Tại sao người Mỹ vẫn không có việc làm dù kinh tế Mỹ tăng trưởng?

Tình trạng này sẽ tiếp diễn trong vài chục năm nữa, theo dự báo của ông Michael Spence, kinh tế gia đạt giải Nobel năm 2010.


Tin tốt ở chỗ kinh tế Mỹ có lại quy mô trước khủng hoảng. GDP Mỹ hiện ở mức khoảng 13,5 nghìn tỷ USD, cao hơn một chút so với năm 2007, thời điểm trước khủng hoảng.

Tin xấu: nước Mỹ đang sản xuất lượng hàng hóa dịch vụ tương đương năm 2007 với khi số lượng người lao động trên thị trường giảm đi 7 triệu.

Số lượng người Mỹ mất việc làm tăng gần gấp đôi, dù con số đó đang giảm, nhưng ở mức độ rất chậm.

Phần lớn việc làm mới đều là việc bán thời gian với mức lương trung bình 19.000USD/năm, thấp hơn nửa so với mức trung bình. Con số thất nghiệp được công bố chính thức không bao gồm hàng triệu người đang tìm kiếm việc làm hay làm việc bán thời gian. Nếu tính cả nhóm này, thực tế số lượng người thất nghiệp tại Mỹ lên tới 24 triệu.

Lần đầu tiên, nước Mỹ chứng kiến sự thiếu liên kết giữa quá trình phục hồi kinh tế và tăng trưởng trên thị trường việc làm. Từ sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai, sau thời kỳ kinh tế suy thoái, kinh tế và thị trường việc làm thường cùng phục hồi ổn định. Sau thời kỳ đi xuống, kinh tế phục hồi mạnh, thường ở mức khoảng 6% và tình hình trên thị trường việc làm cải thiện.

Kinh tế Mỹ đã bắt đầu hồi phục cho đến nay đã được 2 năm. GDP vẫn tăng trưởng chỉ khoảng 2%, số lượng việc làm được tạo ra hàng tháng khoảng 250 nghìn, con số dù cao nhưng còn lâu mới đủ với số lượng lao động gia nhập thị trường việc làm lần đầu.

Ngân sách của chính quyền Tổng thống Obama được tính toán dựa trên dự báo kinh tế Mỹ sẽ tạo ra 20 triệu việc làm trong 10 năm tới. Con số này thực sự thần kỳ. Trong 10 năm qua, nước Mỹ chỉ tạo ra được 1,7 triệu việc làm. Nếu tỷ lệ thất nghiệp này không giảm nhanh, sẽ có rất nhiều vấn đề xảy ra.

Trật tự tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm kém đồng nghĩa với doanh thu thuế thấp hơn, thất nghiệp cao hơn và phúc lợi y tế sẽ giảm.


Tuy nhiên những người mất việc làm chịu tác động nặng nề nhất. Nghiên cứu cho thấy sau vài năm không làm việc, người lao động đã mất kỹ năng và thói quen giúp họ làm việc hiệu quả. Họ có thể trở thành một thế hệ mất mát, mất mát với nước Mỹ, cộng đồng và gia đình của họ.

Đáng mỉa mai, chính năng suất lao động cao của nước Mỹ đã đẩy nước Mỹ đến tình cảnh hiện nay. Thông thường, năng suất lao động cao dẫn đến tăng trưởng sản lượng kinh tế, thu nhập cao và việc làm nhiều hơn. Câu chuyện đó diễn ra vào thập niên 1990.

Lần này, năng suất lao động cao hơn chủ yếu do cắt giảm việc làm, các công ty tìm cách sản xuất được thêm nhiều sản phẩm với số lượng lao động ít hơn. Tại nhiều công ty, lợi nhuận đã trở lại mức của năm 2007 nhưng số lượng lao động ít hơn vài nghìn.

Ông Klaus Kleinfeld, chủ tịch kiêm CEO của hãng nhôm lớn nhất Mỹ Alcoa, cho biết: “Chúng tôi đã tìm được cách sản xuất được nhiều sản phẩm với số lượng lao động ít hon.”

Có 2 lý giải cho việc năng suất thay đổi. Thứ nhất, công nghệ đã giúp năng suất lao động lên cao hơn. Công nghệ đã thay đổi sản xuất và hiện nay thay đổi cả công việc của nhiều nhân viên bàn giấy.

Thứ hai, toàn cầu hóa cũng góp phần quan trọng không nhỏ trong việc này. Thế giới chỉ có một thị trường dịch vụ, hàng hóa thế nhưng trong 10 đến 15 năm qua, khoảng 400 triệu người từ Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi, Indonexia và nhiều nước khác đã gia nhập thị trường lao động, chấp nhận làm công việc tương tự với mức lương chỉ bằng 1/10. Vì vậy tăng trưởng không thể tạo ra việc làm.

Một người lao động Mỹ bình thường đã phải chịu mức lương giảm dần trong thập kỷ qua, đơn giản bởi anh ấy không thể tìm được việc làm tốt.

Trong báo cáo gửi lên Hội đồng ngoại giao Mỹ, ông Michael Spence, kinh tế gia đạt giải Nobel cũng như người cùng chuẩn bị báo cáo này với ông, khẳng định rằng trong nhiều thập kỷ tới tăng trưởng kinh tế và việc làm sẽ diễn biến trái chiều tại Mỹ. Thập kỷ vừa qua, tăng trưởng việc làm chủ yếu đến từ lĩnh vực công và y tế, cả hai lĩnh vực này đều không tăng trưởng mạnh trong thập kỷ tới.

Ngọc Diệp
Theo Time