USA Pam Bondi mở cuộc “gom dữ liệu” cử tri toàn quốc: Minnesota nói không, thẩm phán hỏi thẳng “cưỡng ép thay vì ra tòa?”

[Gibbs]

Giữa lúc Minnesota còn sôi sục vì căng thẳng quanh ICE và các chiến dịch thực thi di trú, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi bất ngờ đẩy cuộc đối đầu sang một mặt trận khác – âm thầm hơn, nhưng nhạy cảm không kém: dữ liệu cử tri.

Bondi yêu cầu bang Minnesota bàn giao hồ sơ đăng ký cử tri “nhạy cảm” cho chính phủ liên bang, kèm lời kêu gọi Thống đốc Tim Walz “giúp chấm dứt hỗn loạn.” Động tác này phơi bày rõ một chiến dịch đang diễn ra trên toàn quốc: chính quyền muốn gom trọn dữ liệu bầu cử từ các bang, trong khi nhiều nơi chống lại và các vụ kiện đã vấp đá ngay tại tòa.

DOJ kiện 24 bang, nhưng lại gửi tối hậu thư: tòa hỏi “có phải cưỡng ép để đạt điều không đạt được qua pháp đình?”
Bộ Tư pháp đã kiện Minnesota và thêm 23 bang khác để đòi dữ liệu cử tri. Lý do được đưa ra nghe rất “sạch”: họ muốn có toàn bộ hồ sơ để “giúp” các bang “làm sạch” danh sách, loại cử tri không đủ điều kiện.

Nhưng những người bảo vệ quyền bầu cử, một số cựu luật sư DOJ và cả một thẩm phán liên bang tỏ ra hoài nghi: liệu mục tiêu chỉ có vậy?

Ngay trong phiên điều trần hôm thứ Hai, thẩm phán Kate Menendez – người đang xử một vụ kiện khác liên quan chiến thuật di trú – đã đặt câu hỏi thẳng vào phía DOJ: “Hành pháp có đang cố đạt mục tiêu bằng vũ lực mà không đạt được qua tòa án hay không?” Luật sư DOJ đáp rằng chính quyền chỉ “thực thi luật liên bang.”

Nhưng câu hỏi ấy đã găm một mũi kim vào đúng điểm nóng: thời điểm Bondi đưa yêu sách diễn ra giữa bầu không khí bất ổn và phẫn nộ, sau các vụ nổ súng chết người liên quan lực lượng liên bang tại Minneapolis.

Minnesota nói “không”: “ransom note” và cảm giác bị tống tiền giữa tang tóc
Bộ trưởng Nội vụ (Secretary of State) Minnesota Steve Simon từ chối giao dữ liệu, nói làm vậy có thể vi phạm luật riêng tư cấp bang và liên bang.

Simon gọi lá thư của Bondi là “đáng sợ” và “gây rúng động.” Ông nói với truyền thông rằng chỉ vài giờ sau cái chết thứ hai của một công dân Mỹ tại Minneapolis bởi đặc vụ ICE, bang nhận được một “term sheet” – rồi ông buột miệng gọi thẳng: “một lá thư tống tiền.”

Ở Arizona, Ngoại trưởng bang Adrian Fontes còn so sánh hành vi này với tội phạm có tổ chức: họ vào khu phố, “đánh đập” cho hỗn loạn bùng lên rồi ép lấy thứ họ muốn. Lời ví ấy chạm đúng tâm trạng lan rộng: nhiều người nhìn yêu sách dữ liệu như một đòn bẩy quyền lực, không đơn thuần là thủ tục bầu cử.

Bondi không hứa công khai rằng giao dữ liệu thì sẽ đổi cách tiếp cận nhập cư. Lá thư nhấn vào cụm từ “lập lại luật pháp và trật tự” ở Minneapolis. Còn phía Bộ Tư pháp thì quy trách nhiệm cho các chính sách kiểu “sanctuary city,” nói chúng đã mời “những kẻ tệ nhất trong tệ nhất” vào thành phố.

Từ Nhà Trắng, phát ngôn viên Abigail Jackson khẳng định DOJ có “toàn quyền” buộc các bang tuân thủ luật bầu cử liên bang, và Trump muốn danh sách cử tri “hoàn toàn chính xác,” không lỗi, không có người không phải công dân đăng ký trái phép.

Vấp tòa liên tiếp: lập luận dựa vào Civil Rights Act 1960 bị bác, thẩm phán cảnh báo “gom quyền bầu cử về Hành pháp”
Chiến dịch “gom dữ liệu” của DOJ đang vướng những cú trượt nghiêm trọng. Bộ Tư pháp nói họ có quyền đòi hồ sơ theo Đạo luật Dân quyền năm 1960, nhưng đến lúc này chưa có tòa nào đồng ý; đã có ít nhất hai tòa bác thẳng.

Một thẩm phán liên bang ở California bác đơn kiện của DOJ với lời lẽ nặng, cảnh báo nguy cơ “tập trung quyền lực bầu cử không kiểm soát vào Hành pháp” nếu không có Quốc hội và tranh luận công khai. Ở Oregon, một thẩm phán khác cũng cho biết sẽ bác vụ kiện, đánh giá lập luận pháp lý của DOJ không đứng vững.

