Middle East Qatar và Emirates Airways, Dubai–Doha tê liệt, 1.800 chuyến bay bị hủy, hành khách mắc kẹt khắp nơi

[Gibbs]

Một ngày bầu trời bị khóa: chiến sự lan tới đường bay
Cuộc tấn công quy mô lớn của Mỹ và Israel nhằm vào Iran không chỉ làm rung chuyển mặt đất, mà còn “bẻ gãy” những đường bay vốn nối liền châu Âu – châu Phi – Trung Đông – châu Á.

Sáng Thứ Bảy, từng mảng không phận trong khu vực lần lượt khép lại. Khi các nước xung quanh đồng loạt đóng cửa bầu trời, mạng lưới hàng không quốc tế bỗng giống như tấm thảm bị giật mạnh: từng đường chỉ đứt, từng nút nối bung ra, và hiệu ứng dây chuyền lan đi rất xa.

Hàng trăm nghìn hành khách rơi vào cảnh mắc kẹt hoặc bị chuyển hướng sau khi nhiều quốc gia như Israel, Qatar, Syria, Iran, Iraq, Kuwait và Bahrain đóng không phận.

Theo các dữ liệu theo dõi bay, bầu trời ở một số khu vực gần như “trắng” máy bay. Ngay cả Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất cũng thông báo đóng một phần, tạm thời không phận, kéo theo tình trạng gần như không còn hoạt động bay phía trên UAE trong một thời điểm.

Hệ quả lập tức dội vào ba sân bay vốn là “cửa ngõ” hàng đầu của thế giới:
Dubai, Abu Dhabi và Doha — những trạm trung chuyển lớn nối Âu–Phi với châu Á — đồng loạt bị gián đoạn, nhiều hoạt động phải dừng.

1.800 chuyến bay bị hủy, ba hãng lớn gánh dòng khách khổng lồ
Các hãng hàng không Trung Đông hủy hơn 1.800 chuyến bay, khi các hub trọng yếu tê liệt. Ba “ông lớn” vận hành chính tại các sân bay này — Emirates, Qatar Airways, Etihad — thường có khoảng 90.000 hành khách mỗi ngày quá cảnh qua hệ thống hub của họ, chưa kể lượng khách bay đến/đi trong nội vùng Trung Đông.

Con số ấy cho thấy chỉ cần một ngày gián đoạn, hiệu ứng tồn đọng sẽ kéo dài nhiều ngày sau đó: khách dồn, ghế thiếu, lịch bay xáo trộn, và dây chuyền domino bắt đầu lăn.

Một sân bay lớn như Dubai từng xử lý lượng khách kỷ lục cả năm, nay lại có thể “đứng hình” chỉ vì vài giờ căng thẳng bùng lên.

Sân bay Dubai báo có người bị thương, khu vực liên tiếp ghi nhận tấn công
Tình hình không chỉ là “hoãn chuyến”. Về sau trong ngày, nhà chức trách tại Dubai International cho biết có 4 người bị thương, trong bối cảnh phía UAE lên án một cuộc tấn công mà họ nói liên quan tới tên lửa đạn đạo.

Không chỉ Dubai, nhiều nơi khác trong khu vực cũng ghi nhận diễn biến bất thường quanh các sân bay thương mại, trong đó có Kuwait International. Khi chiến sự chạm tới vùng trời, sân bay không còn là nơi “đến và đi” bình thường nữa, mà thành điểm nhạy cảm nhất của an ninh.

Các đường bay phải “lách” xuống phía Nam: vòng xa hơn, tốn nhiên liệu hơn, giá vé có thể tăng
Để tránh vùng nguy hiểm, nhiều chuyến bay buộc phải đổi hướng, bay vòng xuống phía Nam qua Saudi Arabia. Mỗi vòng tránh như vậy có thể làm:

Thời gian bay kéo dài thêm vài giờ
Tiêu thụ nhiên liệu tăng mạnh
Chi phí khai thác đội lên

Và khi chi phí đội lên, khả năng cao là giá vé sẽ nhúc nhích, nhất là nếu căng thẳng kéo dài. Hãng bay có thể cố “gồng” trong thời gian đầu, nhưng chiến sự mà dai dẳng thì “gánh nặng” cuối cùng vẫn có thể dồn sang hành khách.

Chưa hết, lượng máy bay đổ dồn về các hành lang an toàn cũng khiến hệ thống điều phối không lưu tại Saudi Arabia bị áp lực lớn, có thể phải giảm tốc độ điều phối để đảm bảo an toàn.

Còn với những nước đóng không phận, họ cũng mất một nguồn thu đáng kể từ phí bay qua (overflight fees) — thứ tiền tưởng nhỏ nhưng cộng lại là cả một dòng chảy ngân sách.

