ASEAN - Trung Quốc tham vấn chính thức về COC

Trong hai ngày 14-15/9, tại thành phố Tô Châu, Trung Quốc, đã diễn ra các cuộc họp lần thứ 6 Quan chức Cao cấp (SOM) ASEAN-Trung Quốc và cuộc họp lần thứ 9 Nhóm Công tác chung ASEAN-Trung Quốc về triển khai Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC). Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Quang Vinh, Trưởng đoàn Quan chức Cấp cao ASEAN của Việt Nam, dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự cuộc họp.

Một cuộc họp giữa lãnh đạo các nước ASEAN với đối tác Trung Quốc tại Brunei ngày 30/6. Ảnh: THX/TTXVN.

Đáng chú ý tại cuộc họp lần này, ngoài việc định kỳ kiểm điểm và thúc đẩy thực hiện DOC, ASEAN và Trung Quốc đã tiến hành tham vấn chính thức lần đầu tiên ở cấp SOM về việc xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) theo quyết định của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao hai bên tại Brunei ngày 30/6 vừa qua.

Về triển khai thực hiện DOC, các nước ASEAN và Trung Quốc hoan nghênh những kết quả đạt được trong thời gian qua như việc thông qua Quy tắc Hướng dẫn triển khai DOC tháng 7/2011, duy trì họp định kỳ cấp SOM và Nhóm Công tác chung, tổ chức các hội thảo trao đổi khả năng tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực theo quy định của DOC.

Các nước ASEAN và Trung Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của DOC và khẳng định cam kết tiếp tục thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC cũng như Tuyên bố chung kỷ niệm 10 năm DOC được Cấp cao ASEAN-Trung Quốc thông qua tháng 11/2012 nhằm tăng cường sự tin cậy, bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải, giải quyết hòa bình các tranh chấp vì hòa bình và ổn định ở Biển Đông.

Cuộc họp nhất trí tiếp tục tăng cường tham vấn giữa hai bên và đã thông qua Kế hoạch công tác thực hiện DOC cho năm 2013-2014 với dự kiến về lịch họp cấp SOM và Nhóm Công tác chung, cũng như các đề xuất hợp tác trong khuôn khổ DOC như nghiên cứu thiết lập đường dây nóng, tổ chức các hội thảo về tìm kiếm và cứu nạn, bảo an toàn hàng hải và thông tin trên biển, khoa học và công nghệ biển, bảo vệ nguồn sinh thái ở Biển Đông...

Trao đổi về COC, ASEAN và Trung Quốc hoan nghênh, đánh giá cao việc hai bên lần đầu tiên tiến hành tham vấn chính thức về COC. Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông cho rằng trong bối cảnh tình hình Biển Đông còn diễn biến phức tạp, càng cần thiết phải xây dựng được COC, đi đôi với việc tăng cường hơn nữa xây dựng lòng tin và môi trường thuận lợi cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp ở Biển Đông.

Trên tinh thần đó, hai bên đã đạt được nhất trí bước đầu về những bước đi sắp tới cho việc xây dựng COC. Hai bên khẳng định, cấp SOM ASEAN-Trung Quốc về DOC, với tư cách là cơ chế chính để xây dựng COC, cần phải quyết tâm và nỗ lực hơn nữa trong nhiệm vụ này đồng thời giao cho Nhóm Công tác chung và các cơ chế trực thuộc (có thể được lập sau này) nhiệm vụ hỗ trợ cấp SOM trao đổi về xây dựng COC.

Cấp SOM cũng có nhiệm vụ định kỳ báo cáo tiến độ xây dựng COC lên Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc hàng năm. Các nước chia sẻ COC cần được xây dựng và nâng cao hơn trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản đã được thống nhất trong các văn kiện đã có giữa ASEAN và Trung Quốc, nhất là DOC năm 2002, Tuyên bố chung Cấp cao ASEAN-Trung Quốc kỷ niệm 10 năm DOC, kết luận của các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc tháng 6 và 8 vừa qua.

Với kết quả nêu trên, các nước đánh giá cuộc họp tham vấn chính thức đầu tiên về COC ở cấp SOM ASEAN - Trung Quốc là sự khởi đầu tích cực và có ý nghĩa. Tuy nhiên, phía trước còn nhiều vấn đề cần tiếp tục bàn thảo và giải quyết. Do đó, cả ASEAN và Trung Quốc cần phải tiếp tục thực hiện tốt DOC đi đôi với việc quyết tâm xây dựng COC, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Quang Vinh đã chia sẻ đánh giá về những tiến triển gần đây trong triển khai DOC, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả các các nguyên tắc và quy định của DOC, đi đôi với việc tăng cường hơn nữa việc triển khai các hoạt động hợp tác xây dựng lòng tin trong khuôn khổ DOC.

Thứ trưởng Phạm Quang Vinh ủng hộ quan điểm chung của ASEAN trong việc cần sớm có COC mang tính ràng buộc và quy định tổng thể các quy tắc, hành vi ứng xử của các bên nhằm bảo đảm hòa bình, an ninh, an toàn hàng hải, ngăn ngừa và quản lý xung đột, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế và Công ước LHQ về Luật Biển 1982.

