USA Đêm Caracas rực lửa: Trump tuyên bố Mỹ tấn công Venezuela, Maduro và vợ bị bắt đưa khỏi đất nước

[Gibbs]

Rạng sáng Thứ Bảy 03/01/2026, Caracas không còn là một thủ đô đang ngủ. Nó trở thành một chiếc trống khổng lồ bị ai đó gõ mạnh giữa đêm: tiếng nổ dội lên, kính cửa sổ run bần bật, rồi bóng máy bay lướt qua như những lưỡi dao cắt vào bầu trời tối. Có khu phố mất điện, có nơi chỉ còn ánh cam của lửa phản chiếu lên các mảng khói, và trong vài phút ngắn ngủi, người ta hiểu cảm giác “lịch sử đang xô cửa” đáng sợ tới mức nào.

1:50 sáng ở Caracas: tiếng nổ, khói, và những khoảng tối cúp điện
Theo các tường thuật tại chỗ, loạt tiếng nổ đầu tiên được ghi nhận vào khoảng 1:50am giờ địa phương. Một số khu vực chìm vào bóng tối vì mất điện, trong khi ở vài điểm khác, người dân còn nghe cả tiếng máy bay sau các vụ nổ. Không cần ai thông báo, cả thành phố tự hiểu mình vừa bước vào một đêm bất thường: tiếng bước chân vội, tiếng cửa mở sầm, tiếng người gọi nhau lao ra ban công, và những chiếc điện thoại bật sáng liên tục như đom đóm.

Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, thứ đáng sợ nhất không phải là tiếng nổ, mà là cảm giác “không biết điều gì đang đến tiếp theo”.

Trump tuyên bố “đòn đánh quy mô lớn”, nói Maduro và vợ đã bị bắt
Gần như song song với những gì xảy ra ở Caracas, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng thông điệp trên Truth Social, nói Hoa Kỳ đã tiến hành một “cuộc tấn công quy mô lớn” vào Venezuela. Ông tuyên bố Tổng thống Nicolás Maduro và vợ đã bị bắt giữ và “được đưa ra khỏi đất nước”, nhấn mạnh chiến dịch được tiến hành phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật Mỹ.

Trump cũng thông báo sẽ có họp báo lúc 11 giờ sáng (giờ Mỹ) tại Mar-a-Lago và hứa “sẽ có thêm chi tiết”. Nhưng ngay cả khi ông hẹn giờ cho một cuộc họp báo, thế giới vẫn phải sống trong những giờ phút mù sương: tin “bắt được nguyên thủ” là loại tin không thể chỉ đứng một phía mà tin ngay, nhưng cũng không thể coi như chuyện đùa.

Một số hãng tin quốc tế lưu ý rằng, cho tới thời điểm đầu ngày 03/01, vẫn chưa có xác nhận độc lập đầy đủ về tình trạng “bị bắt và đưa khỏi Venezuela” như Trump nêu ra. Vì thế, giữa những tiếng nổ thật và khói thật, phần “thật đến mức nào” của câu chuyện lại trở thành mặt trận thứ hai: mặt trận thông tin.

Những điểm nóng bị nhắc tên: căn cứ quân sự, sân bay, cảng biển
Các hình ảnh, video và tường thuật từ nhiều nguồn cho thấy khói bốc lên ở các khu vực gắn với quân sự quanh Caracas. Nổi bật nhất là La Carlota (một căn cứ không quân quan trọng) và Fuerte Tiuna (tổ hợp quân sự lớn, được xem là một trung tâm đầu não quốc phòng). Có nguồn mô tả những tiếng nổ gần La Carlota “điếc tai”, kèm khói bốc lên từ khu vực nhà chứa/hangar.

Không chỉ thủ đô, các báo cáo còn nhắc tới những tiếng nổ và đám cháy ở các địa điểm ven biển. Cảng La Guaira – cửa ngõ chiến lược hướng ra Caribe – xuất hiện trong các bản tin như một điểm bị tác động. Ở Higuerote, video được xác minh cho thấy một vụ cháy lớn và những tiếng nổ dữ dội tại khu vực sân bay, với những vệt lửa bắn lên trời như một hệ thống phòng không đang bốc cháy.

Nếu Caracas là nhịp tim chính trị, thì La Guaira và các điểm ven biển là mạch máu hậu cần. Đánh vào đâu, nhắm vào điều gì, và nhằm gửi thông điệp gì – đó là những câu hỏi đang được mổ xẻ từng giờ.

“Bầu trời chuyển đỏ”: lời kể của người dân và nỗi sợ lan truyền như lửa
Một cư dân tại Higuerote kể lại rằng anh bị đánh thức bởi tiếng nổ, ban đầu tưởng pháo hoa, rồi “mặt đất bắt đầu rung”. Anh bước ra ngoài và thấy một “bức tường khói” khổng lồ; bầu trời bất chợt đỏ rực; sau đó là một khoảng yên ắng ngắn ngủi rồi lại nghe tiếng máy bay, rồi thêm các vụ nổ khác.

Câu kể ấy nghe như phim, nhưng cái khiến người ta lạnh gáy là chi tiết: “Không nghe còi cứu thương, không nghe xe cảnh sát, không nghe xe cứu hỏa” trong một khoảng thời gian sau đó. Khi âm thanh cứu hộ không xuất hiện, nỗi hoảng loạn thường tự tạo thêm bóng ma trong đầu người ta.

Đêm chiến sự không chỉ có tiếng nổ. Nó còn có những khoảng trống của thông tin, nơi tin nhắn WhatsApp và video lan truyền nhanh hơn cả thông cáo chính thức.

Venezuela cáo buộc Mỹ “xâm lược quân sự”, ban bố tình trạng khẩn cấp
Phía Venezuela lên tiếng theo hướng hoàn toàn khác: chính quyền Caracas cáo buộc Mỹ tiến hành “hành động gây hấn/xâm lược quân sự” nhằm vào Caracas và các bang như Miranda, Aragua, La Guaira. Tổng thống Maduro được cho là đã ký tình trạng khẩn cấp (trạng thái “rối loạn/đe dọa từ bên ngoài”), đồng thời kêu gọi kích hoạt các kế hoạch phòng thủ quốc gia “đúng lúc, đúng hoàn cảnh”.

Các tuyên bố từ phía chính quyền cũng có ngôn ngữ rất quen thuộc trong những thời khắc bị tấn công: kêu gọi “toàn dân huy động”, kêu gọi các lực lượng xã hội – chính trị xuống đường, và nhấn mạnh sự “đoàn kết dân sự – quân đội – an ninh” để bảo vệ chủ quyền.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino tuyên bố sẽ chống lại sự hiện diện của “quân đội nước ngoài”, đồng thời nói đang tổng hợp thông tin về thương vong. Những câu chữ ấy không chỉ là phản ứng; nó là lời báo trước cho khả năng leo thang, ít nhất trên phương diện tinh thần và huy động nội bộ.

Washington chưa “đồng giọng”: Quốc hội, dư luận, và câu hỏi về mục tiêu thật sự
Tại Mỹ, những giờ đầu tiên thường không phải lúc câu trả lời xuất hiện, mà là lúc câu hỏi bắt đầu nở ra. Có thông tin cho rằng một số cơ quan/lãnh đạo lập pháp chưa được báo trước. Một số nghị sĩ lên tiếng cảnh báo Mỹ “không có lợi ích quốc gia sống còn” ở Venezuela để biện minh cho chiến tranh và chỉ trích việc người dân Mỹ chưa được giải thích minh bạch.

Trong khi đó, phía hành pháp để mọi con mắt dồn về Nhà Trắng. Ngay cả Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Miền Nam (SOUTHCOM) cũng có lúc chuyển câu hỏi báo chí về phía Nhà Trắng, khiến bức tranh càng thêm “một đầu mối duy nhất”: Trump.

Và khi một cuộc khủng hoảng chỉ có một đầu mối phát ngôn, mọi câu chữ bỗng nặng như đá. Bởi nó có thể là sự thật — hoặc là cú hù dọa chiến lược — hoặc là “một phần sự thật” được bày ra theo cách có lợi nhất.

Bầu trời bị khóa: FAA cấm máy bay Mỹ bay qua không phận Venezuela
Giữa lúc Caracas còn bốc khói, một động thái rất cụ thể đã xuất hiện: Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành thông báo cấm các hãng bay Mỹ hoạt động ở mọi độ cao trong không phận Venezuela vì rủi ro “liên quan đến hoạt động quân sự đang diễn ra”. Thông báo có thời hạn nhất định và được mô tả nhằm đảm bảo an toàn bay.

Trong các cuộc khủng hoảng, quyết định đóng/mở bầu trời thường là dấu hiệu cho thấy tình hình đã vượt khỏi mức “tin đồn”. Nó là phản xạ của hệ thống: khi có rủi ro thật, người ta không chờ hết họp báo mới ra lệnh.

Phản ứng khu vực: Colombia kêu gọi LHQ, Cuba lên án gay gắt
Sóng chấn động không dừng ở biên giới Venezuela. Colombia – quốc gia láng giềng – bày tỏ quan ngại và kêu gọi Liên Hiệp Quốc họp khẩn, với lập luận rằng việc “ném bom Caracas” có thể đẩy cả khu vực vào bất ổn, gây rủi ro cho dân thường và biên giới.

Cuba, đồng minh lâu năm của Caracas, lên án mạnh mẽ, gọi đây là một cuộc tấn công “tội ác”, kêu gọi cộng đồng quốc tế phản ứng khẩn cấp trước điều họ coi là hành động bạo lực nhằm vào một quốc gia trong “khu vực hòa bình”.

Trong những giờ đầu của một biến cố, phản ứng của các nước láng giềng thường mang tính bản năng: lo dân di tản tràn biên, lo buôn lậu và bạo lực tăng, lo chuỗi cung ứng năng lượng rung lắc. Venezuela không chỉ là một quốc gia; nó còn là một điểm áp lực của cả vùng Caribe và Nam Mỹ.

Bối cảnh nhiều tháng: từ “đánh tàu ma túy” đến “đòn đánh trên đất liền”
Trước đêm 03/01, chính quyền Trump nhiều lần cảnh báo sẽ có hành động mới nhằm vào các mạng lưới bị cáo buộc buôn ma túy liên quan Venezuela. Truyền thông Mỹ tường thuật rằng chiến lược trước đó tập trung vào các đòn đánh trên biển nhắm vào “tàu chở ma túy”, cùng áp lực kinh tế – ngoại giao; còn việc đánh vào mục tiêu trên đất liền được xem là bước leo thang.

Một số bản tin còn cho biết Trump đã phê chuẩn khả năng tấn công trên đất liền trước đó vài ngày, việc lựa chọn thời điểm chịu tác động bởi điều kiện thời tiết và “cửa sổ tác chiến”. Dù chi tiết thực tế đến đâu còn chờ xác nhận, bức tranh lớn vẫn rõ: đây không phải cơn bão tự nhiên; nó giống một cánh cửa đã bị đẩy từ từ trong nhiều tháng, và rạng sáng 03/01 là lúc cánh cửa bật mở.

Điều mù mịt nhất: Maduro đang ở đâu, và Venezuela sẽ đáp trả ra sao?
Nếu Trump nói đúng, việc “bắt và đưa nguyên thủ ra khỏi lãnh thổ” là một bước ngoặt cực lớn: về pháp lý, về ngoại giao, và về tâm lý quyền lực trong nội bộ Venezuela. Nhưng nếu chưa có xác nhận độc lập rõ ràng, thì thế giới vẫn đang đứng giữa hai khả năng: một “thắng lợi” mà Washington muốn khẳng định ngay lập tức, hoặc một tuyên bố chính trị sớm hơn thực tế.

Ở phía Caracas, việc ban bố khẩn cấp và lời kêu gọi huy động mở ra nguy cơ đối đầu kéo dài, dù ở dạng chiến sự trực tiếp hay chiến tranh “vùng xám”: phá hoại, phản công mạng, bắt bớ, siết kiểm soát nội đô, và những đợt trấn áp có thể xảy ra trong cơn hỗn loạn.

Người chịu rủi ro đầu tiên luôn là dân thường. Khi thủ đô rung chuyển, người dân không kịp hỏi “đúng hay sai”, họ chỉ kịp hỏi “chạy lối nào”. Và khi một quốc gia rơi vào đêm bất trắc, điều quý nhất lại là thứ thường thiếu nhất: thông tin đáng tin và một lối thoát an toàn.

11 giờ ở Mar-a-Lago: thế giới chờ “chi tiết” trong một ngày có thể đổi màu
Trump hẹn họp báo lúc 11 giờ sáng tại Mar-a-Lago. Với những gì đã xảy ra chỉ trong vài tiếng, cuộc họp báo ấy không còn là chuyện “giải thích cho báo chí”. Nó có thể là nơi Nhà Trắng định nghĩa mục tiêu chiến dịch, “lằn ranh đỏ” kế tiếp, và thông điệp gửi tới cả đồng minh lẫn đối thủ.

Nhưng trước khi micro bật lên, Caracas vẫn đang sống trong hậu chấn của những tiếng nổ. Những con đường quanh các cơ sở trọng yếu căng như dây đàn. Những gia đình lắng nghe từng tiếng động lạ. Và cả khu vực đang nhìn Venezuela như nhìn một ngọn đèn bão: chỉ một cơn gió mạnh nữa, lửa có thể tắt — hoặc bùng lên thành đám cháy lớn.

Caracas sáng Thứ Bảy 03/01/2026 không ồn ào như người ta tưởng sau một đêm bầu trời bị xé bởi tiếng máy bay và những tiếng nổ xa gần. Thành phố, theo mô tả tại chỗ, lại rơi vào một kiểu yên lặng đặc quánh: đường phố thưa người, nhà cửa đóng kín, và mọi gia đình gần như cùng làm một việc giống nhau — ngồi chờ tin tức, chờ một câu trả lời đủ rõ để biết ngày mai sẽ ra sao.

Nhưng giữa sự im ắng ấy, một tuyên bố mới bất ngờ xuất hiện từ Washington qua… một dòng đăng mạng xã hội: Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee nói ông đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio và được thông báo rằng Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã bị bắt để đưa sang Mỹ xét xử.

“Maduro bị bắt để ra tòa Mỹ”: lời kể của Thượng nghị sĩ Mike Lee
Rạng sáng Thứ Bảy, Thượng nghị sĩ Mike Lee (bang Utah) đăng trên X rằng ông vừa nói chuyện với Ngoại trưởng Marco Rubio. Theo Lee, Rubio cho biết Nicolás Maduro “đã bị nhân sự Hoa Kỳ bắt giữ” nhằm “đứng trước tòa tại Mỹ” với các cáo buộc hình sự. Lee còn nói “hành động quân sự” (kinetic action) mà thế giới chứng kiến trong đêm được triển khai để “bảo vệ và phòng thủ” cho lực lượng đang thi hành lệnh bắt.

Cụm chữ “kinetic action” nghe lạnh như kim loại: nó không phải tranh luận ngoại giao, mà là đạn thật, trực thăng thật, và một chiến dịch thật — ít nhất theo cách những người ở Washington đang mô tả.

Vừa nghi ngại hiến pháp, vài giờ sau lại viện dẫn Điều II
Điều đáng chú ý: trước đó cũng chính Mike Lee từng tỏ ý hoài nghi về cơ sở hiến pháp của chiến dịch, nói ông “mong được biết” điều gì có thể biện minh về mặt hiến pháp khi không có tuyên chiến hay ủy quyền dùng vũ lực.

Nhưng sau cuộc trao đổi mà ông nói là với Rubio, Lee chuyển sang lập luận khác: ông cho rằng hành động này “có khả năng” nằm trong thẩm quyền vốn có của tổng thống theo Điều II Hiến pháp Mỹ, nhằm bảo vệ nhân sự Mỹ trước một mối đe dọa “thực tế hoặc cận kề”. Nói cách khác, nếu câu chuyện “thi hành lệnh bắt” là đúng, thì phần bạo lực kèm theo được giải thích như một vòng bảo vệ cho lực lượng đang làm nhiệm vụ.

Trong chính trị Mỹ, chỉ một thay đổi giọng điệu như vậy cũng đủ để cho thấy: bên trong Washington, câu chuyện pháp lý quanh chiến dịch này đã bắt đầu nóng lên.

Phía Caracas: “không biết Maduro ở đâu”, đòi “bằng chứng còn sống”
Ở Venezuela, Phó Tổng thống Delcy Rodríguez nói chính quyền không biết hiện Maduro và phu nhân Cilia Flores đang ở đâu. Bà yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump “cung cấp ngay bằng chứng còn sống” đối với cả hai. Trong lời nhắn được truyền trên kênh nhà nước, phía Caracas cũng nói cuộc tấn công khiến nhiều người thiệt mạng, bao gồm quan chức, quân nhân và dân thường.

