Chuyên trang ô tô của tờ New York Times vừa công bố một báo cáo của Liên minh các nhà khoa học (Union of Concerned Scientists - gọi tắt là U.C.S) về việc xe điện có thực sự "xanh" như chúng ta nghĩ và kết quả đã được trả lời sau 9 tháng nghiên cứu.
 |
| Nissan Leaf, mẫu xe được chọn cho nghiên cứu của U.C.S |
Vấn đề này khá giống với một bài toán lớp 6: Một nhân viên bán hàng đi trên một chiếc xe điện từ Denver tới Boulder. Cùng lúc đó, một nhà vật lí lái chiếc xe tương tự từ Los Angeles tới một cuộc hẹn ở Anaheim. Với giả thiết giao thông trên hai con đường đều thông thoáng và mức tiêu thụ năng lượng trên hai chiếc xe là như nhau. Cả hai đều chạy hoàn toàn bằng điện và không tạo ra khí thải. Câu hỏi được đặt ra là liệu mức CO2 bị thải ra môi trường để hai chiếc xe này hoạt động có bằng nhau hay không?
Câu trả lời có thể gây bất ngờ cho mọi người. Theo một báo cáo của U.C.S, mới được phát hành vào thức hai vừa rồi, có sự khác biệt đáng kể về lượng khí nhà kính (chủ yếu là khí CO2) thải ra và nguyên nhân đến từ việc sạc hệ thống pin nhiên liệu.
Trong bản báo cáo này, Nissan Leaf là mẫu xe cơ sở được mang ra để đánh giá. Nissan Leaf được chọn vì đây là mẫu xe đã được bán ra tại Mỹ hơn một năm, khá phổ biến ở thị trường này, được sản xuất bởi một hãng xe lớn và có phạm vi hoạt động hợp lí.
Chiếc xe xuất phát từ California cho kết quả khá tốt: nó sẽ chỉ phải chịu trách nhiệm về mức khí thải nhà kính tương đối thấp, chỉ ngang bằng với một chiếc xe chạy xăng có mức tiêu thụ nhiên liệu là 79 mpg (dặm/gallon). Nhưng mẫu xe đến từ Denver lại tạo ra một lượng khí nhà kính khá lớn, tương đương với chiếc Mazda 3, một chiếc sedan cỡ nhỏ với mức tiêu thụ nhiên liệu và khoảng 33 mpg (theo đánh giá của Cơ Quan bảo vệ môi trường Mỹ EPA).
Nói một cách đơn giản, ảnh hưởng của xe điện đối với lượng khí thải nhà kính nằm ở cách tạo ra nguồn điện mà những chiếc xe này dùng để sạc. Nguồn năng lượng sạch ở California có thể làm cho Nissan Leaf trở thành anh hùng, nhưng nếu sử dụng chiếc xe này ở vùng sử dụng than đá để sản xuất điện như Denver thì không khác nào biến nó trở thành “kẻ phá hoại môi trường”.
Trong bản báo cáo của U.C.S, họ đã nghiên cứu kĩ quá trình sản xuất ra năng lượng, qua đó chứng mình rằng ở những nơi sử dụng khí đốt, năng lượng hạt nhân, thủy điện hay năng lượng tái tạo để sản xuất điện thì ở những nơi đó, việc sử dụng xe điện hoặc xe plug-in hybrid là rất tốt, làm giảm lượng khí thải CO2.
Tuy nhiên, ở những nơi phụ thuộc vào than để sản xuất năng lượng thì việc sử dụng xe điện thậm chí còn có ảnh hưởng xấu hơn so với các loại xe chạy xăng đời mới.
Với mức giá xăng vào khoảng 4 đô la Mỹ một gallon (tại thị trường Mỹ) như hiện nay, kết hợp với đó là hàng loạt mẫu xe điện đã ra đời như Ford Focus, Honda Fit (hay những mẫu xe Plug-in hybrid như Chevrolet Volt, Toyota Prius, Ford Fusion Energi) và nhiều chiếc sắp ra mắt trong thời gian tới thì bản báo cáo này được đưa ra rất kịp thời. Đây có thể được xem là một cơ sở để người tiêu dùng đánh giá, xem xét trong việc lựa chọn các sản phẩm thích hợp.
