Sếp vung búa đập nát tủ lạnh khiến công nhân bật khóc: Doanh nghiệp Trung Quốc lột xác, thâu tóm đối thủ Mỹ

[Cupcake01]

Cú đập 100.000 NDT

Được thành lập năm 1984, Haier là một trong những công ty Trung Quốc tiên phong thực hiện chiến lược quốc tế hóa và toàn cầu hóa, đồng thời là nhà cung cấp hàng đầu thế giới về giải pháp cho cuộc sống tốt đẹp hơn và chuyển đổi số. Tập đoàn hiện sở hữu sáu công ty niêm yết gồm: Haier Smart Home, Haier Biomedical, Yingkang Life, Shanghai RAAS, Raytheon Technology và Zhongmiao Holdings. Trong đó, Haier Smart Home đã lọt vào danh sách Fortune Global 500 các năm 2021 và 2024, đồng thời được vinh danh trong danh sách những công ty được ngưỡng mộ nhất thế giới suốt bảy năm liên tiếp (2019–2025).

Sau hơn 40 năm phát triển, Haier đạt được nhiều thành tựu nổi bật cả trong nước và quốc tế. Hiện nay, cứ 10 chiếc tủ lạnh cao cấp bán ra trên thế giới thì có tới 7 chiếc mang thương hiệu Haier.

Tuy nhiên, phía sau thành công đó là một giai đoạn khó khăn và một cuộc lột xác đầy bất ngờ.

Trương Thụy Mẫn đập tủ lạnh bị lỗi.

Theo Huaxia, vào năm 1985, sau khi nhận được khiếu nại của khách hàng về chất lượng tủ lạnh, nhà sáng lập Haier Trương Thụy Mẫn đã dẫn nhân viên kiểm tra kho hàng. Trong số 400 chiếc tủ lạnh, họ phát hiện 76 chiếc bị lỗi. Trong bối cảnh mức lương công nhân chưa đến 100 nhân dân tệ mỗi tháng, ông đã quyết định dùng búa tạ đập vỡ toàn bộ số sản phẩm lỗi, với tổng giá trị lên tới 100.000 nhân dân tệ.

Trước những giọt nước mắt của công nhân, ông khẳng định: “Nếu hôm nay chúng ta không phá hủy những chiếc tủ lạnh này, thì trong tương lai, thứ bị thị trường phá hủy sẽ chính là doanh nghiệp này.” Tầm nhìn của Haier khi đó vượt xa giá trị của 76 chiếc tủ lạnh. Sự kiện này đã đặt nền móng cho nhận thức về chất lượng và mở ra một hướng đi mới.

Ngay năm sau, tủ lạnh Haier bắt đầu bán chạy tại Bắc Kinh, Thiên Tân và Thẩm Dương. Đến năm thứ ba, sản phẩm của Haier đã trúng thầu trong các dự án quốc tế. Năm 1991, thương hiệu Haier được xếp vào “Top 10 thương hiệu nổi tiếng quốc gia”.

Haier yêu cầu nhân viên phải yêu quý vị trí của mình, tôn trọng công việc và lấy công việc làm cách phục vụ đất nước. Ban lãnh đạo phải đi đầu làm gương. Bản thân ông Trương cũng tự yêu cầu mình hành động như một công nhân bình thường. Tư duy quản lý của Haier hướng đến sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

Sự kiện “đập tủ lạnh” đã để lại dấu ấn sâu sắc, hình thành tư duy “chất lượng là trên hết” và thiết lập tiêu chuẩn “không lỗi” trong toàn công ty. Năm 2009, chiếc búa tạ dùng trong sự kiện này được Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc lưu giữ như một biểu tượng của thời kỳ cải cách mở cửa và tinh thần coi trọng chất lượng. Bên cạnh quản lý chất lượng, Haier cũng từng bước đổi mới mô hình quản trị.
Bài học của doanh nghiệp Trung Quốc

Nhân dân nhật báo Trung Quốc cho biết, vào năm 1985, khi Trương Thụy Mẫn sang Đức tìm hiểu công nghệ sản xuất tủ lạnh, ông nghe một câu nói: “Trên thị trường Đức, pháo hoa là mặt hàng bán chạy nhất trong số các sản phẩm của Trung Quốc. Chẳng lẽ Trung Quốc không thể tự sản xuất tủ lạnh sao?”.

Với quyết tâm đó, Haier dành bảy năm để phát triển sản phẩm của riêng mình. Trên nền tảng công nghệ “Liebherr Haier”, công ty tiến hành đổi mới để sản xuất các dòng tủ lạnh chất lượng cao mang thương hiệu riêng.

Năm 1992, công ty triển khai kế hoạch phát triển quy mô lớn, xây dựng khu công nghiệp hiện đại trên diện tích 800 mẫu đất tại khu công nghệ cao phía đông Thanh Đảo. Đến tháng 10/1993, thương hiệu “Haier” chính thức thay thế “Liebherr Haier”, trở thành thương hiệu quốc gia.

GE đồng ý bán mảng kinh doanh thiết bị gia dụng cho Haier với giá 5,4 tỷ USD.

