Cảnh giác với viêm gan cấp chưa rõ nguyên nhân ở trẻ em

[Romano]

Trên thế giới đã ghi nhận 228 trẻ bị viêm gan cấp tính không rõ nguyên nhân tại 20 quốc gia.
Ngày 6-5, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) đã có văn bản gửi Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, Viện Pasteur Nha Trang, Viện Pasteur TP.HCM, Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên về việc tăng cường giám sát bệnh viêm gan cấp tính không rõ nguyên nhân ở trẻ em.

Khả năng cao do virus Adeno

Theo đó, tính đến ngày 3-5-2022, trên thế giới đã ghi nhận 228 trẻ bị viêm gan cấp tính không rõ nguyên nhân tại 20 quốc gia, trong đó bốn trường hợp tử vong. Bệnh xảy ra ở trẻ từ một tháng tuổi đến 16 tuổi, hầu hết bệnh nhi phục hồi hoàn toàn, chỉ có một số chuyển nặng, gần 10% phải ghép gan.
Theo thống kê, các trường hợp mắc bệnh đều có biểu hiện tiêu chảy, nôn mửa, men gan tăng cao rõ rệt. Đa số không sốt, không phát hiện nhiễm các loại virus phổ biến gây viêm gan virus cấp tính như A, B, C, D và E. Hiện chưa tìm ra nguyên nhân gây bệnh nhưng các trường hợp mắc bệnh xảy ra tại những nơi lưu hành cao virus Adeno.

Cục Y tế dự phòng cũng đề nghị các viện phối hợp với địa phương lấy mẫu, xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ viêm gan cấp tính, báo cáo ngay những trường hợp bất thường. Đồng thời đánh giá nguy cơ, đề xuất các biện pháp phòng chống tại Việt Nam gửi về Cục Y tế dự phòng để theo dõi, tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ Y tế.

Tăng cường chỉ đạo, giám sát, hỗ trợ các địa phương, đơn vị phòng chống và xét nghiệm viêm gan virus, trong đó tập trung vào tiêm chủng vaccine viêm gan B cho trẻ sơ sinh, trẻ dưới một tuổi và các đối tượng nguy cơ cao.

Nói về căn bệnh này, BS Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng Khoa nhiễm - thần kinh (BV Nhi đồng 1), nhận định nguyên nhân dẫn tới viêm gan cấp tính khả năng cao là do virus Adeno.

“Có nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm gan cấp, có thể là do hóa chất, do thuốc… Khi không tìm thấy một yếu tố nguyên nhân nào, người ta sẽ nghĩ đó là siêu vi. Các ca viêm gan lần này xuất hiện đầu tiên là ở các nước tiên tiến nên mới tầm soát được các khả năng và khả năng gây bệnh cao nhất là virus” - BS Khanh nói.

Không liên quan đến COVID-19

Theo BS Khanh, trong số những trẻ em mắc viêm gan, có những trẻ tự hết bệnh và sẽ có khoảng 10% viêm gan cấp. Trong số bị viêm gan cấp vẫn có những trẻ hồi phục, nếu thực sự nguyên nhân gây bệnh là virus Adeno thì chỉ có thể nói “chạy trời không khỏi nắng”.

Nếu virus Adeno tới Việt Nam, người dân sẽ làm gì? Không có cách nào khác là rửa tay, vệ sinh ăn uống đúng cách, không nhất thiết phải đeo khẩu trang thường xuyên. Tuy nhiên, cơ địa của người Việt không bị virus tấn công vào gan nhiều thì bệnh chỉ giống như cảm cúm.

“Nếu trẻ bị vàng da, tiểu sậm màu cần đưa tới BV để được bác sĩ kiểm tra, không tự ý dùng thuốc vì trẻ viêm gan mà cho uống paracetamol là gan hư luôn. Nếu trẻ đau bụng, tiêu chảy, nôn ói thì chữa trị các triệu chứng trên bình thường, bệnh sẽ tự hết. Viêm gan có liên quan tới Adeno hay không không quan trọng vì quá trình chữa trị rất giống nhau, không có gì khác viêm gan thường. Cần hết sức bình tĩnh, không lo lắng, hoang mang!” - BS Khanh khuyên, đồng thời nhấn mạnh viêm gan cấp không liên quan đến COVID-19.

Cũng theo BS Khanh, virus Adeno trước giờ chỉ gây viêm gan ở trẻ sơ sinh hay người suy giảm miễn dịch, người bình thường chỉ gây viêm hô hấp. Virus này tấn công cơ thể từng chút một nên người có kháng thể sẽ tự ngăn chặn được.

“Viêm gan cấp lần này ghi nhận ở trẻ em, khả năng do đợt cách ly dịch COVID-19 vừa rồi rất nhiều trẻ không được tiếp xúc từng chút một với Adeno, do đó khi tiếp xúc lần đầu vì không có kháng thể nên trẻ đã bị virus tấn công vào gan” - BS Khanh phân tích thêm.

Tăng cường giám sát

Chiều 6-5, Sở Y tế TP.HCM khuyến cáo các cơ sở y tế, đặc biệt các BV chuyên khoa nhi tăng cường phát hiện các trường hợp trẻ bị viêm gan cấp.

Đồng thời hội chẩn với BV Bệnh nhiệt đới (TP.HCM) và Đơn vị nghiên cứu lâm sàng ĐH Oxford (OUCRU) để thu thập thông tin và bệnh phẩm, tiến hành kỹ thuật xét nghiệm RT-PCR và kỹ thuật metagenomics để tìm tác nhân gây nhiễm như Adenovirus và các tác nhân khác (nếu có). Sở Y tế đề nghị các đơn vị nêu trên báo cáo về sở theo quy định.

BV Bệnh nhiệt đới cũng đang phối hợp với OUCRU đã triển khai quy trình xét nghiệm RT-PCR chẩn đoán Adenovirus. Các trường hợp viêm gan cấp ở trẻ em có thể đến BV để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.