Sài Gòn từng có một ngôi trường như thế

Trường trung tiểu học Trung Thu họp mặt

GARDEN GROVE (NV) - Tuổi thơ của phần lớn mọi người thường gắn với kỷ niệm của những ngôi trường. Có trường khi nói ra được nhiều người biết, trầm trồ, ngưỡng mộ.

Cựu Hiệu Trưởng Lý Thị Minh Nguyệt (thứ 3, từ trái) cùng một số cô giáo và học sinh cũ của trường trung tiểu học Trung Thu trong ngày hội ngộ lần thứ 5. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Nhưng cũng có những ngôi trường, dù nằm ngay trong lòng thành phố Sài Gòn, vẫn khiến người ta hồ nghi, ủa, thực sự đã có một ngôi trường như thế sao.

Ðó là trường hợp của trường trung tiểu học Trung Thu.

Chủ Nhật cuối cùng của Tháng Sáu, gần 200 thầy cô và những lứa học trò đã trải qua nhiều năm tháng dưới ngôi trường có tên gọi “Trung Thu,” từ nhiều nơi trên thế giới, cùng tề tựu về nhà hàng Mon Cheri, Garden Grove, để dự buổi họp mặt “Trường Tôi” lần thứ 5.

Trường trung tiểu học Trung Thu được thành lập năm 1957, là một ngôi trường đặc biệt, bởi nó không trực thuộc Bộ Giáo Dục VNCH mà lại trực thuộc Tổng Nha Cảnh Sát Quốc Gia. Ðó cũng là lý do vì sao tất cả học sinh của trường đều là con em của những người trong ngành này. Và đó cũng là lý do vì sao ngôi trường này bị giải thể, xóa tên ngay sau năm 1975.

Trong ký ức thầy cô giáo

Theo lời mô tả của một cựu học sinh trường trung tiểu học Trung Thu thì ngôi trường này “nằm ngay trên đại lộ Thành Thái, bên cạnh trường Cao Ðẳng Sư Phạm và đối diện phía sau lưng trường Bác Ái. Ði ngược về phía Ðại Lộ Cộng Hòa, rẽ trái thì gặp trường Ðại Học Sư Phạm, Ðại Học Khoa Học và Trung Học Pétrus Ký.”

Trường dạy học sinh từ lớp 1 đến lớp 12. Cho đến năm học cuối, theo lời người cô cựu hiệu trưởng Lý Thị Minh Nguyệt, trường Trung Thu đã có khoảng 100 thầy cô giáo, và trên dưới 1,500 học sinh.

Tuy nằm ngay trung tâm của những trường lớn như vậy nhưng lại ít ai biết đến Trung Thu vì trường không những ít tuổi mà lại còn “quá nhỏ và nghèo nàn nữa.”

Cô Lý Thị Minh Nguyệt, từ Pháp bay sang dự buổi họp mặt với đồng nghiệp cũ và các học trò nhỏ ngày nào, kể lại chuyện ngày đầu bà đặt chân đến ngôi trường này, “Nhớ lúc cầm sự vụ lệnh đi tìm cái trường, cứ ngỡ nó rất khang trang, tử tế. Nhưng khi đến nơi thì ngỡ ngàng là sao trường học mà lại có lính gác!”

“Khi bước vô thì gặp ngay một bãi sắt vụn, mái trường thì lụp xụp, tường vách thì loang lổ, rồi nào gà, chó, heo chạy đầy trên sân. Rồi có một đám con nít đi chân đất chạy chơi ngoài sân nữa.” Bà cựu hiệu trưởng có gương mặt phúc hậu, nhớ lại.

Không chỉ vậy, trong buổi dạy đầu tiên, khi “bà giáo” Minh Nguyệt vừa quay lên bảng viết bài, lúc ngó xuống thì “cả nửa lớp đã chui ra ngoài theo những cái lỗ to to trên vách để đi chơi mất tiêu.” Có điều, bà cô hiền lành khi đó “không dám nói gì hết vì sợ cha mẹ chúng là cảnh sát, họ có súng!”

Cựu nữ sinh trường trung tiểu học Trung Thu với áo dài trắng và phù hiệu tên trường trong ngày hội ngộ “Trường Tôi” lần thứ 5. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Thầy Trịnh Quốc Thông, từng dạy môn Lý-Hóa tại trường tiểu học Trung Thu từ năm 1970, cũng có một kỷ niệm đáng nhớ về ngôi trường này, “Khi nhận sự vụ lệnh, tôi cứ thắc mắc, ủa sao tên trường gì mà nghe như cái bánh Trung Thu vậy! Bởi tôi chưa từng nghe đến tên ngôi trường này, nó không có tiếng tăm gì hết.”

Thế nhưng, như lời thầy Thông nhận xét, sau khi đến trường, gặp bà hiệu trưởng, gặp ông giám học, và bắt đầu những tiết dạy đầu tiên, thầy Thông đã “cảm thấy rất thích, rất vui vì ngôi trường có không khí gia đình, tất cả đều yêu thương nhau.”

Tình đồng nghiệp, nghĩa thầy trò ở trường trung tiểu học Trung Thu cũng là điều khiến cô giáo Vũ Thị Uyên, giáo viên dạy môn Việt Văn, nhớ mãi.

