Hoa Kỳ - ác mộng của HSBC

Mất 22,8 tỷ đôla trong hai năm, bị Bộ Tư pháp điều tra vì tội trốn thuế, bị kiện đòi 7 tỷ đôla vì vụ Madoff, có lẽ ở Mỹ “ngân hàng toàn cầu” vẫn chưa “am hiểu địa phương”.

Quảng cáo của HSBC hiện diện ở các sân bay lớn, các góc phố nơi mọi ánh mắt từ khắp thế giới sẽ phải liếc qua, chúng tượng trưng cho thông điệp rằng dù văn hóa và thế giới quan có khác biệt đến đâu, “ngân hàng toàn cầu am hiểu địa phương” (the world’s local bank) vẫn luôn bên bạn.

Với Châu Âu và Châu Á thì điều đó hoàn toàn đúng. Nhờ yếu tố lịch sử, di sản của thời thực dân và hàng loạt vụ thôn tính mà HSBC nay luôn đáng gờm suốt từ Shoreditch tới Thượng Hải.

Cứ mỗi đôla lợi nhuận ngân hàng này kiếm được trong nửa đầu năm 2010 thì có 84 cent hoặc tới từ cựu lục địa hoặc tới từ lục địa tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Nhưng vùng đất ở phía Nam Canada và Bắc Mexico lại là “vết nhơ” trên bảng vàng của HSBC.

Hoa Kỳ, nền kinh tế lớn nhất thế giới và là quê hương của các thị trường tài chính tinh vi nhất thế giới, lại là cơn ác mộng của HSBC trong những năm gần đây.

Chỉ riêng trong hai năm 2008 và 2009, chi nhánh Bắc Mỹ của tập đoàn này đã lỗ trước thuế tổng cộng 22,8 tỷ đôla, đủ để nhấn chìm phần lớn các công ty khác ngoài HSBC.

Khoản “lợi nhuận” đó phần lớn là do vụ thôn tính thảm họa đối với Household Finance năm 2003. Chỉ với 14 tỷ đôla, HSBC “đã tiếp cận được” thị trường thẻ tín dụng và cho vay thế chấp mua nhà dưới chuẩn tại Mỹ.

Trong khi chi phí của vụ Household tiếp tục tăng lên (dù có với chậm dần) thì việc kinh doanh của HSBC tại Hoa Kỳ tiếp tục bị phủ bóng đen bởi hàng loạt xui xẻo nữa.

Trong số đó có vụ điều tra của Cục dự trữ liên bang, Bộ Tư pháp và các cơ quan thuế mà có lẽ là bắt nguồn từ một vụ thôn tính khác, đó là vụ tiếp quản ngân hàng cá nhân Republic năm 1999 với giá 10 tỷ đôla.

Chưa dừng ở đó, hồi đầu tháng 12, Irving Picard, người được ủy quyền đòi lại tiền cho các nạn nhân của Bernard Madoff, khởi kiện HSBC đòi 7 tỷ đôla vì ngân hàng này đã rót tiền của khách hàng vào các quỹ của Madoff bất chấp liên tiếp có những lời cảnh báo về bản chất lừa đảo của chúng.

HSBC đã phủ nhận cáo buộc này và tuyên bố sẽ “quyết liệt” bảo vệ mình. Ngân hàng này cho rằng các khoản nợ có liên quan tới vụ Madoff bắt nguồn từ việc thôn tính Bank of Bermuda năm 2003.

Hoa Kỳ có lẽ là bãi mìn chứ không phải mỏ vàng của HSBC.

Rõ ràng xui xẻo cũng đóng góp một phần không nhỏ. Nhiều ngân hàng nước ngoài cũng gặp vấn đề với các vụ thôn tính tại Mỹ (ví dụ như các quan chức Credit Suisse và UBS ắt vẫn còn lạnh người khi nhắc tới hai chữ “DLJ” hay “PaineWebber”).

Gặp rắc rối vì các cơ quan giám sát Mỹ cũng là một chuyện không phải hiếm đối với các tập đoàn tài chính, ví dụ như Goldman Sachs và UBS.

Nhưng có lẽ vấn đề của HSBC cho thấy phương pháp của họ rõ ràng có vấn đề nghiêm trọng.

Sợi chỉ xuyên suốt vụ Household, vụ Madoff, hàng loạt nỗ lực bất thành xây dựng một ngân hàng đầu tư với đầy đủ các nghiệp vụ và thậm chí cả một số rắc rối tư pháp là: dường như HSBC không hiểu được mọi chuyện ở Mỹ thực tế diễn ra như thế nào.

Không phải ngẫu nhiên mà ít có tập đoàn tài chính tên tuổi nào ở Mỹ hứng thú với Household và Republic cũng như gửi tiền cho Madoff, họ biết những địa chỉ này đều “có vấn đề”.

Muốn gọi đó là “thông tin nội gián” hay “cần mẫn hợp lý” thì tùy nhưng thực tế là Citigroup và các ngân hàng khác thì không sao, chỉ riêng HSBC vướng mìn.

Đội ngũ quản trị cao cấp mới ở HSBC của CEO Stuart Gulliver và Chủ tịch Douglas Flint có lẽ muốn cân nhắc vấn đề này: “ngân hàng toàn cầu am hiểu địa phương” không có đủ “am hiểu” để tránh được những “ổ voi” trên đại lộ tài chính Hoa Kỳ.

Cho đến khi Gulliver và Flint tìm ra được một chiến lược hợp lý, Mỹ sẽ vẫn là “vùng sâu vùng xa” trong đế chế HSBC.

Mọi sự có tốt đẹp thì nơi đây cũng chỉ đóng góp được có 15% lợi nhuận toàn tập đoàn, mà chủ yếu là đến từ cung cấp dịch vụ cho các cá nhân và tổ chức muốn chuyển tiền đi khắp thế giới.

HSBC thuê hàng ngàn nhân viên và có hàng tỷ đôla ở đây nên HSBC Bắc Mỹ có hơn một văn phòng đại diện nhưng chưa thể là một đơn vị mạnh của tập đoàn.

Với “thành tựu” của HSBC tại Mỹ và những vụ làm ăn béo bở khác ở các thị trường mới nổi, có lẽ HSBC sẽ phải cân nhắc lại xem Mỹ có nên còn là thị trường trọng điểm của mình hay không.

Minh Tuấn
Theo Economist