Vì sao phe đối lập Syria không thể thắng?

Những chiến thắng nhỏ nhặt ban đầu của phe đối lập dần biến mất, các trận thua liên tiếp xảy ra. Đã 2 năm kể từ khi Syria bước vào cuộc nội chiến khốc liệt, mặc dù đã có sự hỗ trợ của phương Tây và Mỹ, phe đối lập Syria vẫn bế tắc trong việc giành được chính quyền từ tay Tổng thống Bashar al-Assad.

Mùa xuân Ả Rập và phe đối lập Syria
Ngày 15/3/2011, đất nước tưởng như bình yên trước cơn bão “Mùa xuân Ả Rập” – Syria bỗng dậy sóng. Hàng loạt cuộc biểu tình phản đối chính quyền của ông Bashar al-Assad nổi lên và lan rộng trên toàn lãnh thổ Syria. Chính quyền Syria lúc đó đã cương quyết sử dụng bạo lực và vũ trang để đàn áp phong trào này.

Biểu tình chống chính phủ ở Syria tháng 3/2011, khởi đầu cho một cuộc nội chiến đẫm máu.

Trong suốt năm 2011, phe đối lập Syria vẫn kiên trì tính chất hòa bình của cuộc phản kháng. Tuy nhiên, phe chính phủ Syria đã không nhân nhượng và trấn áp quyết liệt. Quyết sách bạo lực đã nảy sinh một sự bất mãn lớn trong chính quyền và quân đội. Hiện tượng đào ngũ, ly khai phát sinh và phát triển. Lực lượng vũ trang đối lập ra đời trong hoàn cảnh ấy.

Bài khác:
Đổ hàng tỷ USD ‘đánh bóng hình ảnh’, Trung Quốc vẫn bị ghét khắp nơi

Pakistan: Đánh bom nhằm tới người Trung Quốc

Ban đầu, nhiều người tin rằng những diễn biến tại Syria chỉ là hệ quả tất yếu của phòng trào Mùa xuân Ả Rập và sẽ nhanh chóng được dàn xếp khi Damascus tiến hành cải cách để xoa dịu tình hình. Tuy nhiên, câu chuyện đã không dễ dàng như vậy. Hai năm đã trôi qua, chiến sự tại Syria đã gây ra cái chết của 80.000 dân thường Syria, gần 2 triệu người phải tị nạn sang các quốc gia láng giềng. Phe đối lập Syria ngày càng lớn mạnh, nhưng họ chưa bao giờ đủ sức lực để chiến thắng hoàn toàn phe chính phủ.Thất bại
Cuộc đấu tranh của quân nổi dậy cho đến nay vẫn chưa đem lại điều gì cho họ ngoài chết chóc và những cuộc đối đầu bất tận. Mặc dù họ chiếm phần lớn các vùng đất trên khắp Syria, đặc biệt là vùng phía bắc, nhưng không còn chắc phe đối lập Syria còn đủ sức để giữ lại những chiến thắng này.
Phe chính phủ vẫn còn đủ pháo binh và máy bay chiến đấu, và họ đang tập trung vào việc giành lại hoặc duy trì kiểm soát các tuyến đường chính và các thị trấn gần đường cao tốc chiến lược. Đến nay, chính quyền Tổng thống Assad không cố gắng để giành chiến thắng ở mọi mặt trận lãnh thổ đã bị mất mà tập trung củng cố vị trí vững chắc tại các thị trấn và thành phố họ đang kiểm soát.
Trong khi đó, các chỉ huy phiến quân đang cố gắng để học được bài học về lý do tại sao những tham vọng, các cuộc tấn công trên mọi mặt trận của họ về cơ bản đã thất bại. Những lý do xem chừng đơn giản hơn người ta vẫn nghĩ, và đáng tiếc là thất bại lại được lan rộng trên nhiều chiến trường trên toàn Syria. Đó là một cuộc chiến hoàn toàn không đối xứng, dù thực tế nó là một cuộc xung đột đầy phức tạp không chỉ đơn thuần giữa hai phe đối lập.
"Chúng tôi đã làm những gì chúng tôi có thể và với những gì chúng tôi có", Đại tá Afif Suleiman, người đứng đầu Hội đồng quân sự cách mạng Idlib, nói về cuộc chiến khi đang ở trong căn cứ của mình tại một trường học ở miền nam Idlib. "Bản chất yếu kém sẽ đem lại cho chúng tôi kết quả yếu kém".
Không có một mặt trận thống nhất cho phe đối lập
Có nhiều nhóm vũ trang nổi dậy được gọi là phe đối lập chính phủ Syria. Cuộc chiến kéo dài 2 năm đã khiến họ bắt đầu cạn kiệt niềm tin. Thay vì cùng nhau kết hợp chặt chẽ, phân chia cấp bậc rõ ràng để tìm đến một mục tiêu chung nhất: Lật đổ chính quyền Bashar al-Assad, họ đổ lỗi cho nhau về sự thất bại, bao gồm cả những đơn vị được giao nhiệm vụ bảo vệ phần phía đông của Sahyan.

