Cơn khát trí tuệ nhân tạo AI đẩy "ông lớn" công nghệ vào vòng xoáy vay nợ hàng trăm tỷ USD

[pizza]

Tham vọng về trí tuệ nhân tạo (AI) của các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) đang thúc đẩy làn sóng vay nợ bùng nổ như thế nào?

Trong vài năm trở lại đây, các công ty công nghệ lớn nhất của Mỹ đã lao vào cuộc chạy đua tốn kém để phát triển các hệ thống trí tuệ nhân tạo tiên tiến, đồng thời cung cấp sức mạnh tính toán cho các lĩnh vực khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ.

Để theo đuổi những mục tiêu này, họ đã thay đổi triệt để cách thức tài trợ cho sự tăng trưởng của mình. Vốn dựa vào doanh thu dồi dào và sự tăng giá cổ phiếu, Google của Alphabet Inc., Meta Platforms Inc. và các gã khổng lồ công nghệ khác hiện đang vay nợ rất nhiều để xây dựng công nghệ vận hành chatbot AI.

Đầu tháng 3, Amazon.com Inc lần đầu tiên phát hành trái phiếu tại châu Âu, huy động được 14,5 tỷ euro (tương đương 16,7 tỷ đô la), đây là thương vụ doanh nghiệp lớn nhất từ ​​trước đến nay bằng loại tiền tệ này. Gã khổng lồ bán lẻ này cũng vay 37 tỷ đô la trên thị trường trái phiếu Mỹ, trở thành đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn thứ tư tại Mỹ trong lịch sử.

Bốn trong số các công ty công nghệ lớn nhất của Mỹ cho biết chỉ riêng trong năm nay, họ cần chi khoảng 650 tỷ đô la cho các trung tâm dữ liệu, thiết bị mạng và cơ sở hạ tầng AI khác cần thiết để hiện thực hóa tham vọng về trí tuệ nhân tạo của mình.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đã làm thay đổi các hoạt động tài chính của các công ty công nghệ như thế nào?

Trong nhiều năm, các công ty công nghệ nổi lên từ thời kỳ bùng nổ internet đã phát triển bằng cách tái đầu tư lợi nhuận khổng lồ vào hoạt động kinh doanh của mình. Họ cũng phát hành trái phiếu, nhưng vai trò của nó trong việc huy động và chi tiêu vốn còn nhỏ.

Nhưng bắt đầu từ cuối năm 2025, các công ty công nghệ lớn bắt đầu vay hàng chục tỷ đô la nợ khi họ gấp rút tăng cường đầu tư vào năng lực trí tuệ nhân tạo (AI). Trong khi đó, các doanh nghiệp mới như OpenAI và Anthropic đã huy động được hàng tỷ đô la vốn đầu tư từ các nhà đầu tư mạo hiểm.

Phần lớn số tiền mà các công ty công nghệ này đang đầu tư, dù là thông qua nợ hay vốn chủ sở hữu đều được rót vào thiết bị, dịch vụ và bất động sản liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Riêng Alphabet cho biết, khoảng 40% chi tiêu cho cơ sở hạ tầng kỹ thuật của họ dành cho trung tâm dữ liệu và thiết bị mạng, trong khi 60% dành cho máy chủ.

Oracle Corp là một ví dụ điển hình về chi phí trung tâm dữ liệu. Gã khổng lồ cơ sở dữ liệu này đã huy động cả vay nợ doanh nghiệp và các khoản vay cho các dự án cụ thể để tài trợ cho việc phát triển các trung tâm dữ liệu AI trên khắp cả nước.

Hai khoản chi phí khác cũng làm tăng thêm sức cạnh tranh trong cuộc đua giành vị trí dẫn đầu: Đó là chi phí điện năng và nhân tài AI. Alphabet gần đây đã mua lại một nhà phát triển năng lượng sạch để cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI của mình khi lưới điện Mỹ đang gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu của các dự án này. Meta cũng đã chi hàng triệu đô la để tuyển dụng các kỹ sư AI lành nghề.