Trước đây cũng đã có rất nhiều đề tài về xe điện được hoàn thành trước khi Leaf xuất hiện trên thị trường, nhưng đa phần chúng đều thể hiện kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học trong phòng thí nghiệm với những thông số như khối lượng CO2 thải ra môi trường trong một năm của từng loại xe, những điều đó không thật sự hữu ích cho người tiêu dùng. Những nhà sản xuất xe hơi cũng không giúp khách hàng hiểu rõ vấn đề, họ thường sơn những chiếc xe mẫu của họ bằng màu xanh và tạo cho khách hàng suy nghĩ rằng những sản phẩm của họ thật sự “xanh”, thật sự bảo vệ môi trường.
Trong một cuộc thảo luận giữa những nhà lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà báo tại Đại sứ quán Pháp ở New York, Giám đốc điều hành của Nissan và Renault, ông Carlos Ghosn, đã khẳng định những lợi thế của xe điện đối với những chiếc xe chạy xăng trong công cuộc bảo vệ môi trường. Ông tuyên bố rằng, “Thậm chí, nếu bạn sử dụng điện chỉ được làm từ than đá thì việc sử dụng xe điện vẫn thân thiện với môi trường hơn so với xe chạy xăng.”
Tuy nhiên, nghiên cứu của các nhà khoa học trong điều kiện thực tế và chiếc xe được gắn thiết bị định vị thì mức tiêu thụ nhiên liệu thật sự của Nissan Leaf chỉ nhỉnh hơn so với các mẫu xe khác khoảng 27-36 mpg.
Cuộc nghiên cứu của U.C.S được thực hiện vào năm 2011 và kéo dài tới 9 tháng, vậy nên vấn đề được họ nghiên cứu với nhiều phương án, góc độ, kiểm tra việc sạc hệ thống pin dưới nhiều điều kiện khác nhau và so sánh giữa Leaf, Mitsubishi “i” với chiếc plug-in hybrid Chevrolet Volt. Vấn đề được nghiên cứu kĩ nhất có lẽ là vị trí địa lí của điểm sạc điện.
Trong điều kiện tồi tệ nhất, chiếc xe được sạc ở nơi mà nguồn điện chủ yếu được làm từ than đá, chiếc xe điện hoặc xe plug-in hybrid sẽ góp phần lớn hơn trong việc gây ra hiện tượng nóng lên của Trái Đất, hay là tạo ra nhiều khí nhà kính như trong báo cáo đã đề cập tới, so với các loại xe chạy xăng mới nhất.
Nói cách khác, đối với 45% dân số Mỹ, việc sử dụng những chiếc xe điện sẽ giúp bảo vệ môi trường hơn so với sự dụng những chiếc xe chạy xăng có mức tiêu thụ nhiên liệu khoảng 50 mpg. Các thành phố nằm trong nhóm này bao gồm: Seattle, Buffalo, New Orleans.
Đồng thời, khoảng 37% dân số Mỹ nằm trong khu vực mà việc sử dụng Nissan Leaf sẽ tương đương với một chiếc xe chạy xăng có mức tiêu thụ nhiên liệu trong khoảng 41-50 mpg.
18% còn lại hiện đang sống trong khu vực mà nguồn điện của họ được làm theo những cách gây ô nhiễm môi trường. Khi đó, việc sử dụng những chiếc xe điện như Nissan Leaf cũng sẽ giống như việc bạn chạy một chiếc xe có mức tiêu thụ nhiên liệu trong khoảng 31-40 mpg, điển hình như Chevrolet Cruze, Ford Focus và Hyundai Elantra.
Bởi vậy, khi nhìn theo chiều hướng này, chúng ta có thể nhận ra rằng, nếu sử dụng một chiếc xe điện ở nơi mà nguồn điện được sản xuất hoàn toàn từ than đá thì cũng sẽ gây ô nhiễm môi trường tương đương với một chiếc xe chạy xăng có mức tiêu thụ nhiên liệu vào khoảng 30 mpg. Còn đối với những khu vực sản xuất điện hoàn toàn bằng khí tự nhiên thì việc sử dụng xe điện sẽ tương đương với một chiếc xe chạy xăng với mức tiêu thụ nhiên liệu là 50 mpg.
