USA Từ cung điện xuống nhà tù ‘kinh hoàng’: Maduro sắp vào MDC New York, nơi từng giam Maxwell, SBF, Diddy…

[Gibbs]

Có những cú ngã không cần bản án dài. Chỉ cần một cánh cửa sắt khép lại, và một cái tên từng sống giữa thảm đỏ, vệ sĩ, quyền lực… bỗng phải học lại cách thở trong bốn bức tường ẩm mốc.

Nicolás Maduro – người từng được mô tả sống trong xa hoa – đang chuẩn bị bước vào một chương mới ở New York City: nhà tù liên bang Metropolitan Detention Center (MDC). Từ “cung điện” tới “ổ tối”, sự chuyển cảnh này không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là tấm gương phản chiếu cho một giai đoạn rối ren phía trước của Ủy Nội Thụy Lạp (Venezuela).

Cú rơi từ xa hoa xuống MDC: nhà tù bị gọi là “dơ bẩn” và “kinh hoàng”
MDC tại New York City nổi tiếng không phải vì kỷ luật sắt, mà vì những lời mô tả gây lạnh gáy: “disgusting” (dơ bẩn) và điều kiện “horrifying” (kinh hoàng).

Cơ sở này được biết đến với tình trạng nhếch nhác, thiếu nhân sự kéo dài, bạo lực trong tù và… sự cố mất điện. Một nơi mà chỉ nghe tên thôi, nhiều luật sư đã phải nhăn mặt trước tòa.

MDC được xây từ thập niên 1990 nhằm giảm quá tải nhà tù. Nhưng qua thời gian, nó trở thành “địa chỉ quen” của các vụ án đình đám. Nơi đây từng giam ca sĩ R. Kelly, “Pharma Bro” Martin Shkreli, Ghislaine Maxwell, Sam Bankman-Fried, và cả ông trùm âm nhạc Sean “Diddy” Combs. Một nhân vật bị nghi là thủ lĩnh cartel, Ismael “El Mayo” Zambada Garcia, cũng từng bị giữ tại đây khi chờ xét xử về tội giết người và buôn ma túy.

Cuối năm 2024, luật sư của Diddy – Marc Agnifilo – còn phải tranh luận trước tòa rằng MDC “rất khó để một bị cáo chuẩn bị cho phiên xử” nếu bị giam ở đó. Chỉ một câu như vậy cũng đủ thấy: MDC không chỉ là nhà tù, mà là một bài kiểm tra tâm lý và thể chất.

Bạo lực và bóng tối: những thứ không có trong lịch trình “xa hoa”
Bạo lực ở MDC có thể là mối đe dọa thường trực. Từng có một tù nhân bị đâm chết vào tháng 6/2024, và một người khác chết trong một cuộc ẩu đả chỉ một tháng sau đó.

Nhưng điều khiến MDC ám ảnh nhất lại là… điện. Năm 2019, một vụ mất điện kéo dài đã nhấn chìm các khu giam trong bóng tối gần như hoàn toàn, giữa thời tiết giá lạnh, suốt một tuần.

Sự cố này dẫn đến điều tra của Bộ Tư pháp và cuối cùng là một thỏa thuận bồi thường 10 triệu USD cho khoảng 1.600 tù nhân bị ảnh hưởng. Đơn kiện mô tả cảnh tù nhân bị nhốt trong phòng giam nhiều ngày, phải chịu điều kiện mất vệ sinh với nhà vệ sinh hỏng hóc.

MDC hiện là trung tâm giam giữ liên bang duy nhất phục vụ New York City, sau khi khu giam giữ liên bang ở Manhattan đóng cửa sau vụ Jeffrey Epstein chết trong tù năm 2019.

Với Maduro, đó là cú chuyển nhà không cần vali: từ “đời sống xa hoa” sang một nơi mà chính hệ thống Mỹ cũng từng bị chỉ trích vì điều kiện tồi tệ.

Mỹ “chạy” Venezuela: nghe thì gọn, làm mới thấy… gai
Trong khi Maduro chuẩn bị đối diện thực tế MDC, một câu chuyện khác cũng đang nóng lên: kế hoạch mà Trump từng nói – Mỹ sẽ “run” (điều hành) Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp.

Cựu đại sứ Mỹ tại Venezuela, ông Charles Shapiro, cảnh báo đây sẽ là nhiệm vụ cực kỳ phức tạp. Ông nói khó phân biệt liệu những người bỏ phiếu cho phe đối lập năm 2024 là “chống chế độ thật sự” hay chỉ là người quá bất mãn với nền kinh tế sụp đổ.

Shapiro ước tính ít nhất khoảng 20% dân số – có thể hơn – vẫn là người ủng hộ Maduro. Và câu hỏi lớn nhất là: làm sao “kéo” những người đó sang một trật tự mới?

Ông nhắc lại rằng năm 2024 từng nổ ra biểu tình sau khi cơ quan bầu cử (bị cho là đầy đồng minh của chế độ) công bố Maduro thắng với 51%, dù trước đó Maduro hứa bầu cử tự do – công bằng. Quá trình bầu cử bị phủ bóng bởi các cáo buộc gian lận.

Thêm vào đó là rủi ro an ninh: Venezuela khoảng 30 triệu dân, lại có sự hiện diện của một số nhóm du kích. Shapiro cho rằng chính quyền Trump khó có khả năng đưa quân số lớn vào và có vẻ sẽ dựa vào Phó Tổng thống Delcy Rodríguez cùng quân đội Venezuela để giữ trật tự.

Ông kết luận: đó là “một cái kim cực khó xâu” – vừa muốn chuyển tiếp, vừa tránh hỗn loạn, vừa không biến mọi thứ thành phản tác dụng.

Giữ dầu bằng “boots on the ground”? Một đất nước có thể trở mặt bất cứ lúc nào
Cùng lúc, tướng Wesley Clark – cựu tư lệnh tối cao NATO – cảnh báo: nếu Venezuela trở nên thù địch, việc Mỹ dùng lực lượng để “giữ dầu” sẽ vô cùng khó.

Ông nói lịch sử cho thấy các quốc gia thường không chấp nhận chuyện “cường quốc vào chỉ để lấy tài nguyên,” cho dù Trump có lập luận rằng đó là “tài nguyên của Mỹ” vì Mỹ từng đầu tư và đã bị tịch thu trước đây. Giữ được dầu trong một đất nước có thể chuyển sang thái độ đối đầu là một bài toán không đơn giản.

Trong khi đó, Phó Tổng thống Delcy Rodríguez của Venezuela đã yêu cầu “thả ngay lập tức” Maduro và vợ, đồng thời nói lãnh thổ Venezuela bị Mỹ “tấn công man rợ.” Clark nhận định mọi thứ sau chiến dịch vẫn “chưa rõ ràng.”