Trong bối cảnh đó, việc Bondi đẩy yêu sách bằng một lá thư gửi thẳng thống đốc bang bị nhìn như dấu hiệu “nóng ruột.” David Becker – cựu luật sư DOJ, hiện lãnh đạo một trung tâm nghiên cứu về bầu cử – gọi đây có vẻ là sự tuyệt vọng.

Không chỉ bang Dân chủ phản đối: nhiều bang Cộng hòa cũng lưỡng lự, vì giao dữ liệu là mở cửa cho kiện tụng
Điều đáng chú ý là sự kháng cự không hoàn toàn theo ranh đảng phái. Dù DOJ thường nhắm vào các quan chức bang Dân chủ, các bang do Cộng hòa lãnh đạo cũng không hẳn hào hứng giao trọn “vàng dữ liệu.”

Theo trình bày của một luật sư DOJ trước tòa, từ mùa hè đến nay mới chỉ khoảng 14 bang đã tuân thủ đầy đủ hoặc đang tiến gần tuân thủ. Và những bang “gật đầu” cũng tự đưa mình vào vùng nguy hiểm: giới vận động bầu cử đã kiện Nebraska để chặn việc chuyển dữ liệu cá nhân của cử tri cho DOJ.

Đảng Dân chủ toàn quốc cũng cảnh báo 10 bang về rủi ro pháp lý xoay quanh một mô hình thỏa thuận mà DOJ đưa ra: Bộ Tư pháp sẽ soi danh sách, báo “vấn đề,” rồi bang có 45 ngày để “làm sạch” – tức gỡ những người bị cho là không đủ điều kiện. Nhưng cơ chế ấy có thể đụng vào luật liên bang vốn đặt “lan can” chặt chẽ về thời điểm và cách thức loại cử tri, đặc biệt trong các trường hợp nghi ngờ cử tri đã chuyển chỗ ở.

Một số quan chức bầu cử ở các bang bị nhắc tên nói họ có chia sẻ dữ liệu, nhưng từ chối ký theo các điều khoản “45 ngày” kiểu tối hậu thư.

“SAVE” được nâng cấp: công cụ truy tìm “không công dân” hay cái bẫy gắn nhầm người hợp lệ?
Đằng sau cuộc săn dữ liệu là một công cụ khác đang bị soi kỹ: hệ thống SAVE (Systematic Alien Verification for Entitlement) do một bộ phận thuộc DHS quản lý. Đây vốn là công cụ kiểm tra tình trạng di trú/công dân cho người xin hưởng quyền lợi.

Năm ngoái, SAVE được “đại tu,” mở rộng quyền truy cập sang dữ liệu An sinh Xã hội và hộ chiếu Mỹ. Chính quyền Trump khuyến khích các bang tải hồ sơ cử tri lên SAVE để “săn” dấu vết người không phải công dân trong danh sách đăng ký bầu cử.

Nhưng câu hỏi sống còn là độ chính xác. Nếu quan chức địa phương không rà kỹ các “trùng khớp” mà hệ thống đưa ra, người hợp lệ có thể bị gắn nhầm – và bị loại khỏi quyền bầu cử vì một dấu tick sai.

Texas là ví dụ điển hình cho nguy cơ này. Năm ngoái, bang chạy hơn 18 triệu hồ sơ cử tri qua SAVE và “gắn cờ” 2.724 trường hợp nghi là không công dân. Bang yêu cầu địa phương xác minh. Nhưng tại Travis County (khu vực Austin), khi rà sâu lại bằng dữ liệu của chính bang, phát hiện trong 97 người bị gắn cờ có 11 người đã nộp bằng chứng quốc tịch từ lúc đăng ký, thông qua hệ thống bằng lái xe của bang.

Một con số nhỏ, nhưng đủ để rùng mình: chỉ cần một chuỗi đối chiếu không hoàn hảo, quyền bầu cử có thể bị đẩy vào tay thuật toán và sự vội vàng.

“Làm sạch danh sách” hay “siết cổ dữ liệu”? Minnesota trở thành chiến trường của cuộc giằng co mới
Bề ngoài, câu chuyện là quản lý danh sách cử tri. Nhưng đặt trong bối cảnh Minnesota đang căng như dây đàn vì thực thi di trú, lá thư đòi dữ liệu của Bộ trưởng Tư pháp lại mang hình dáng của một phép thử quyền lực: liên bang có thể đi xa đến đâu, và các bang có dám đứng lại để nói “đủ rồi” hay không.

Các tòa án đã bắt đầu dựng rào. Các bang bắt đầu kháng cự. Và công chúng bắt đầu đặt câu hỏi: khi một chính quyền vừa muốn “lập lại trật tự” ngoài đường phố, vừa muốn “gom dữ liệu” trong sổ bộ, ranh giới giữa quản trị và cưỡng ép nằm ở đâu?

Minnesota, thêm một lần nữa, không chỉ là một điểm nóng. Nó đang thành chiếc gương phản chiếu cuộc tranh chấp lớn hơn: ai nắm danh sách, người đó nắm một phần nhịp tim của nền dân chủ.

PAM làm việc quá chậm chạp, đéo thấy hữu hiệu gì cả... Biết bao đứa cần phải bắt nhốt hay tử hình mà vẫn còn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật. Kiểu này sắp mất job đó nghe, em PAM. Mẹ kiếp.