Giữa lúc chiến sự Trung Đông đang sôi như nồi nước lửa, Israel tung ra một đòn khiến cả khu vực giật mình: tuyên bố đã tiêu diệt Ali Larijani – nhân vật được xem là “bộ não” của Tehran – cùng với chỉ huy lực lượng Basij. Nếu đúng, đây không còn là một cuộc không kích thông thường, mà là cú đánh thẳng vào tim hệ thống quyền lực Iran, đúng kiểu “đánh rắn phải đánh dập đầu”, không cho đối phương kịp ngóc dậy.
Không kích trong đêm: Tehran, Shiraz, Tabriz cùng lúc rung chuyển
Israel mở màn bằng loạt tấn công đồng loạt vào nhiều thành phố lớn của Iran, nhắm vào cơ sở sản xuất tên lửa và trung tâm chỉ huy quân sự. Nhưng đằng sau những mục tiêu “kỹ thuật” đó lại là một mục tiêu mang tính biểu tượng và chiến lược: Ali Larijani. Một nguồn tin Israel cho biết đây là đòn đánh có tính toán kỹ lưỡng nhằm “làm tê liệt đầu não”, vừa phá hạ tầng, vừa cắt dây điều hành. Sáng hôm sau, Tổng tham mưu trưởng Israel chỉ nói ngắn gọn: “Đã đạt được những thành tựu đáng kể”, nhưng câu nói đó đủ để hiểu đêm qua không phải là một đêm bình thường. Người xưa nói “im im mà đánh, đánh là phải trúng”, Israel rõ ràng đang theo đúng kiểu đó.
Ali Larijani – từ học giả đến “người cầm trịch” chiến tranh
Larijani không phải là một tướng trận thuần túy, mà là kiểu người “văn võ song toàn”. Xuất thân từ gia đình giáo sĩ quyền lực, từng là chỉ huy trong Vệ binh Cách mạng, rồi bước sang chính trị với hàng loạt chức vụ quan trọng: đứng đầu truyền hình quốc gia, trưởng đoàn đàm phán hạt nhân, Chủ tịch Quốc hội suốt hơn một thập niên. Sau biến động quyền lực gần đây, ông nổi lên như một trung tâm điều hành, người được cho là “gọi cú đánh” trong mọi quyết định lớn. Có người nói ông là “lãnh đạo trên thực tế”, là người giữ nhịp cho cả guồng máy Iran. Một con người như vậy mà bị nhắm tới, thì rõ ràng không phải chuyện nhỏ. “Cây cao thì gió lớn”, đứng càng cao thì càng dễ trở thành mục tiêu.
Israel tuyên bố đã “loại bỏ”: chiến lược chặt đầu con bạch tuộc
Bộ trưởng Quốc phòng Israel nói thẳng: Larijani và chỉ huy Basij đã bị tiêu diệt, gọi đây là một bước trong chiến lược “chặt đầu con bạch tuộc”. Nghĩa là không đánh lan man, mà đánh vào từng “cái đầu” của hệ thống, cắt dần khả năng điều hành. Một quan chức quân sự Israel còn nhấn mạnh Larijani chính là người điều phối các đòn tấn công nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh. Nếu điều này chính xác, thì việc loại bỏ ông giống như “rút dây cót của chiếc đồng hồ”, bộ máy vẫn còn đó nhưng khó mà chạy trơn tru. “Mất đầu thì thân cũng rã”, chiến tranh hiện đại đôi khi không cần phá hủy toàn bộ, chỉ cần đánh đúng chỗ.
Tehran im lặng: sống hay chết vẫn là câu hỏi chưa có lời đáp
Nhưng điều trớ trêu là đến lúc này, Iran vẫn chưa xác nhận. Không những vậy, còn xuất hiện một bức thư được cho là của chính Larijani đề ngày 17/3, khiến câu chuyện càng thêm rối. Thế là một màn “hư hư thực thực” được dựng lên: Israel nói đã giết, Iran không nói gì, mà lại để lộ dấu hiệu “có thể vẫn sống”. Trong chiến tranh, thông tin đôi khi còn nguy hiểm hơn bom đạn, vì nó đánh vào tâm lý. “Nửa tin nửa ngờ”, chính là thứ khiến đối phương rối loạn nhất.
Basij – cánh tay thép trong lòng xã hội cũng bị nhắm tới
Cùng với Larijani, Israel tuyên bố đã tiêu diệt Gholamreza Soleimani – chỉ huy lực lượng Basij. Đây không phải quân đội chính quy, mà là lực lượng “ăn sâu bám rễ” trong xã hội, từ đường phố đến trường học, từ biểu tình đến đời sống thường ngày. Basij từng nổi tiếng với những đợt “biển người” trong chiến tranh Iran – Iraq, còn thời hiện đại thì là lực lượng giữ trật tự và trấn áp biểu tình. Một mạng lưới rộng lớn, đông tới hàng trăm nghìn người, như “rễ cây lan khắp đất”. Nếu mất người đứng đầu, hệ thống này vẫn còn, nhưng sẽ chao đảo. “Rắn mất đầu, bò loạn hướng”, đó là điều Israel có thể đang nhắm tới.
Đòn đánh không chỉ quân sự mà còn là đòn tâm lý
Điều đáng nói là nếu Larijani thực sự bị tiêu diệt ngay tại Tehran, thì thông điệp gửi đi còn mạnh hơn cả bom đạn: không nơi nào là an toàn. Một nhân vật từng xuất hiện công khai giữa thủ đô, từng là biểu tượng quyền lực, nay lại trở thành mục tiêu và có thể bị hạ gục ngay tại “sào huyệt”. Đó là kiểu đánh khiến đối phương “mất ngủ”, vì không biết ai sẽ là người tiếp theo. Người xưa nói “đánh vào lòng người là thượng sách”, và có vẻ Israel đang làm đúng điều đó.
Nếu thông tin được xác nhận, đây sẽ là một trong những cú đánh lớn vào hệ thống lãnh đạo Iran trong nhiều năm. Nhưng Iran vốn đã chuẩn bị cho một cuộc chiến dài, và việc mất đi những nhân vật chủ chốt có thể khiến họ không lùi mà càng quyết liệt hơn.