Đó là một lát cắt vừa chính trị vừa tâm lý: khi một quốc gia nói không biết nguyên thủ của mình đang ở đâu, xã hội lập tức rơi vào trạng thái “treo lơ lửng”. Không hẳn bùng nổ ngay — nhưng bất ổn lan như mùi khói: không nhìn thấy rõ, mà ai cũng cảm nhận được.

Bộ Quốc phòng Venezuela kêu gọi “triển khai quy mô lớn”: nhưng thành phố tạm yên
Theo thông tin từ hiện trường Caracas, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López đã kêu gọi “triển khai lực lượng quy mô lớn”. Trên truyền hình nhà nước, thông điệp được lặp đi lặp lại: kêu gọi người dân bình tĩnh, lực lượng sẽ được bố trí khắp cả nước.

Tuy nhiên, bức tranh ngay sau đó lại có phần trái ngược với tưởng tượng của người ngoài: Caracas, ít nhất trong vài giờ tiếp theo, vẫn “khá yên”. Người dân dường như chọn ở trong nhà. Thành phố nghe thấy nhiều máy bay và trực thăng đi qua trong đêm, nhưng rồi chìm vào im lặng khoảng hai tiếng đồng hồ — một kiểu im lặng không phải hòa bình, mà là “tạm nín thở”.

Trump nói “đòn đánh quy mô lớn” và Maduro “bị bắt, đưa khỏi nước”
Trước những diễn biến này, Tổng thống Donald Trump đã đăng trên Truth Social rằng Mỹ tiến hành “cuộc tấn công quy mô lớn” vào Venezuela và Maduro cùng vợ “bị bắt” rồi “được đưa ra khỏi đất nước”. Ông nói chiến dịch phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật Mỹ và hẹn sẽ có thêm chi tiết trong họp báo.

Khi lời của Trump được đặt cạnh lời của Mike Lee (người nói “Rubio xác nhận Maduro bị bắt để đưa sang Mỹ xét xử”), câu chuyện bỗng có một khung mới: không chỉ là “đánh”, mà là “bắt người để đưa ra tòa”.

CNN phân tích: “một khoảnh khắc gây choáng”, được đem so với Bin Laden và Saddam
Từ góc nhìn an ninh quốc tế, một nhà phân tích của CNN gọi đây là “diễn biến gây choáng”, và nói ông chỉ nghĩ tới vài trường hợp có thể đem ra so sánh: chiến dịch nhắm vào Osama bin Laden, hay việc bắt Saddam Hussein hơn hai thập niên trước. Phân tích này nhấn mạnh tốc độ: một lãnh đạo được cho là có sự hỗ trợ đáng kể từ Nga và Trung Quốc, bị “kéo khỏi thủ đô giữa đêm” chỉ trong vài giờ.

Nếu những gì đang được nói là thật, thì đây không chỉ là sự kiện của Venezuela. Nó là thông điệp về cách Washington tin rằng mình có thể hành động trên toàn cầu — nhanh, cứng, và sẵn sàng đặt các nguyên tắc quốc tế vào vùng tranh cãi.

Iran lên án: “vi phạm chủ quyền, trái Hiến chương LHQ”
Iran — một đồng minh then chốt của Venezuela — đã lên tiếng lên án cuộc tấn công của Mỹ, theo các nguồn truyền thông nhà nước Iran. Thông điệp chính: hành động quân sự bị mô tả là vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Venezuela, đồng thời trái với Hiến chương Liên Hiệp Quốc; Tehran cảnh báo hệ quả có thể lan rộng, tác động đến trật tự an ninh quốc tế.

Trong những cuộc khủng hoảng kiểu này, lời lên án không chỉ là “lên án”. Nó là tín hiệu: các liên kết địa chính trị quanh Venezuela có thể bị kéo căng thêm một nấc nữa.

Caracas đang chờ điều gì? Một ngày mà mọi câu trả lời đều có thể làm tình hình đổi màu
Ở Caracas, người ta tạm thời chọn đóng cửa, tắt bớt đèn, và chờ. Chờ một bằng chứng về nơi ở của Maduro. Chờ tuyên bố chính thức tiếp theo. Chờ xem “bắt để xét xử” có nghĩa là mở ra một giai đoạn pháp lý kéo dài, hay chỉ là câu chữ đi kèm với một canh bạc quân sự.

Nhưng có một điều đã rõ ngay cả khi thành phố im tiếng: một khi câu chuyện bước sang ngưỡng “bắt nguyên thủ để đưa sang Mỹ ra tòa”, cuộc khủng hoảng không còn dừng ở tiếng nổ đêm qua. Nó sẽ chuyển sang cuộc chiến của luật, của tính chính danh, của phản ứng quốc tế — và của những cơn sóng ngầm có thể dậy lên bất cứ lúc nào.

Đêm Caracas rung chuyển: tuyên bố bắt Maduro và một thế cờ mới ở châu Mỹ Latin

Có những khoảnh khắc lịch sử không đến bằng tiếng gõ cửa, mà bằng tiếng nổ xé trời.

Rạng sáng, bầu trời Caracas bị khuấy đảo bởi những đợt chấn động liên tiếp. Tin tức dội ra từ phía Washington như một nhát búa: Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ đã tiến hành một cuộc tấn công “quy mô lớn” và Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cùng phu nhân bị bắt, bị đưa ra khỏi Venezuela.

Trong khi thế giới còn đang cố chắp nối từng mảnh thông tin, một nghị sĩ Cộng Hòa tại Mỹ dẫn lời Ngoại trưởng Marco Rubio nói Maduro bị lực lượng Mỹ bắt để đưa sang Mỹ ra tòa với các cáo buộc hình sự. Theo lập luận từ phía nghị sĩ này, hoạt động quân sự đi kèm được triển khai nhằm bảo vệ những người thi hành lệnh bắt giữ.

Ở chiều ngược lại, Caracas vẫn chìm trong một kiểu im lặng rất lạ: không phải yên bình, mà là lặng người, chờ tiếng loa phóng thanh tiếp theo.

Maduro là ai: người kế vị Chavez nhưng không có “hào quang Chavez”

Nicolás Maduro từng là đồng minh thân cận và là “người được chọn” của lãnh tụ dân túy Hugo Chávez. Khi Chávez qua đời vì ung thư năm 2013, Maduro bước lên thay thế, mang theo di sản “Bolivar” nặng như một chiếc áo giáp.

Ông từng là tài xế xe buýt, là thủ lĩnh công đoàn, rồi tiến dần lên đỉnh quyền lực. Nhưng khác với Chávez – người có sức hút cá nhân đủ làm cả quảng trường tin theo – Maduro không có nền tảng ủng hộ rộng và cũng không có thứ charisma có thể biến khủng hoảng thành “bài diễn văn chiến thắng”. Ngay cuộc bầu cử năm 2013 đưa ông lên ghế tổng thống đã bị đối lập tranh cãi dữ dội.

Và từ đó, Venezuela bước vào những năm tháng vừa bất ổn vừa kiệt quệ: biểu tình, trấn áp, kinh tế đứt gãy, đồng tiền rơi tự do, dòng người bỏ xứ. Trong bối cảnh đó, dầu mỏ – thứ từng là “phép màu” – lại trở thành cái neo kéo cả guồng máy quản trị xuống đáy vì quản lý yếu kém, thất thoát, và cấm vận chồng cấm vận.

Từ đường phố 2017 đến cuộc bầu cử bị tố “không hợp lệ”

Năm 2017, Maduro tìm cách định hình lại và mở rộng quyền lực tổng thống, đi đường vòng để vô hiệu hóa Quốc hội khi cơ quan này nằm trong tay đối lập. Caracas khi ấy bùng lên biểu tình kéo dài, và Venezuela càng bị đẩy sâu vào thế đối đầu “một mất một còn” giữa nhà nước và phong trào phản kháng.

Đến năm 2018, Maduro giành thêm một nhiệm kỳ sáu năm trong một cuộc bầu cử bị nhiều lãnh đạo đối lập và cộng đồng quốc tế lên án là thiếu tính chính danh. Sự chia rẽ không còn là vết nứt: nó trở thành hai thực tại song song, nơi mỗi bên sống trong “sự thật” của mình và coi bên kia là kẻ cướp tương lai.

Những tranh cãi về gian lận bầu cử tiếp tục ám ảnh các kỳ bầu cử về sau. Maduro tuyên bố thắng lợi trong cuộc đua gần nhất và được tuyên thệ nhậm chức hồi tháng Giêng năm ngoái, giữa bầu không khí ngờ vực và phẫn nộ chưa kịp nguội.

Hồ sơ “narco-terrorism” và chiếc vòng siết từ Washington

Năm 2020, chính quyền Mỹ dưới nhiệm kỳ Trump đầu tiên đã truy tố Maduro với cáo buộc “narco-terrorism” (khủng bố ma túy). Lập luận của phía Mỹ khi đó xoáy vào cáo buộc rằng Maduro cùng một số nhân vật cấp cao đã “bắt tay” với lực lượng FARC ở Colombia để đưa lượng cocaine khổng lồ vào Mỹ.

Phía Caracas phản pháo gay gắt. Maduro từng mỉa mai Trump bằng những ngôn từ nặng nề, mô tả ông chủ Nhà Trắng như một “cao bồi” mang tư duy kỳ thị. Nhưng lời qua tiếng lại không làm chiếc vòng siết chậm lại.

Từ trừng phạt kinh tế, hạn chế tài chính, đến gia tăng sức ép quân sự – tất cả như những lớp sóng xô dồn vào cùng một bờ. Có thời điểm, phía Mỹ còn công bố treo thưởng lên tới 50 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ hoặc kết án Maduro. Thông điệp phát ra rất rõ: Washington muốn biến Maduro thành một vụ án, không chỉ là một đối thủ chính trị.

Và nếu đúng như tuyên bố mới nhất của Mỹ, thì “vụ án” ấy giờ không còn nằm trên giấy.

Caracas đòi “bằng chứng sự sống”, Nga gọi là “xâm lược vũ trang”

Ngay sau các tuyên bố từ phía Mỹ, Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez nói chính phủ “không biết” Maduro và Đệ nhất phu nhân đang ở đâu, đồng thời yêu cầu Washington phải lập tức đưa ra “bằng chứng sự sống”.

Cùng lúc, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López kêu gọi “triển khai lực lượng quy mô lớn”, trong khi truyền thông nhà nước lặp đi lặp lại thông điệp trấn an: người dân hãy bình tĩnh, hãy ở trong nhà, hãy chờ chỉ thị.

Ở Moscow, phản ứng mang màu sắc quen thuộc nhưng lần này rõ ràng hơn. Nga lên án đây là một “hành động xâm lược vũ trang” đối với Venezuela, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không thể chấp nhận. Nga kêu gọi ngăn leo thang, thúc đẩy đối thoại, nhấn mạnh Venezuela phải có quyền tự quyết vận mệnh mà không bị áp lực quân sự từ bên ngoài. Đồng thời, phía Nga nói đại sứ quán của họ ở Caracas vẫn hoạt động bình thường và chưa có thông tin công dân Nga bị ảnh hưởng.

Venezuela cũng thông báo đã yêu cầu một cuộc họp khẩn của Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc để phản ứng trước diễn biến mới, tuyên bố sẽ không để bất kỳ “đòn tấn công hèn nhát” nào khuất phục được đất nước này.

Một quốc gia đã nghèo lại bị kéo vào “trận chiến của những cường lực”

Venezuela vốn đã kiệt sức: sau nhiều năm khủng hoảng, người dân quen với chuyện xếp hàng, quen với thiếu thốn, quen cả với nỗi sợ. Nhưng một cú sốc kiểu “bị bắt giữa đêm” có thể mở ra thứ hỗn loạn mà không có kịch bản nào đủ dài để chứa hết.

Bởi Maduro không chỉ là một con người; ông là nút thắt của một cấu trúc quyền lực, là biểu tượng của một phe, là lý do tồn tại của nhiều mạng lưới lợi ích. Khi nút thắt bị giật mạnh, cả tấm lưới rung lên.

Và ở phía bên kia đại dương, những cái tên như Nga, Trung Quốc, Iran… không nhìn Venezuela như một tiêu đề thời sự. Họ nhìn nó như một bàn cờ. Mỗi nước một phép tính. Mỗi phép tính một cái giá.

Điều còn lại, thường là phần nặng nhất, lại rơi xuống đời sống thường dân: người mẹ đóng cửa ôm con trong bóng tối, người già nghe radio bằng pin, những khu phố chờ điện, chờ nước, chờ tin tức… và chờ xem ngày mai ai sẽ đứng trên bục tuyên bố “tôi là người điều hành đất nước”.

Sau Maduro, có tới lượt “họ Tô” không?

Khi tin Maduro bị bắt lan ra, nhiều người lập tức đặt câu hỏi theo kiểu “dây chuyền”: nếu Washington đã dám ra tay với một nguyên thủ đương nhiệm, liệu một ngày nào đó có tới lượt những lãnh đạo cộng sản khác – trong đó có Tổng Bí thư Tô Lâm – hay không? Ít nhất ở thời điểm này, chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy Mỹ sẽ phát lệnh bắt hoặc truy tố Tô Lâm theo kiểu có thể dẫn tới một vụ “đưa thẳng lên máy bay” như người ta đang hình dung. Với Việt Nam, nếu Washington muốn gia tăng sức ép, các công cụ thường thấy và “dễ dùng hơn” vẫn là trừng phạt cá nhân kiểu Magnitsky, hạn chế visa, phong tỏa tài sản, hoặc siết các đòn kinh tế–ngoại giao… hơn là bước vào một cuộc đối đầu bắt giữ trực diện khiến quan hệ song phương nổ tung ngay lập tức. Nhưng đó là lý thuyết còn thực tế thì chuyện gì cũng có thể xảy ra, nhất là với một tổng thống như ông Trump, một con người không ưa Cộng Sản.

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) bước vào ngày đầu năm mới bằng một thứ yên lặng kỳ lạ: sau những tiếng nổ vang và tiếng động cơ trên bầu trời, thành phố như nín thở. Người ta không đổ ra đường, không reo hò, cũng không kịp hoảng loạn theo kiểu thường thấy. Họ chỉ… đóng cửa, ở yên trong nhà, chờ xem ai sẽ nói câu tiếp theo.

Và câu tiếp theo đến từ Hoa Thịnh Đốn (Washington).

Trump tuyên bố “đòn đánh quy mô lớn” và Maduro bị bắt, bị đưa khỏi Ủy Nội Thụy Lạp
Tổng thống Donald Trump nói Mỹ đã tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào thủ đô Ủy Nội Thụy Lạp ( Venezuela), và Tổng thống Nicolás Maduro đã bị bắt rồi được đưa ra khỏi đất nước. Ông mô tả chiến dịch có phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật Mỹ, đồng thời hứa sẽ cung cấp thêm chi tiết sau.

Thông tin ấy lập tức đẩy mọi diễn biến sang một cấp độ khác: không chỉ là “tấn công” mà là “bắt người” — và người bị bắt lại là nguyên thủ đương nhiệm.

“Bắt để ra tòa ở Mỹ”: Thượng nghị sĩ nói Rubio xác nhận Maduro đang bị giam giữ
Một lớp thông tin khác xuất hiện ngay sau đó qua mạng xã hội: Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Mike Lee nói ông đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio. Theo lời kể của Lee, Rubio cho biết Maduro bị nhân sự Mỹ bắt để đưa sang Hoa Kỳ xét xử các cáo buộc hình sự, và “hành động quân sự” trong đêm được triển khai nhằm bảo vệ lực lượng đang thi hành lệnh bắt.

Lee còn nói Rubio “không dự kiến có thêm hành động” ở Ủy Nội Thụy Lạp, vì Maduro đã ở trong tay Mỹ. Dù vậy, phía Bộ Ngoại Giao Mỹ khi được báo chí hỏi vẫn chưa đưa ra phản hồi công khai ngay lập tức.

Đáng chú ý: trước đó, chính Lee từng đặt câu hỏi về cơ sở hiến pháp của chiến dịch khi không có tuyên chiến hay ủy quyền dùng vũ lực. Sau cuộc trao đổi mà ông nói là với Rubio, ông chuyển sang lập luận rằng hành động này “có khả năng” thuộc thẩm quyền của tổng thống theo Điều II để bảo vệ nhân sự Mỹ trước mối đe dọa “thực tế hoặc cận kề”.

