Vụ bê bối gian lận ở California ngày càng nghiêm trọng: Nhân viên học khu Los Angeles bị cáo buộc điều hành đường dây nhận hối lộ 22 triệu đô la.

Buổi họp báo về vấn đề nhà ở của Thống đốc Gavin Newsom. (Ảnh: Văn phòng Thống đốc California)
Vụ tham nhũng mới nhất trong hệ thống giáo dục công lập của California là một dấu hiệu cảnh báo về sự thất bại mang tính cấu trúc sâu sắc hơn—một sự thất bại phản ánh sự giám sát yếu kém, những ưu tiên sai lầm và sự lãnh đạo liên tục không thực thi trách nhiệm giải trình.
Theo báo cáo của tờ Los Angeles Times , một cựu nhân viên của Học khu Thống nhất Los Angeles bị cáo buộc đã chuyển hướng các hợp đồng trị giá 22 triệu đô la cho một công ty công nghệ tư nhân để đổi lấy khoảng 3 triệu đô la tiền hối lộ.
Các công tố viên mô tả vụ việc này là vụ án lớn nhất thuộc loại này trong lịch sử của quận, liên quan đến các công ty ma, thao túng quy trình đấu thầu và những nỗ lực cố ý che giấu hành vi sai trái.
Các chi tiết này không chỉ đáng lo ngại mà còn mang tính phơi bày. Theo đơn khiếu nại, nhân viên này bị cáo buộc đã kiểm soát quy trình lựa chọn nhà thầu, loại bỏ nhân viên giám sát và phối hợp trực tiếp với nhà cung cấp để đảm bảo kết quả có lợi cho họ.
Có lúc, những tin nhắn mà công tố viên trích dẫn cho thấy sự nhận thức rõ ràng về hành vi sai trái, bao gồm cả chỉ thị xóa bỏ các thông tin liên lạc và tránh bị phát hiện.
Mức độ phối hợp này không xảy ra trong một hệ thống có các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ. Nó chỉ xảy ra trong một hệ thống mà các cơ chế giám sát hoặc bị lỗi hoặc có thể dễ dàng bị bỏ qua.
Thực tế đó dẫn đến một câu hỏi rộng hơn: làm thế nào một kế hoạch quy mô như vậy có thể hoạt động trong nhiều năm bên trong một trong những học khu lớn nhất cả nước mà không bị ngăn chặn?
Câu trả lời nằm ở quản trị. Giới lãnh đạo chính trị của California, đặc biệt là dưới thời Gavin Newsom, đã ưu tiên mở rộng chi tiêu công mà không thiết lập các cấu trúc trách nhiệm giải trình nghiêm ngặt tương xứng. Khi hàng tỷ đô la tiền thuế của người dân đổ vào các bộ máy hành chính lớn mà không có sự thực thi chặt chẽ, cơ hội gian lận sẽ gia tăng.
Trường hợp này là một ví dụ điển hình trong sách giáo khoa.
Các hợp đồng được đề cập liên quan đến một hệ thống thông tin sinh viên quan trọng – một phần cơ sở hạ tầng thiết yếu quản lý việc điểm danh, điểm số và đăng ký học. Đây không phải là những khoản chi tiêu nhỏ nhặt; chúng là những chức năng cốt lõi của hệ thống giáo dục, được tài trợ trực tiếp bởi người đóng thuế với kỳ vọng rằng số tiền đó sẽ phục vụ sinh viên.
Thay vào đó, theo các công tố viên, hàng triệu đô la đã bị biển thủ để trục lợi cá nhân.
Hậu quả của vụ việc này vượt xa một vụ án hình sự đơn lẻ. Mỗi đô la bị thất thoát do gian lận là một đô la không được chi cho lớp học, giáo viên hoặc các nguồn lực dành cho học sinh. Tại một tiểu bang nơi kết quả giáo dục vốn đã đáng lo ngại, đặc biệt là ở các khu vực đô thị lớn, loại tham nhũng này càng làm trầm trọng thêm những thất bại hiện có.
Quan trọng hơn, vụ việc này phơi bày một mô hình rộng hơn. California đã nhiều lần đối mặt với các vấn đề liên quan đến việc lạm dụng công quỹ, dù là trong các chương trình hỗ trợ người vô gia cư, trợ cấp thất nghiệp hay các hợp đồng của chính quyền địa phương.
Vụ việc này phù hợp với xu hướng đó: chi tiêu quy mô lớn đi kèm với sự thiếu trách nhiệm giải trình.
Trong trường hợp này, kế hoạch được cho là đã kéo dài nhiều năm và chỉ bị bại lộ sau khi một lời nhận xét tình cờ tại một hội nghị bị nghe lén và báo cáo. Đó không phải là sự giám sát chủ động mà là sự phát hiện tình cờ.
Nếu giới lãnh đạo California thực sự muốn khôi phục lòng tin của công chúng, họ phải vượt qua những lời nói suông và giải quyết những thiếu sót mang tính cấu trúc này. Điều đó bao gồm việc siết chặt các quy định về đấu thầu, tăng cường kiểm toán độc lập và đảm bảo rằng các cơ quan giám sát có cả thẩm quyền và nguồn lực để hành động nhanh chóng.
Nếu không có những cải cách đó, những trường hợp như thế này sẽ không chỉ là cá biệt. Chúng sẽ tiếp tục xuất hiện, mỗi trường hợp lại hé lộ thêm một khía cạnh dễ bị tổn thương của hệ thống.