Sáng sớm thứ Ba, gần 7 giờ, vùng đất khô cằn quanh Arivaca (Arizona) bỗng biến thành một cuộc rượt đuổi nghẹt thở. Liên bang tìm cách chặn một chiếc xe bán tải gần biên giới Mỹ–Mexico, nhưng chiếc xe không dừng lại. Người đàn ông trong xe lao ra, bỏ chạy, rồi mọi thứ trượt nhanh khỏi ranh giới của “một cuộc kiểm tra” để thành một vụ đấu súng.
Bắn vào đặc vụ và cả trực thăng liên bang
Theo lời Cảnh sát trưởng quận Pima, ông Chris Nanos, khi các đặc vụ tìm cách bắt giữ, nghi phạm đã nổ súng về phía nhân viên Tuần tra Biên giới và bắn lên một trực thăng Air and Marine Operations đang bay phía trên. Hỏa lực không còn là lời đe dọa; nó là dấu hiệu của một kẻ sẵn sàng đẩy mọi thứ đến tận cùng. Các đặc vụ lập tức bắn trả và trúng người lái xe.
Nghi phạm được xác định là Patrick Gary Schlegel, 34 tuổi, công dân Mỹ, sống tại Sahuarita, Arizona (cách khu vực nổ súng khoảng 40 dặm về phía đông bắc). Anh ta được sơ cứu tại hiện trường rồi chuyển vào bệnh viện bằng trực thăng y tế. Sau phẫu thuật, Schlegel được thông báo đang trong tình trạng “nguy kịch nhưng ổn định”. Không có đặc vụ liên bang nào bị thương.
Lệnh truy nã liên bang và cuộc “biến mất” khỏi nhà tạm giữ
FBI cho biết Schlegel đang có lệnh bắt giữ liên bang còn hiệu lực vì tội trốn khỏi nơi giam giữ, liên quan một án trước đó về buôn lậu người (alien smuggling). Hồ sơ nêu Schlegel từng bị kết án và đang thụ án 36 tháng sau khi bị kết tội vận chuyển người nhập cư trái phép để trục lợi và tội phạm bị cấm sở hữu súng nhưng vẫn tàng trữ súng.
Đáng chú ý, Schlegel đã trốn khỏi sự quản lý từ một halfway house ở Tucson vào tháng 12: anh ta ký giấy ra ngoài để đi đánh giá, tư vấn về rượu rồi… không quay lại. Một lần “không trở về” đủ biến một người đang thụ án thành mục tiêu truy lùng.
Chiếc xe bị nghi chở người – và lần chặn xe bất thành trước đó
Cảnh sát trưởng Nanos nói các đặc vụ đã nhìn thấy chiếc xe trong khu vực từ trước. Thậm chí, trong lần tiếp cận đầu tiên sáng hôm đó, chiếc xe và một số người bên trong đã thoát khỏi nỗ lực chặn lại. Chính chi tiết “nhiều người” cùng việc bỏ chạy là điều khiến nhà chức trách nghi ngờ đây có thể là một vụ vận chuyển người trái phép.
Khi lực lượng quay lại và cố chặn lần nữa, tình huống lập tức leo thang: bỏ chạy, truy đuổi, rồi nổ súng. Một lát cắt rất quen thuộc ở các vùng biên, nơi mọi cuộc dừng xe có thể biến thành cuộc đối đầu sống còn chỉ trong vài giây.
Điều tra song song: FBI, cảnh sát quận và cơ quan nội bộ CBP
FBI đã đề nghị Sở cảnh sát trưởng quận Pima chủ trì điều tra việc sử dụng vũ lực, đồng thời FBI tiến hành một cuộc điều tra song song. Bên cạnh đó, Văn phòng Trách nhiệm Nghề nghiệp của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cũng tham gia xem xét vụ nổ súng. Các điều tra viên hiện chưa xác định chính xác đã có bao nhiêu phát đạn, nhưng phía quận Pima cho biết họ tin rằng các đặc vụ liên quan “đã hành động đúng pháp luật.”
FBI nói đã đệ trình ba cáo buộc trong hồ sơ khiếu tố hình sự lên Văn phòng Công tố Liên bang, đồng thời đang xử lý hiện trường, phỏng vấn nhân chứng và phân tích hình ảnh camera/giám sát. Lãnh đạo FBI tại Phoenix nhấn mạnh: mọi hành vi tấn công lực lượng chấp pháp sẽ không được dung thứ. Khi điều tra của quận hoàn tất, báo cáo cũng sẽ được chuyển cho công tố viên quận để cân nhắc các cáo buộc cấp tiểu bang.
Bóng đè dư luận lên DHS, và con số “vũ lực” ở Tucson Sector
Vụ việc xảy ra trong bối cảnh Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) – cơ quan quản lý CBP – đang chịu áp lực giám sát công chúng rất lớn. Tuy nhiên, nhà chức trách nói chưa có dấu hiệu nào cho thấy các đặc vụ trong vụ này thuộc một chiến dịch “trấn áp nhập cư” đang gây tranh cãi.
Theo thống kê CBP, năm ngoái khu vực Tucson Sector ghi nhận 106 vụ sử dụng vũ lực trong lúc làm nhiệm vụ, đa số liên quan đến phương tiện. Từ đầu năm nay đến nay, con số ở cùng khu vực đã là 27 vụ. Tucson Sector trải dài qua phần lớn Arizona, từ ranh giới New Mexico đến ranh giới hạt Yuma – một dải biên giới rộng, phức tạp, nơi mỗi chuyến xe bất thường có thể là một “đường dây,” và mỗi lần truy đuổi có thể là một canh bạc.
Dư âm Minneapolis: nhắc lại vụ Alex Pretti
Và như để nhắc người ta rằng đây không phải câu chuyện đơn lẻ, vụ nổ súng ở Arizona diễn ra chỉ ít ngày sau một sự kiện khác: các đặc vụ liên bang tại Minneapolis đã bắn chết Alex Pretti. Đó là vụ nổ súng gây chết người thứ hai của lực lượng liên bang ở thành phố này kể từ khi nhân sự được tăng cường trong tháng.
Ở biên giới hay giữa đô thị, những phát súng luôn để lại một câu hỏi nặng trĩu: ranh giới giữa “thực thi pháp luật” và “một khoảnh khắc vượt ngưỡng” đôi khi mỏng như sương. Còn với Arivaca sáng thứ Ba, câu chuyện vẫn đang được ghép lại bằng từng lời khai, từng khung hình camera, và từng kết luận điều tra phải chờ thời gian trả lời.