Vượt đèn đỏ, học vấn và câu chuyện về sự vội

[Romano]

Băng rôn “Vượt đèn đỏ chỉ dành cho người ít học” tại Bình Định đang gây bão tranh luận trên diễn đàn, phải chăng người Việt chúng ta quá nhạy cảm? Nếu có một bảng xếp hạng cho băng rôn tuyên truyền về luật giao thông ấn tượng nhất từ trước tới giờ, thì có lẽ không đối thủ nào vượt qua được băng rôn mới vừa được treo ở TP Quy Nhơn (Bình Định) với nội dung vô cùng ngắn gọn, vô cùng sốc: “Vượt đèn đỏ chỉ dành cho người ít học”.

Ông Giám đốc Sở GTVT Bình Định cho biết, vì quá phản cảm nên băng rôn này đã bị gỡ bỏ ngay, đó chỉ là “sáng kiến” do Văn phòng Ban An toàn giao thông tỉnh nghĩ ra và mang đi in treo ở các đường phố Quy Nhơn chứ không có cơ quan ban ngành nào chỉ đạo.

Băng rôn thì bị gỡ đi rồi nhưng thật khó có thể mô tả hết phản ứng của xã hội với tấm băng rôn này. Vì người Việt luôn là vậy, đụng đến chuyện học vấn là vô cùng nhạy cảm.

Người thì bảo băng rôn thế này có gì mà phản cảm, sự thật mất lòng, thuốc đắng giã tật, nếu không vượt đèn đỏ thì việc gì mà bị “chạm nọc” đến nỗi nhảy chồm chồm lên.

Những người khác thì bức xúc thực sự, họ nói chính những người làm băng rôn này mới là người ít học, tuyên truyền kiểu gì lại thiếu văn hóa thế. Thế chả hóa ra cổ vũ cho người ít học vượt đèn đỏ à.

Số khác trung dung hơn, cho rằng có thể chữa lại băng rôn: “Vượt đèn đỏ là hành vi kém văn hóa, kém văn minh” thì có thể dùng được. Rồi tiếp đó, mọi người sa đà vào tranh cãi các khái niệm: “ít học”, “học nhiều”, “ít học vẫn có thể không vượt đèn đỏ vì họ học từ trường đời”, “không được xúc phạm người ít học, họ không có tiền đi học thì sao”.
Mỗi khi dừng đèn đỏ ở bất kỳ một con phố nào đó ở thủ đô hay bất cứ đâu, tôi đều thấy vừa tội nghiệp vừa xấu hổ khi những người nước ngoài thò ra thụt vào không dám qua đường. Bởi họ biết đèn đỏ rõ ràng ra đấy, cả thế giới văn minh biết là đèn đỏ thì phải dừng, nhưng người Việt Nam thì chưa chắc, nên họ không dám qua đường.
Chao ôi, cứ tranh cãi lùng quanh như thế thì có đến tết Công gô vẫn chưa hết chuyện. Cái chính là những thực tế trong đời sống xã hội của chúng ta nó đã đảo lộn hết mọi loại quy chuẩn, và ước mơ về một xã hội văn minh, thượng tôn pháp luật là quá xa vời.



Đời thủa nhà ai mà đến bây giờ, bước vào năm thứ 15 của thế kỷ thứ XXI, khi mà loài người đã tiến đến đâu xa lắm trên con đường tiến bộ văn minh thì người Việt chúng ta vẫn còn ngồi tranh cãi với nhau về chuyện nên đối xử thế nào với người vượt đèn đỏ, có nên xúc phạm họ hay không.

Vượt đèn đỏ hẳn nhiên là vi phạm pháp luật, phải xử phạt, phải trừng trị, bởi nó không chỉ gây nguy hiểm cho chính người vi phạm mà còn cho cả cộng đồng. Sự thiếu nghiêm minh của việc tuân thủ pháp luật có mặt mọi nơi, mọi chỗ trong đời sống chúng ta, thông dụng đến mức chúng ta hồn nhiên coi đó là chuyện thường tình, có thể xuê xoa, bỏ quá cho nhau được.

Cái thói buông tuồng của một xã hội kém phát triển, thích gì làm nấy, phép vua thua lệ làng đã lan tràn khắp chốn. Người có chức quyền thì lợi dụng chức vụ, đặc quyền đặc lợi để đè lên phép nước. Kẻ đóng vai trò công dân thì mắt trước mắt sau cứ rình rình để vi phạm một quy tắc, quy định nào đó có lợi cho mình. Cứ bờn nhờn với nhau như cá mè một lứa.

Mỗi khi dừng đèn đỏ ở bất kỳ một con phố nào đó ở thủ đô hay bất cứ đâu, tôi đều thấy vừa tội nghiệp vừa xấu hổ khi những người nước ngoài thò ra thụt vào không dám qua đường. Bởi họ biết đèn đỏ rõ ràng ra đấy, cả thế giới văn minh biết là đèn đỏ thì phải dừng, nhưng người Việt Nam thì chưa chắc, nên họ không dám qua đường.

Vậy có phải chúng ta đang tự loại mình ra khỏi thế giới văn minh. Bằng cách vượt đèn đỏ, bằng cách phì phèo hút thuốc mặc kệ biển cấm, bằng cách xả rác tứ tung, đi lại lộn xộn?

Một xã hội đã quen với sự buông tuồng nên đến nỗi khi làm băng rôn cổ động, thay vì nói xa xôi, bóng gió, chúng ta không còn cách nào khác là phải xổ huỵch toẹt vào mặt nhau: “Vượt đèn đỏ là người ít học”.

Cái sự học thì vô cùng mênh mông bể sở. Người có đầy bằng cấp nhưng là các bậc “học giả” thì ra đường vẫn vượt đèn đỏ như thường. Người không có bằng như “ông nọ bà kia” nhưng có tự trọng, giữ được liêm sỉ thì cái băng rôn thế kia là một sự xúc phạm.

Cái băng rôn ấy cuối cùng thế mà hóa hay, nó là một tiếng chuông báo cháy cho cái sự “hết chịu nổi” vì cái thói cư xử kém văn minh, cái ý thức coi pháp luật như trò đùa ở xứ mình. Mà khó thay, để thiết lập lại trật tự, phải được làm từ trên xuống dưới, từ cao xuống thấp và sẽ phải có không ít những mất mát.

Ở Hà Nội có một câu cũng khá thú vị về cái sự đi lại trên đường: “Hà Nội không vội được đâu”. Ngẫm ra cũng nhiều điều cần phải suy nghĩ, ai cũng vội, ai cũng bao biện cho cái vội của mình để chèn lấn lên quyền lợi của người khác, thì xã hội sẽ đi về đâu.

Xin được chốt lại câu chuyện về tấm băng rôn gây tranh cãi này bằng một mẩu chuyện vui. Rằng có một anh người Việt sang đất nước Lào, ai cũng biết ở Lào người ta đi đứng rất khoan thai, trật tự, nếu có tiếng còi xe pin pin inh ỏi trên đường thì chắc chỉ có thể là còi xe của người Việt.

Anh người Việt ra đường bấm còi xin vượt, anh người Lào không cho, thế là cãi nhau. Anh người Việt bảo: Xê ra cho tôi đi, tôi đang vội. Anh người Lào mới thủng thẳng bảo: Vội à, vội thế sao không đi từ hôm qua đi.

Thế đấy, biết là vội sao không đi từ hôm qua đi. Một lời đối đáp đầy minh triết.
tm

nhục nhã cho những người làm giao thông ở VN.