'Xe điên' ngày càng nhiều, tại sao?

[PinaColada]

Dù mật độ giao thông trong đô thị luôn đông đúc, tốc độ chậm, nhưng tần suất các vụ tai nạn do xe mất kiểm soát có dấu hiệu gia tăng. Vì sao, và có thể phòng ngừa bằng cách nào?
Như VOVGT đã thông tin, ngày 27/3 vừa qua, cơ quan công an đã tạm giữ tài xế V.Q.C (sinh năm 1987, trú tại phường Cầu Giấy, Hà Nội) để điều tra về hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.


Hiện trường vụ tai nạn đêm 25/3. Ảnh: VOV.
Trước đó, đêm 25/3, tài xế V.Q.C điều khiển ô tô Lexus di chuyển trên phố Trung Kính đã đâm vào đuôi một ô tô đang dừng đèn đỏ, rồi bất ngờ bất ngờ tăng ga, vượt qua ngã tư, lao sang làn đường đối diện, tông vào 6 phương tiện ôtô và xe máy đang dừng chờ đèn đỏ, rồi lật ngửa. Vụ tai nạn khiến hai người bị thương.

Trước đó, tối 6/3, ông Nguyễn Văn Sáu (sinh năm 1960, trú tại phường Yên Hòa, Hà Nội) lái ô tô trên đường Nguyễn Chánh (hướng đi Trần Duy Hưng). Do không làm chủ được tay lái, xe ô tô của ông Sáu đã va chạm liên hoàn vào 6 ô tô và 4 xe máy, làm 3 người bị thương, sau đó một nạn nhân đã tử vong.

Việc liên tiếp xảy ra các vụ TNGT do xe “điên” gây ra trên đường phố Hà Nội, khiến nhiều người tham gia giao thông rất lo ngại.

"Những vụ xe “điên”" gần đây khiến người đi đường rất lo lắng, đặc biệt là những người đi xe máy như tôi gặp liên đới nguy hiểm".

"Mình rất lo ngại hậu quả từ những vụ tai nạn liên hoàn như vậy. Những người đi xe máy và đi bộ mà vướng vào những vụ tai nạn như vậy thì thường chấn thương rất nghiêm trọng thậm chí là nguy hiểm tính mạng".

"Nhiều lúc đi đường cũng cảm thấy hoang mang, mong cơ quan chức năng sớm có giải pháp cho tình trạng này".

Với kinh nghiệm hơn 20 năm dạy lái xe, anh Nguyễn Trung Anh khẳng định, không có chuyện xe mất phanh, mất lái một cách dễ dàng, nhất là với những phương tiện đời mới. Theo anh Trung Anh, thực chất là do tài xế thiếu kinh nghiệm, thiếu kỹ năng xử lý, dẫn đến tai nạn.

"Xảy ra nhiều vụ việc đó một phần là do một bộ phận cả giáo viên lẫn học viên không chú tâm, cẩn thận trong việc luyện tập các tình huống. Lúc ấy người ta bị cuống, xong đơ người ra, dẫn đến mất hoàn toàn kiểm soát, bị căng cứng người, nhưng chân thì đạp vào ga".

Trong vụ tai nạn liên hoàn mới đây, có thể lái xe đã bị hoảng loạn về mặt tâm lý và thiếu kinh nghiệm trong việc xử lý trong những tình huống khẩn cấp.
Đồng tình nhận định này, PGS.TS Đào Mạnh Hùng, Nguyên Trưởng khoa Cơ khí, Đại học GTVT Hà Nội, cũng cho rằng mỗi khi xảy ra tai nạn “xe điên”, một số trường hợp đổ lỗi cho sự cố mất phanh, mất lái, nhưng với thiết kế xe hiện nay, gần như không thể xảy ra hiện tượng đó.

"Do ý thức của người tham gia giao thông thôi. Người ta đổ lỗi lúc mất phanh, lúc mất lái, nhưng bây giờ những xe hiện đại làm gì có khái niệm mất phanh, mất lái, tất cả đều có hệ thống an toàn. Thậm chí như xe tải hệ thống phanh còn có phanh locke, mất hơi là nó tự khóa".

