Vì sao từ năm 2025 trở đi, người Việt không được đón 30 Tết và khi nào ngày 30 Tết mới trở lại?

[PinaColada]

Từ năm 2025, người Việt sẽ không còn đón ngày 30. Hiện tượng này kéo dài trong nhiều năm, khiến Giao thừa rơi vào đêm 29 Tết. Vậy nguyên nhân vì sao xảy ra sự thay đổi này và khi nào ngày 30 Tết mới xuất hiện trở lại?

Vì sao từ năm 2025 trở đi, người Việt không được đón 30 Tết?
Theo lịch vạn niên và các tính toán thiên văn, nguyên nhân khiến không xuất hiện ngày 30 Tết trong giai đoạn từ năm 2025 đến 2032 xuất phát từ đặc điểm vận hành của Âm lịch.

Cụ thể, năm Giáp Thìn kết thúc vào ngày 29 tháng Chạp, tương ứng ngày 28/1/2025 Dương lịch. Thời khắc giao thừa Tết Nguyên đán Ất Tỵ diễn ra ngay sau khi ngày 29 tháng Chạp khép lại, đưa mùng 1 Tết rơi vào ngày 29/1/2025 Dương lịch.

Năm Ất Tỵ 2025 mở đầu cho chuỗi 8 năm liên tiếp mà tháng Chạp chỉ có 29 ngày, kéo dài đến hết năm 2032.

Phải đến Tết Nguyên đán Quý Sửu 2033, ngày 30 Tết mới xuất hiện trở lại. Theo các nhà nghiên cứu lịch pháp, việc tháng Chạp có 29 hay 30 ngày không mang tính chủ quan, mà được xác định dựa trên điểm Sóc – thời điểm trăng non, dùng làm mốc tính ngày đầu tiên của mỗi tháng Âm lịch.

Cụ thể, mùng 1 tháng Chạp năm Giáp Thìn có điểm Sóc rơi vào 5h26 ngày 31/12/2024 (giờ Hà Nội). Với chu kỳ trung bình của Mặt trăng khoảng 29,53 ngày, điểm Sóc tiếp theo xuất hiện vào khoảng 19h35 ngày 29/1/2025. Do đó, ngày 29/1/2025 được xác định là mùng 1 tháng Giêng Âm lịch, tức ngày đầu năm mới Ất Tỵ; còn ngày liền trước là 29 tháng Chạp – ngày cuối cùng của năm cũ.

Theo chu kỳ thiên văn này, việc xác định ngày đầu năm Âm lịch trong các năm tiếp theo vẫn bảo đảm độ chính xác cao. Đáng chú ý, cho đến khi kết thúc năm Tân Hợi và bước sang năm 2032, Tết Nguyên đán sẽ liên tục không có ngày 30 Tết, mà chỉ dừng lại ở ngày 29 tháng Chạp.

Sự khác biệt giữa lịch Dương và lịch Âm?
Theo các nhà thiên văn học, sự khác biệt giữa lịch Dương và lịch Âm là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc không xuất hiện ngày 30 Tết trong một số năm. Cụ thể, một năm Dương lịch có 365 ngày, trong khi một năm Âm lịch chỉ khoảng 354 ngày, tương ứng với 12 chu kỳ Mặt trăng.

Mỗi năm, hai loại lịch này lệch nhau khoảng 11 ngày; sau 3 năm, mức chênh lệch tích lũy lên tới hơn 30 ngày, buộc lịch Âm phải bổ sung tháng nhuận để cân bằng.

Việc thêm tháng nhuận khiến sự phân bổ giữa các tháng đủ (30 ngày) và tháng thiếu (29 ngày) trong lịch Âm không cố định. Trên cơ sở tính toán thiên văn, từ năm 2025 đến năm 2032, tháng Chạp đều rơi vào tháng thiếu. Do đó, trong suốt giai đoạn này, Tết Nguyên đán sẽ không có ngày 30 Tết, mà chỉ kết thúc ở ngày 29 tháng Chạp.

Giao thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo lịch Âm. Cụ thể, giao thừa diễn ra vào đúng 0 giờ (12 giờ đêm) – khi ngày cuối cùng của năm cũ kết thúc và mùng 1 Tết bắt đầu.

Về mặt ngữ nghĩa, “giao” có nghĩa là bàn giao, “thừa” là tiếp nhận, hàm ý thời khắc năm cũ trao lại cho năm mới. Trong văn hóa Việt Nam, giao thừa được xem là khoảnh khắc linh thiêng, đánh dấu sự kết thúc của một chu kỳ thời gian và mở ra năm mới với nhiều kỳ vọng tốt lành.

Theo truyền thống, người Việt thường đón giao thừa bằng các nghi lễ như cúng giao thừa, xông đất, hái lộc, bắn pháo hoa và quây quần bên gia đình. Đây cũng là thời điểm quan trọng nhất trong dịp Tết Nguyên đán, mang ý nghĩa cầu mong bình an, may mắn và khởi đầu thuận lợi cho cả năm.