Đằng sau việc Tổng thống Mỹ Trump đột ngột đổi ý về Greenland

[Romano]

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút lại đe dọa sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát Greenland sau khi các trợ lý cấp cao xoay xở tìm cách vừa đáp ứng nhu cầu của ông, vừa xoa dịu sự hoảng loạn mà ông gây ra cho các đồng minh, Reuters dẫn nguồn tin cho biết.Trong phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos ngày 21/1, ông Trump loại trừ khả năng dùng biện pháp quân sự với Greenland. Tổng thống Mỹ cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội rằng ông sẽ không áp dụng mức tăng thuế quan mà ông dọa sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2 với 8 quốc gia châu Âu.

Theo hai nguồn tin từ Nhà Trắng, các quan chức đã thuyết phục nhà lãnh đạo Mỹ dùng cách ít khiêu khích hơn, khi một số nhân vật chủ chốt trong ê-kíp của tổng thống không mặn mà với phương án dùng vũ lực để chiếm hòn đảo thuộc Đan Mạch.

Sau khi tuyên bố biện pháp thuế quan không còn được cân nhắc, ông Trump cho biết ông và Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte đã nhất trí về “khuôn khổ cho một thỏa thuận trong tương lai liên quan đến Greenland, và thực tế là toàn bộ khu vực Bắc cực”. Ông giao các quan chức cấp cao nhiệm vụ đàm phán thỏa thuận.

Diễn biến này cho thấy tham vọng lâu nay của Tổng thống Trump nhằm thâu tóm Greenland liên tục va chạm với thực tế ngoại giao và chính trị. Đây là đặc điểm điển hình trong nhiệm kỳ hai của ông, với những thay đổi chính sách đột ngột và những cú “quay xe” bất ngờ. Hết lần này đến lần khác, vị tổng thống của đảng Cộng hòa Mỹ đã đổi hướng về thuế quan và nhiều vấn đề khác dưới sức ép kinh tế, chính trị hoặc thị trường.

Khi được hỏi về việc các trợ lý của ông Trump không muốn dùng phương án quân sự với Greenland, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết: “Nhà Trắng không loại trừ các phương án dành cho Tổng thống Trump trừ khi chính ông ấy làm điều đó”.Bà Kelly cho biết thêm, nếu đi đến thỏa thuận, Mỹ sẽ đạt được các mục tiêu ở Greenland với chi phí dài hạn tối thiểu.

Ông Trump cho rằng Greenland có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia của Mỹ, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc tại Bắc cực ngày càng gia tăng.

Lãnh đạo Greenland và Đan Mạch bác bỏ ý muốn của Tổng thống Mỹ Trump, nhấn mạnh rằng tương lai của hòn đảo phải do người dân quyết định và cáo buộc Mỹ bắt nạt.

Các nước lớn trong Liên minh châu Âu (EU) gọi việc Mỹ đe dọa tăng thuế vì họ phản đối Mỹ sáp nhập Greenland là “hành vi tống tiền”.

Theo các nguồn tin từ Nhà Trắng, ý tưởng sử dụng thuế quan là do Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và một số thành viên nội các khác nêu ra.

Ông Lutnick không phản hồi đề nghị bình luận. Lời đe dọa tăng thuế khiến các trợ lý của ông Trump trở tay không kịp.

Theo hai nguồn tin Nhà Trắng, dù các trợ lý nhìn chung thống nhất về mục tiêu tiếp quản Greenland, họ lại chia rẽ về cách làm.

Trong hầu hết các cuộc họp tại Nhà Trắng, số lượng quan chức kêu gọi thận trọng nhiều hơn những người thúc đẩy Mỹ chiếm hòn đảo bằng vũ lực. Các nguồn tin nói với Reuters rằng cho biết họ không hay biết về những cuộc thảo luận nghiêm túc liên quan đến phương án quân sự để chiếm Greenland.

Ông Tom Dans, người được Tổng thống Trump bổ nhiệm đứng đầu Ủy ban Nghiên cứu Bắc cực của Mỹ, cùng Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio được nói là đã thúc đẩy “giải pháp trung dung” cho vấn đề Greenland.

Trong khi đó, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller ủng hộ phương án sáp nhập và khả năng sử dụng vũ lực quân sự, các nguồn tin cho biết.

Ông Dans và ông Miller chưa phản hồi đề nghị bình luận.

Một thỏa thuận giữa Đan Mạch và Mỹ từ năm 1951 cho phép quân đội Mỹ tiếp cận tự do vùng lãnh thổ tự trị này để bảo vệ Greenland và các lãnh thổ khác của NATO. Thỏa thuận này trao cho Washington quyền điều thêm binh sĩ tới Greenland.

Tuần trước, ông Vance và ông Rubio đã tiếp các ngoại trưởng Đan Mạch và Greenland tại Nhà Trắng. Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen mô tả cuộc gặp là “thẳng thắn nhưng mang tính xây dựng”.