Gia Lạp Gia Tư phản ứng: đòi “bằng chứng sự sống”, nói có thương vong trên toàn quốc
Phía Ủy Nội Thụy Lạp tuyên bố họ “không biết” Maduro và Đệ nhất phu nhân Cilia Flores đang ở đâu. Phó Tổng thống Delcy Rodríguez yêu cầu Mỹ phải đưa ra “bằng chứng còn sống” ngay lập tức đối với cả hai người. Bà cũng nói các đòn tấn công đã khiến quan chức, quân nhân và dân thường thiệt mạng ở nhiều nơi.

Trong khi đó, thông điệp trên kênh nhà nước lặp đi lặp lại theo hướng trấn an: người dân hãy bình tĩnh, hãy ở trong nhà, lực lượng sẽ được triển khai để kiểm soát tình hình.

Bộ trưởng Quốc phòng gọi là “xâm lược”: nói tên lửa, rocket đánh vào khu dân cư
Bộ trưởng Quốc phòng Ủy Nội Thụy Lạp tuyên bố cuộc tấn công đã ảnh hưởng đến các khu vực đô thị trên khắp Ủy Nội Thụy Lạp bằng tên lửa và rocket, gọi đây là “cuộc xâm lược” và là “nỗi phẫn nộ lớn nhất” mà đất nước từng chịu đựng. Ông khẳng định sẽ kháng cự.

Ở cấp điều hành an ninh nội địa, Phó Tổng thống phụ trách chính sách và an ninh (Diosdado Cabello) tuyên bố Mỹ “chỉ đạt được một phần” mục tiêu. Theo ông, Hoa Thịnh Đốn trông đợi người dân sẽ hoảng loạn bỏ chạy, nhưng “không” — và ông nhấn mạnh đất nước vẫn bình tĩnh, “biết mình phải làm gì tiếp theo.”

Bầu trời im tiếng, nhưng thành phố vẫn nặng như đá
Sau một giai đoạn nghe rõ tiếng máy bay và trực thăng bay qua, bầu trời Gia Lạp Gia Tư đã yên ắng trong vài giờ. Nhưng đó không phải kiểu yên của hòa bình. Nó là kiểu yên của một đô thị vừa trải qua cú sốc, đang chờ một cơn chấn động khác — có thể là tin tức, có thể là bạo lực, có thể là một tuyên bố làm đổi màu cả bàn cờ.

Vì sao Maduro trở thành “mục tiêu pháp lý” của Washington suốt nhiều năm?
Chính quyền Trump từ lâu đã gọi Maduro là tội phạm và tìm cách đưa ông ra trước hệ thống tư pháp Mỹ. Từ năm 2020, Maduro bị truy tố tại Nữu Ước (New York) với các cáo buộc nghiêm trọng liên quan “narco-terrorism”, âm mưu đưa cocaine vào Mỹ và các cáo buộc liên quan.

Cùng với cáo trạng là chiếc vòng treo thưởng tăng dần theo năm tháng: từ mức hàng chục triệu, rồi được nâng lên mức cao hơn trong năm 2025. Hoa Thịnh Đốn nhiều lần khẳng định cáo buộc không dựa trên “đồn đoán chính trị” mà dựa trên chứng cứ trình trước bồi thẩm đoàn.

Nếu đúng như tuyên bố mới nhất — rằng Maduro đã bị bắt và đang bị đưa sang Mỹ để xét xử — thì Hoa Thịnh Đốn không chỉ nói, mà đã chuyển sang làm, và làm theo cách gây sốc nhất.

“A new dawn”: thông điệp chiến thắng từ phía Mỹ, và câu hỏi lớn cho ngày mai
Trong khi nhiều chi tiết vẫn mù mờ, một số quan chức Mỹ đã phát tín hiệu như thể trang cũ đã khép lại. Phó Ngoại trưởng Christopher Landau đăng thông điệp ca ngợi đây là “bình minh mới” cho Ủy Nội Thụy Lạp, nói “bạo chúa đã biến mất” và “giờ sẽ đối mặt công lý”.

Nhưng với Ủy Nội Thụy Lạp, câu hỏi không chỉ là Maduro ở đâu. Câu hỏi là: sau cú đấm rạng sáng ấy, đất nước sẽ được điều hành bởi ai, trật tự sẽ dựng lại bằng cách nào, và liệu sự yên lặng hiện tại là dấu hiệu của bình ổn… hay chỉ là khoảng lặng trước một cơn bão lớn hơn.

Có lẽ không có biểu hiện quyền lực nào trần trụi hơn cảnh một tổng thống đương nhiệm bị lôi khỏi thủ đô của mình giữa đêm, rồi “biến mất” trên một chuyến bay rời khỏi đất nước.

Chỉ bằng một bài đăng ngắn ngủi trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng ông có thể hành động nhanh, bất ngờ, quyết liệt — và trong mắt nhiều người, có thể cả liều lĩnh — để đạt các mục tiêu đối ngoại vốn thay đổi theo từng thời điểm. Sự quyết đoán ấy tạo ra cảm giác Hoa Thịnh Đốn (Washington) đang vận hành như một lưỡi dao: cắt rất ngọt, nhưng cũng có thể để lại vết thương khó cầm máu cho trật tự quốc tế.

“Bắt người để đưa ra tòa Mỹ”: mô thức quen mà lần này là ngoại lệ cực lớn
Chiến dịch đưa Tổng thống Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) Nicolás Maduro và phu nhân rời khỏi nơi được bảo vệ nghiêm ngặt ở Gia Lạp Gia Tư (Caracas) để “đối mặt hệ thống tòa án Mỹ” — nếu đúng như các thông tin được thuật lại — có vẻ đi theo một mô thức cực đoan nhưng vẫn quen thuộc của Hoa Thịnh Đốn (Washington): truy đuổi một “kẻ đào tẩu” bị coi là tội phạm, treo thưởng tới 50 triệu USD, rồi ra tay bắt giữ.

Nhưng điểm dị thường nằm ở chỗ: Maduro là nguyên thủ quốc gia. Dù cáo trạng ghi gì, câu chuyện này vẫn sẽ mang mùi chính trị rất nặng. Bởi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ lâu đã là “mục tiêu” trong nhiều tầng mục tiêu của Mỹ — từ chống ma túy, năng lượng, cho đến sắp xếp lại liên minh trong khu vực.

“Vừa đúng mục tiêu, vừa mắc nghịch lý”: lý do Mỹ muốn Maduro ra đi
Các đời Nhà Trắng nối tiếp nhau đều muốn loại bỏ chế độ cánh tả ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) — bị mô tả là độc đoán và đôi lúc bạo lực — nhưng lý do mỗi thời lại được đóng gói khác nhau. Trong nhiệm kỳ hai của Trump, lập luận nổi bật là coi Maduro như “trùm” một mạng lưới buôn ma túy khu vực; việc kết thúc vai trò đó được đưa lên thành lý do chính đáng hóa áp lực kinh tế và quân sự.

Tuy nhiên, chính lập luận ấy tạo ra một nghịch lý: nếu Maduro là “trùm tội phạm”, thì ông không thể đơn giản “tự bước xuống” rồi an toàn đi về, như một nhân vật chính trị bình thường. Ông bị biến thành một đối tượng pháp lý — và một khi đã là đối tượng pháp lý, “ra đi êm thấm” gần như là điều xa xỉ.

Thêm một điểm gai góc khác: bằng chứng về vai trò “đỉnh cây” trong hệ sinh thái ma túy khu vực bị cho là không mạnh như Hoa Thịnh Đốn (Washington) mong muốn. Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) bị cáo buộc để lọt ma túy qua không phận và bờ biển; Colombia — nước sản xuất cocaine lớn nhất thế giới — lại nằm ngay bên kia biên giới. Nhưng các cartel ở Mexico và Colombia vốn là những tay chơi lớn hơn, trong khi lại không chịu mức tập trung quân sự kiểu “đánh thẳng vào thủ đô” như Gia Lạp Gia Tư (Caracas) vừa trải qua. Chính sự lệch pha ấy khiến nhiều người càng tin: đây sẽ luôn “có màu chính trị”, dù được bọc bằng ngôn ngữ pháp lý.

Tham vọng “sân sau”: bóng dáng một “Monroe Doctrine” phiên bản mới
Ở trung tâm sâu nhất của vụ việc là tham vọng mở rộng ảnh hưởng của Hoa Thịnh Đốn (Washington) lên “vùng gần kề” của mình — điều nhiều người gọi là một phiên bản cập nhật của Học thuyết Monroe. Một Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) “ngoan” hơn sẽ có lợi cho thị trường năng lượng, nhưng quan trọng không kém là bài toán di cư: hàng triệu người Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) đang tìm nơi trú ẩn tại Mỹ sẽ có một nơi để quay về nếu Gia Lạp Gia Tư (Caracas) đổi trục.

Nhưng mọi toan tính đều gặp câu hỏi lạnh lùng nhất: sau khi kéo được Maduro ra khỏi bàn, Mỹ và các bên còn lại sẽ đặt quân cờ nào lên thay?

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) im tiếng, nhưng chính quyền nói “không biết ông ấy ở đâu”
Trong lúc Hoa Thịnh Đốn (Washington) phát tín hiệu chiến thắng, phía Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) lại rơi vào trạng thái vừa cứng rắn vừa hoang mang. Phó Tổng thống Delcy Rodríguez nói chính phủ không biết Maduro và Đệ nhất phu nhân Cilia Flores đang ở đâu, đồng thời yêu cầu Mỹ phải đưa ra “bằng chứng còn sống”. Bà cũng cho biết các đợt tấn công gây thiệt mạng cho quan chức, quân nhân và dân thường ở nhiều nơi.

Bộ trưởng Quốc phòng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) tuyên bố Mỹ đã dùng tên lửa và rocket đánh vào các khu vực đô thị, gọi đây là “xâm lược” và là “nỗi nhục lớn nhất” đất nước từng chịu, đồng thời thề sẽ kháng cự.

Nhưng tại hiện trường, bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) có lúc lại yên ắng vài giờ liền. Nhà báo tường thuật nghe nhiều máy bay và trực thăng đi qua trước đó, rồi thành phố chìm vào im lặng. Người dân phần lớn chọn ở nhà, chờ tin — một kiểu bình tĩnh căng thẳng, như đứng trước cửa bão.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”, cảnh báo vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng gay gắt. Nga kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” về việc Maduro và phu nhân bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ. Nga nói nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập — điều được coi là nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế.

Trước đó, Nga cũng đã lên án Mỹ bằng cụm chữ nặng nề “hành vi xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Châu Âu phản ứng dồn dập: kêu gọi tôn trọng Hiến chương LHQ, tránh leo thang
Nhiều lãnh đạo châu Âu lên tiếng trong trạng thái vừa theo dõi vừa dè chừng.

Đại diện đối ngoại của EU, Kaja Kallas, nói đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio và phía EU tại Gia Lạp Gia Tư (Caracas); EU nhắc lại quan điểm Maduro “thiếu tính chính danh”, ủng hộ chuyển tiếp hòa bình, đồng thời kêu gọi tôn trọng luật quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Bỉ cho biết đại sứ quán ở Bogotá “kích hoạt tối đa” để ứng phó và theo dõi cùng đối tác châu Âu. Hà Lan nói tình hình Gia Lạp Gia Tư (Caracas) “chưa rõ ràng”, vẫn liên lạc với cơ quan ngoại giao tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Ba Lan kiểm tra số công dân ở Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) và nói chưa có thông tin ai cần trợ giúp khẩn. Tây Ban Nha nói đang theo dõi sát, các cơ quan đại diện vẫn hoạt động và kêu gọi giảm căng thẳng.

Trong khi đó, Belarus tuyên bố lên án mạnh mẽ và gọi hành động của Mỹ là “mối đe dọa trực tiếp” đối với hòa bình và an ninh quốc tế.

Hậu trường chiến dịch: Delta Force, CIA theo dõi vị trí, dấu nhiệt NASA gần Fort Tiuna
Các chi tiết hậu trường được thuật lại cho thấy Trump đã “bật đèn xanh” vài ngày trước để bắt Maduro. Nhiệm vụ được cho là do Delta Force thực hiện; vị trí của Maduro được CIA theo dõi, trong bối cảnh Trump từng cho phép hoạt động bí mật trong lãnh thổ Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) từ vài tháng trước.

Một chi tiết đáng chú ý khác đến từ dữ liệu vệ tinh: hệ thống NASA FIRMS ghi nhận hai “dấu nhiệt” gần Fort Tiuna — một cơ sở quân sự lớn — vào rạng sáng, trùng với các video được định vị địa lý cho thấy cháy lớn và nổ quanh khu vực này. FIRMS thường dùng để phát hiện bất thường nhiệt như cháy kéo dài, giúp phác họa thêm “hậu cảnh” của một đêm bị xé toạc.

Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sau Maduro: hiến pháp, sụp đổ, hay quân đội lên nắm?
Tương lai gần của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) mù mịt như chính bầu trời Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sau khói lửa. Theo hiến pháp Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), nếu xảy ra “vắng mặt tuyệt đối” của tổng thống, quyền lực sẽ chuyển sang Phó Tổng thống Delcy Rodríguez, và một cuộc bầu cử phải được tổ chức trong vòng 30 ngày; tổng thống mới sẽ có nhiệm kỳ trọn 6 năm.

Nhưng hiến pháp chỉ là một kịch bản. Thực tế có thể rẽ sang những ngả khác:
- Kịch bản chế độ rạn vỡ: các nhân vật chóp bu có thể từ chức, bỏ chạy, hoặc tan hàng. Phe đối lập trong và ngoài nước sẽ coi đây là cơ hội vàng. Đối lập nói tổng thống “hợp pháp” là Edmundo González — chính trị gia đang lưu vong ở Tây Ban Nha. Ông được nhắc là có hậu thuẫn mạnh của phong trào dân chủ do María Corina Machado dẫn dắt; phong trào này từng tuyên bố sẵn sàng cho một chuyển tiếp “trật tự và hòa bình” khi Maduro rời khỏi quyền lực.
- Kịch bản quân đội: một cuộc tiếp quản của lực lượng vũ trang là khả năng không thể loại trừ. Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino López đã phát biểu cứng rắn rằng Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ chống lại sự hiện diện của lực lượng nước ngoài, gọi đây là “cuộc sỉ nhục lớn nhất” đất nước phải gánh.

Maduro ra đi — nếu đúng như phía Mỹ nói — là một chiến thắng cho Trump.

Rạng sáng Thứ Bảy, Gia Lạp Gia Tư (Caracas) không bừng tỉnh bằng chuông nhà thờ hay tiếng xe cộ cuối tuần. Thành phố thức dậy bởi tiếng nổ, bởi âm thanh nặng nề của máy bay và trực thăng xé qua bầu trời, và bởi một câu hỏi treo lơ lửng trên từng con phố: chuyện gì vừa xảy ra?

Trong khi người dân Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) còn chưa kịp hiểu, thì ở Hoa Thịnh Đốn (Washington), một chi tiết khác lại gây chấn động không kém: Quốc hội Mỹ được thông báo về chiến dịch… sau khi mọi thứ đã diễn ra.

“Xong việc rồi mới báo”: Quốc hội nhận thông tin sau chiến dịch
Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, chính quyền Trump bắt đầu thông báo cho lãnh đạo Quốc hội và các ủy ban then chốt về chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro sau khi sự việc đã xảy ra. Lý do được đưa ra là thẩm quyền của Tổng thống Donald Trump theo Điều II Hiến pháp Mỹ – điều khoản xác định tổng thống là Tổng tư lệnh quân đội.

Đây là điểm khiến nhiều người lập tức nhíu mày. Bởi trong nhiều chiến dịch quân sự trước đây, các đời tổng thống thường thông báo cho lãnh đạo Quốc hội trước khi hành động. Nhưng với chính quyền Trump, việc “không báo trước” không còn là chuyện hiếm, mà gần như đã thành một phong cách điều hành: nhanh, gọn, và đặt Quốc hội vào thế chạy theo.

Mike Lee và lời “giải thích Điều II”: bảo vệ người thi hành lệnh bắt
Cũng trong sáng Thứ Bảy, Thượng nghị sĩ Cộng Hòa Mike Lee (Utah) viết rằng Ngoại trưởng Marco Rubio nói với ông: hành động này nhằm bảo vệ nhân sự Mỹ đang tìm cách bắt Maduro, và hợp pháp theo Điều II. Nghĩa là, theo cách lập luận ấy, đây không chỉ là “tấn công”, mà là một lớp hỏa lực và hành động quân sự để che chắn cho việc thi hành lệnh bắt.

Nhưng câu hỏi chính trị – pháp lý vẫn còn đó: “bảo vệ nhân sự” đến mức nào thì trở thành một chiến dịch quân sự quy mô lớn? Và khi không có tuyên chiến hay ủy quyền dùng vũ lực, ranh giới hiến định nằm ở đâu?