Một số chuyên gia điều hành không lưu cho rằng trong vài ngày tới, các nước có thể mở lại từng phần không phận, nếu phía Mỹ và Israel chia sẻ rõ hơn về khu vực hoạt động quân sự trên không, và nếu năng lực phóng tên lửa của Iran bị suy giảm tạo rủi ro thấp hơn.

Theo lập luận này, có thể xuất hiện kịch bản “mở từng đoạn”:
đoạn nào an toàn thì cho bay lại
đoạn nào còn rủi ro thì tiếp tục đóng

Tuy vậy, câu hỏi lớn vẫn treo lơ lửng: gián đoạn sẽ kéo dài bao lâu?
Trước đây, một chiến dịch tương tự vào tháng 6/2025 từng kéo dài 12 ngày — và chừng ấy thời gian đủ để làm lịch bay thế giới “rụng như sung”.

“Không ai biết”: hành khách rơi vào mê cung hoãn – hủy – chuyển hướng
Các hãng hàng không đồng loạt khuyến cáo hành khách kiểm tra tình trạng chuyến bay online trước khi ra sân bay. Nhiều hãng phát hành waiver cho phép đổi vé/đổi lịch không mất thêm phí trong phạm vi điều kiện nhất định.

Nhưng trong thực tế, người đi đường vẫn là người khổ nhất.

Có trường hợp hành khách đến sân bay ở Anh, tưởng bay thẳng Dubai, cuối cùng nhận tin chuyến bị hủy, đành quay về nhà trong tâm trạng bơ vơ. Một câu nói nghe vừa thật vừa buồn: “No one knows.” Không ai biết rõ mọi thứ sẽ ngã ngũ lúc nào.

Theo dữ liệu theo dõi, ít nhất 145 máy bay đang trên đường tới những nơi như Tel Aviv hay Dubai đã phải chuyển hướng sang Athens, Istanbul hoặc Rome. Có chuyến bay quay đầu trở lại điểm xuất phát. Thậm chí có máy bay bay gần 15 tiếng, từ Mỹ sang tới gần Tây Ban Nha rồi… lại quay về nơi đã cất cánh.

Hàng loạt hãng lớn ngưng bay: từ Trung Đông đến Mỹ – Âu, ai cũng “né bão”
Danh sách hãng bay tạm dừng/chặn tuyến tăng nhanh:

Một số hãng Trung Đông ngưng bay tới Lebanon, Syria, Iraq, Iran, Jordan… ít nhất đến đầu tuần
Các hãng Mỹ như Delta, United tạm ngưng bay tới Tel Aviv trong vài ngày
Nhiều hãng châu Âu như Lufthansa, Air France… hủy chuyến tới một số điểm nóng
American Airlines ngưng tuyến Philadelphia – Doha
British Airways ngưng Tel Aviv và Bahrain, hủy chuyến tới Amman
Virgin Atlantic tránh bay qua Iraq, khiến hành trình tới Ấn Độ, Maldives, Riyadh có thể dài hơn và phải mang thêm nhiên liệu dự phòng

Ở một số nước, cơ quan hàng không dân dụng còn đánh dấu nhiều vùng trời Trung Đông là khu vực rủi ro an ninh cao ở mọi độ cao — một cụm từ đủ khiến bất kỳ phòng điều hành bay nào cũng phải “đạp phanh”.

Lời khuyên thẳng thắn: hoãn được thì hoãn, về nhà phải “sáng tạo đường về”
Một chuyên gia ngành bay nói rất thật:
“Không có cách nào nói giảm nói tránh… hành khách hãy chuẩn bị cho hoãn hoặc hủy trong vài ngày tới.”

Nếu bạn chưa rời nhà mà định bay qua/đến các hub như Dubai–Doha–Abu Dhabi, khả năng cao là kế hoạch sẽ phải đổi. Còn nếu đang trên đường về, bạn có thể phải “rất sáng tạo”: đổi điểm đến, bay vòng qua châu Âu, chia chặng nhiều lượt, chờ ghế trống, canh nối chuyến.

Khi bầu trời cũng biết sợ
Chiến tranh hôm nay không chỉ đo bằng tiếng nổ. Nó còn đo bằng:

bầu trời trống máy bay
bảng điện tử “CANCELED” đỏ rực
hành khách ngủ vạ vật ở sân bay
những đường bay vòng, dài, tốn kém
và tâm lý bất an lan rộng

Trung Đông là ngã tư của thế giới. Khi ngã tư ấy tắc, cả hệ thống giao thông toàn cầu cũng hụt hơi. Và trong lúc “không ai biết” ngày mai ra sao, điều người ta mong nhất chỉ là: bầu trời sớm mở lại, để những chuyến bay không phải mang theo nỗi sợ, mà chỉ mang theo hành khách và hy vọng.