Phe đối lập Quân đội tự do Syria hô to khẩu ngữ chống lại chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad ở Azza

Từ lâu, sự thiếu thống nhất trong hàng ngũ quân nổi dậy Syria đã là vấn đề còn xa xôi hơn cả trận đấu này. Nó thực sự là một thách thức cơ bản của lực lượng đối lập. Sự thống nhất của họ luôn mong manh.
Trước cuộc chiến, các binh sỹ của phe đối lập được rèn luyện bởi một hội đồng các học giả tôn giáo do một giáo sỹ cực đoan có xuất thân từ nhóm Jabhat al-Nusra, một nhóm đã khẳng định lòng trung thành của mình cho al-Qaeda. Hội đồng này tập hợp hàng chục các chỉ huy khác nhau trong khu vực và lấy một lời thề trung thành từ mỗi người rằng họ sẽ làm việc dưới sự chỉ đạo của hội đồng, và của chỉ huy. Tuy nhiên, thỏa hiệp không căn cứ này dường như không kéo dài lâu.
Từ đó, phe đối lập không thể tìm được tiếng nói đại diện của mình ở trên chiến trường ngoại giao. Có rất nhiều tổ chức hoạt động tách biệt muốn đứng ra trở thành nhà lãnh đạo. Hai tổ chức đối lập lưu vong có thực lực nhất bao gồm Hội đồng quốc gia Syria và Quân đội tự do Syria ( thực chất là danh xưng chung cho vô số nhóm phiến quân độc lập khác nhau và hoạt động khác nhau). Tổ chức chính trị đối lập lớn nhất hoạt động trong nước là Ủy hội Phối hợp quốc gia Syria, ra đời từ cuối tháng 6-2011, bao gồm một số nhóm đối lập vốn vẫn được chính quyền Syria cho phép tồn tại như một bình phong dân chủ. Đường lối của ủy hội này cho đến vài tháng gần đây vẫn là "đấu tranh nhằm chuyển hóa dân chủ", kiên trì "phản kháng hòa bình", bác bỏ can thiệp nước ngoài và không thẳng thắn kêu gọi lật đổ chế độ al-Assad.
Thiếu thốn đạn dược vũ khí
Abu Akram, một chỉ huy nổi dậy tại thành phố Maaret al-Numan, là một phần của một nhóm hoạt động lập kế hoạch chiến đấu, có một thái độ khá rõ ràng về cuộc chiến: "Lý do thất bại chính là thiếu nguồn cung cấp”. Các phe nổi dậy bắt đầu đổ lỗi cho nhau, cho rằng những bên có nhiều quyền lợi hơn sẽ phải cam kết làm đực nhiều hơn. “Chúng tôi phải kết thúc trận chiến, và tìm kiếm cho một kế hoạch mới hơn”.

Đến nay, phe đối lập Syria vẫn không thể lật đổ được chính quyền Assad như mục tiêu mà họ đã đặt ra trước đó.

Lực lượng đối lập đã ngày càng lớn mạnh kể từ cuối năm 2012. Phe đối lập đã phát triển từ các nhóm nhỏ, thường đánh du kích bằng vũ khí hạng nhẹ, ít tốn kém đã trở thành những đội quân, lữ đoàn chiến đấu, thực hiện các trận đánh lớn với nhu cầu nhiều hỏa lực hơn.
Đã có những “nhà tài trợ” giấu mặt tham gia vào cuộc chơi chiến tranh này. Tuy nhiên, là những nhà tài trợ nhỏ lẻ, họ bắt đầu thấy khó để đáp ứng lại nhu cầu ngày càng lớn của phe nổi dậy. Trong khi phe đối lập ngày càng thể hiện sự thất bại trong chiến lược lật đổ chính quyền Tổng thống Assad, các nhà tài trợ đã đầu hàng và rời bỏ cuộc chơi.
Cao trào tưởng chừng sẽ đến khi các quốc gia bên ngoài tham gia vào việc cung cấp vũ khí hỗ trợ phe đối lập. Nhưng mọi thứ cũng không được lâu bền. Tai tiếng về việc nhóm Hồi giáo cực đoan Jabhat al-Nusra có liên quan đến khủng bố và hàng nghìn tay súng thánh chiến từ nhiều nước kéo đến là một nguyên nhân quan trọng khiến "nhà tài trợ" rút lui.
Việc chọn lựa nhóm phiến quân để tài trợ cũng là vấn đề phức tạp khiến các quốc gia nản lòng, rút bớt tài trợ, chờ đợi nước Mỹ tham gia. Người ta thấy sự tham gia một cách hờ hững của phương Tây và Mỹ trong cuộc chiến ở đất nước dầu mỏ này. Mặc dù rõ ràng Mỹ muốn viện trợ vũ khí trực tiếp cho phiến quân, việc này cũng không hề dễ dàng bởi những khó khăn tài chính mà nước này đang vướng phải ở chính trong nội địa. Đến nay, viện trợ vũ khí từ Mỹ vẫn chỉ nằm trên bàn giấy.
Thêm vào đó, Quân đội Syria đã cắt đứt tuyến đường cung cấp vũ khí chính cho quân nổi dậy qua ngả Lebanon. Sau khi bị đánh đuổi khỏi Al-Qasayr, phiến quân chỉ còn phụ thuộc vào tuyến đường cung cấp vũ khí duy nhất từ ngả Thổ Nhĩ Kỳ. Thế nhưng, Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã tuyên bố ủng hộ một hội nghị quốc tế nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng Syria do Nga và Mỹ đồng tài trợ. Điều này có thể đồng nghĩa với việc kênh cung cấp vũ khí cho phiến quân qua Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ bị đóng cửa.
Tuy cùng mục đích trợ giúp phe đối lập lật đổ chế độ Syria, nhưng các bên tài trợ, cả trong lẫn ngoài khu vực, lại có những toan tính rất khác nhau, thậm chí trái chiều nhau. Bởi thế, mỗi bên tài trợ đều o bế nhóm đối lập "của mình" theo mục tiêu riêng. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng khiến phe đối lập Syria không thể thống nhất và hoàn thành sứ mệnh lật đổ đế chế al-Assad được.

Phan Sương
Infonet