Lời cũ của Susie Wiles: “Đánh Venezuela cần Quốc hội”
Sự việc càng khiến dư luận chú ý khi nhắc lại một chi tiết trước đó: Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles từng nói trong một cuộc phỏng vấn với Vanity Fair rằng các cuộc tấn công của Mỹ vào Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội. Và bây giờ, khi một chiến dịch bị mô tả là “bắt giữ nguyên thủ” lại diễn ra theo kiểu “thông báo sau”, lời nói ấy bỗng trở thành một chiếc gương khó chịu.

Colombia “không được báo trước”: đồng minh thân cận cũng bị đặt ngoài vòng kế hoạch
Không chỉ Quốc hội Mỹ bị đặt vào thế biết sau. Colombia – đồng minh an ninh đáng tin cậy nhất của Hoa Thịnh Đốn (Washington) ở Nam Mỹ – cũng không nhận được cảnh báo trước khi chiến dịch diễn ra, theo một nguồn tin Colombia. Nguồn tin này nói Bogotá biết về khả năng Mỹ có kế hoạch bắt Maduro, nhưng không hề biết khi nào và bằng cách nào Mỹ sẽ thực hiện.

Và vì thế, Colombia đang điều lực lượng ra biên giới với Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela), vừa “vì lý do nhân đạo”, vừa để ngăn chặn lực lượng du kích ELN – nhóm đã lên tiếng phản đối sự can thiệp của Mỹ bên trong Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Một động thái nghe như thủ tục, nhưng thực tế là lời thừa nhận: chỉ cần một biến cố lớn ở Caracas, biên giới sẽ là nơi chịu áp lực đầu tiên.

Trước đó vài tháng, ngoại trưởng Colombia Rosa Yolanda Villavicencio Mapy từng nói việc Maduro ra đi theo con đường đàm phán có thể là lựa chọn “lành mạnh” nhất. Nhưng ngay sau đó, chính phủ Colombia đã vội làm rõ rằng phát biểu ấy không nên bị hiểu thành việc ủng hộ Maduro từ bỏ quyền lực, nhấn mạnh Colombia không muốn can thiệp vào nội bộ nước khác. Một kiểu “đính chính” cho thấy Bogotá luôn phải đi trên dây: vừa là đồng minh Mỹ, vừa không muốn thành kẻ châm ngòi trong khu vực.

Gia Lạp Gia Tư (Caracas) sáng Thứ Bảy: tiếng nổ, trực thăng, và đường phố trống bất thường
Từ hiện trường, nhà báo Mary Mena kể lại với CNN rằng bà tỉnh dậy vì “tiếng động lớn” và “những tiếng nổ” vào rạng sáng. Người dân ban đầu không biết điều gì đang xảy ra, nhưng ai cũng cảm nhận một điều: có chuyện rất lớn, vì tiếng nổ dồn dập, và bầu trời đầy tiếng máy bay cùng trực thăng.

Truyền hình nhà nước Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) phát hình ảnh đường phố Gia Lạp Gia Tư (Caracas) trống lạ thường đối với một ngày Thứ Bảy. Đôi khi, sự vắng lặng nói nhiều hơn tiếng la hét: nó là bản năng tự vệ của một thành phố không biết cơn bão sẽ quét thêm bao lâu.

Pam Bondi: “sẽ sớm nếm toàn bộ cơn thịnh nộ của công lý Mỹ”
Tổng chưởng lý Mỹ Pam Bondi tuyên bố Maduro sẽ “sớm đối diện toàn bộ cơn thịnh nộ của công lý Mỹ, trên đất Mỹ, trong tòa án Mỹ” sau khi bị bắt tại Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela). Bà dẫn lại cáo trạng nhắm vào Maduro với các tội danh nghiêm trọng, gồm âm mưu narco-terrorism, âm mưu đưa cocaine vào Mỹ, cùng các cáo buộc liên quan đến súng máy và thiết bị hủy diệt, mức án sẽ là cao nhất (tử hình).

Maduro từng bị truy tố bởi công tố liên bang khu Nam New York từ năm 2020. Tuy nhiên, vào sáng Thứ Bảy, vị trí chính xác của ông được nói là vẫn chưa được làm rõ một cách công khai.

Bondi cảm ơn Trump và quân đội Mỹ vì “nhiệm vụ đáng kinh ngạc và rất thành công” để bắt “hai đối tượng bị cáo buộc là những kẻ buôn ma túy quốc tế”, ám chỉ Maduro và phu nhân.

Nga đòi “làm rõ ngay lập tức”: nói đây là vi phạm chủ quyền và luật quốc tế
Moscow phản ứng mạnh. Bộ Ngoại giao Nga nói “cực kỳ quan ngại” trước thông tin Maduro và vợ bị cưỡng bức đưa ra khỏi Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela) trong các hành động mà họ gọi là “gây hấn” của Mỹ, và kêu gọi “làm rõ ngay lập tức” tình hình.

Nga nhấn mạnh: nếu đúng, đây là “vi phạm không thể chấp nhận” đối với chủ quyền của một quốc gia độc lập – nguyên tắc cốt lõi của luật quốc tế. Trước đó, Nga cũng đã lên án đây là “hành động xâm lược vũ trang”, cho rằng mọi “lý do biện minh” đều không đứng vững.

Tao rất khoái cái cách anh Chum hành động lần này, dù theo tao vẫn còn rất chậm chạp, nói một cách tổng quát. Lần tóm cổ 2 vợ chồng "tổng thống" (đéo) Venezuela ngay giữa đêm đang ngon giấc, nhanh chóng, dứt khoát, rất gọn gàng. Cứu cánh sẽ biện minh cho phương tiện. Cái hay là đéo cần lèm bèm với Quốc Hội làm máu gì, vừa mất thì giờ, vừa lộ tẩy hết "chiến dịch". Mẹ bố tiên sư... Chơi cho "lịch" thế mới là chơi chứ lị....

Một chuyến hải hành lạnh gáy đang diễn ra trên Đại Tây Dương – không phải của người tị nạn, cũng không phải của một đoàn ngoại giao, mà là của một nguyên thủ vừa bị “kéo khỏi giường ngủ” trong một cuộc đột kích giữa đêm.

Theo thông tin do CNN dẫn từ hai nguồn thạo kế hoạch, lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro hiện đang ở trên chiến hạm USS Iwo Jima, con tàu đang hướng về New York. Trước khi chuyển giao về New York, Maduro dự kiến sẽ ghé chớp nhoáng căn cứ quân sự Mỹ tại Guantanamo Bay – nơi người ta thường gọi gọn là “Gitmo” – rồi mới được đưa lên máy bay chuyển tiếp.

Ghé Guantanamo: “đi đường tắt” để đưa Maduro tới New York nhanh hơn
Guantanamo Bay nằm ở phía đông nam Cuba, bên bờ vịnh Guantánamo. Trong các tính toán hậu cần của một chiến dịch bắt giữ đặc biệt nhạy cảm, việc ghé “Gitmo” được cho là phương án giúp việc chuyển giao diễn ra nhanh hơn.

Một nguồn tin nói thẳng: đưa Maduro tới Guantanamo sẽ giúp có thể đặt ông lên máy bay và bay thẳng đến New York, thay vì phải đưa ông đến một địa điểm khác để “trình diện” trước một tòa án trung gian rồi mới nối chuyến. Nói theo kiểu đời thường: ghé “Gitmo” là rút ngắn thời gian, giảm số điểm dừng, giảm rủi ro trên đường đi.

Trong những câu chuyện như thế này, đôi khi một điểm dừng vài giờ lại quan trọng hơn cả một bài diễn văn: nó quyết định tốc độ, tính bí mật, và cách một hồ sơ được “đóng dấu” từ chiến dịch quân sự sang quy trình pháp lý.

Tên chiến dịch được công bố: Operation Absolute Resolve
Cũng theo CNN, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, cho biết nhiệm vụ bắt giữ Maduro mang mật danh Operation Absolute Resolve.

Ông mô tả đây là chiến dịch “kín đáo, chính xác”, được tiến hành “trong những giờ đen nhất” của ngày 2 tháng 1, và là kết quả của nhiều tháng lên kế hoạch cùng diễn tập. Tướng Caine còn nhấn mạnh đây là kiểu nhiệm vụ mà “thành thật mà nói, chỉ quân đội Mỹ mới có thể thực hiện”.

Những chữ như “kín đáo” và “chính xác” thường được dùng để trấn an công chúng. Nhưng ở phía bên kia, chúng lại là cách đóng khung câu chuyện: đây không phải một trận đánh bừa bãi, mà là một cú ra tay có mục tiêu.

Trump: “Chuẩn bị đợt hai – còn lớn hơn – nhưng có lẽ không cần nữa”
Từ Palm Beach, Florida, Tổng thống Donald Trump nói Mỹ đã chuẩn bị khả năng mở một “làn sóng tấn công thứ hai” nếu cần, thậm chí ông thừa nhận ban đầu Nhà Trắng “giả định” đợt hai là sẽ cần thiết.

Nhưng Trump cho rằng đợt đầu đã quá thành công, đến mức “có lẽ không phải làm đợt hai nữa”, dù ông nhấn mạnh Mỹ vẫn sẵn sàng, và nếu làm thì sẽ là một đợt “lớn hơn nhiều”.

Ngôn ngữ của Trump nghe như một người cầm roi vừa quất xong phát đầu: vừa khoe sức mạnh, vừa để ngỏ đe dọa. Ông lặp lại rằng chiến dịch rạng sáng Thứ Bảy là một hành động “pinpoint” – kiểu “đánh kim”, trúng đúng điểm.

Ông cũng cho biết các hoạt động quân sự tiếp theo tại Venezuela vẫn nằm trong giai đoạn lên kế hoạch, nhưng chính quyền “có lẽ sẽ không phải làm” các bước đó.

Nói gọn: cánh cửa chưa đóng hẳn, nhưng họ muốn mọi người tin rằng đã đạt mục tiêu chính.

“Kéo khỏi phòng ngủ”: chi tiết khiến cả thế giới rùng mình
Trong tường thuật về chiến dịch, một chi tiết nổi bật được nhắc lại: lực lượng tinh nhuệ Mỹ đã lôi Maduro và vợ ra khỏi phòng ngủ trong cuộc đột kích qua đêm.

Chi tiết này không chỉ có tác dụng mô tả. Nó là một thông điệp tâm lý. Bởi bắt một nguyên thủ là một chuyện; nhưng “kéo khỏi phòng ngủ” lại là chuyện khác: nó đập thẳng vào biểu tượng quyền lực, vào ảo tưởng an toàn, vào ý nghĩ rằng “tôi được bảo vệ tuyệt đối”.

Đó là khoảnh khắc khiến các thủ đô khác trên thế giới cũng phải tự hỏi: nếu một người có vệ sĩ dày đặc ở ngay trung tâm quyền lực mà vẫn bị lôi đi, vậy ranh giới của an ninh nằm ở đâu?


Nếu đúng như kế hoạch, từ USS Iwo Jima, Maduro sẽ ghé Guantanamo trong thời gian ngắn rồi được đưa đến New York. Và từ khoảnh khắc đó, câu chuyện sẽ chuyển từ tiếng động cơ sang tiếng búa gõ của tòa án: giấy tờ, thủ tục, cáo buộc, tranh tụng.

Có những lời tuyên bố nghe qua tưởng như câu thoại trong phim chiến tranh, nhưng lại được thốt ra giữa ánh đèn sang trọng của Mar-a-Lago. Sáng Thứ Bảy, Tổng thống Donald Trump ca ngợi chiến dịch bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro là “một thành công”, nhấn mạnh điều ông xem là thước đo quan trọng nhất: không một quân nhân Mỹ nào thiệt mạng, và không một mảnh khí tài nào của Mỹ bị mất.

“Không mất một người, không mất một chiếc”: Trump khoe chiến dịch huy động hỏa lực lớn
Phát biểu tại câu lạc bộ Mar-a-Lago ở Nam Florida, Trump nói nếu người dân “thấy những gì ông thấy” trong đêm, hẳn sẽ “rất ấn tượng”, dù ông cũng ám chỉ công chúng có thể sẽ không bao giờ được xem toàn bộ. Ông nhắc tới việc chiến dịch sử dụng “nhiều trực thăng, nhiều máy bay, rất rất nhiều người” tham gia.

Trump mô tả đây là một chiến dịch hiệu quả cao, được triển khai với quy mô đáng kể, nhưng đạt mục tiêu mà không phải trả giá bằng sinh mạng lính Mỹ hay tổn thất trang bị.

“Caracas bị tắt đèn”: lời kể gây sốc về một đêm “tối và chết chóc”
Trump còn đưa ra một chi tiết khiến dư luận bàn tán dữ dội: ông nói trong lúc lực lượng Mỹ bắt Maduro qua đêm, “đèn ở Caracas đã bị tắt”, và “phần lớn ánh sáng” của thành phố bị vô hiệu hóa “nhờ một thứ chuyên môn” mà Mỹ có. Theo cách ông mô tả, bóng tối trở thành một phần của chiến thuật, biến cuộc đột kích thành thứ ông gọi là “pinpoint” – kiểu ra tay chính xác như mũi kim.

“Tối và chết chóc,” Trump nói, như thể muốn đóng khung toàn bộ câu chuyện trong hai chữ: hiệu quả.

Tuyên bố gây bão: Mỹ sẽ “điều hành Venezuela” vô thời hạn cho tới khi chuyển tiếp an toàn
Nhưng điều làm không khí nặng đi không chỉ là chuyện chiến dịch. Trump tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành đất nước” Venezuela “cho đến khi có một cuộc chuyển tiếp an toàn, đúng đắn và thận trọng.” Ông nói thẳng: ông không muốn một nhân vật khác lên thay mà rồi “mọi thứ lại như nhiều năm qua.” Vì vậy, theo lời Trump, Mỹ sẽ ở lại và “chạy” Venezuela cho tới khi việc chuyển giao quyền lực diễn ra theo hướng mà Mỹ tin là có lợi cho người dân Venezuela.

Đáng chú ý, Trump không đưa ra mốc thời gian cụ thể cho giai đoạn “điều hành chuyển tiếp” ấy. Ông chỉ lặp lại rằng Mỹ sẽ ở lại “cho tới khi cuộc chuyển tiếp thích hợp có thể diễn ra.”

Đòn dầu khí: Trump nói sẽ cho tập đoàn dầu Mỹ “tiếp quản” hạ tầng năng lượng Venezuela
Nếu phần “quản trị” còn mơ hồ, thì phần dầu khí lại được Trump nói rất rõ: ông dự định cho phép các công ty dầu mỏ lớn của Mỹ vào “tiếp quản” hạ tầng năng lượng Venezuela. Trump khẳng định các tập đoàn này sẽ “chi hàng tỷ đô-la” để sửa chữa hệ thống hạ tầng dầu khí “bị hỏng nặng”, rồi “bắt đầu tạo ra tiền cho đất nước.”

Trong lời kể của Trump, đó là một thương vụ vừa mang màu “tái thiết”, vừa mang hương “lợi ích”, và cũng là dấu hiệu rằng Washington không chỉ nhìn đây như một chiến dịch an ninh, mà là một cuộc sắp xếp lại toàn bộ cán cân quyền lực – kinh tế ở quốc gia giàu dầu mỏ bậc nhất Nam Mỹ.

Cuộc bắt giữ Nicolás Maduro không chỉ là một đêm trực thăng quần thảo và tiếng nổ ngoài trời. Đằng sau khoảnh khắc “kéo khỏi phòng ngủ” là một cỗ máy an ninh – pháp lý vận hành nhiều lớp, nhiều năm, và được siết lại trong những tháng gần đây như một chiếc bẫy khổng lồ khép dần.

Các nguồn thạo kế hoạch nói: chiến dịch là sự phối hợp hiếm thấy giữa quân đội, tình báo, thực thi pháp luật liên bang và một hồ sơ truy tố đã âm ỉ suốt… 15 năm.

FBI Hostage Rescue Team: lực lượng “đánh bắt” tinh nhuệ đi cùng quân đội
Một đơn vị tinh nhuệ của FBI đã trực tiếp hỗ trợ bắt giữ Maduro, theo các nguồn tin. Đó là Hostage Rescue Team (HRT) – đội phản ứng đặc biệt thường được nhắc đến trong những tình huống cực kỳ rủi ro.

HRT được mô tả là lực lượng có thể triển khai cho các vụ bắt giữ nguy hiểm, hoạt động chìm và nhiệm vụ giám sát. Trong chiến dịch lần này, HRT “cắm” cùng quân đội Mỹ như một phần của gói hành động đặc biệt, nơi ranh giới giữa chiến thuật quân sự và thi hành lệnh bắt trở nên mỏng như sương.

