Nguyên do và chiều hướng các cuộc biểu tình tại Ai Cập

Ông Stephen Cook, chuyên viên về Trung đông tại tổ chức nghiên cứu quan hệ đối ngoại Council on Foreign Relations ở Washington trả lời một số câu hỏi của VOA liên quan đến tình hình Ai Cập.

VOA: Xin nói các lý do dẫn đến các cuộc biểu tình ở Cairo và các thành phố khác của Ai Cập?

Ông Stephen Cook: Đây là kết quả của nhiều năm bực bội và chán nản bị dồn nén. Trong vòng năm sáu năm qua, Ai Cập vẫn thường có biểu tình, nhưng lần này nó xuất phát từ ngày kỷ niệm của cảnh sát 25 tháng 1, cộng với tình hình tại Tunisia, khiến cho nhân dân Ai Cập có thêm động lực và một cảm giác rằng một lãnh đạo A-rập có thể bị loại bỏ quyền lực bằng sức mạnh nhân dân, là chuyện có thể xảy ra.

VOA: Tại sao lần này biểu tình có vẻ vững mạnh hơn trong khi những lần biểu tình trước đây thì chết yểu và nhanh chóng bị chính quyền dẹp bỏ?

Ông Stephen Cook: Tôi nghĩ chế độ hiện nay tại Ai Cập vẫn trông đợi lần này biểu tình chỉ là chuyện xảy ra trong ngày và mọi thứ sẽ trở lại bình thường giống như cũ. Nhưng có lẽ các cuộc biểu tình ở Tunisia kéo dài suốt tháng đã làm cho nhiều người Ai Cập có quyết tâm hơn và cũng muốn làm y như vậy.

VOA: Ở những nước như Jordan, Yemen và Libăng cũng có những cuộc biểu tình tương tự để đòi cơm ăn áo mặc, thất nghiệp, giá cả sinh hoạt tăng. Điều gì đã dẫn đến những sự phản đối dồn dập như thế?

Ông Stephen Cook: Chúng ta nên tách riêng Libăng vì tình hình tại đây có tính cách đặc thù. Trên khắp Trung đông, giống như Yemen, người dân đã chán ngán với các chế độ toàn trị và khinh bỉ giới lãnh đạo. Tại Ai Cập, kinh tế không là lý do quan trọng, mặc dù có những khẩu hiệu liên quan đến kinh tế; tại đây người ta muốn có một xã hội tự do hơn.

VOA: Tại Ai Cập, ông Mohammed El Baradei, một người mạnh mẽ chống đối chế độ đã trở về nước. Có phải sự trở về này châm dầu thêm cho các cuộc biểu tình chống chính phủ?

Ông Stephen Cook: Sự trở về của ông El Baradei rất quan trọng. Nếu ông có thể lãnh đạo những nhóm biểu tình rời rạc và nhiều xu hướng trên đường phố, ông ta sẽ có thể tạo cho phong trào này một sự đoàn kết và trở thành một trung tâm điểm cho cải cách và thay đổi; trở thành một thách thức lớn cho chế độ.

Trong khi đó, chính quyền đã gán cho các cuộc biểu tình này là do Muslim Brotherhood, một nhóm Hồi giáo đối lập lớn, giật giây. Mục đích là để nhận được sự ủng hộ của Hoa Kỳ và có lý do để mạnh tay đàn áp.

Nhưng trong thực tế phong trào này chỉ do một luật gia thế tục lãnh đạo và chỉ muốn cải cách. Do đó, sự trở về của ông El Baradei là một diễn biến quan trọng.

VOA: Phải chăng Hoa Kỳ đang mắc kẹt vì ở vào thế đứng giữa Tổng thống Hosni Mubarak và người biểu tình?

Ông Stephen Cook: Tôi nghĩ chính quyền của Tổng thống Obama khó xử với Ai Cập hơn là với Tunisia, nhưng đến lúc nào đó cũng phải tôn trọng nguyên tắc.

Cách mà Bộ Ngoại giao Mỹ xử lý đối với tình hình Ai Cập khiến tôi thất vọng. Kêu gọi các bên tự chế trong khi rõ ràng là một bên không hề tự chế. Kêu gọi chế độ phải cải cách trong lúc này thì không còn hợp thời nữa.

VOA
----------------------------
Hoa Kỳ kêu gọi chính phủ Ai Cập 'giao tiếp ngay' với người biểu tình

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton hôm thứ Sáu kêu gọi chính phủ của Tổng thống Hosni Mubarak chấm dứt các hành vi bạo động chống lại người biểu tình và “giao tiếp ngay” với nhân dân để có cải tổ. Chính phủ Mỹ cũng khuyên công dân tránh đến Ai Cập, một điểm du lịch quan trọng.

Phát biểu của Ngoại trưởng Hoa Kỳ không khác gì nhiều với những lời kêu gọi mấy hôm nay, yêu cầu các phe nên tự chế và chính phủ nên đáp ứng các đòi hỏi cải cách của những người biểu tình.

Nhưng rõ ràng phát biểu lần này có tính cách khẩn thiết hơn, giữa lúc trên đài truyền hình người ta thấy lực lượng an ninh Ai Cập đã dùng biện pháp mạnh nhắm vào những người biểu tình, đa số trẻ tuổi, đang phản đối một cách ôn hòa. Bà Clinton nói:

“Các cuộc phản kháng này nêu bật những xung đột sâu xa trong xã hội Ai Cập, và chính phủ Ai Cập phải hiểu rằng vũ lực sẽ không làm các xung đột đó biến đi. Như Tổng thống Obama đã nói hôm qua, cải cách là hết sức quan trọng cho sự an sinh của Ai Cập.”

Bà cũng kêu gọi chính quyền nên đảo ngược quyết định ngăn chận các nguồn thông tin chưa từng thấy trước đây; bao gồm điện thoại di động, Internet và các trang mạng xã hội.

Mặc dù Phó Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden nói hôm thứ Năm rằng chưa đến lúc Tổng thống Mubarak phải ra đi, bà Clinton không trả lời trực tiếp một câu hỏi tương tự đặt ra cho bà.

Thay vào đó, bà nói dứt khoát là chính phủ Ai Cập cần phải cải tổ, không phải chỉ vì ổn định lâu dài mà còn vì tiến bộ và phồn vinh mà nhân dân Ai Cập xứng đáng được hưởng:

“Như tôi đã nói trước đây, và Tổng thống Obama cũng vậy, trước sự bày tỏ rõ ràng của quần chúng, chính phủ Ai Cập đang có một cơ hội thực sự để bắt đầu một quy trình thực sự đáp ứng khát vọng của nhân dân. Hoa Kỳ tin rằng chính phủ Ai Cập cần nắm lấy cơ hội ấy và Hoa Kỳ hy vọng điều đó xảy ra.”

Bộ Ngoại giao Mỹ đã phổ biến cảnh báo du hành đến Ai Cập, một trong những nơi mà người Mỹ hay đến. Bộ này kêu gọi công dân trong lúc này nên hoãn lại chuyện đi Ai Cập nếu không cần thiết.

Thông cáo nói rằng dù những người biểu tình không trực tiếp nhắm vào người phương Tây, nhưng công dân Mỹ nào đã có mặt ở Ai Cập nên cẩn thận, tránh xa những người biểu tình, nhất là bây giờ thông tin liên lạc đã bị cắt đứt.

VOA