Ngoài ra, áp lực đối với các công ty công nghệ lớn trong việc xây dựng trung tâm dữ liệu để cung cấp năng lượng cho các chức năng AI là rất lớn. Meta, Alphabet và các ông lớn công nghệ khác có thể đã sử dụng tiền mặt hiện có trong quỹ của họ để xây dựng các trung tâm dữ liệu.

Vay nợ lớn không phải lúc nào cũng là lựa chọn khả thi đối với các công ty khởi nghiệp AI. Thay vào đó, các công ty tư nhân như OpenAI và xAI đã huy động hàng tỷ đô la bằng cách bán cổ phần trong công ty của họ và sử dụng số tiền đó cho các nhu cầu AI của mình. Nhưng họ không thể làm điều đó nhiều lần, vì các cổ đông sẽ thấy cổ phần của họ ngày càng bị pha loãng.

Năm 2025, xAI đã vay 5 tỷ đô la nợ doanh nghiệp, và công ty khởi nghiệp này đã trả hết khoản vay đó. OpenAI và Anthropic vẫn chưa sử dụng thị trường vốn vay và đang tìm kiếm các cách khác để huy động vốn.

Hiện tại, làn sóng vay vốn liên quan đến trí tuệ nhân tạo đã khiến các nhà đầu tư lo ngại vào cuối năm ngoái, khi các công ty công nghệ lớn huy động được gần 100 tỷ đô la chỉ trong vài tuần để mở rộng năng lực điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu AI.

Hàng chục tỷ đô la đã được huy động trong thời gian ngắn, và việc phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn đang tiếp diễn bất chấp lãi suất cao, phản ánh tính cấp thiết cạnh tranh của AI tạo sinh. Một số người tham gia thị trường đã so sánh điều này với các đợt bùng nổ cơ sở hạ tầng trước đây, chẳng hạn như việc xây dựng mạng cáp quang trong thời kỳ bong bóng dot-com, khi các công ty viễn thông vay nợ rất nhiều để xây dựng mạng lưới.

Tuy nhiên, có những điểm khác biệt quan trọng. Các công ty công nghệ lớn nhất hiện nay có lợi nhuận cao hơn và đa dạng hơn nhiều so với nhiều nhà khai thác viễn thông vào cuối những năm 1990. Tuy nhiên, việc vay nợ nhiều hơn về lâu dài và ồ ạt theo cấp tiến có thể làm thay đổi hồ sơ tài chính của các công ty, ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng và khả năng vay vốn với lãi suất thấp của họ.

Điều gì có thể xảy ra nếu sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo không đáp ứng được kỳ vọng?

Nếu sự bùng nổ AI không đáp ứng được kỳ vọng, các công ty công nghệ lớn đã đầu tư mạnh vào trung tâm dữ liệu, chip và điện năng để hỗ trợ AI có thể sẽ rơi vào tình trạng dư thừa công suất và thiết bị, dẫn đến nhanh chóng trở nên lỗi thời. Điều này sẽ tương tự như những gì đã xảy ra trong bong bóng dot-com, khi các công ty viễn thông xây dựng dung lượng mạng lớn hơn mức khách hàng cần.

Lợi nhuận thấp hơn dự kiến ​​sẽ gây áp lực lên dòng tiền của các công ty, có khả năng buộc các doanh nghiệp phải cắt giảm đầu tư hoặc vay thêm, cuối cùng làm suy yếu hồ sơ tài chính của họ.

Ngoài ra còn có những rủi ro thị trường rộng hơn. Với các nhà đầu tư đã đổ tiền vào nợ và cổ phiếu công nghệ, đặt cược vào sự tăng trưởng nhờ trí tuệ nhân tạo, nếu sự lạc quan đó phai nhạt đi xuống, giá cổ phiếu có thể giảm và các bên cho vay sẽ chịu tổn thất lớn.

VietBF@ sưu tập