Thứ trưởng cho rằng nếu làm tốt điều này sẽ vừa đóng góp vào việc tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược ASEAN-Trung Quốc, vừa tích cực góp phần bảo đảm hòa bình, ổn định và phát triển chung ở Biển Đông cũng như khu vực nói chung.

TTXVN/Tin tức

Nhân Dân nhật báo và giới chức Trung Quốc đang cố tình lờ đi một thực tế là việc toàn khối ASEAN đã thống nhất chung một tiếng nói trong việc thúc đẩy tiến trình đàm phán ký kết COC ngay từ phiên họp ngắn tại Thái Lan vừa qua. Sở dĩ có sự thống nhất đó vì ai cũng thấy những động thái bành trướng sức mạnh của Trung Quốc trên Biển Đông đang là nhân tố bất ổn tiềm tàng có thể dẫn tới xung đột.

Hải quân Trung Quốc liên tục tập trận trên Biển Đông trong năm qua khiến căng thẳng gia tăng trong khu vực, các nước ven Biển Đông quan ngại.

Phiên bản hải ngoại tờ Nhân Dân nhật báo, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Trung Quốc ngày 16/9 có bài xã luận của Vương Vũ, chuyên gia nghiên cứu các vấn đề quốc tế với giọng thách thức dư luận: "Đừng mơ mượn COC để trói chân Trung Quốc".

Theo tờ báo này, trong 2 ngày 14 và 15 vừa qua các quan chức ASEAN - Trung Quốc đã gặp nhau trong một hội nghị lần thứ 16 về việc thực hiện Thỏa thuận về ứng xử của các bên trên Biển Đông DOC tại Tô Châu, nhưng khác với các lần trước, lần này các nhà đàm phán còn thảo luận về bộ Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông COC.

Nhân Dân nhật báo cho rằng "một số quốc gia cá biệt" ở Đông Nam Á lại muốn nhân cơ hội này hy vọng có bước đột phá ký kết được COC mà Bắc Kinh cho là "kỳ vọng quá cao".

Tờ báo suy diễn, mục đích thúc đẩy ký kết COC của "quốc gia cá biệt" trong ASEAN là nhằm mượn COC để trói chân Trung Quốc. COC theo Bắc Kinh là "mục tiêu cấp cao" được xác định khi ký DOC năm 2002 để thúc đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực.

Nói rồi Nhân Dân nhật báo chỉ đích danh Philippines là "quốc gia cá biệt điển hình" và cho rằng Manila tự biết mình không đủ thực lực tranh đấu với Trung Quốc và đối đầu với Bắc Kinh sẽ rơi vào thế bất lợi nên theo Bắc Kinh, Manila muốn mượn COC với đặc điểm có tính ràng buộc pháp lý để hạn chế Trung Quốc sử dụng cái gọi là "lực lượng chấp pháp" và sức mạnh quân sự bành trướng trên Biển Đông.

Nhân Dân nhật báo và giới chức Trung Quốc đang cố tình lờ đi một thực tế là việc toàn khối ASEAN đã thống nhất chung một tiếng nói trong việc thúc đẩy tiến trình đàm phán ký kết COC ngay từ phiên họp ngắn tại Thái Lan vừa qua. Sở dĩ có sự thống nhất đó vì ai cũng thấy những động thái bành trướng sức mạnh của Trung Quốc trên Biển Đông đang là nhân tố bất ổn tiềm tàng có thể dẫn tới xung đột.

Tờ báo giở giọng, DOC nói rằng các bên nỗ lực ký kết COC "trên cơ sở các bên thỏa thuận, nhất trí" và cho rằng Philippines đã không đếm xỉa tới nguyên tắc "thỏa thuận nhất trí" này mà cứ thích một mình một kiểu, nhưng chính Trung Quốc mới là phía phá vỡ nguyên tắc, vi phạm DOC và chỉ tìm cớ né tránh, trì hoãn COC để rảnh tay tiếp tục mở rộng phạm vi bành trướng trên Biển Đông.

Thứ 2, Vương Vũ cho rằng các bên đòi ký COC là muốn dùng COC để giải quyết tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc. Rõ ràng đây là một kiểu suy luận chụp mũ của giới học giả Bắc Kinh.

Bất kỳ ai cũng thừa hiểu COC là công cụ pháp lý cần thiết để duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông khi DOC liên tục bị Bắc Kinh vi phạm, COC không phải chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi vấn đề. Cách suy luận chụp mũ này chỉ là cái cớ để Bắc Kinh ép các bên ngồi vào bàn đàm phán song phương với Trung Quốc.

Thứ 3, bài viết của ông Vũ trên tờ Nhân Dân nhật báo cho rằng đòi hỏi sớm đàm phán ký kết COC là "một bước lên Trời" và không thực tế. Vẫn chỉ là cách ngụy biện không lạ lẫm gì của giới học giả, truyền thông Bắc Kinh nhằm tiếp tục hoãn binh COC, khi ASEAN thúc đẩy tiến trình này thì Bắc Kinh quay sang chụp mũ cho "quốc gia cá biệt" là "phá hoại" môi trường đàm phán và gây bất ổn khu vực.

Hồng Thủy
Giaoducvn