Middle East Tehran “bình thường trở lại”, nhưng bóng chiến tranh vẫn lơ lửng: Ông Trump siết gọng kìm với Iran

[Gibbs]

Sau nhiều tuần biểu tình chống chính quyền và một cuộc trấn áp đẫm máu, Tehran đang xuất hiện vài dấu hiệu trở về nhịp sống thường ngày: người ta đi làm, ghé chợ, cố sống như thể mọi thứ vẫn còn nguyên. Nhưng bên dưới cái “bình thường” đó là một cảm giác căng cứng: nhiều người Iran nói họ vẫn chuẩn bị tinh thần cho khả năng Mỹ can thiệp, vì cơn bão chính trị chưa hề tan.

Ông Trump: “đã được báo là ngừng giết chóc”, nhưng vẫn cân nhắc đòn đánh
Tổng thống Donald Trump nói ông được thông tin rằng “việc giết chóc đã dừng” và Iran đã gọi off các vụ hành quyết dự kiến với những người biểu tình bị giam. Tuy vậy, ông không loại trừ hành động quân sự, nhấn mạnh Mỹ sẽ “chờ xem” diễn biến thực tế.
Trong bối cảnh đó, Washington vẫn giữ nguyên giọng điệu “đỏ lửa”: nếu bạo lực quay lại, đặc biệt là các vụ xử tử người biểu tình, chiếc bàn lựa chọn của Nhà Trắng vẫn còn những phương án rất cứng.

Mỹ tung gói trừng phạt mới: nhắm vào người bị cáo buộc “đạo diễn” cuộc trấn áp
Chính quyền Trump công bố các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào những cá nhân, tổ chức bị Mỹ cáo buộc liên quan đến đàn áp người biểu tình và rửa tiền từ nguồn thu dầu mỏ. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói Mỹ đứng về phía người dân Iran và nhắm thẳng vào các mắt xích giúp chính quyền “né” trừng phạt, chuyển dòng tiền năng lượng ra khỏi tay “người dân Iran”.
Trong danh sách bị nêu có cả Ali Larijani (nhân vật an ninh cấp cao), cùng một mạng lưới bị cáo buộc vận hành “shadow banking”/trung gian tài chính để đưa tiền đi vòng qua các cửa kiểm soát.

Con số tử vong gây choáng — và bóng tối thông tin vẫn phủ dày
Một tổ chức nhân quyền có trụ sở tại Mỹ ước tính ít nhất 2.400 người biểu tình đã thiệt mạng kể từ khi cuộc trấn áp bắt đầu. Trong khi đó, tình trạng mất kết nối thông tin kéo dài gần một tuần khiến việc kiểm chứng hình ảnh, nhân chứng, và thống kê trở nên vô cùng khó khăn.
Chính khoảng trống ấy lại sinh ra một “mặt trận” khác: các báo cáo theo dõi thông tin sai lệch cho biết nhiều video lan truyền về biểu tình có dấu hiệu do AI tạo, trộn thật–giả để kích động hoặc đánh lạc hướng, đúng lúc người trong nước gần như bị bịt mắt bịt tai.

Khu vực Trung Đông chao đảo: rút bớt người khỏi căn cứ, đổi đường bay, khuyến cáo rời Iran
Giữa lúc căng thẳng Mỹ–Iran tăng nhiệt, một số nhân sự Mỹ được khuyến cáo rời căn cứ Al-Udeid ở Qatar theo dạng “biện pháp phòng ngừa”. Nhiều nước đồng thời phát cảnh báo công dân: tránh đến Iran, hoặc rời đi càng sớm càng tốt. Một số hãng hàng không đổi lộ trình để né không phận Iran, vì chỉ cần một sự cố, hậu quả có thể vượt khỏi biên giới.

Thế giới lên tiếng, nhưng cũng sợ “đổ domino”
Bên cạnh các tuyên bố chỉ trích trấn áp, nhiều nước lại lo một kịch bản khác: nếu leo thang quân sự, Trung Đông có thể rung lắc cả an ninh lẫn kinh tế. Thổ Nhĩ Kỳ công khai phản đối hành động quân sự nhằm vào Iran, kêu gọi tránh làm tình hình mất kiểm soát. Trung Quốc cũng phát tín hiệu muốn đóng vai trò “xây cầu”, nhấn mạnh kiềm chế và đối thoại.
Giữa những dòng tin dồn dập, có cả thông tin khiến dư luận Canada rúng động: Ngoại trưởng Canada nói một công dân Canada đã thiệt mạng tại Iran “trong tay nhà chức trách Iran”.

Vì sao mọi con mắt đều nhìn vào Iran: dầu mỏ và “cửa họng” Hormuz
Iran không chỉ là câu chuyện biểu tình và trấn áp. Đây còn là nút thắt năng lượng. Eo biển Hormuz — tuyến hàng hải sống còn của dầu và khí — mỗi ngày gánh một lượng năng lượng khổng lồ đi qua. Chỉ cần rủi ro quân sự tăng, giá dầu và tâm lý thị trường có thể bật lên như dây đàn bị kéo quá mức.
Bởi vậy, khi Tehran vừa “có vẻ yên lại”, người ta vẫn nghe rõ tiếng kim loại nghiến vào nhau: trật tự khu vực đang đứng sát mép.

Tehran có thể đang bật lại đèn đường, mở cửa hàng, nối lại vài nhịp đời thường. Nhưng một thành phố vừa đi qua đêm máu lửa sẽ không dễ ngủ yên. Khi Washington nói “chờ xem”, người Iran cũng chỉ còn biết… chờ xem — chờ xem liệu bình minh này là dấu chấm hết, hay chỉ là khoảng lặng trước một cơn bão khác.