"Trăng máu" thứ 3 ngày 3/3/2026 có gì đặc biệt? Vì sao đây là hiện tượng "Trăng máu" duy nhất trong 2026 và 3 năm tới?

[pizza]

Tối 3/3/2026, người yêu thiên văn tại Việt Nam sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng “Trăng máu” – hiện tượng nguyệt thực toàn phần nhuộm đỏ Mặt trăng trong hơn một giờ. Đây là lần nguyệt thực toàn phần duy nhất trong năm 2026 và cũng là lần duy nhất trong gần ba năm tới. Nếu bỏ lỡ, người quan sát sẽ phải chờ đến thời khắc chuyển giao năm 2028–2029.

“Trăng máu” là cách gọi phổ biến của hiện tượng nguyệt thực toàn phần. Hiện tượng này xảy ra khi Trái đất nằm giữa Mặt trời và Mặt trăng, khiến ánh sáng Mặt trời không chiếu trực tiếp tới Mặt trăng.



Tuy nhiên, Mặt trăng không hoàn toàn tối đen mà chuyển sang màu đỏ đồng hoặc đỏ sẫm. Nguyên nhân là do ánh sáng Mặt trời khi đi qua khí quyển Trái đất bị tán xạ: các bước sóng xanh bị phân tán mạnh, còn ánh sáng đỏ bị bẻ cong và chiếu tới bề mặt Mặt trăng. Đây cũng chính là lý do bầu trời có màu đỏ cam khi bình minh hoặc hoàng hôn.

Về bản chất thiên văn, “trăng máu” không phải là hiện tượng siêu nhiên mà là hệ quả của quang học khí quyển và chuyển động quỹ đạo.

Theo thông tin từ Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), tối 3/3, người dân tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, sẽ có cơ hội quan sát hiện tượng nguyệt thực toàn phần – thường được gọi là “trăng máu”.

Trong thời điểm diễn ra pha toàn phần, Mặt trăng không còn giữ sắc vàng quen thuộc mà chuyển sang màu đỏ đồng đặc trưng. Hiện tượng này xảy ra khi Mặt trăng đi hoàn toàn vào vùng bóng tối (umbra) của Trái đất, tạo nên quang cảnh hiếm gặp và ấn tượng trên bầu trời đêm.

Tổng thời gian của đợt nguyệt thực kéo dài khoảng 5 giờ 42 phút. Riêng pha toàn phần – thời điểm Mặt trăng nằm trọn trong bóng tối của Trái đất và chuyển sang sắc đỏ rực – kéo dài 82 phút.

Theo HAS, các mốc thời gian cụ thể như sau:

Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, người dân Việt Nam có thể theo dõi giai đoạn nguyệt thực toàn phần vào chiều tối 3/3 mà không cần thiết bị quan sát chuyên dụng.

Cũng theo Hội Thiên văn Hà Nội, đây là hiện tượng nguyệt thực toàn phần duy nhất diễn ra trong năm 2026, đồng thời cũng là lần duy nhất trong gần ba năm tới.

Điều đó đồng nghĩa, nếu bỏ lỡ sự kiện này, người yêu thiên văn sẽ phải chờ đến thời điểm giao thừa giữa năm 2028 và 2029 (đêm 31/12/2028 rạng sáng 1/1/2029) mới có cơ hội tiếp tục chứng kiến Mặt trăng chuyển sang sắc đỏ đặc trưng của “trăng máu”.

Trong những lần "trăng máu" xuất hiện trên thế giới, trăng máu "ma mị" hồi tháng 11/2022 được đánh giá là một trong những lần trăng máu đẹp và rõ nét nhất trên toàn thế giới, mang đến hình ảnh đỏ sẫm ấn tượng cho người xem.

Từ hàng nghìn năm trước, “trăng máu” từng khiến con người lo sợ, bị xem như dấu hiệu của tai ương hoặc thậm chí là báo trước ngày tận thế. Song cùng với sự phát triển của khoa học thiên văn, hiện tượng này đã được lý giải rõ ràng: đó chỉ là một diễn biến tự nhiên trong chuyển động của Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời.

Về bản chất, nguyệt thực được chia thành ba dạng: nửa tối, một phần và toàn phần. Ở nguyệt thực nửa tối, Mặt Trăng chỉ đi qua vùng rìa ngoài của bóng Trái Đất (penumbra), nên ánh sáng suy giảm không nhiều, bề mặt chỉ hơi sẫm màu và khó nhận biết bằng mắt thường.

Phổ biến hơn là nguyệt thực một phần, xảy ra khi một phần Mặt Trăng tiến vào vùng bóng tối đậm nhất (umbra) của Trái Đất. Khi đó, khu vực bị che khuất sẽ tối rõ rệt, tạo nên hình ảnh khuyết đậm trên bề mặt Mặt Trăng.

Mới đây, vào ngày 28/2, 6 hành tinh cùng lúc xuất hiện trên bầu trời khiến nhiều người yêu thiên văn thích thú. Theo Tiến sĩ, Megan Argo, giảng viên vật lý thiên văn tại Đại học Lancashire, việc quan sát được 4 hoặc 5 hành tinh cùng lúc tương đối phổ biến, nhưng 6 hành tinh hiếm gặp hơn nhiều. Đặc biệt, cả 7 hành tinh còn lại của hệ Mặt Trời (không tính Trái Đất) đã xuất hiện đồng thời vào đầu năm ngoái. Lần xếp hàng đầy đủ tiếp theo sẽ không xảy ra cho đến năm 2040.

Cách xem "Trăng máu" rõ nhất tại Việt Nam
Khác với nhật thực, bạn hoàn toàn có thể chiêm ngưỡng "Trăng máu" bằng mắt thường mà không lo ngại về vấn đề an toàn. Để trải nghiệm trọn vẹn hơn, một chiếc ống nhòm hoặc máy ảnh có chân đế sẽ là "trợ thủ" đắc lực.

Tại Việt Nam, nếu thời tiết ủng hộ, người dân sẽ có cơ hội đón xem hiện tượng này ngay từ đầu buổi tối. Các khu vực duyên hải miền Trung (Đà Nẵng, Nha Trang...) và Tây Nguyên là những nơi có "view" đẹp nhất nhờ tầm nhìn thoáng hoặc địa hình cao.

Trong khi đó, tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, bạn nên tìm đến các không gian mở như công viên, hồ lớn hoặc sân thượng cao tầng để tránh ánh sáng nhân tạo và nhà cao tầng che khuất. Nếu chẳng may thời tiết không thuận lợi, các buổi livestream quốc tế sẽ là phương án thay thế hoàn hảo.

Vietbf @ Sưu tầm