Bản báo cáo này đã chia nước Mỹ thành 26 vùng, mỗi vùng đều có một mạng lưới điện và chúng được liên kết với nhau. Bởi vì giữa các vùng có thể mua bán điện của nhau nên không thể tính chính xác mức độ phát khí thải của mỗi vùng, mỗi thành phố trong một giờ hay một ngày, nhưng hoàn toàn có thể đưa ra một con số trung bình theo thời gian.
Các số liệu của bản báo cáo được lấy từ cơ sở dữ liệu mới nhất của Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ (EPA). Đối với từng khu vực, mức khí thải gây hiệu ứng nhà kính trung bình được tạo ra để sản xuất một kWh điện đều đã được tính toán, dựa vào lượng khí thải của các nhà máy phát điện trong khu vực đó.
Để chuyển đổi mức khí thải của nhà máy phát điện thành mức tiêu thụ nhiên liệu cho xe điện, cần biết được mức tiêu hao năng lượng của từng loại xe, ví dụ như Nissan Leaf tiêu tốn 0,34 kWh điện cho mỗi dặm, con số này với Chevrolet Volt là 0,36 kWh.
Trong bản báo cáo này, các nhà khoa học còn chỉ ra rằng, ở nơi sử dụng năng lượng điện “bẩn”, những chiếc xe hybrid sẽ phải chịu trách nhiệm về mức khí thải ô nhiễm thấp hơn so với những chiếc xe điện. Nhưng cũng qua phân tích số liệu, hơn một nửa dân số Mỹ sống trong những vùng mà những chiếc xe điện có phải chịu mức khí thải thấp hơn so với những chiếc xe hybrid tốt nhất. Trong khi đó, 17% sống trong khu vực xe điện và xe hybrid có mức khí thải bằng nhau.
Tất nhiên, những chiếc xe chạy xăng ngày càng “sạch” hơn nhờ những cải tiến kĩ thuật nhằm giảm mức tiêu thụ nhiên liệu và khí thải phát ra. Mặt khác, những chiếc xe điện và plug-in hybrid cũng có thể trở nên thân thiện với môi trường hơn mà không cần đến bất cứ cải tiến kỹ thuật nào nhờ vào việc thay thế những nhà máy nhiệt điện sử dụng than bằng những nhà máy điện chạy bằng gió, năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời...
Don Anair, một kĩ sư cao cấp trong chương trình phương tiện sạch của U.C.S, cho biết, những nhà máy điện “bẩn” nhất có mức khí thải cao hơn 2,5-3 lần so với những nhà máy “sạch” nhất, bởi vậy có rất nhiều điều cần phải làm vào lúc này. Tuy nhiên, ông cũng đánh giá rằng ngành công nghiệp này đang đi đúng hướng. Ông cho biết, “một số nhà máy điện sử dụng than đã bị đóng cửa. Và với những tiêu chuẩn về mức khí thải mới đây của chính phủ, những nhà máy còn lại chắc chắn sẽ thân thiện với môi trường hơn so với trước đây.”
Theo dữ liệu từ năm 2010 của Cơ quan quản lý thông tin năng lượng Mỹ (United States Energy Information Administration), 45% lượng điện của nước này được sản xuất bằng việc đốt than đá, loại nhiên liệu “bẩn” nhất. Khí thiên nhiên, loại nhiên liệu sạch hơn, chiếm 24%. Năng lượng hạt nhân chiếm 20% và năng lượng gió, địa nhiệt, mặt trời cung cấp 3% lượng điện cả nước.
Qua những số liệu trên, chúng ta có thể thấy được sự cần thiết phải thay đổi một cách căn bản. Bản báo cáo cũng đã chỉ ra, “Để ngăn chặn hậu quả tồi tệ nhất từ việc nóng lên của trái đất. Ngành công nghiệp ôtô cần phải cung cấp những lựa chọn thay thế hữu hiệu cho những chiếc xe chạy xăng dầu bằng những chiếc xe có mức khí thải bằng hoặc gần bằng 0.”
Nguồn tin: Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online
Có phải cứ xe điện là “xanh”?
