Nhật mạnh tay siết vòng vây quanh Trung Quốc

Ngay sau khi vừa lên cầm quyền, tân Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã có những bước đi đầy mạnh mẽ và quyết liệt nhằm đối phó với một Trung Quốc ngày càng lấn lướt trên biển. Những bước đi của ông Abe khiến nhiều người nghĩ rằng Nhật Bản đang dồn dập thắt chặt một vòng vây xung quanh Trung Quốc.

Hai cường quốc hàng đầu Châu Á – Trung Quốc và Nhật Bản đang rơi vào một cuộc khủng hoảng trầm trọng nhất trong nhiều năm trở lại đây vì cuộc tranh chấp lãnh thổ quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông. Cuộc tranh chấp này đã tồn tại từ nhiều thập kỷ nay và nó là nguyên nhân khiến quan hệ Trung-Nhật thỉnh thoảng lại rơi vào sóng gió.

Cuộc đối đầu mới nhất vì tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư bắt đầu nổi lên dữ dội từ hồi tháng 9 năm ngoái sau khi Tokyo quyết định mua lại 3 trong số 5 hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Kể từ đó đến nay, trong suốt 4 tháng qua, Trung Quốc liên tục có những động thái nhằm thách thức Nhật Bản. Bất chấp việc Tokyo đang quản lý quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, Trung Quốc liên tiếp đưa tàu thuyền và mới đây nhất là cả máy bay vào vùng tranh chấp. Những hành động của Trung Quốc được cho là nhằm mục đích thay đổi nguyên trạng hiện nay ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Trung Quốc muốn thông qua việc đưa tàu thuyền, máy bay thường xuyên ra vào quần đảo Senkaku/Điếu Ngư để khẳng định “chủ quyền” của họ ở đây.

Trước một Trung Quốc ngày càng lấn tới mạnh mẽ, Nhật Bản đã có nhiều đối sách và bước đi nhằm ngăn chặn và bao vây nước láng giềng của mình. Tân Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã cho thấy, chính quyền mới của ông quyết “đối đầu” đến cùng với Trung Quốc trong cuộc tranh chấp ở biển Hoa Đông.

Ngay sau khi hoàn thành việc lập chính phủ mới, tân Thủ tướng Abe đã nhanh chóng hành động và việc ông làm đầu tiên là tạo dựng một vòng vây xung quanh Trung Quốc. Ông Abe đã cấp tập cử một loạt quan chức cấp cao trong nội các của mình đi vòng quanh Châu Á để thiết lập quan hệ với những nước láng giềng của Trung Quốc. Vòng vây này được khởi nguồn từ một nước vốn là đồng minh thân thiết của Trung Quốc - Myamar. Như vậy, Nhật Bản đang tiến vào sườn tây nam Trung Quốc.

Báo chí Nhật Bản hôm 5/1 đưa tin, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Taro Aso đã có chuyến thăm chính thức đến Myanmar. Myanmar đã được chọn là điểm đến đầu tiên trong chuyến công du đầu tiên của một quan chức thuộc chính phủ mới của Nhật Bản. Tại Myamar, ông Aso đã bày tỏ mong muốn tăng cường quan hệ mọi mặt giữa Nhật Bản và Myamar, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế. Tuy nhiên, đằng sau mục đích phát triển quan hệ mọi mặt với Myamar, Tokyo còn có một ẩn ý khác, đó là lôi kéo Myamar từ phía Trung Quốc về phía nước này trong bối cảnh quan hệ Myamar-Trung Quốc gần đây đang có một số trục trặc.

Sau “phát súng đầu tiên nổ ở Myamar”, tân Thủ tướng Abe tiếp tục dấn thêm một bước là cử Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida đến thăm một loạt nước gồm Philippines, Singapore, Brunei và Australia. Có lẽ mục đích chuyến công du này của ông Kishida được bộc lộ rõ nhất khi ông này ở thăm Philippines.

Cả Nhật Bản và Philippines đều đang có những cuộc tranh chấp lãnh thổ nóng bỏng với Trung Quốc nên không có gì là khó hiểu khi hai nước này tìm đến với nhau. Trong khi ở thăm Manila, ông Kishida đã có được thỏa thuận hợp tác chặt chẽ trên biển giữa Philippines và Nhật Bản.

Manila và Tokyo đều nhất trí tăng cường quan hệ song phương trên mọi mặt nhưng đặc biệt tập trung vào lĩnh vực chính trị và an ninh. Cả hai nước đều đồng ý "tăng cường đối thoại về chính sách và củng cố hợp tác trên biển và nhiều lĩnh vực khác".

Nhật Bản đã nhất trí hỗ trợ nâng cao năng lực cho Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Philippines. Một trong những bước đi đầu tiên trong kế hoạch tăng cường hợp tác trên biển giữa Philippines và Nhật Bản là Manila sẽ mua 10 tàu tuần tra cho Lực lượng Bảo vệ Bờ biển nước này từ Tokyo.

Hợp đồng trên sẽ được thực hiện thông qua các khoản vay ưu đãi có lãi suất thấp và các điều kiện trả linh hoạt trong khuôn khổ nguồn Viện trợ Phát triển Chính thức của Nhật Bản (ODA).

Tiếp sau hai chuyến công du của Phó Thủ tướng Aso và Ngoại trưởng Kishida, tân Thủ tướng Nhật Bản Abe chuẩn bị đến thăm một loạt nước Đông Nam Á. Mặc dù trước đó, ông Abe từng thể hiện mong muốn sẽ đến thăm Mỹ trong chuyến công du đầu tiên trên cương vị Thủ tướng của ông này nhưng cuối cùng, ông đã quyết định chọn 3 nước Đông Nam Á gồm Thái Lan, Việt Nam và Indonesia. Vì sao Nhật Bản lại “bỏ qua” nước đồng minh thân thiết nhất và mạnh nhất của mình để đến với các nước Đông Nam Á trước? Theo báo chí Nhật Bản giải thích, sở dĩ ông Abe không đến Mỹ trước vì lịch trình của Tổng thống Mỹ Barack Obama “có khó khăn”. Dù thế nào thì việc ông Abe chọn 3 nước Đông Nam Á là điểm đến đầu tiên đã cho thấy Nhật Bản coi trọng khu vực này như thế nào. Nhiều nhà phân tích tin rằng, Đông Nam Á đang trở thành đối tác quan trọng hàng đầu của Nhật Bản trong bối cảnh quan hệ Trung-Nhật đang hết sức sóng gió như hiện nay.

Những chuyến công dù dồn dập đến các nước Châu Á của các quan chức hàng đầu Nhật Bản được các nhà phân tích nhận định là bước đi nhằm thắt chặt vòng vây xung quanh Trung Quốc của Tokyo. Bản thân Bắc Kinh cũng cảm nhận được điều này. Tờ China Daily của Trung Quốc số ra ngày 10/1 cũng đã đăng tải bài bình luận nói về việc Thủ tướng Abe đang tìm cách “bao vây” Trung Quốc bằng việc thiết lập quan hệ thân thiết, gắn bó với một loạt nước Châu Á - Thái Bình Dương.

Ngoài đề cập đến các chuyến công du của Phó Thủ tướng Aso, Ngoại trưởng Kishida và tân Thủ tướng Abe, tờ China Daily còn chú ý đến việc ông Abe đã tham vấn Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh, Thủ tướng Australia Julia Gillard và một số nguyên thủ khác qua điện thoại hai ngày sau khi ông này nhậm chức.

Rõ ràng, Trung Quốc đã cảm nhận được những bước đi của Nhật Bản và đang thực sự cảm thấy lo ngại.

Kiệt Linh