Theo ông Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh Văn phòng Uỷ ban ATGT Quốc gia, mỗi khi tai nạn xảy ra, lái xe thường đổ lỗi cho kỹ thuật của phương tiện để né tránh trách nhiệm. Tuy nhiên, với điều kiện kỹ thuật của ô tô hiện nay, khả năng đảm bảo an toàn của của hệ thống phanh và hệ thống lái rất cao, bởi hầu hết xe được thiết kế trợ lực bằng hệ thống thủy lực để truyền dẫn lực, hệ thống phanh tự động, thậm chí một hệ thống gặp sự cố thì hệ thống còn lại vẫn hoạt động bình thường, nên việc lái xe viện dẫn xe mất lái để bào chữa cho những vụ tai nạn giao thông thảm khốc là hoàn toàn không chính xác.

Theo ông Khương Kim Tạo, kết quả kiểm tra của cơ quan chức năng cũng cho thấy điều đó: "Lái xe nói như thế chẳng qua là do người ta loạng quạng quá, người ta buồn ngủ, do đang mải suy nghĩ việc khác, do nghiện ma túy hoặc cũng có thể do những yếu tố khác nữa như trình độ chuyên môn của người mới tập lái, trong tình thế bất ngờ người ta không kịp đạp phanh hoặc đạp trượt nên người ta nghĩ mất phanh, chứ bình thường không có chuyện đó".

Anh Trần Anh Tuấn, Ban điều hành Diễn đàn Otofun chia sẻ, qua theo dõi thông tin được đưa lên diễn đàn này, lý do dẫn đến các vụ xe "điên" hầu hết đều do người điều khiển phương tiện chứ không nằm ở lỗi kỹ thuật của phương tiện. Theo anh Tuấn, để phòng ngừa giảm thiểu nguy cơ của những tình huống xe “điên”, công tác đào tạo lái xe thực tế cần tăng thời gian thực hành và xử lý tình huống để nâng cao an toàn.

"Bản thân mỗi người cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, khi tham gia giao thông cần tìm hiểu kỹ phương tiện nếu không phải xe của mình, xe đi mượn hoặc xe mới mua thì cần có thời gian nghiêm túc để làm quen với nó. Cơ quan chức năng khi cấp phép giấy phép lái xe cần có thêm thời gian học thực tế nó dài hơn và thực tế hơn".

Sau hầu hết vụ TNGT nghiêm trọng được cho là “xe điên”, các kết quả điều tra đều cho thấy nguyên nhân do người điều khiển phương tiện không tuân thủ đầy đủ các quy tắc khi tham gia giao thông. Bởi vậy, đã đến lúc cần nhìn nhận đúng, để có giải pháp “trúng” đích và hiệu quả.

Những ngày gần đây, cụm từ “xe điên” lại xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông mỗi khi xảy ra một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng. Những chiếc ô tô lao vào hàng xe đối diện, tông hàng loạt phương tiện, cuốn người đi đường vào gầm… tạo nên nỗi ám ảnh không chỉ cho nạn nhân mà còn cho cả xã hội. Nhưng gọi là “xe điên” có lẽ chỉ là một cách nói tắt, cách gọi nôm na.

Thực tế, công nghệ sản xuất ô tô ngày nay đã đạt đến trình độ rất cao. Các phương tiện hiện đại đều được trang bị hàng loạt hệ thống an toàn như chống bó cứng phanh (ABS), cân bằng điện tử (ESC), hỗ trợ phanh khẩn cấp, cảnh báo va chạm, thậm chí cả hỗ trợ giữ làn và tự động phanh. Khả năng xảy ra lỗi kỹ thuật dẫn đến mất kiểm soát hoàn toàn là rất hiếm. Nói cách khác, chiếc xe không phải là nguyên nhân chính gây ra những vụ tai nạn kiểu “xe điên”.

Vậy điều gì phía sau những cú lao xe kinh hoàng ấy? Câu trả lời nằm ở chính người cầm lái. Đó có thể là sự chủ quan, coi thường quy tắc giao thông; là việc sử dụng rượu bia, chất kích thích; là tâm lý nóng vội, đang bị ức chế; hoặc đơn giản là kỹ năng xử lý tình huống yếu kém. Khi một tài xế mất bình tĩnh hoặc không đủ năng lực kiểm soát phương tiện trong tình huống bất ngờ, chiếc xe - dù hiện đại đến đâu - cũng trở thành công cụ nguy hiểm.

