Asia Đài Loan “kẹt” gói quốc phòng 40 tỷ USD

[Gibbs]

Đài Loan, gói chi tiêu quốc phòng bổ sung trị giá khoảng 40 tỷ USD đang trở thành một phép thử công khai: không phải phép thử vũ khí, mà là phép thử ý chí. Và Tổng thống Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) vừa thẳng thắn cảnh báo rằng nếu Quốc hội do phe đối lập kiểm soát tiếp tục “chặn đường” gói ngân sách này, cả thế giới có thể hiểu lầm mức độ quyết tâm của hòn đảo trong việc tự bảo vệ mình – và bảo vệ hòa bình ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

40 tỷ USD: không chỉ là ngân sách, mà là “tín hiệu”
Theo ông Lại, nếu phe đối lập tiếp tục ngăn kế hoạch hoặc thúc đẩy một phiên bản “rút gọn” của riêng họ, điều đó gần như chắc chắn sẽ làm chậm nhịp nâng cấp năng lực phòng thủ. Ông nhấn mạnh sự trì hoãn ấy có thể khiến cộng đồng quốc tế nhìn Đài Loan bằng một ánh mắt khác: liệu Đài Bắc có thật sự sẵn sàng đứng vững khi căng thẳng quanh eo biển tăng nhiệt?
Gói ngân sách bổ sung này được nói là bao gồm nhiều hạng mục, như tên lửa, drone và một hệ thống phòng không mới mang tên “T-Dome”.

Washington lên tiếng: “đừng tự làm yếu mình”
Sức ép từ Hoa Kỳ – đối tác quan trọng nhất của Đài Loan về an ninh và cung cấp vũ khí – đang tăng rõ rệt.
Thượng nghị sĩ La Cách·Uy Khắc (Roger Wicker), Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, công khai bày tỏ “thất vọng” khi thấy các đảng đối lập ở Đài Loan cắt giảm ngân sách quốc phòng mà ông Lại đề xuất.
Một thượng nghị sĩ khác là Đan·Tố Lợi Văn (Dan Sullivan) cũng chỉ trích thẳng, đặc biệt trong bối cảnh có lãnh đạo cấp cao của Quốc Dân Đảng (KMT) đang thăm Bắc Kinh; ông ám chỉ việc “thiếu hụt” ngân sách phòng thủ để làm vừa lòng Bắc Kinh là hành động “chơi với lửa”.

Phe đối lập phản pháo: “không ký chi phiếu trắng”
Quốc hội do phe đối lập chi phối đã chặn kế hoạch ngân sách của ông Lại, thay vào đó thúc đẩy phương án chỉ cấp vốn cho một phần các thương vụ vũ khí Mỹ, chứ không “ôm trọn gói” như đề xuất ban đầu.
Về phía mình, Quốc Dân Đảng (KMT) nói họ ủng hộ việc tăng cường phòng thủ, nhưng cho rằng Quốc hội có quyền soi kỹ từng khoản chi, và họ sẽ không ký một “blank check” (chi phiếu trắng).

Bắc Kinh tranh thủ “đòn tâm lý” giữa lúc Đài Bắc chia rẽ
Trong khi Đài Loan tranh luận gay gắt về ngân sách, Trung Quốc vẫn thường xuyên tập trận quanh đảo và tiếp tục từ chối đối thoại với ông Lại, gọi ông là “ly khai”. Ông Lại khẳng định chỉ người dân Đài Loan mới có quyền quyết định tương lai của họ.
Đáng chú ý, cùng ngày ở Bắc Kinh, ông Vương Hỗ Ninh (Wang Huning) – nhân vật phụ trách chính sách Đài Loan của Trung Quốc – nói với Phó chủ tịch Quốc Dân Đảng Tiêu Húc Sâm (Hsiao Hsu-tsen) rằng “hai bờ eo biển là một gia đình”, đồng thời kêu gọi cùng “kiên quyết phản đối độc lập Đài Loan” và “can thiệp từ bên ngoài”.
Giữa những câu chữ mềm mại ấy là một thông điệp cứng rắn: khi Đài Bắc còn đang loay hoay với chính trường nội bộ, Bắc Kinh sẽ tận dụng mọi khe hở để định hình câu chuyện theo cách có lợi cho mình.

Khi “thế giới nhìn vào”, từng lá phiếu cũng thành tuyến phòng thủ
Vấn đề của Đài Loan lúc này là thuyết phục được đồng minh rằng họ đang đi bằng cùng một nhịp tim chiến lược. Một gói ngân sách bị kéo dài có thể biến thành thứ vũ khí vô hình… nhưng bắn vào chính niềm tin quốc tế. Và đó là điều ông Lại đang cố ngăn: đừng để thế giới hiểu sai, rằng Đài Loan thiếu quyết tâm tự vệ – trong khi sóng gió ngoài khơi ngày một lớn.