Thư gửi ngài Lincoln

Thưa ngài Lincoln,

Thấy bức thư mang danh ngài đăng trên Cua Times, tôi không thể không viết vài dòng.

Tôi biết ngài đang ngồi trên bệ đá cẩm thạch ở tòa nhà tưởng niệm mang tên ngài ở một đầu của National Mall (Quảng trường quốc gia Washington DC). Mắt ngài nhìn thẳng vào tòa nhà quốc hội cách đó 3 km.

Bên hồ Tidal Basin có tượng Jefferson và đôi mắt nhìn vào Nhà Trắng. Những cặp mắt của các ông gặp nhau tại cái bút chì mang tên Washington, biểu tượng của nền dân chủ, tự do Hoa Kỳ qua mấy thế kỷ. Phong thủy xứ cờ hoa mang mầu sắc chính trị hơn là mê tín. Cổ nhân đã đi xa mà vẫn giám sát được hai nhánh lập pháp và hành pháp nước Mỹ.

Thông điệp trong thư mà người ta đồn là do ngài viết, dù đã gần hai thế kỷ, nhưng vẫn được nền giáo dục Mỹ mang theo từ thế hệ này qua thế hệ khác, và trở thành một trong những sự nghiệp trồng người thành công trên thế giới.

Có lẽ vì thế mà nhiều quan chức to gửi con sang Mỹ học. Vài Bộ trưởng GD “mấy nước nghèo” cũng thế. Món “lẩu GD” mà “đầu bếp” không thèm “ăn” lại gửi cho “thời đại nếm”.

Ngài khuyên thầy giáo hãy dạy cách làm người, trong xã hội luôn có xấu xa và tốt đẹp song hành. Tiền do mồ hôi, nước mắt kiếm được giá trị hơn đồng tiền ăn cắp. Khuyên thầy cô dạy trẻ biết chấp nhận thất bại và hưởng niềm vui chiến thắng.

Rồi ngài nói về sách như những bảo bối cho suốt quãng đời còn lại sau khi ra trường. Và nhiều thông điệp thú vị khác. Giáo dục Mỹ thật khác người. Dạy làm người hơn là bắt học sinh thuộc lòng sách giáo khoa.

Quả thật, nếu theo đúng bức thư khuyên thì nền giáo dục của chúng tôi đã đi xa lắm. Nhưng ngoài đời không dễ thế.

Xin tranh cãi một chút vì những điều ngài viết là không tưởng với hoàn cảnh mang tính thời đại như ông Bộ trưởng Bộ GD vừa phát biểu.

Ngài Lincoln cho rằng, cứ mỗi kẻ vô lại thì đâu đó có một người chính trực. Nhưng tôi sợ rằng thời nay, người ngay sợ kẻ gian, người chính trực hiếm dần đi.

Các chính trị gia ít còn tận tâm như cách đây nửa thế kỷ khi cách mạng vừa chiến thắng. Đâu đó, thói vô cảm đã ăn sâu vào trái tim và khối óc một số người khi có quyền lực trong tay.

Đồng đô la kiếm được bằng mồ hôi bị cho là ngu dốt nếu ăn cắp được 10$ mà không tốn sức. Chỉ cần phiền hà dân đến cửa quan là có phong bì, dễ ăn hơn vác cuốc ra đồng.

Dân tộc này bất khả chiến bại trong mọi cuộc chiến. Vì thế, chúng tôi không thích đội bóng nhà thất bại. Hưởng niềm vui chiến thắng thì vô bờ. Vừa qua, có vài trận thắng trong vùng trũng khu vực mà nhiều dân chết thảm vì phóng xe như điên loạn. Cái đó thì học được ngài.

Dạy làm sao được rằng, những kẻ hay bắt nạt người khác nhất lại là những kẻ dễ đánh bại nhất. Hàng xóm nhà này có thằng rất to Big Bad China toàn bắt nạt đàn em Việt Nam mà có làm gì được, ngài cứ quá lời.

Đọc sách. Ảnh internet

Đọc sách ư? Có đấy. Nhưng các em toàn đọc sách Tầu, sách Nhật, thuộc sử Tầu hơn sử ta. Phim nước ngoài tràn lan mà muốn giữ gìn bản sắc dân tộc. Nghịch lý.

Sự bí ẩn muôn thưở của cuộc sống cũng không còn nhiều. Đồi xanh thay bằng đồi trọc. Môi trường ô nhiễm, không gian tự nhiên chật hẹp, chim muông bay đi hết, ong bướm làm gì còn. Các em học bằng mẫu vật trong phòng thí nghiệm.

Chấp nhận thi trượt ư. Trời ơi, ông Nguyễn Thiện Nhân lên đến chức PTT, Bộ trưởng Bộ GD mà không làm gì nổi trò thi gian lận, bệnh thành tích thì làm sao chấp nhận trượt vỏ chuối. Hẳn ngài còn nhớ “Người đương thời ĐVK” thành…thất thời.

Ý kiến riêng ư. Không thể. Ở cái nước tôi, mọi việc đã có nhà nước lo. Nói ngược là không được.

Dịu dàng hòa nhã khó lắm. Con tôi đi ngoài đường mà không đầu gấu thì khó mà thoát chỉ vì va chạm nhỏ. Cứ phải giương vây để dọa đối phương.

Tôi hiểu, biết lắng nghe rất quan trọng, nhưng bề trên chả lắng nghe thì kẻ dưới dỏng tai làm gì. Và bề dưới chả dại gì mà dạy các con biết mở màng nhĩ. Không nghe, tát cho một cái, thế là phải theo.

Trái tim và tâm hồn cũng rẻ lắm, ngài Lincoln à. Có phong bì mua được hết. Cái gì không mua được bằng tiền có thể mua được bằng rất nhiều tiền.

Thấy đám đông gào thét, phải chuồn, vì “đấu tranh, tránh đâu”. Niềm tin vào bản thân cũng vì thế mà thui chột. Nhân loại ở xa, vô lại rất gần.

Mỉm cười khi buồn ư. Vâng, tôi đang buồn viết thư này cho ngài và đang cười. Cười vì nỗi đau nhân thế, buồn vì thế hệ trẻ ngày nay không còn tuổi thơ, cười vì ngài ấu trĩ, nghĩ về thế giới quá đơn giản.

Có lẽ do ngài sống cách đây 200 năm nên lạc hậu. Hay do ngồi lâu, ôm ghế nên chả còn biết gì về thế giới bên ngoài.

Xin ngài hãy nghĩ lại chút và viết bức thư khác cho hợp với thời đại và môi trường mà chúng tôi đang sống.

Chúc ngài bền vững trên chiếc ghế đá cẩm thạch.

HM. 11-9-2011