tuần tới, Cộng Hòa mới công bố kế hoạch của mình về vấn đề này, ưu tiên trả cho 3 nhóm trước, đó là tiền lãi đầu tư công khố phiếu, người già qua các chương trình an sinh xã hội và quân đội.

Sáng nay, thứ sáu, nghị sĩ Pat Toomey và 30 nghị sĩ khác đã đưa ra một dự luật mang tên "Ensuring the Full Faith and Credit of the United States and Protecting America's Soldiers and Seniors Act” mà nói nôm na sang tiếng Việt là dự luật bảo đảm niềm tin và tín nhiệm của nước Mỹ bà bảo vệ người cao nhiên và binh sĩ Hoa Kỳ.

Dự luật này yêu cầu tiền thu của Bộ Ngân Khố dùng để ưu tiên chi trả cho tiền lãi của công khố phiếu, tiền an sinh xã hội cho giới cao niên và tiền lương cho binh sĩ.

Dự luật này sẽ là bước đệm nếu quốc hội từ chối nâng trần nợ, và vì thế, Bộ Tài Chánh không có tiền mặt để chi trả cho các khoản chi đúng hạn kỳ và đầy đủ.

Trong trường hợp không đủ tiền chi trả, Bộ Tài Chánh được quyền hạn chế để vay chỉ đủ tiền để trả nợ.

Thật ra, dự luật này không có gì mới cả, chỉ là ấn bản mới của dự luật từng được đưa ra vào tháng 7, 2011. Sự khác biệt là dự luật này cho phép Bộ Tài Chánh tự nâng trần nợ để có đủ tiền chi cho 3 khoảng ưu tiên nói trên.

Tuy thế, Tòa Bạch Ốc và Bộ Tài Chánh không mấy hài lòng về dự luật nói trên.

Bộ Tài Chánh không phản ứng về dự luật mới này, nhưng nhắc lại lời phê bình của Bộ trưởng tài chánh Timothy Geithner về luật cũ vào tháng 7, 2011. Ông Geithner viết thư cho một nghị sĩ: “Đề nghị ưu tiên trả nợ đã vượt xa một cách vô trách nhiệm nặng nề với quyết tâm của các vị tổng thống của cá hai đảng trong lịch sử Hoa Kỳ là xem trọng những lời hứa mà chúng ta đã đưa ra.”

Thực tế mà nói, Bộ Tài Chánh thu đủ tiền để trả nợ công khố phiếu, tiền an sinh xã hội, và tiền lương binh sĩ. Cộng lại các khoản này bằng 1/4 số nợ của Mỹ. Mỗi ngày đều có những thời hạn để chi trả, và số tiền mà Bộ Tài Chánh có trong tay cũng khác nhau. Ví dụ, Trung Tâm Chính Sách Lưỡng Đảng ước tính rằng 30 tỷ tiền lãi sẽ đáo hạn vào ngày 15 tháng 2, và 52 tỷ sẽ đáo hạn vào ngày đó, nhưng Bộ Tài Chánh chỉ có 9 tỷ.

Hơn thế nữa, Bộ Tài Chánh phải tiến hành chi trả 80 triệu tấm checks trong một tháng, và hệ thống này được thiết kế là chi trả bất cứ khoản chi tiêu nào đáo hạn, chứ không thiết lập hệ thống chi trả theo thứ tự ưu tiên. Tiền lãi công khố phiếu được chi trả riêng, độc lập.

Hệ thống chi trả này rất phức tạp. Không biết phải mất bao lâu mới để cho Bộ Tài Chánh thiết dựng hệ thống chi trả mới theo thứ tự ưu tiên như đã nói ở trên.

Và bất cứ cách giải quyết tạm bợ nào như nói trên đối với nợ trần của quốc gia cũng không ích lợi gì để bảo vệ nền kinh tế, chứ chưa nói đến uy tín của chính phủ với các định chế cho vay.

Theo dự báo của Trung Tâm Chính Sách Lưỡng Đảng, thì nếu không có việc nâng nợ trần, Bộ Tài Chánh chỉ có khả năng trả 60% số nợ, và điều này có nghĩa là sẽ phải trễ nhiều nợ. Điều này sẽ ảnh hưởng nặng đến phát triển kinh tế. Và việc trả nợ trễ hạn nhiều sẽ dẫn tới sự tụt hạng tín dụng, và sẽ gây khó khăn cho kinh tế và uy tín của Hoa Kỳ.

Sau hồi này, chuyện nợ cũng chưa đến đâu, xin chờ sang hồi kế tiếp.

Nguyễn Xuân Nam