CIA “đặt chân” vào Venezuela từ mùa hè: theo dõi thói quen, đường đi, chỗ ngủ
Theo các nguồn tin, CIA đã bí mật đưa một nhóm nhỏ vào Venezuela từ mùa hè để theo dõi “pattern of life” – nếp sinh hoạt, địa điểm, đường di chuyển của Maduro. Một mắt xích quan trọng được nhắc tới là một nguồn tin hoạt động ngay trong bộ máy chính quyền Venezuela, giúp Mỹ xác định vị trí và chuyển động của Maduro trước khi ra tay.

Nói cách khác, chiến dịch không dựa vào may rủi. Nó dựa vào việc biết ông ta thường đi đâu, thường ở đâu, và quan trọng nhất: đêm đó ông ta sẽ ngủ ở chỗ nào, “nhóm lõi” phụ trách hồ sơ Venezuela trong chính quyền Trump gồm Phó chánh văn phòng Stephen Miller, Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Giám đốc CIA John Ratcliffe. Họ họp và gọi điện đều đặn, có lúc gần như hằng ngày, và thường xuyên cập nhật cho Tổng thống Donald Trump.

Trump từng nói hồi tháng 10 rằng ông đã cho phép CIA hoạt động bên trong Venezuela nhằm siết các dòng di dân và ma túy bất hợp pháp.

Hồ sơ 15 năm: từ cáo buộc 2011, cáo trạng 2020, đến bản viết lại hôm nay
Cáo trạng mới nhắm vào Maduro – theo Bộ Tư pháp Mỹ – không phải “một bản án rơi từ trên trời xuống”. Nó nằm trong một vụ án buôn ma túy hình sự mà chính phủ Mỹ theo đuổi trong tòa suốt 15 năm: các cáo buộc liên quan đường dây cocaine của Venezuela đã được đặt lên bàn từ năm 2011. Đến năm 2020, Maduro chính thức bị nêu tên trong cáo trạng ở tòa liên bang Manhattan với các cáo buộc “narco-terrorism”, và bản cáo trạng mới do Tổng chưởng lý Pam Bondi công bố lần này được mô tả là phiên bản viết lại của hồ sơ đó.

Thẩm phán Alvin Hellerstein – thẩm phán cao cấp của Tòa Liên bang Khu Nam New York – đã giám sát hồ sơ hơn một thập niên. Ông là người được Tổng thống Bill Clinton bổ nhiệm, nay đã 92 tuổi và nổi tiếng từng xử nhiều vụ án “nặng ký”.

Một bị cáo đáng chú ý trong hồ sơ dài hơi này là Cliver Alcala Cordones, cựu tướng quân đội Venezuela: ông ta đã nhận tội năm 2024 và sau đó bị tuyên án hơn 20 năm tù.

Hiện tại, cáo trạng mới đối với Maduro đã được đưa vào đúng “docket” kéo dài ấy. Tuy nhiên, chưa có thông báo lịch xét xử cho Maduro, và tòa cũng chưa được thông báo chính thức rằng ông đã bị bắt.

Cáo trạng mới: vợ, con trai và các cáo buộc “quốc doanh hóa” tội phạm
Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc các định chế Venezuela đã bị biến thành một “ổ” tham nhũng nuôi bằng tiền buôn ma túy, nhằm phục vụ lợi ích của giới chức và gia đình họ, đồng thời tạo đất sống cho các phần tử mà phía Mỹ gọi là narco-terrorists hoạt động gần như không bị trừng phạt.

Bản cáo trạng dài 25 trang nêu một cấu trúc bị cáo buộc gồm Maduro, vợ là Cilia Flores, con trai Nicolás Maduro Guerra, hai quan chức chính phủ Venezuela và một thủ lĩnh của Tren de Aragua – băng nhóm Venezuela mà chính quyền Trump đã xếp vào diện tổ chức khủng bố nước ngoài.

Các tội danh cốt lõi được mô tả là giữ nguyên bốn nhóm cáo buộc từng có trong hồ sơ 2020 tại New York (narco-terrorism; âm mưu đưa cocaine vào Mỹ; tàng trữ/chiếm hữu súng máy và thiết bị hủy diệt; cùng một cáo buộc âm mưu liên quan súng máy). Điểm thay đổi nổi bật là danh sách bị cáo, nay có thêm vợ và con trai.

Công tố viên tái cáo buộc rằng các tay buôn cocaine có thể “nộp phần trăm” cho Maduro và một số chính khách để đổi lấy che chắn thực thi pháp luật và hỗ trợ hậu cần cho các chuyến hàng. Theo cáo trạng, tiền đó được dùng để duy trì và tăng cường quyền lực chính trị. Thậm chí, cáo trạng còn nêu cáo buộc rằng Maduro và vợ đã vận hành các băng nhóm “được nhà nước chống lưng” để bảo vệ hoạt động buôn ma túy, bao gồm cáo buộc ra lệnh bắt cóc, đánh đập và giết người đối với kẻ nợ tiền hoặc cản đường.

Tất cả những cáo buộc này hiện là nội dung trong hồ sơ tố tụng – và cần được chứng minh tại tòa.

Trên USS Iwo Jima: “giam” trong phòng sĩ quan, lính Thủy quân lục chiến gác cửa
Trong khi hồ sơ pháp lý chạy theo nhịp của tòa án, phần “giam giữ” lại đang trôi theo nhịp sóng biển.

Cựu Tư lệnh Tối cao NATO James Stavridis, Maduro và vợ nhiều khả năng đang bị giữ trong một phòng nghỉ sĩ quan (stateroom) trên USS Iwo Jima, hướng về New York. Một lính Thủy quân lục chiến có thể đang gác ngay ngoài cửa, và bên trong phòng nhiều khả năng đã được kiểm tra kỹ để không có vật gì có thể biến thành vũ khí.

Stavridis mô tả hình dung đơn giản: một căn phòng nhỏ có hai giường tầng (mỗi người một chỗ), có thể có vòi tắm và nhà vệ sinh. Ông cũng nói không có một “quy trình chuẩn” cho việc giam giữ một nguyên thủ quốc gia ngay trên chiến hạm, nên thuyền trưởng có lẽ đang phối hợp chuỗi chỉ huy để chọn phương án phù hợp nhất.

Hải quân Mỹ trước đó đăng thông tin cho biết USS Iwo Jima được điều tới vùng Caribbean để hỗ trợ nhiệm vụ của Bộ Tư lệnh miền Nam Mỹ (SOUTHCOM), phục vụ các hoạt động theo chỉ đạo và ưu tiên của tổng thống nhằm phá mạng lưới buôn ma túy và bảo vệ an ninh nội địa.

Có những thời khắc lịch sử không đến bằng tiếng chuông, mà đến bằng một lá thư. Và lá thư ấy, trong kỷ nguyên này, không còn nằm trên giấy. Nó nằm trên màn hình điện thoại, hiện lên giữa vô số dòng tin, nhưng lại có sức nặng như một mệnh lệnh của thời cuộc.

Chính khách đối lập Venezuela – đồng thời là người đoạt Nobel Hòa bình – María Corina Machado vừa công bố một bức thư gửi đồng bào, tuyên bố “đã đến lúc chủ quyền nhân dân” phải được đặt lên vị trí cao nhất, và kêu gọi đưa ứng viên đối lập Edmundo González Urrutia lên nắm quyền lãnh đạo đất nước.

“Từ hôm nay, Maduro sẽ đối diện công lý quốc tế”
Trong thư, Machado nói Nicolás Maduro “từ hôm nay” sẽ phải đối mặt với “công lý quốc tế” vì những tội ác mà bà gọi là tàn bạo, không chỉ đối với người Venezuela mà còn với công dân của nhiều quốc gia khác.

Machado nhấn mạnh, do Maduro đã từ chối chấp nhận một giải pháp đàm phán, nên chính phủ Hoa Kỳ – theo lời bà – đã “thực hiện lời hứa” bằng cách cưỡng chế thi hành pháp luật. Dòng chữ ấy vừa là lời chúc mừng, vừa là lời đóng dấu: bà muốn khung câu chuyện được hiểu như một bước ngoặt pháp lý, chứ không chỉ là một cơn địa chấn chính trị.

“Chủ quyền nhân dân và chủ quyền quốc gia phải trị vì”
Không dừng ở việc mô tả biến cố, Machado chuyển ngay sang điều bà coi là mục tiêu: “Chủ quyền nhân dân và chủ quyền quốc gia” phải trở thành luật chơi mới của Venezuela.

Bà viết về một chương trình hành động rất cụ thể và giàu cảm xúc: lập lại trật tự, trả tự do cho tù nhân chính trị, xây dựng một đất nước “đặc biệt/phi thường”, và quan trọng nhất – “đưa con em chúng ta trở về nhà.” Câu cuối ấy đánh thẳng vào vết thương kéo dài nhiều năm: làn sóng người Venezuela rời quê hương trong bế tắc kinh tế và bất ổn chính trị.

Machado: González mới là “tổng thống hợp pháp” từ cuộc bầu cử 2024
Machado khẳng định Edmundo González Urrutia đã thắng cử và là “tổng thống hợp pháp” trong cuộc bầu cử năm 2024. Bà nhắc lại rằng Maduro vẫn nhậm chức vào tháng 1 năm ngoái giữa làn sóng chỉ trích quốc tế cho rằng bầu cử gian lận.

Từ lập luận đó, Machado đưa ra yêu cầu trực diện: González “phải lập tức tiếp nhận ủy nhiệm hiến định”, và toàn bộ sĩ quan – binh sĩ trong lực lượng vũ trang quốc gia cần công nhận ông là tổng tư lệnh. Đây là câu then chốt, bởi trong những khoảnh khắc chuyển giao quyền lực, quân đội thường là chiếc bản lề quyết định cánh cửa mở ra hòa bình hay sụp đổ.

“Chúng ta sẵn sàng thi hành ủy nhiệm và tiếp quản quyền lực”
Machado viết rằng phe đối lập “đã sẵn sàng” để thực thi ủy nhiệm và nắm quyền điều hành. Tuy nhiên, bà kêu gọi người dân giữ tỉnh táo, chủ động, có tổ chức, và duy trì sự cảnh giác cho tới khi chuyển tiếp dân chủ thành hiện thực.

Bà nhấn mạnh: cuộc chuyển tiếp này cần “TẤT CẢ chúng ta.” Một câu viết bằng chữ hoa như muốn biến mỗi người dân thành một mắt xích, không phải để kích động hỗn loạn, mà để tạo ra sức ép chính trị có kỷ luật – thứ mà phong trào đối lập luôn cần khi bước vào vùng giao thời.

González hưởng ứng: “Những giờ quyết định… chúng ta sẵn sàng tái thiết quốc gia”
Về phía mình, Edmundo González Urrutia đã chia sẻ lại bức thư của Machado và viết thêm một câu ngắn, nhưng đầy dụng ý: “Người Venezuela, đây là những giờ quyết định; hãy biết rằng chúng ta đã sẵn sàng cho chiến dịch lớn tái thiết quốc gia.”

Trong một đất nước đã quá lâu sống giữa thiếu thốn, hoài nghi và chia rẽ, cụm từ “tái thiết” nghe như một lời thề. Nhưng lời thề nào cũng cần một cây cầu để đi qua: cây cầu của tính chính danh, của sự công nhận, của an ninh trật tự, và của một kế hoạch chuyển tiếp đủ chặt để không biến hy vọng thành khoảng trống quyền lực.

Venezuela đang bước vào một ngã rẽ. Và trong ngã rẽ ấy, bức thư của Machado giống như một ngọn đuốc: soi đường cho người ủng hộ, thách thức kẻ phản đối, và đặt câu hỏi thẳng vào lịch sử: liệu lần này, chủ quyền nhân dân có thật sự được trao lại cho nhân dân?

Tin Nicolás Maduro bị phía Mỹ xác nhận bắt giữ không chỉ làm rung chuyển các phòng họp và bàn cờ ngoại giao. Nó chạm thẳng vào nhịp thở đời thường: con đường vắng xe, hàng người dài trước tiệm thuốc, những câu nói lẫn lộn giữa hy vọng và sợ hãi.

Tại Gia Lạp Gia Tư (Caracas), hãng tin Reuters ghi nhận phản ứng của người dân có đủ mọi cung bậc – như một xã hội bị kéo căng đến mức chỉ cần một tin lớn là bật ra trăm mảnh cảm xúc.

“Đã đến lúc chuyển tiếp”: hy vọng về một bước ngoặt cho cả đất nước
Ronald Galuee, một người chạy xe gắn máy, nói với Reuters rằng “phải có một thay đổi tích cực cho tất cả người Venezuela,” và nhấn mạnh “bây giờ là lúc chuyển tiếp ở đất nước này.”

Anh nói người dân giờ phải chờ xem những người trong bộ máy chính quyền lên tiếng ra sao: “Mọi thứ phải xảy ra ngay bây giờ, và chúng ta phải thoát khỏi tình cảnh này.” Lời nói mộc mạc, nhưng chứa một mong mỏi đã kéo dài nhiều năm: thoát khỏi vòng lặp bế tắc, để có một trang mới.

Trong các đoạn video Reuters từ Gia Lạp Gia Tư (Caracas), khung cảnh hiện lên vừa lạ vừa quen: đường sá thưa thớt xe cộ, và bên ngoài một tiệm thuốc là hàng người xếp dài – như thể nỗi lo sinh hoạt đang đi trước mọi tranh luận chính trị.

“Chúng ta ở trong tay Chúa”: nỗi bất định phủ lên từng câu trả lời
Juan Carlos Rincon, một tiểu thương, lại nói bằng giọng bình thản đầy tín ngưỡng: “Chúng ta ở trong tay Chúa, bởi Chúa là người kiểm soát mọi thứ. Chỉ Ngài mới biết điều gì sẽ xảy ra ở Venezuela.”

Ông cũng bày tỏ điều người dân bình thường luôn mong: được sống yên, được tiến về phía trước, và để Venezuela – như mọi quốc gia khác – có quyền tự chọn vận mệnh và nhà lãnh đạo của mình.

Đó là kiểu câu nói không nhằm về một phe nào, mà nhằm về một điều rất cơ bản: quyền được sống bình thường.

“Mỹ không nên bắt Maduro”: nỗi sợ xung đột tệ hơn và lời kêu gọi xuống đường
Nhưng không phải ai cũng xem đây là tin vui. Franklin Jimenez, một thợ làm bánh, nói Mỹ không nên bắt Maduro “vì điều này sẽ tạo ra một cuộc xung đột còn tệ hơn cái chúng ta đang có.”

Ông nhắc tới các vụ đánh bom và khẳng định, theo lời kêu gọi của nhà chức trách, người dân “phải ra đường” để “bảo vệ quê hương.” Lời nói này phản ánh một tâm trạng phổ biến trong những giờ đầu của biến cố: nếu tình hình leo thang, ai sẽ là người hứng chịu đầu tiên? Câu trả lời thường không nằm ở các tuyên bố, mà nằm ở những khu phố.

Chuyến bay trục xuất tạm dừng: thêm một hệ lụy tức thời
Một quan chức trong chính quyền Trump cho biết các chuyến bay trục xuất đưa người về Venezuela hiện đang tạm ngưng sau vụ Maduro bị bắt. Trước đây, quan hệ lạnh nhạt giữa Mỹ và Venezuela nhiều lần làm gián đoạn các chuyến bay dạng này, nhưng cho tới gần đây chúng vẫn còn diễn ra.

Việc tạm dừng tạo ra một khoảng lặng khác – không phải trên bầu trời Caracas, mà trong hồ sơ di trú của những người đang chờ ngày hồi hương.

Ở hải ngoại: Doral và Santiago mở hội, cờ tung, người hát quốc ca
Trái ngược bầu không khí dè dặt ở thủ đô, nhiều người Venezuela ở nước ngoài lại đón tin bằng tiếng nhạc và vũ điệu.

Video cho thấy đám đông nhảy múa, hô vang, ca hát tại Doral (Florida) và Santiago (Chile). Trước nhà hàng El Arepazo ở Doral, nhiều người cầm quốc kỳ Venezuela, giơ biểu ngữ “Make Venezuela Great Again,” và hát quốc ca.

Kirvin Suarez – một thành viên cộng đồng – nói với Reuters: “Hôm nay, công lý đang được thực thi.” Anh nói công lý này dành cho tất cả những người Venezuela đã rời đất nước, để chứng minh họ là ai: những người chiến đấu, những doanh nhân, những người tốt, nhưng mong được trở về, tái thiết và tiến lên.

Một người khác gọi đây là “khởi đầu của đoạn kết của nền độc tài Venezuela.” Daniel Victorio thì nói anh “rất hạnh phúc” với những gì xảy ra và gửi lời cảm ơn tới Tổng thống Donald Trump.