Sau đó, Haier triển khai chiến lược xuất khẩu với phương châm “đi từ thị trường khó đến thị trường dễ”, tức là trước tiên chinh phục các thị trường có tiêu chuẩn khắt khe, rồi mới mở rộng sang các nước đang phát triển. Công ty bắt đầu từ Đức, bán tủ lạnh mang nhãn “Made in China”. Năm 1992, kết quả so sánh cho thấy tủ lạnh Haier vượt trội sản phẩm của Đức, dẫn đến việc ký hợp đồng mua 20.000 chiếc.

Từ năm 1985 đến 1997, Haier đã rút ngắn khoảng cách công nghệ với đối thủ Đức, hoàn thành trong 7 năm chặng đường mà doanh nghiệp Đức phải mất 50 năm.

Các đại lý quốc tế nhanh chóng tìm đến Haier. Hiện nay, công ty có 56 trung tâm thương mại và hơn 38.000 điểm bán hàng ở nước ngoài.

Sau khi thành công tại châu Âu, Haier tiếp tục mở rộng sang Hoa Kỳ. Tháng 4 năm 1999, khu công nghiệp Haier tại Mỹ được khởi công và đi vào hoạt động từ tháng 3 năm 2000. Sản phẩm của Haier hiện đã có mặt tại nhiều chuỗi bán lẻ lớn tại Mỹ. So sánh cho thấy, một thương hiệu mất 10 năm để đạt doanh thu hơn 150 triệu USD, trong khi Haier chỉ cần 3 năm.

Trong 16 năm, Haier duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình 80% mỗi năm. Giá trị thương hiệu đạt 33 tỷ nhân dân tệ, với tỷ lệ nợ phải trả ở mức 56%.

Ngày nay, Haier không còn chỉ là thương hiệu “Made in China”, mà đã phát triển thành các hệ thống như “Haier Mỹ”, “Haier châu Âu”, “Haier Trung Đông”, “Haier Đông Nam Á” và nhiều khu vực khác.
Mua lại đối thủ Mỹ

Theo CNA, vào năm 1980, khi Haier chỉ là một công ty sản xuất tủ lạnh nhỏ, trong khi General Electric, tập đoàn được thành lập năm 1892 bởi Thomas Edison, đã đạt doanh thu 25 tỷ USD. Đến đầu những năm 1990, hai bên trở thành đối thủ kinh doanh khi tập đoàn lâu đời này cố gắng mua lại nhà sản xuất Trung Quốc.

Trương Thụy Mẫn nhớ lại: “Khi chúng tôi nói với họ rằng chúng tôi không muốn hợp tác, họ đã rất tức giận. Họ nói với chúng tôi rằng họ nhất định sẽ thâm nhập thị trường Trung Quốc, và mục tiêu đầu tiên của họ là loại bỏ chúng tôi.”

Haier đã phớt lờ cảnh báo của GE và tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong suốt những năm 1990 và đầu những năm 2000, dựa vào danh tiếng về chất lượng và khả năng mở rộng quy mô, cho đến khi quy mô lớn không còn là yếu tố quyết định.

Giáo sư đầu tư Jeff Towson giải thích: “Cuộc cạnh tranh bắt đầu chuyển từ việc ai lớn nhất sang ai thông minh nhất. Trong thế giới điện thoại thông minh, việc thông minh hơn người khác dễ hơn vì có rất nhiều thứ để cải tiến; còn với một chiếc máy nướng bánh mì, thì vẫn chỉ là máy nướng bánh mì.”

Sau đó, Haier trở thành thương hiệu thiết bị gia dụng hàng đầu thế giới vào năm 2009 và giữ vững vị trí này từ đó đến nay.

Bước ngoặt đến vào năm 2014, khi GE đạt thỏa thuận bán mảng kinh doanh thiết bị gia dụng GE Appliances cho Electrolux của Thụy Điển. Tuy nhiên, sự phản đối từ các cơ quan quản lý chống độc quyền đã khiến thương vụ đổ vỡ. GE Appliances sau đó tiếp tục được rao bán và lần này Haier được mời tham gia đấu thầu.

Trương Thụy Mẫn cho biết: “Chúng tôi đã lớn gấp năm lần họ. Chúng tôi nhận thấy rằng dù quy mô của họ rất lớn, nhưng họ phát triển rất chậm, trong khi chúng tôi phát triển nhanh hơn nhiều.”

Tại trụ sở Haier, một số ý kiến đặt câu hỏi liệu đây có phải là một thương vụ mua lại hợp lý hay không, và ông cũng thừa nhận đó là một vấn đề quan trọng.

Ông giải thích: “Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng: xây dựng một thương hiệu đã được khẳng định, một phiên bản địa phương hóa của Haier. Trong suy nghĩ của người Mỹ, họ tin tưởng vào GE. Thương hiệu này có chiều sâu và giá trị lớn, và để tạo ra điều đó, vấn đề không phải là tiền bạc mà là thời gian.”

Quá trình đấu thầu diễn ra căng thẳng. Có tới bảy bên tham gia, và Haier không phải là bên đưa ra mức giá cao nhất. Vì vậy, ông đã trực tiếp sang Mỹ để gặp Jeff Immelt, Giám đốc điều hành của GE lúc bấy giờ.

Ngày 15/1/2016, GE thông báo chấp nhận đề nghị của Haier. Giá cuối cùng của thương vụ là 5,6 tỷ USD. Haier mua lại mảng thiết bị gia dụng GE Appliances, qua đó sở hữu các thương hiệu của GE và vận hành GE Appliances như một công ty con độc lập có trụ sở tại Mỹ.

TTC = Tin tàu chệt