Thực trạng này đặt ra câu hỏi lớn về chất lượng đào tạo và cấp phép lái xe hiện nay. Liệu chúng ta đã thực sự chọn lọc được những người đủ năng lực và đủ ý thức để tham gia giao thông, hay việc học và thi bằng lái vẫn thiếu thực chất?

Có ý kiến cho rằng, quá trình đào tạo lái xe hiện nay còn tồn tại không ít bất cập. Thời lượng học thực hành chưa đủ để người học thành thạo các kỹ năng xử lý tình huống phức tạp. Nội dung đào tạo còn thiên về việc “học để thi”, thay vì “học để lái xe an toàn”. Không ít học viên chỉ tập trung vào việc vượt qua kỳ sát hạch, mà chưa thực sự hiểu và thấm nhuần trách nhiệm của người điều khiển phương tiện.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát sau khi cấp bằng cũng còn lỏng lẻo. Một người có thể lái xe nhiều năm mà không bị đánh giá lại về kỹ năng hay ý thức, trừ khi vi phạm nghiêm trọng. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều tài xế dần hình thành thói quen xấu, coi thường luật lệ, nhưng không bị nhắc nhở kịp thời.

Để hạn chế những vụ tai nạn kiểu “xe điên”, giải pháp cốt lõi phải bắt đầu từ con người. Trước hết, cần nâng cao chất lượng đào tạo lái xe theo hướng thực chất hơn. Chương trình học cần chú trọng kỹ năng xử lý tình huống nguy hiểm, kỹ năng kiểm soát tâm lý khi gặp sự cố, đặc biệt là giáo dục đạo đức nghề nghiệp, để họ hiểu rằng mỗi quyết định của mình có thể liên quan trực tiếp đến sinh mạng của người khác.

Thứ hai, cần siết chặt quy trình sát hạch, đảm bảo người được cấp bằng thực sự đủ năng lực. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát thi cử là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải đánh giá đúng năng lực thực tế của người học, không để xảy ra tình trạng “lọt lưới” những trường hợp yếu kém.

Thứ ba, cần xây dựng cơ chế quản lý sau cấp bằng hiệu quả hơn. Việc tích hợp dữ liệu vi phạm, lịch sử lái xe để theo dõi, đánh giá tài xế theo thời gian là một hướng đi đáng cân nhắc. Những người có nhiều vi phạm cần được yêu cầu đào tạo lại, thậm chí tước quyền lái xe nếu không đảm bảo an toàn.

Về kỹ năng lái xe, khả năng xử lý tình huống có thể được học, được đào tạo, nhưng kỹ năng điều hòa về mặt tâm lý, cảm xúc của người lái thì không ai có thể làm thay, làm hộ, mà phụ thuộc chính vào người lái. Nếu khi bước lên xe, khi cầm vô lăng, họ coi chiếc xe ô tô là công cụ trút giận, thậm chí trả đũa, mới thật sự đáng sợ. Bởi vậy, việc điều hòa tâm lý, kiềm chế cảm xúc cần được xem là yếu tố then chốt để giảm thiểu tình trạng “người điên” điều khiển phương tiện.

Ngoài ra, chế tài xử phạt cũng phải đủ sức răn đe. Những hành vi nguy hiểm như lái xe khi say rượu, bỏ chạy sau tai nạn, hay gây tai nạn nghiêm trọng cần được xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm. Chỉ khi người lái xe thực sự cảm nhận được hậu quả pháp lý nặng nề, họ mới có ý thức tự điều chỉnh hành vi.

“Xe điên” chỉ là cách gọi để mô tả hậu quả. Nguyên nhân sâu xa vẫn là con người. Khi người lái không “điên”, chiếc xe sẽ không thể trở thành mối nguy. Vì vậy, thay vì chỉ lo sợ những chiếc xe, đã đến lúc chúng ta phải nhìn thẳng vào vấn đề: nâng cao chất lượng đào tạo, siết chặt quản lý, và xây dựng một văn hóa giao thông mà ở đó, sự an toàn của cộng đồng luôn được đặt lên hàng đầu.

VietBF@ sưu tập