Có những chiến dịch được viết bằng mực trong hồ sơ. Và có những chiến dịch được viết bằng tiếng rotor trực thăng xé gió trong đêm, bằng tiếng giày đập lên nền bê tông, và bằng một khoảnh khắc mà quyền lực quốc gia được phô bày ở mức trần trụi nhất: bắt sống một nguyên thủ ngay tại “lãnh địa” của ông ta.

Cuộc đột kích bắt lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân Cilia Flores hôm Thứ Bảy do một đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ của Lục quân Mỹ thực hiện: Delta Force.

Delta Force là ai? “Đơn vị nhiệm vụ đặc biệt” chuyên đánh mục tiêu giá trị cao
Delta Force được xem là một trong những đơn vị “special missions” hàng đầu của quân đội Mỹ, chuyên phản khủng bố, giải cứu con tin, tấn công trực tiếp và trinh sát đặc biệt – thường nhắm vào các mục tiêu giá trị cao.

Được thành lập năm 1977, Delta Force trực thuộc Bộ Chỉ huy Tác chiến Đặc biệt Liên quân (JSOC) và đóng tại Fort Bragg, bang North Carolina. Lực lượng này được cho là gồm tám “sabre squadrons” tác chiến.

Thông tin về Delta Force gần như tuyệt đối thuộc diện mật. Nhưng nhìn chung, đây là lực lượng thường được gọi ra làm những nhiệm vụ phức tạp, bí mật và nguy hiểm nhất theo chỉ đạo của Tổng thống Mỹ và Bộ trưởng Quốc phòng.

Vai trò của Delta Force trong lịch sử quân sự Mỹ thường được so sánh với SEAL Team 6 của Hải quân. Họ từng tham gia những chiến dịch khiến cả nước Mỹ phải nhìn lên màn hình: như nhiệm vụ năm 1993 ở Somalia nhằm giải cứu binh sĩ Mỹ sau khi trực thăng bị bắn rơi trong Trận Mogadishu – sự kiện sau này được tái hiện trong phim “Black Hawk Down” (2001).

Delta Force cũng từng góp mặt trong Operation Just Cause tại Panama, chiến dịch dẫn tới việc bắt nhà độc tài Manuel Noriega tháng 12/1989 – và theo CNN, nhiều quan chức trong chính quyền Trump đang viện dẫn “tiền lệ Panama” như một khuôn mẫu cho nhiệm vụ nhằm vào Maduro.

Trump kể với Fox News: xem bắt Maduro “trực tiếp”, chuẩn bị từ giữa tháng 12
Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News, Tổng thống Donald Trump kể lại cách cuộc bắt giữ diễn ra, đồng thời CNN cho biết từ các nguồn tin: chính quyền Trump đã bắt đầu chuẩn bị từ giữa tháng 12 cho một chiến dịch bí mật vừa tấn công vừa bắt người.

Trump nói Maduro và vợ hiện đang ở trên USS Iwo Jima, con tàu hướng về New York. Ông còn tiết lộ đã nói chuyện với Maduro cách đây một tuần. Phó Tổng thống JD Vance đăng trên mạng xã hội rằng Trump đã đưa ra “nhiều lối thoát” (multiple off ramps) trước khi Mỹ thực hiện chiến dịch – hàm ý rằng Washington cho Caracas cơ hội rút lui, nhưng cuối cùng vẫn phải ra tay.

Trump cho biết ông xem diễn biến “phức tạp” của cuộc bắt giữ theo thời gian thực, từ một căn phòng trong khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, ngồi cạnh các tướng lĩnh quân đội. Đây là kiểu chi tiết được kể để nhấn mạnh hai điều: sự kiểm soát và sự “đích thân theo dõi” của tổng thống.

“Không ai chết, nhưng có người bị thương”: nơi bắt là điểm “cực kiên cố”, trực thăng trúng đạn
Trump nói không có người Mỹ nào thiệt mạng. Tuy nhiên, ông thừa nhận có người bị thương khi tìm cách bắt Maduro tại một địa điểm được ông mô tả là “kiên cố, phòng thủ nặng” (heavily fortified). Tổng thống cũng nói một chiếc trực thăng đã bị bắn trúng trong chiến dịch, nhưng không có máy bay Mỹ nào bị mất.

Đây là loại chi tiết vừa mang tính khoe thành tích (không mất phi cơ), vừa vô tình hé lộ độ nóng của trận đánh: nếu trực thăng bị bắn trúng, nghĩa là lực lượng đột kích đã đi thẳng vào vùng hỏa lực.

Sau đột kích: Mỹ tính “bước tiếp theo” ở Venezuela, Caracas đòi trả Maduro
Trump nói Mỹ đang quyết định điều sẽ xảy ra tiếp theo ở Venezuela. Ông nói với Fox News rằng Washington “không thể liều” để người khác lên nắm và tiếp tục những gì Maduro để lại; vì vậy Mỹ đang cân nhắc và sẽ “tham gia rất nhiều” vào việc này.

Ở chiều ngược lại, Ngoại trưởng Venezuela khẳng định Maduro vẫn là lãnh đạo đất nước và yêu cầu Mỹ phải đưa ông trở về. Khoảng cách giữa hai tuyên bố ấy giống như hai đầu một sợi dây thừng: kéo mạnh quá, có thể đứt, và đứt rồi thì không ai đoán được cú rơi sẽ làm rách những gì.

DOJ chuẩn bị “cáo trạng thay thế”: siết chặt vòng pháp lý ở New York
Theo hai nguồn tin, Bộ Tư pháp Mỹ dự kiến sẽ đưa ra các cáo buộc mới đối với Maduro và vợ trong một “superseding indictment” tại New York – tức cáo trạng thay thế/cập nhật, mở rộng hoặc điều chỉnh hồ sơ hiện có. Maduro vốn đã bị truy tố từ năm 2020.

Các cáo buộc của DOJ đã được vạch ra trong ba cáo trạng năm 2020 – hai ở New York, một ở Washington – cùng một đơn khiếu tố hình sự tại Miami. Những hồ sơ này cáo buộc có một âm mưu kéo dài nhiều thập kỷ, trong đó Maduro và nhóm thân tín cung cấp bảo kê chính trị – quân sự cho các “narco-terrorists” trong khi “rút ruột” hàng tỷ đô-la của quốc gia.

Cựu công tố Geoffrey Berman từng tuyên bố Maduro “cố ý dùng cocaine như một vũ khí” và “chủ ý làm ngập nước Mỹ bằng cocaine” nhằm phá hoại sức khỏe và an sinh của xã hội Mỹ. Công tố cũng cáo buộc Maduro lãnh đạo một cartel bạo lực ngay cả khi ông bước lên nấc thang quyền lực. Hơn một chục người khác bị truy tố cùng với Maduro, gồm quan chức chính phủ, tình báo Venezuela và các thành viên lực lượng vũ trang nổi dậy.

Tất cả những cáo buộc này, ở giai đoạn hiện tại, vẫn là cáo buộc trong hồ sơ tố tụng và sẽ phải được kiểm chứng trước tòa.

Tổng thống Donald Trump kể rằng ông đã ngồi trong một căn phòng ở Mar-a-Lago, bên cạnh các tướng lĩnh quân đội, theo dõi cuộc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro diễn ra theo thời gian thực. Ông mô tả cảnh tượng ấy “như đang xem một chương trình truyền hình,” chỉ khác ở chỗ: đó là một cuộc đột kích thật, với cửa thép thật, và một nguyên thủ thật bị lôi ra “trong vài giây.”

Trump nói ông được “những người quân đội thật sự” khẳng định không có quốc gia nào trên Trái Đất có thể thực hiện một cuộc cơ động như vậy. Điều khiến ông ấn tượng không chỉ là độ phức tạp, mà là thứ ông gọi bằng cụm từ quen thuộc trong giới tác chiến: “tốc độ và bạo lực” — tốc độ để đối phương không kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra, và bạo lực đủ mạnh để bẻ gãy mọi lớp phòng thủ trước khi nó kịp khép lại.

“Tôi xem từng giây”: phá cửa thép, đánh thốc vào nơi kiên cố nhất
Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News, Trump nói cuộc bắt giữ “rất phức tạp, cực kỳ phức tạp,” và ông cùng đội ngũ đã “xem mọi khía cạnh” của chiến dịch. Ông kể lực lượng Mỹ đã “đột nhập,” phá vào những nơi vốn được thiết kế để không thể bị phá, kể cả những cánh cửa thép đặt ra “chỉ để phòng trường hợp này.”

Trump cho biết Maduro bị bắt tại một nơi mà ông mô tả giống “pháo đài” hơn là nhà ở: có cửa thép, có khu “an toàn” với thép bao quanh. Maduro được nói là đã cố chạy vào khu đó để khóa mình lại, nhưng bị “đánh dồn” quá nhanh nên không kịp đóng.

Trump nói Mỹ đã chuẩn bị sẵn cả “đèn khò cỡ lớn” và các phương tiện cần thiết để xuyên thép, nhưng cuối cùng “không cần dùng tới.” Ông cũng nhấn mạnh Mỹ huy động “một số lượng khổng lồ” phi cơ, gồm trực thăng và chiến đấu cơ.

Trì hoãn vì thời tiết: “Thời tiết phải hoàn hảo”
Trump nói chiến dịch lẽ ra được thực hiện sớm hơn, nhưng bị hoãn nhiều ngày vì thời tiết. “Chúng tôi định làm bốn ngày trước, nhưng thời tiết không hoàn hảo. Thời tiết phải hoàn hảo,” ông nói, rồi kể tiếp: đã tính làm ba ngày trước, hai ngày trước… cho tới khi “bỗng nhiên cửa sổ mở ra,” và họ ra lệnh hành động.

Theo các nguồn tin nắm kế hoạch, chính quyền Trump bắt đầu chuẩn bị cho chiến dịch tấn công và bắt Maduro từ giữa tháng 12. Một kế hoạch định làm sớm hơn cũng bị xáo trộn bởi nhiều yếu tố, trong đó có thời tiết và cả quyết định của Trump mở đòn tấn công ở Nigeria vào dịp Giáng Sinh.

“Chúng tôi sẽ can dự rất sâu”: Trump hé lộ ý định tham gia điều hành hậu Maduro
Không chỉ dừng ở việc kể chiến dịch, Trump còn phác ra suy nghĩ “ngày hôm sau” về chuyện điều hành Venezuela. Ông nói chính quyền Mỹ đang quyết định điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, vì “không thể liều” để một người khác lên điều hành rồi tiếp tục những gì Maduro để lại. “Chúng tôi đang quyết định điều đó ngay bây giờ… Chúng tôi sẽ can dự rất sâu,” Trump nói, kèm theo lời hứa mơ hồ rằng Mỹ “muốn tự do cho người dân.”

Trump cũng cho rằng người Venezuela “rất vui” vì Maduro bị bắt, “vì họ yêu nước Mỹ,” và vì dưới thời Maduro, Venezuela là “một nền độc tài.”

Ông kể Maduro đã cố “đàm phán vào phút chót,” nhưng ông từ chối: “Tôi nói không. Những gì ông ta làm với ma túy là xấu.”

Kế hoạch “chính phủ chuyển tiếp” từng được tính tới, nhưng giờ im lặng
Các nguồn tin nói kế hoạch của Mỹ trước đó tập trung vào việc loại Maduro khỏi quyền lực, rồi thực hiện các bước để dựng một chính phủ chuyển tiếp gồm một nhóm người Venezuela trước khi kêu gọi bầu cử.

Tuy nhiên, trong những giờ ngay sau chiến dịch bắt Maduro, chính quyền Trump lại không công khai bình luận về việc đang thiết lập một chính phủ chuyển tiếp. Trước đó, CNN từng đưa tin chính quyền đã âm thầm soạn các kế hoạch “ngày hôm sau” nhiều tuần liền để lấp khoảng trống quyền lực nếu Maduro bị hất khỏi ghế. Nhưng khi được hỏi hồi tháng trước Mỹ sẵn sàng làm gì để bảo đảm ổn định nếu Maduro rời quyền lực, Ngoại trưởng Marco Rubio đã không trả lời rõ.

Một số dự thảo kế hoạch được nói là từng tập trung vào việc dựng cấu trúc hỗ trợ lãnh đạo đối lập Edmundo Gonzalez.

Dân Chủ đòi họp khẩn: “Chưa thấy bằng chứng đe dọa… và chưa nghe chiến lược hậu chiến”
Ngay trong ngày, tiếng nói phản biện từ Quốc hội Mỹ nổi lên. Dân biểu Jim Himes, thành viên Dân Chủ cao nhất trong Ủy ban Tình báo Hạ viện, kêu gọi chính quyền Trump phải lập tức báo cáo Quốc hội sau khi Mỹ tấn công Caracas và đưa Maduro ra khỏi Venezuela.

Himes thừa nhận Maduro là “một nhà cầm quyền không hợp pháp,” nhưng ông nói chưa thấy bằng chứng nào cho thấy chiếc ghế tổng thống của Maduro tạo ra mối đe dọa đủ để biện minh cho hành động quân sự khi không có ủy quyền của Quốc hội. Ông cũng nói ông chưa nghe một chiến lược rõ ràng cho “ngày hôm sau,” và làm sao ngăn Venezuela rơi vào hỗn loạn.

Himes nhấn mạnh Rubio từng nhiều lần phủ nhận trước Quốc hội rằng chính quyền có ý định ép thay đổi chế độ ở Venezuela; vì vậy, theo ông, chính quyền phải lập tức báo cáo kế hoạch bảo đảm ổn định khu vực và cơ sở pháp lý cho quyết định này.

Trong một cuộc phỏng vấn ngắn qua điện thoại với The New York Times, Trump từ chối nói liệu ông có xin Quốc hội ủy quyền cho đòn tấn công hay không.

Phó Tổng thống JD Vance vừa tung ra một thông điệp cứng như thép về lý do Nhà Trắng quyết định ra tay ở Venezuela: Tổng thống Donald Trump đã đưa ra “nhiều lối thoát” (multiple off ramps) cho Nicolás Maduro, nhưng vẫn đi đến kết cục bị bắt sau một chiến dịch quy mô lớn, kèm theo đòn đánh mạnh vào thủ đô Caracas.

Theo Vance, Trump đã rất rõ ràng từ đầu: nạn buôn ma túy phải chấm dứt, và “dầu bị đánh cắp” phải được trả lại cho Hoa Kỳ. Ông viết rằng Maduro chỉ là “người mới nhất” nhận ra một điều: Trump nói là làm. Và Vance dành lời khen cho các lực lượng đặc nhiệm Mỹ vì đã thực hiện một chiến dịch mà ông gọi là “thật sự ấn tượng.”

“Nhiều lối thoát” nhưng không có lối quay đầu: thông điệp điều kiện của Trump
Vance không đi vào chi tiết các “lối thoát” là gì. Nhưng cách ông mô tả khiến người ta hình dung đó là những cơ hội rút lui, những bước giảm leo thang, những cánh cửa để tránh một cuộc đối đầu trực diện.

Vấn đề nằm ở chỗ: Nhà Trắng nói họ đã mở cửa, nhưng cũng đặt điều kiện. Với Vance, điều kiện đó xoay quanh hai trục: ma túy và dầu. Và khi điều kiện không được đáp ứng, chiến dịch bắt giữ cùng đòn đánh vào Caracas được xem như câu trả lời cuối cùng.

Vance phản bác chỉ trích “phi pháp”: “Không thể trốn công lý chỉ vì sống trong cung điện”
Trong một bài đăng tiếp theo, Vance đẩy thẳng cuộc tranh luận vào mặt trận pháp lý. Ông bác bỏ ý tưởng rằng hành động của chính quyền Trump là “bất hợp pháp,” nhấn mạnh Maduro có nhiều cáo trạng ở Mỹ liên quan đến “narco-terrorism.”

Vance viết đại ý: bạn không thể né công lý vì tội buôn ma túy ở Mỹ chỉ vì bạn sống trong một cung điện ở Caracas. Câu này nghe như khẩu hiệu chính trị, nhưng mục tiêu rõ ràng: biến chiến dịch thành một hành động “thi hành công lý,” chứ không phải một cuộc phiêu lưu quân sự.

Trump đã báo trước: “Đánh trên bộ sẽ sớm bắt đầu”
Bối cảnh cho cú ra tay này đã được Trump gieo từ trước. Ngày 2/12, ông cảnh cáo rằng Mỹ đang chuẩn bị hành động mới chống các mạng lưới buôn ma túy bị cáo buộc ở Venezuela, và các đòn đánh trên bộ sẽ bắt đầu “sớm.”