“Tôi vẫn nhớ các đồng nghiệp trong ban Việt Văn rất thân nhau, có những tình thâm, có sự đoàn kết. Học trò thì dễ thương lắm!” Cô giáo Uyên nhớ lại ngày tháng cũ trong ánh mắt long lanh niềm hạnh phúc.

Trong ký ức học trò cũ

Ðến dự buổi họp mặt “Trường Tôi” lần thứ 5 của thầy trò trường trung tiểu học Trung Thu, có một điều thật bất ngờ. Ðó là trên những chiếc áo dài trắng mà những người tham dự mặc có cả chiếc phù hiệu mang tên trường trung tiểu học Trung Thu.

Cũng trong buổi hội ngộ, bên cạnh việc dàn dựng lại cảnh học sinh đứng nghiêm chào thầy cô bước vào, những tiết mục văn nghệ tái hiện lại hình ảnh nhộn nhịp nơi cổng trường, sân trường ngày nào, các cựu học sinh Trung Thu còn chia các lứa học sinh thành bảng đỏ, xanh nhạt, vàng, trắng, xanh đậm, và bảng vải, như ngày nào họ còn là những cô bé, cậu bé học trò từ lớp 6 đến lớp 12.

Chỉ như vậy đủ thấy ngôi trường mang tên Trung Thu có ý nghĩa như thế nào trong cuộc đời những lứa học sinh này.

Chị Cao Thị Xuân Tùng, một cựu học sinh, cho biết: “Trường Trung Thu đặc biệt ở chỗ là trường nhỏ, nên thầy cô và học trò hầu như biết nhau hết, biết cả cha mẹ, biết cả chỗ ở, thành ra cái tình gần như gia đình. Ðó chính là điểm đáng yêu của Trung Thu. Có người cảm thấy hân hạnh khi được học ở những ngôi trường lớp, chúng tôi lại cảm thấy hân hạnh được học ở trường Trung Thu của chúng tôi.”

Với chị Anh Ðào, từng là học sinh Trung Thu từ lớp 6 đến lớp 12, nhớ đến trường là chị nhớ đến nhiều cái “rất,” “Trường rất là có kỷ luật, thầy cô dạy rất là tốt, học sinh học rất là ngoan.”

Theo lời những cựu học sinh Trung Thu thì “nội qui của bà hiệu trưởng rất nghiêm ngặt,” như “Con trai không được mặc quần ống loa. Con gái không được kẻ chân mày, không được sơn móng tay, phải mặc áo lá bên trong áo dài, eo không được hở. Ai vi phạm bị cảnh cáo, đuổi về, và xé bằng danh dự.”

“Lúc nhỏ bị cấm đoán như vậy thì đương nhiên là ai cũng bực rồi, nhưng lớn lên nghĩ lại mới thấy đó là những điều rất đáng yêu,” chị Xuân Tùng nhận xét.

Cô hiệu trưởng Minh Nguyệt thổ lộ: “Khi đã nhận trách nhiệm làm hiệu trưởng từ Tổng Nha Cảnh Sát, tôi coi trường là gia đình của tôi, học trò là con của tôi, nên bằng mọi cách tôi phải lo cho chúng học hành đến nơi đến chốn.”

“Kỷ luật khắc khe cũng vì muốn chúng có hạnh kiểm tốt mà thôi.” Bà cựu hiệu trưởng cười hiền lành, nói thêm.

Chị Nguyễn Thị Kim Vân, cựu học sinh trường Trung Thu “từ lớp 6 đến ngày trường tan nát, lúc đang học 11,” nhớ lại hình ảnh ngôi trường sau ngày 30 tháng 4, 1975, bằng sự xúc động.

Chị Kim Vân kể: “Mình có cảm giác không bao giờ quên là khi trở lại trường sau ngày 30 tháng 4, đi trên đường Thành Thái, thấy các thành tích biểu của học sinh rơi đầy trên đường. Khi vô trường thì được các thầy cô cho biết là thầy cô xé bỏ đi vì sợ ảnh hưởng đến mình, vì lúc đó mình là con cảnh sát mà. Cảm giác rất buồn.”

Người học trò cũ đã cảm thấy “mình thấy như bị bỏ rơi khi trở lại trường.” Nhưng ít nhất khi đó chị Kim Vân và những bạn bè, thầy cô còn ở lại Việt Nam vào thời điểm ấy vẫn còn có ngôi trường để quay trở lại.

Tuy nhiên, “cuối cùng thầy cô cho biết ngôi trường phải bị xóa sổ. Buồn lắm.” Chị Kim Vân nhắc lại.

Ngôi trường xưa bị xóa, nhưng những ký ức về năm tháng dưới mái trường đó vẫn ở mãi trong lòng những ai đã học tại trường trung tiểu học Trung Thu.

Và, như lời chị Lê Thị Hồng Mai, người đã gắn bó tuổi thơ mình từ lớp 1 đến lớp 12 tại ngôi trường này, chia sẻ: “Cứ hai năm một lần, Trung Thu lại có một lần hội ngộ, để ghi nhớ lại công ơn thầy cô đã dạy, để được mặc lai chiếc áo dài trắng, và để được hát bài 'Trung Thu hành khúc' mà cố nhạc sĩ Minh Kỳ, cũng là thầy giáo cũ của trường, viết riêng cho trường.”

Những ai đã từng học, từng dạy tại Trung Thu có thể tìm thêm thong tin tại trang web www.trungthu.com.

Ngọc Lan/Người Việt