Trump nói họ “biết họ sống ở đâu,” biết “những kẻ xấu sống ở đâu,” và sẽ ra tay rất nhanh. Trong nhiều tháng, chính quyền Trump đã tiến hành các đòn đánh nhắm vào các tàu bị nghi buôn ma túy.

Nhưng chiến dịch chống ma túy ấy cũng từng gây tranh cãi. Một đòn đánh tiếp theo vào một tàu nghi buôn ma túy ở vùng Caribbean ngày 2/9 — sau khi đòn đánh ban đầu không giết hết những người trên tàu — đã vấp chỉ trích lưỡng đảng, với lo ngại nó có thể cấu thành “tội ác chiến tranh.” Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khi đó tìm cách tạo khoảng cách với quyết định đánh đợt hai, nói rằng họ không biết về nó.

CIA được “bật đèn xanh”, và mệnh lệnh bí mật đánh cartel
Tháng 10, Trump nói ông đã cho phép CIA hoạt động bên trong Venezuela nhằm siết dòng di dân và ma túy bất hợp pháp. Cùng thời điểm, theo các nguồn tin, Trump cập nhật thẩm quyền cho CIA sau khi ký một chỉ thị bí mật yêu cầu quân đội bắt đầu tấn công các cartel ma túy ở Mỹ Latin từ đầu mùa hè.

Tất cả ghép lại thành một đường thẳng chính sách: coi ma túy là chiến trường, coi cartel là mục tiêu quân sự, và coi Venezuela là một mắt xích then chốt.

Florida reo mừng: “Như bức tường Berlin sụp đổ”
Nếu ở Washington là tranh luận đúng-sai và hợp pháp-không hợp pháp, thì ở Florida lại là cảm xúc bùng nổ.

Nhiều dân biểu, nghị sĩ Cộng Hòa Florida sáng Thứ Bảy đồng loạt ca ngợi chiến dịch và việc bắt Maduro. Dân biểu Carlos Gimenez nói ông đã trao đổi với Ngoại trưởng Marco Rubio ngay sau chiến dịch, và gọi đây là “phiên bản Tây bán cầu của sự kiện Bức tường Berlin sụp đổ.”

Ông viết rằng đó là “một ngày trọng đại ở Florida,” nơi tập trung đông đảo người lưu vong Venezuela, Cuba và Nicaragua; cộng đồng của ông “ngập tràn cảm xúc và hy vọng.”

Dân biểu Mario Diaz-Balart công kích Maduro và ca ngợi Trump, nói khi những người khác còn chần chừ, Trump đã nhìn đúng bản chất mối đe dọa và hành động dứt khoát.

Dân biểu Maria Elvira Salazar cảm ơn Trump và Rubio, tuyên bố “narco-terror” do chế độ Maduro áp đặt đã chấm hết, và đã đến lúc “những lãnh đạo chính đáng” của Venezuela khôi phục tự do, tái thiết đất nước.

Thượng nghị sĩ Rick Scott thì gọi đây là “một ngày mới” cho Venezuela và cả Mỹ Latin, cho rằng Mỹ và khu vực an toàn hơn nhờ “sự lãnh đạo” của Trump.

Vì sao Florida là tâm chấn? Con số 49% và câu chuyện lưu vong
Không phải ngẫu nhiên Florida phản ứng mạnh. Người Venezuela di cư tập trung lớn tại tiểu bang này. Theo Migration Policy Institute, giai đoạn 2019–2023 có khoảng 49% người nhập cư Venezuela ở Mỹ cư trú tại Florida.

Bởi vậy, bất kỳ biến động nào ở Caracas cũng dội thẳng vào trái tim chính trị Florida: hy vọng hồi hương, nỗi đau lưu lạc, ký ức về độc tài, và giấc mơ một ngày được trở về dựng lại quê nhà.

Và đó cũng là lý do cùng một sự kiện có thể được gọi bằng hai cái tên hoàn toàn khác nhau: với người ủng hộ, đó là “công lý”; với người hoài nghi, đó là “can thiệp.” Nhưng dù gọi thế nào, tuyên bố của JD Vance đã cho thấy Nhà Trắng muốn đóng khung câu chuyện bằng một kết luận duy nhất: Trump đã cảnh báo, đã mở lối thoát, và khi lối thoát không được bước qua, ông sẽ tự tay khép cánh cửa còn lại.

Sau đêm chấn động bắt giữ Nicolás Maduro, Tổng thống Donald Trump không chỉ khoe chiến dịch. Ông bắt đầu vẽ ra một bản đồ quyền lực mới cho Venezuela — và bản đồ đó, theo lời ông, sẽ đi qua Delcy Rodríguez, chứ không đi qua người đối lập nổi tiếng nhất.

Từ Florida, Trump tuyên bố Mỹ hiện đang “làm việc” với Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez sau khi Maduro bị bắt. Ông nói bà đã được tuyên thệ làm tổng thống, nhưng đồng thời nhấn mạnh: bà là người “do Maduro chọn”.

Một câu nói tưởng như mâu thuẫn, nhưng lại phản ánh đúng tinh thần thời điểm: Washington muốn dùng chính người trong bộ máy cũ để mở đường cho trật tự mới — ít nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp.

“Rubio vừa nói chuyện với cô ấy”: Delcy được mô tả là sẵn sàng làm điều Mỹ muốn
Khi được hỏi có sẵn sàng hợp tác với Delcy Rodríguez hay không, Trump trả lời bằng một câu vừa khen vừa ép: Ngoại trưởng Marco Rubio “vừa có một cuộc nói chuyện” với bà, và bà “về cơ bản” sẵn sàng làm “những gì chúng ta cho là cần thiết để làm Venezuela vĩ đại trở lại.”

Trump kể thêm rằng Delcy đã nói chuyện “dài” với Rubio và nói: “Chúng tôi sẽ làm bất cứ điều gì ông cần.” Rồi Trump chốt một câu lạnh: ông cho rằng bà “khá lịch thiệp”, nhưng “thật ra bà ấy không có lựa chọn.”

Đây là kiểu ngôn ngữ nửa ngoại giao nửa tối hậu thư: sự mềm mỏng được ghi nhận, nhưng quyền quyết định được đặt ở phía Mỹ.

Trump “gạt” Machado: ‘Không đủ ủng hộ, không đủ tôn trọng để lãnh đạo’
Trong khi đó, Trump lại tỏ ra lạnh nhạt với lãnh đạo đối lập và là người đoạt Nobel Hòa bình, María Corina Machado. Khi bị hỏi liệu ông có liên lạc với Machado từ sau vụ bắt Maduro hay không, Trump nói thẳng: “không.”

Rồi ông nêu quan điểm: sẽ “rất khó” để Machado làm lãnh đạo vì bà “không có sự ủng hộ” và “không có sự tôn trọng” cần thiết trong nội bộ đất nước. Trump còn thêm: bà là “một người phụ nữ rất dễ mến”, nhưng “không có sự tôn trọng để làm lãnh đạo.”

Những lời này, dù đúng hay sai, cho thấy Washington đang định hình một lựa chọn khác: thay vì trao lá cờ chuyển tiếp cho biểu tượng đối lập, Trump dường như muốn điều khiển tiến trình qua một nhân vật “đầu cầu” trong bộ máy cũ — người có thể ký, có thể chỉ đạo, có thể ra lệnh trong hệ thống hiện hữu.

“Không sợ boots on the ground”… nhưng Trump nói quân Mỹ sẽ vào “liên quan tới dầu”
Điểm gai nhất nằm ở câu chuyện quân đội. Trước đó trong họp báo, Trump nói ông không loại trừ khả năng can dự quân sự, thậm chí buông một câu đủ khiến cả khu vực rùng mình: “Chúng tôi không sợ boots in the ground.”

Nhưng khi được hỏi trực tiếp liệu ông có hình dung cảnh lính Mỹ “đặt chân” trong lúc Mỹ gần như điều hành chính phủ Venezuela giai đoạn tạm thời hay không, Trump “làm mềm” lại: ông nói “không”, và nhấn mạnh Mỹ sẽ có “sự hiện diện ở Venezuela” nhưng “liên quan tới dầu.”

Ông giảm nhẹ số quân cần thiết, nói Mỹ chỉ “đưa chuyên môn vào”, có thể cần “một chút”, “không nhiều.”

Tiền dầu sẽ đi đâu? Trump: cho dân Venezuela, người Venezuela ở ngoài nước, và Mỹ như một khoản “bồi hoàn”
Trump còn đưa ra một tuyên bố có tính “định nghĩa mục tiêu”: Mỹ sẽ khai thác “một lượng tài sản khổng lồ” từ lòng đất, và nguồn tài sản đó sẽ “đi về” người dân Venezuela, những người “từ bên ngoài Venezuela” trước đây từng sống ở Venezuela, và cả Hoa Kỳ dưới hình thức “bồi hoàn” thiệt hại mà Trump nói là do Venezuela gây ra cho Mỹ trong thời Maduro.

Cách nói này tạo ra một hình dung rất đặc biệt: dầu không chỉ là tài nguyên, mà là “hồ sơ thanh toán” cho một giai đoạn. Và sự hiện diện của Mỹ, theo Trump, gắn trực tiếp với việc bảo đảm dòng tài nguyên ấy.

Một bước ngoặt nhiều lớp: hợp tác với người của Maduro, gạt người đối lập, đặt dầu làm trung tâm
Trong cùng một ngày, Trump đã đặt ba mảnh ghép lên bàn:

- Làm việc với Delcy Rodríguez — người “do Maduro chọn” — vì bà sẵn sàng làm điều Mỹ yêu cầu.
- Không tin Machado đủ uy tín để cầm lái.
- Đưa quân vào Venezuela không phải để “đóng đô” toàn diện, mà để “bảo vệ dầu”, và dùng tiền dầu như một cơ chế bồi hoàn – tái phân phối.

Đó là một mô hình chuyển tiếp mà Trump muốn thế giới hiểu theo logic của ông: nhanh, thực dụng, lấy đòn bẩy tài nguyên làm trọng tâm, và ưu tiên người “có thể ký ngay” hơn người “có biểu tượng”.

Có những chiến dịch được gọi tên để ghi vào lịch sử. Và có những chiến dịch được gọi tên để nhắc nhở: đây là thứ chỉ cần sai một mắt xích là tất cả cùng rơi xuống vực.

Sáng Thứ Bảy tại Mar-a-Lago, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ – Tướng Dan Caine – công bố tên mật danh của phi vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro: Operation Absolute Resolve.

Ông mô tả đây là chiến dịch “kín đáo, chính xác”, diễn ra “trong những giờ đen tối nhất” của ngày 2 tháng 1, là kết tinh của “nhiều tháng” chuẩn bị và diễn tập – và theo ông, “thành thật mà nói, chỉ quân đội Hoa Kỳ mới có thể thực hiện.”

Mỹ vẫn ở lại khu vực: “tình trạng sẵn sàng cao” sau đòn đánh và vụ bắt
Tướng Caine nhấn mạnh: sau các đợt tấn công quy mô lớn và vụ bắt Maduro qua đêm, lực lượng Mỹ vẫn duy trì hiện diện trong khu vực.

“Ngay lúc này, lực lượng của chúng ta vẫn ở trong vùng, ở trạng thái sẵn sàng rất cao,” ông nói, khẳng định Mỹ có khả năng “phóng chiếu sức mạnh”, tự vệ và bảo vệ “lợi ích của chúng ta” trong khu vực.

Ông gọi toàn bộ chiến dịch là “minh chứng cho sự tận tụy và cam kết không lay chuyển đối với công lý”, và là “quyết tâm” buộc những kẻ đe dọa hòa bình – ổn định phải chịu trách nhiệm.

Đó không chỉ là lời cảm ơn. Đó là lời cảnh báo: đêm qua chưa chắc là hồi kết.

Một phi cơ bị bắn trúng, nhưng vẫn bay được: “tất cả đều về nhà”
Tướng Caine xác nhận trong quá trình bắt giữ Maduro, có một phi cơ Mỹ bị trúng đạn. Nhưng chiếc phi cơ đó vẫn “flyable” – vẫn hoạt động được xuyên suốt phần còn lại của nhiệm vụ.

Ông nhấn mạnh: như Tổng thống Trump đã nói trước đó, toàn bộ phi cơ Mỹ đều trở về an toàn, và chiếc bị trúng đạn vẫn tiếp tục bay được trong khi chiến dịch diễn ra tại khu nhà mục tiêu.

Trong những câu chuyện tác chiến, đây là kiểu chi tiết vừa thực vừa “để lại mùi thuốc súng”: nó cho thấy lực lượng Mỹ đã gặp hỏa lực thật, nhưng vẫn giữ được quyền kiểm soát bầu trời cho tới phút rút lui.

Tình báo “bơm dữ liệu theo thời gian thực”: bám sát từng bước di chuyển
Tướng Caine đặc biệt nhắc tới vai trò của các đội tình báo trên không và mặt đất, cung cấp cập nhật theo thời gian thực cho lực lượng đột kích.

Ông nói các nhóm này giúp đơn vị tác chiến “đi trong một môi trường phức tạp mà không phải gánh rủi ro không cần thiết.” Nói nôm na: họ vừa là mắt, vừa là tai, vừa là bản đồ sống – và trong một đêm tối, bản đồ sống thường quan trọng hơn cả súng.

Ông cũng tiết lộ mức độ theo dõi chi tiết: lực lượng Mỹ phải bám Maduro để “hiểu ông ta di chuyển ra sao, sống ở đâu, đi đâu, ăn gì, mặc gì.” Những chi tiết nghe đời thường, nhưng trong tác chiến đó chính là chìa khóa để biến một mục tiêu “mất dấu” thành một mục tiêu “nằm trong tay.”

150 phi cơ từ 20 căn cứ: trực thăng bay sát mặt biển 100 feet tiến vào Venezuela
Nếu phần chuẩn bị kéo dài nhiều tháng, thì “phần trên mặt đất” – theo lời tướng Caine – chỉ kéo dài vài giờ.

Ông cho biết, khuya Thứ Sáu, hơn 150 phi cơ đã xuất kích từ 20 căn cứ khác nhau trên đất liền và trên biển khắp Tây Bán Cầu. Trong số đó có những trực thăng chở lực lượng “extraction” (rút mục tiêu) bay vào Venezuela ở độ cao chỉ khoảng 100 feet trên mặt nước.

Trực thăng được “che chắn” bởi một chuỗi đòn tấn công triển khai trong khu vực, rồi tới khu nhà mục tiêu của Maduro vào khoảng 1 giờ sáng (giờ miền Đông Hoa Kỳ).

Theo mô tả, đây là kiểu tiếp cận “cạo sóng” để né phát hiện: đi thấp, đi nhanh, và đi vào lúc thiên hạ còn đang ngủ.

Giao chiến tự vệ khi rút lui: “nhiều cuộc đụng độ” trên đường ra khỏi Venezuela
Tướng Caine thừa nhận lực lượng Mỹ đã gặp kháng cự khi rút khỏi Venezuela.

“Có nhiều cuộc giao chiến tự vệ khi lực lượng bắt đầu rút ra,” ông nói. Và ông nhấn mạnh: việc bắt giữ Maduro và vợ ông ta đòi hỏi nhiều “self-defense engagements” khi lực lượng bị bắn, trước khi bay ra khỏi Venezuela vào khoảng 3:29 sáng (giờ miền Đông).

Những con số thời gian cụ thể khiến câu chuyện có nhịp như đồng hồ: 1:00 đến mục tiêu, 3:29 rời khỏi đất nước. Một cuộc đột kích được tính bằng phút, nơi mỗi phút là một ngã rẽ sống – chết.

Từ bãi đáp tới chiến hạm: chuyển giao lên USS Iwo Jima, hướng về New York ra tòa
Sau khi rút khỏi Venezuela, Maduro và vợ được chuyển giao lên USS Iwo Jima. Từ đó, họ đang trên đường tới New York để “đứng trước tòa” theo kế hoạch của phía Mỹ.

Tướng Caine kết luận bằng một câu nói mang tính “luật thép” của chiến tranh: “Chỉ cần một bộ phận của cỗ máy trơn tru này thất bại là toàn bộ nhiệm vụ sẽ bị đe dọa. Và thất bại không bao giờ là một lựa chọn đối với lực lượng liên quân của nước Mỹ.”

Đó là lời tự tin. Nhưng cũng là lời thừa nhận: chiến dịch này là trò chơi cân não của hàng trăm mắt xích – từ tình báo, không quân, trực thăng, cho tới lực lượng trên mặt đất.

Đêm nay, câu chuyện vốn bắt đầu trong “giờ đen tối” của một cuộc đột kích đã chuyển sang một sân khấu lạnh lùng hơn: đường băng, còng tay, sinh trắc học, và một phòng giam ở Manhattan.

Theo một quan chức liên bang, chiếc máy bay chở Tổng thống Venezuela bị bắt Nicolás Maduro cùng phu nhân Cilia Flores đã đáp xuống Stewart Air National Guard Base ở New York. Từ đây, ông Maduro dự kiến sẽ phải đối mặt các cáo buộc liên quan ma túy và vũ khí tại tòa liên bang Manhattan vào tuần tới.

Cùng ngày, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) cũng công bố (unseal) một cáo trạng mới nhắm vào Maduro, đồng thời nêu tên cả vợ và con trai ông.

Còng tay, áo xám, hộ tống dày đặc: khoảnh khắc rời máy bay ở Stewart ANG Base
Theo quan chức liên bang và hình ảnh Maduro đã bước xuống khỏi máy bay tại Stewart Air National Guard Base trong trang phục màu xám, hai tay bị còng, được áp giải bởi hơn một chục nhân viên liên bang mặc đồ đen.

Trong khi Maduro đã rời máy bay, phía thực thi pháp luật cho biết Cilia Flores vẫn còn ở lại dưới mặt đất tại căn cứ, đang được kiểm tra y tế thêm trong một nhà chứa máy bay (hangar).

Sự khác biệt ấy tạo nên một chi tiết rất “đời”: dù đây là câu chuyện chính trị – ngoại giao ở cấp cao nhất, quy trình vẫn phải đi qua những bước rất người thường: khám y tế, giấy tờ, kiểm tra sức khỏe trước khi bàn giao giam giữ.

Trực thăng vào Manhattan, điểm đến là MDC – nhà giam khét tiếng giữa New York
Theo kế hoạch, Maduro sẽ được đưa bằng trực thăng vào Manhattan, trước khi chuyển tới Metropolitan Detention Center (MDC) – nơi từng giam nhiều nhân vật nổi bật trong các vụ án liên bang, như Sean “Diddy” Combs và Sam Bankman-Fried.

Một loạt lực lượng cảnh sát địa phương và liên bang đã có mặt tại khu heliport ở Manhattan. Hình ảnh cho thấy trực thăng hạ cánh, và sau đó đoàn xe gồm SUV đen, xe cảnh sát và các xe van trắng rời khỏi khu vực trong đội hình áp tải.

Đó là khoảnh khắc chuyển trạng thái: từ “bị bắt” thành “bị giam giữ,” từ một nguyên thủ bị lôi khỏi phòng ngủ ở Caracas thành một bị can liên bang chuẩn bị ra tòa tại trung tâm tài chính – pháp lý khắc nghiệt bậc nhất nước Mỹ.

“Venue” – ý nghĩa pháp lý của điểm chạm đất đầu tiên tại Newburgh
Theo phân tích của chuyên gia pháp lý cao cấp Elie Honig, việc Maduro đáp xuống Stewart Air National Guard Base ở Newburgh, New York mang “ý nghĩa chính trị, quốc tế, ngoại giao cực lớn” vì liên quan tới khái niệm “venue” – thẩm quyền xét xử theo địa hạt liên bang.

Honig giải thích: công tố có hai cách để xác lập venue. Một là chứng minh một phần của âm mưu xảy ra trong địa hạt đó. Hai là khi một bị can bị đưa từ nước ngoài vào, địa điểm đầu tiên người đó “chạm đất Mỹ” sẽ tự động tạo venue.

Honig – cựu công tố liên bang và tiểu bang – nói trong thực tế, nhiều trường hợp Mỹ bắt giữ người nước ngoài cũng được đưa vào căn cứ Newburgh nhằm bảo đảm venue thuộc Southern District of New York (SDNY). Ông gọi SDNY là văn phòng công tố “đặc biệt phù hợp” để xử loại hồ sơ này, và nhấn mạnh đây là nơi đã xử các vụ án “căng thẳng nhất, áp lực nhất, cường độ cao nhất” trong lịch sử tư pháp hình sự Mỹ.

Nói ngắn gọn: cú đáp xuống Newburgh không chỉ là chuyện đường băng. Nó là một chiếc chìa khóa mở cửa đúng phòng xử.

Sinh trắc học – dấu vân tay – ảnh chụp: “booking” bắt đầu trước khi xuống máy bay
Chuyên gia John Miller cho biết, ngay trước khi Maduro và Flores rời máy bay, nhà chức trách đã bắt đầu quy trình “booking”: lấy dữ liệu sinh trắc học, dấu vân tay, chụp ảnh, rồi nhập thông tin vào hệ thống của US Customs and Border Protection.

Sau đó là kiểm tra y tế, trước khi chuyển về MDC. Tại MDC, Miller nói hai người sẽ được “book” lần nữa trước khi ra hầu tòa (arraignment) – “có khả năng là vào thứ Hai.”

Miller cũng cho biết tại MDC, Maduro và Flores nhiều khả năng sẽ bị áp dụng chế độ Special Administrative Measures (SAMs) – tức giam giữ theo tiêu chuẩn an ninh rất cao, có thể bị cách ly, thậm chí tách khỏi nhau.

John Miller nhận định cuộc chuyển đổi này sẽ là “cú sốc” đối với Maduro: từ đời sống “trong xa hoa,” giữa “hàng triệu triệu đô-la” mà chính quyền liên bang cáo buộc là lợi ích bất chính từ các cartel ma túy, tới một nơi giam giữ.

Nếu ở Caracas, Maduro từng được bảo vệ sau những lớp cửa thép, thì ở New York, ông sẽ đối mặt một lớp cửa khác: cửa của thủ tục tố tụng – nơi mọi thứ không còn là quyền lực chính trị mà là hồ sơ, chứng cứ, và các phiên điều trần.

Và từ khoảnh khắc đặt chân xuống Newburgh, câu chuyện đã chuyển hẳn sang một trận tuyến mới: trận tuyến của tòa án Manhattan và bản án tử hình !

Một loạt bức ảnh do Nhà Trắng công bố đã hé ra một lát cắt vừa lạ lùng vừa rất “thời đại”: trong lúc chiến dịch Venezuela diễn ra giữa đêm, Tổng thống Donald Trump và các quan chức cấp cao ngồi ở Mar-a-Lago… canh X.

Không phải canh một bản tin chính thức. Mà là canh mạng xã hội của Elon Musk – nơi tin đồn thường chạy nhanh hơn thông cáo, và một dòng chữ cũng có thể biến bí mật quân sự thành câu chuyện bàn dân thiên hạ.

Những tấm ảnh gợi ý rằng giới lãnh đạo Mỹ đang theo dõi các bài đăng có thể cho thấy công chúng đã bắt đầu “ngửi thấy mùi” của cuộc tấn công khi nó còn đang diễn ra.

“Canh X” để dò rò rỉ: màn chiếu có nhiều tab, gõ tìm “Venezuela”
Trong nhiều bức ảnh, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và các quan chức khác làm việc trước một màn chiếu (projector) hiển thị hình ảnh màn hình máy tính. Trên màn hình có nhiều tab X đang mở.

Ở hai bức ảnh, người ta thấy một ô tìm kiếm đã được gõ vào một từ trông giống “Venezuela” – dù phông nền bị làm mờ.

Đặc biệt, trong một bức ảnh khác, tài khoản X nổi tiếng “OSINTdefender” hiện rõ trên màn hình. Tài khoản này tự mô tả là “Open Source Intelligence Monitor” chuyên đăng video và thông tin từ các điểm nóng xung đột khắp thế giới. Nội dung kiểu “thô” và dồn dập của nó vừa giúp tài khoản nổi như cồn, vừa kéo theo vô số tranh cãi về độ tin cậy.

Với các quan chức chính quyền Trump, OSINTdefender có thể là một “công cụ miễn phí” để kiểm tra xem tin về những vụ nổ ở Caracas đã bắt đầu lan ra chưa, và lan đến mức nào.

Theo diễn tiến được nêu, bài đăng đầu tiên của OSINTdefender về “các báo cáo ban đầu có tiếng nổ” xuất hiện lúc 1:04 a.m. ET – chỉ ít phút sau thời điểm những bức ảnh được chụp. Và đến 4:21 a.m., Trump mới xác nhận hành động quân sự trên nền tảng của riêng mình là Truth Social – đối thủ của X.

Chiều cùng ngày, OSINTdefender còn đùa trên X về việc mình xuất hiện trong ảnh của Nhà Trắng: “Tôi thật sự thấy được ‘nâng niu’, nhưng lần sau cứ mời tôi vào Situation Room nhé,” kèm một emoji nháy mắt.

Một câu đùa, nhưng nó tố cáo một sự thật: thời chiến bây giờ có thêm một chiến tuyến – chiến tuyến tin rò rỉ.

Trump tuyên bố Mỹ sẽ “tạm điều hành” Venezuela: gạt cả chính phủ xã hội chủ nghĩa lẫn đối lập
Trong khi câu chuyện “canh X” làm người ta thấy Mar-a-Lago giống một phòng điều hành dã chiến, thì phát biểu của Trump lại mở ra một cú rẽ chính trị lớn hơn nhiều:

Trump nói Washington sẽ nắm quyền điều hành Venezuela sau khi bắt Tổng thống Nicolás Maduro. Ông loại trừ việc tiếp tục chính quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời cũng gạt luôn khả năng phe đối lập – vốn kỳ vọng sẽ lên nắm quyền – được dẫn dắt đất nước.

Đặc biệt, Trump công khai đánh giá thấp lãnh đạo đối lập María Corina Machado. Ông nói ông không tin Machado có đủ ủng hộ và đủ sự tôn trọng để lãnh đạo: “Sẽ rất khó để bà ấy làm lãnh đạo… bà ấy là người phụ nữ rất dễ mến, nhưng không có sự tôn trọng cần thiết để trở thành lãnh đạo.”

Trump không nêu rõ ông đang nói về dạng “ủng hộ” nào. Machado vốn là cựu dân biểu, từng thắng áp đảo trong cuộc bầu chọn sơ bộ của phe đối lập. Phía CNN cho biết đã liên hệ đội truyền thông của Machado và cựu ứng viên tổng thống Edmundo González để hỏi về phát biểu này và đang chờ phản hồi.

Tranh chấp tính chính danh: đối lập nói González thắng 67%, nhưng hội đồng bầu cử tuyên Maduro thắng
Phe đối lập Venezuela vẫn khẳng định Edmundo González đã thắng cuộc bầu cử tổng thống tháng 7/2024 với 67% phiếu, so với 30% của Maduro.

Tuy nhiên, Hội đồng Bầu cử Quốc gia Venezuela lại công bố Maduro thắng mà không công khai chi tiết kiểm phiếu. Quyết định đó bị phần lớn cộng đồng quốc tế bác bỏ và xem là thiếu minh bạch.

Trước đó, chính Machado từng tuyên bố González “phải lập tức nhận lấy sứ mệnh hiến định” và được lực lượng vũ trang công nhận là tổng tư lệnh. Ngay cả một số đồng minh của Mỹ như Argentina và Ecuador, cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cũng đã bày tỏ ủng hộ phe đối lập sau khi Maduro bị giam giữ.

Nhưng rồi Trump lại đi một đường khác: ông không nói chuyện với Machado, và không trao chìa khóa chuyển tiếp cho González – ít nhất là theo những gì ông công khai.

Bắt tay với Delcy Rodríguez: “Đã liên lạc” và bà được tuyên thệ làm tổng thống tạm quyền
Khi bị hỏi liệu ông có sẵn sàng làm việc với Phó Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez không, Trump thừa nhận chính quyền của ông đã có liên hệ với bà.

Trump nói Delcy đã được tuyên thệ làm tổng thống lâm thời, nhưng nhấn mạnh một câu như đóng dấu: bà ấy “do Maduro chọn.”

Đó là nghịch lý mới của thời khắc hậu Maduro: Washington vừa muốn đoạn tuyệt với di sản của Maduro, vừa dùng người trong bộ máy của Maduro để dựng khung chuyển tiếp.

Một thời đại nơi chiến dịch quân sự đi cùng… tab mạng xã hội
Những bức ảnh Nhà Trắng tung ra, vô tình hoặc cố ý, đã dựng nên một biểu tượng rất mới: các quan chức cấp cao ngồi trước màn chiếu, không chỉ nhìn bản đồ hay kênh liên lạc mật, mà còn nhìn mạng xã hội để xem “đám đông đã biết chưa.”

Và sau đó, cũng chính từ căn cứ ấy, Trump công bố một lựa chọn chính trị gây chấn động: Mỹ sẽ tạm nắm quyền điều hành Venezuela, không để chế độ cũ tiếp tục, mà cũng không trao tay lái cho phe đối lập như họ mong đợi.

Từ đây, Venezuela bước vào một đoạn đường vừa mù sương vừa nguy hiểm: tính chính danh còn tranh cãi, người lãnh đạo tương lai chưa rõ, và những quyết định lớn có vẻ đang được định hình không chỉ trong phòng họp — mà cả trong thanh tìm kiếm của X.

Chỉ bằng vài chục chữ trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump đã tự vẽ ra một bức tranh về một nước Mỹ có thể ra tay đột ngột, quyết liệt và với một phần công luận, đó là “đòn kết thúc” dành cho một chế độ bị xem là độc tài.

Làn sóng phản ứng quốc tế đến dồn dập và trái chiều.
Thủ tướng Anh Keir Starmer viết thẳng: phương Tây coi Maduro là “bất hợp pháp” và “không nhỏ giọt nước mắt” trước hồi kết của chế độ này, đồng thời nhấn mạnh tiếp tục bàn với Mỹ về một lộ trình chuyển tiếp dân chủ.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng Maduro đã làm tổn hại phẩm giá chính người dân mình, và nói Paris mong một chuyển tiếp dân chủ dưới vai trò của ông Edmundo González Urrutia.
Ở chiều thận trọng, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói đang theo dõi sát, nhưng nhấn mạnh “mọi giải pháp phải tôn trọng luật quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc.”
Ngược lại, Tổng thống Brazil Lula da Silva gọi cuộc tấn công của Mỹ là hành động xúc phạm nghiêm trọng chủ quyền, vượt qua một “lằn ranh không thể chấp nhận.” Cuba và Mexico lên án gay gắt, gọi đây là tội ác/đòn can thiệp thô bạo. Trung Quốc tuyên bố “bị sốc” và “kịch liệt phản đối” việc Mỹ công khai dùng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền.
Trong khi đó, Tổng thống Argentina Javier Milei lại tỏ rõ thái độ hoan nghênh: “Tự do tiến lên!”

Ngay tại Hoa Kỳ: kẻ tung hô “bình minh mới”, người tố “đảo chính vì dầu”
Trong nội bộ Mỹ, các phản ứng cũng không kém phần đối nghịch.
Thống đốc New York Kathy Hochul nói tiểu bang bà có cộng đồng người Ủy Nội Thụy Lạp đông đảo, “đứng cùng các gia đình” với hy vọng về một tương lai ổn định hơn; đồng thời trấn an rằng hiện chưa có mối đe dọa đáng tin nào nhắm vào New York, nhưng lực lượng an ninh đang phối hợp theo dõi sát.
Thống đốc Texas Greg Abbott thì ăn mừng, gọi Maduro là “narco-terrorist” và tuyên bố “Texas và cả thế giới tốt hơn vì việc hắn bị bắt.”
Ở chiều phản đối, Thị trưởng Chicago Brandon Johnson lên án đây là “thay đổi chế độ bất hợp pháp”, vi phạm luật quốc tế và có thể đẩy tình hình tới nguy cơ chiến tranh toàn diện, cho rằng động cơ thật sự là “dầu mỏ và quyền lực.”

Hệ quả không chỉ nằm trên mặt đất. Sau các diễn biến quân sự, không phận khu vực Caribbean bị siết chặt vì lý do “an toàn bay”, kéo theo hàng trăm chuyến bay hủy và hoãn. JetBlue thuộc nhóm chịu tác động nặng, trong khi American Airlines, Delta, United cũng phải cắt/điều chỉnh lịch bay.
Một loạt sân bay ở Puerto Rico, Aruba, Saint Thomas, Saint Lucia… ghi nhận tỷ lệ hủy chuyến rất cao. Bộ Giao thông Mỹ nói các hạn chế sẽ được gỡ khi phù hợp, và các hãng đưa ra miễn phí đổi lịch cho hành khách bị ảnh hưởng.
Trong một ngày, cả vùng biển nắng gió bỗng hóa thành “nút thắt cổ chai” của hàng không: người muốn về không bay được, kẻ muốn đi phải chờ… và thế giới hiểu rằng, đôi khi tiếng nổ ở một thủ đô có thể làm rung cả bầu trời cách đó hàng nghìn cây số.